CConstaterende datMidden-Delfland
Koppel je AI →
Document · PDF

Begroting 2027-2030

Gemeenteraad 3 november 2026, gemeente Midden-DelflandBij agendapunt: Begroting 2027-203067.834 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 6 van 8

Overige informatie Wat willen we met de deelname bereiken? We willen bereiken dat de Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) op een efficiënte en kwalitatieve wijze milieutaken uitvoert voor de gemeente Midden-Delfland. De ODH is opgezet als een regionale uitvoeringsdienst voor de uitvoering van de vergunningverlening en handhavingstaken gerelateerd aan diverse wet- en regelgeving. De doelstelling van de ODH is om bij de uitvoering van de genoemde taken te voldoen aan de landelijke kwaliteitscriteria, te zorgen voor specialismenvorming op inhoud en een bijdrage leveren aan een constante en eenduidige taakuitvoering. De laatste jaren worden nieuwe taken vanuit het Rijk toegevoegd aan de basistaken van de ODH. Een voorbeeld daarvan is het toezicht op Begroting 2027-2030 146 Naam Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) de Europese Energie Efficiency richtlijn (EED) en de informatieplicht energiebesparing. Niet voor al deze taken kan ruimte gevonden worden binnen de bestaande capaciteit van de ODH. Met de invoering van de Omgevingswet is een deel van de provinciale bodemtaken overgegaan naar de gemeente. Deze taken worden deels door de ODH uitgevoerd. Door toevoeging van nieuwe en uitbreiding van bestaande wettelijke taken is sprake van een stijging van de gemeentelijke bijdrage.

Naam Regionaal Reinigingsbedrijf Avalex Vestigingsplaats Den Haag Rechtsvorm Gemeenschappelijke regeling Financieel belang gemeente Per aansluiting wordt een bijdrage gerekend voor het geheel van afvalinzameling en –verwerking op basis van een DVO. De totale inzamelingsbijdrage van de Gemeente Midden-Delfland bedraagt in 2027: € 2.718.828. Vermogenspositie AAAAAAAAAAAAAA31-12-2024 A31-12-2025 Eigen vermogen AA€ 7.070.000A€ 7.054.000 Vreemd vermogen € 31.079.000A€ 27.536.000 Bestuurlijk belang gemeente Vanuit het college is Midden-Delfland vertegenwoordigd in het bestuur van Avalex en in het opdrachtgeversoverleg. Eventuele risico’s In de begroting van Avalex zijn de verwerkingskosten van het afval meegenomen. Als de te verwachten hoeveelheden afval (GFT, Restafval en Grofvuil) in de begroting sterk afwijken van de werkelijke hoeveelheden aangeleverd afval dan kan dit een risico meebrengen. Dit geldt voor afwijkingen die hoger zijn dan begroot. Overige informatie Wij willen met de samenwerking een efficiënte en doelmatige invulling geven aan de wettelijke verplichtingen op het gebied van afval- en grondstoffeninzameling. Wij maken met Avalex toetsbare afspraken over de omvang en kwaliteit van te leveren producten en diensten. De afspraken worden vastgelegd in een Dienstverleningsovereenkomst. 2A. Besloten vennootschappen Begroting 2027-2030 147 Naam B.V.

Gemeenschappelijk Bezig Evides (GBE) Vestigingsplaats Rotterdam Rechtsvorm Besloten vennootschap Financieel belang gemeente Evides is een NV die voor 50% eigendom is van PZEM en voor 50% eigendom van B.V. Gemeenschappelijk Bezit Evides (17 gemeenten in Zuid-Holland, waaronder Midden-Delfland). De gemeente Midden-Delfland is in het bezit van 23.980 aandelen (1,3% van het totaal). Jaarlijks ontvangt de gemeente dividend. Vermogenspositie AAAAAAAAAAAAAA31-12-2024 A31-12-2025 Eigen vermogenAA € 631,5 miljoen € 681,7 miljoen Vreemd vermogen € 878,6 miljoen € 869,8 miljoen Bestuurlijk belang gemeente De gemeente wordt in de aandeelhoudersvergaderingen vertegenwoordigd door de portefeuillehouder Economie en Financiën, Water en Milieu. Er is stemrecht naar rato van het aandelenkapitaal. Eventuele risico’s De gemeente Midden-Delfland heeft een risicodragend vermogen (aandelenkapitaal) van € 1 miljoen op de balans staan. Overige informatie De Drinkwaterwet versterkt de publieke verankering van drinkwaterbedrijven, stelt eisen aan het opereren van deze bedrijven en voorziet in een vorm van financiële regulering van de drinkwateractiviteiten. Wat willen we met deelname bereiken? Wij verwachten dat er altijd schoon en hoogwaardig drinkwater geleverd wordt en dat er continu industriewater beschikbaar is dat aan strenge normen voldoet.

Daarnaast verwachten wij een rendement op onze investering te ontvangen door goede bedrijfsvoering. 2B. Naamloze vennootschappen Naam N.V. Bank Nederlandsche Gemeenten (BNG) Vestigingsplaats Den Haag Rechtsvorm Naamloze vennootschap Financieel belang gemeente Eigenaar van de bank zijn gemeenten, Provincies en de Staat. De gemeente Midden-Delfland is in het bezit van 48.594 aandelen (0,087% van het totaal); de nominale waarde per aandeel bedraagt € 2,50. Vermogenspositie AAAAAAAAAAAAAAAAAA31-12-2024AA Begroting 2027-2030 148 Naam N.V. Bank Nederlandsche Gemeenten (BNG) AA31-12-2025 Eigen vermogen AAAAAA€ 4.777.000.000 AA€ 4.863.000 Vreemd vermogen AAAA€ 123.614.000.000 € 110.701.000.000 Achtergestelde schulden € 19.000.000 AAAA€ 21.000.000 Bestuurlijk belang gemeente De gemeente wordt in de aandeelhoudersvergaderingen vertegenwoordigd door de portefeuillehouder Financiën. Er is stemrecht naar rato van het aandelenkapitaal. Eventuele risico’s De gemeente Midden-Delfland heeft een risicodragend vermogen (aandelenkapitaal) van € 120.674 op de balans staan. BNG Bank behoort tot de meest kredietwaardige banken ter wereld. De bank beschikt over een sterke kapitaal- en liquiditeitspositie. De Common Equity Tier 1-ratio (CET1-ratio) bedroeg eind 2025 42%, ruim boven de geldende minimumvereisten.

Overige informatie Wat willen we met deelname bereiken? Deze deelneming is een duurzame belegging. BNG Bank is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. De bank draagt duurzaam bij aan het laag houden van de kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Naam Juva N.V. Vestigingsplaats Poeldijk Rechtsvorm Naamloze vennootschap Financieel belang gemeente NV Holding Westland Infra (Juva N.V.) is gezamenlijk eigendom van de gemeenten Midden-Delfland en Westland. De gemeente Midden-Delfland is in het bezit van 272 aandelen (13,6% van het totaal). Jaarlijks ontvangt de gemeente dividend. Vermogenspositie AAAAAAAAAAAAAAAAAA31-12-2024 AAAAAA A31-12-2025 Eigen vermogen AAAA € 155.278.000 AAA AA€ 167.100.000 Vreemd vermogen AIA € 229.078.000 AAAA A€ 231.800.000 Bestuurlijk belang gemeente De gemeente wordt in de Begroting 2027-2030 149 Naam Juva N.V. aandeelhoudersvergaderingen vertegenwoordigd door portefeuillehouder duurzaamheid. Er is stemrecht naar rato van het aandelenkapitaal. Eventuele risico’s De gemeente Midden-Delfland heeft een risicodragend vermogen (aandelenkapitaal) van € 123.428 op de balans staan. Overige informatie Wat willen we met deelname bereiken? Met de deelname in Juva N.V. is een ongestoorde levering van gas en elektriciteit aan burgers en bedrijven binnen de gemeente gegarandeerd. Juva N.V.

opereert volgens de vastgestelde Netbeheer+ strategie. Netbeheer+ houdt in dat de kerncompetenties die in de organisatie aanwezig zijn om de wettelijke, gereguleerde taken van de netbeheerder op een goede wijze uit te voeren, ook worden ingezet voor activiteiten in de vrije markt. Dit zijn de zogenoemde ‘nevenactiviteiten’. De nevenactiviteiten zijn een integraal onderdeel van het netwerkbedrijf. De nevenactiviteiten zorgen voor extra inkomsten en ook voor extra dekking van kosten die de netbeheerder voor het uitvoeren van zijn wettelijke taken moet maken. De nevenactiviteiten zorgen voor een klantgerichte- en dynamische omgeving en voor prikkels tot productontwikkeling en innovatie. Dit beleid wordt door de aandeelhouders onderschreven. 2C. Coöperatieve verenigingen Naam Coöperatief Beheer groengebieden Midden-Delfland U.A. (CBG) Vestigingsplaats Schipluiden Rechtsvorm Coöperatieve vereniging U.A. Financieel belang gemeente Het exacte financiële belang is niet in deze begroting aan te geven. De belangrijkste inkomsten van de CBG bestaan uit deelnemersbijdragen en pachtinkomsten. Alle deelnemers van de CBG betalen ten eerste een bijdrage naar rato van inwoners en naar rato van oppervlakte. In 2025 heeft een harmonisatie van de deelnemersbijdragen plaats gevonden. Na de harmonisatie is de deelnemersbijdrage van onze gemeente gestegen tot € 172.864.

Ten tweede zijn het de pachtopbrengsten vanuit de overdracht van Begroting 2027-2030 150 Naam Coöperatief Beheer groengebieden Midden-Delfland U.A. (CBG) gronden van het Recreatieschap Midden-Delfland. Vermogenspositie AAAAAAAAAAAAA31-12-2024 AAA31-12-2025 Eigen vermogen: A€ 6.678.181AAA€ 7.317.049 Vreemd vermogen € 1.995.535AAA€ 2.104.230 Bestuurlijk belang gemeente Primaire doelstelling van deelname aan de coöperatieve vereniging is het creëren van een efficiënte en beleidsarme organisatie voor het beheer van gronden die bij de opheffing van het Recreatieschap Midden-Delfland in beheer of erfpacht aan de deelnemende gemeenten zijn overgedragen. Secundaire doelstelling is te komen tot een meer integraal beheer van alle groene gebieden binnen het gebied Midden-Delfland. Eventuele risico’s Beheersmatig risico is de versnippering van eigendom en onderhoud van gronden bij de diverse partijen en overheden. Deze versnippering staat een doelmatig en efficiënt beheer in de weg. Binnen de CBG wordt gewerkt aan een systeem waarbij gronden op een gelijke manier worden onderhouden en het herverdelen van eigendommen, waardoor gronden meer aaneengesloten per eigenaar onderhouden worden.

Overige informatie Wat willen we met deelname bereiken? Deelname aan de coöperatieve vereniging heeft als doel om in samenwerking met andere overheden en gebiedsorganisaties te zorgen voor een doelmatige en rechtmatige uitvoering van beheer- en onderhoudstaken van de groengebieden in het landschap van Midden-Delfland. De samenwerking in de coöperatieve vereniging richt zich hierbij op de volgende gemeentelijke kernpunten: - Integrale samenwerking op het gebied van beheer en onderhoud van het landschap van Midden-Delfland, waaronder vallen de aaaarecreatieve-, agrarische - en natuurgebieden; - Bijdragen aan het behouden en versterken van de landschappelijke kwaliteiten van het Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-aaaaDelfland; - Een beleidsarme beheersorganisatie voor het gebied dat in eigendom is van overheden met korte bestuurlijke en ambtelijke lijnen; - Een efficiënte en rechtmatige besteding van publieke middelen; Begroting 2027-2030 151 Naam Coöperatief Beheer groengebieden Midden-Delfland U.A. (CBG) - Inschakelen van lokale partijen bij beheer en onderhoud, waarbij de deelnemers aan de coöperatieve vereniging binnen de regelgeving voor aanbesteding keuzevrijheid hebben. 3A.

Stichtingen Naam Stichting Groenfonds Midden-Delfland Vestigingsplaats Midden-Delfland Rechtsvorm Stichting Financieel belang gemeente Bij de oprichting heeft de gemeente een startbedrag aan de stichting beschikbaar gesteld. Daarnaast heeft de gemeente voor elke opgeleverde nieuwe woning in Look-West en Look-West Noord € 1.361 bijgedragen aan het vermogen van de stichting. Voor de uitvoering heeft de stichting een contractrelatie voor periodes van 6 jaar met de Agrarische Natuurvereniging Vockestaert. De nieuwe periode gaat per 2024 voor de volgende 6 jaar in. Vermogenspositie AAAAAAAAAAAAAA31-12-2024A 31-12-2025 Eigen vermogen AA€ 13.101.439 A€ 13.491.487 Vreemd vermogen € A AAA8.554 A€ 0 Bestuurlijk belang gemeente De gemeente Midden-Delfland levert de voorzitter van het bestuur van de stichting. Huidige voorzitter is de portefeuillehouder gebiedsontwikkeling. Eventuele risico’s Er is op dit moment geen risico bekend. Overige informatie Wat willen we met de deelname bereiken? De doelstellingen van de Stichting Groenfonds Midden-Delfland sluiten aan op de gemeentelijke missie, zoals ook vastgelegd in de Omgevingsvisie. De melkveehouderij als belangrijke pijler van het open groene agrarische cultuurlandschap staat onder druk.

Door ondersteuning van deze sector wordt gewerkt aan de doelen van de stichting en gemeente, te weten: - instandhouding van het open agrarisch cultuurlandschap - verbetering van de relatie stad en platteland. Wat zijn de beleidsvoornemens? Begroting 2027-2030 Naam | Stichting Groenfonds Midden-Delfland Zorgen voor continuering van de activiteiten zoals de stichting deze ontwikkelt. Dit houdt in: beloning van groene diensten op het gebied van natuur en landschap (doelstelling 1) en educatie en recreatie (doelstelling 2). Samen met de stichting wordt gewerkt aan de concretisering van de doelstellingen waarbij ook gewerkt wordt aan de verwaarding van de producten van het agrarisch cultuurlandschap: hoe kan de meerwaarde van deze producten op het gebied van natuur en landschap in de stad vermarkt worden en daarmee de stad-land relatie verstevigen.

Bijdrage aan gemeenschappelijke regelingen 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Bijdrage aan: Gemeenschappelijke regelingen (GR): Metropoolregio | € 60.206 | € 61.700 | € 63.000 | € 64.400 Rotterdam-Den Haag (MRDH) Veiligheidsregio | € 1.340.000 | € 1.334.000 | € 1.334.000 | € 1.334.000 Haaglanden (VRH) Gemeentelijke | € 440.200 | € 450.935 | € 460.206 | € 470.617 Gezondheidsdienst Haaglanden (GGD&VT) Service bureau | € 109.300 | € 112.000 | € 114.400 | € 117.000 jeugdhulp Haaglanden (SbjH) Coöperatief Beheer | € 234.600 | € 240.500 | € 245.600 | € 251.200 Groengebied (CBG) GR Archiefbeheer | € 48.657 | € 84.900 | € 50.900 | € 52.100 MD GR Archeologie MD | € 39.600 | € 40.600 | € 41.500 | € 42.500 Omgevingsdienst | € 745.700 | € 764.300 | € 780.400 | € 798.300 Haaglanden (ODH) Regionaal | € 2.718.828 | € 2.963.523 | € 3.170.969 | € 3.361.227 reinigingsbedrijf Avalex Totaal GR | € 5.737.091 | € 6.052.463 | € 6.260.975 | € 6.491.344 152 Begroting 2027-2030 153 Weerstandvermogen en risicobeheersing Risicomanagement De gemeente voert actief risicomanagement om financiële en bestuurlijke risico's tijdig te signaleren, te beheersen en waar mogelijk te beperken. Waar risico's niet kunnen worden voorkomen of tegen aanvaardbare kosten kunnen worden afgedekt, beschikt de gemeente over voldoende weerstandscapaciteit om de financiële gevolgen op te vangen.

De belangrijkste financiële risico's voor de gemeente liggen binnen het sociaal domein, de grondexploitaties en de verbonden partijen. Daarnaast vraagt de implementatie van de Omgevingswet blijvende aandacht. Door actief risicomanagement, periodieke actualisatie van het risicoregister en gerichte beheersmaatregelen worden deze risico's beheerst. Op basis van de huidige inzichten is de beschikbare weerstandscapaciteit toereikend om de geïnventariseerde risico's op te vangen. Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen geeft aan in hoeverre de gemeente in staat is om de financiële gevolgen van niet-structurele risico's op te vangen zonder dat de uitvoering van beleid en dienstverlening in gevaar komt. Risicomanagement ondersteunt het bestuur en de organisatie bij het tijdig signaleren van risico's en het treffen van passende beheersmaatregelen. Uit deze paragraaf blijkt dat het weerstandsvermogen toereikend is om de geïnventariseerde risico's op te vangen. Daarnaast laten de wettelijk voorgeschreven financiële kengetallen zien hoe de financiële positie van de gemeente zich verhoudt tot de door de VNG gehanteerde signaleringswaarden. De gemeente hanteert de volgende Interne regelgeving en beleidsafspraken: Financiële verordening, Controleverordening, Treasurystatuut, Nota risicomanagement, Herziening nota grondbeleid en het Collegeprogramma

Begroting 2027-2030 154 Risicomanagement Het gemeentelijk risicomanagement beleid helpt de ons om onzekerheden – zowel risico's als kansen – tijdig te signaleren, te beheersen en weloverwogen beslissingen te nemen. Het doel is niet alleen om negatieve gevolgen te beperken, maar ook om kansen te benutten en innovatie en kwaliteitsverbetering te ondersteunen, passend bij de Cittaslow-filosofie. Werkwijze risicomanagement Binnen Midden-Delfland is risicomanagement een vast onderdeel van de Planning- & Control cyclus (P&C-cyclus) en is daarmee een continu proces. De Nota Risicomanagement Midden-Delfland (2019) en het actuele risicoregister vormen hiervoor de basis. Het risicoregister bevat zowel financiële als niet-financiële risico's, waaronder politieke, juridische, financiële, milieu-, privacy-, informatiebeveiligings- en veiligheidsrisico's. Risicoregister Het risicoregister ondersteunt het bestuur en de organisatie bij het bepalen van het benodigde weerstandsvermogen, het prioriteren van beheersmaatregelen en het beperken van de impact van risico's op de gemeentelijke doelstellingen en de continuïteit van de bedrijfsvoering. Het risicoregister biedt daarbij de volgende voordelen: • Een beter inzicht in de meest waarschijnlijke gevolgen van risico's. • Een groter risicobewustzijn binnen de organisatie.

• Een doelmatigere inzet van beheersmaatregelen door focus op de belangrijkste risico's. • Een betere verbinding tussen beleid, uitvoering en risicobeheersing. Vanwege de vertrouwelijke aard van het gemeentelijke risicoregister wordt dit niet openbaar gemaakt. In deze paragraaf worden uitsluitend de openbaar te delen risico's opgenomen. Nieuwe of gewijzigde risico's met een materiële impact worden, indien nodig, ook buiten de reguliere P&C-cyclus actief aan college en raad gemeld. Belangrijkste risico’s Door actieve risicobeheersing heeft de gemeente in beeld wat de risico’s zijn en is het mogelijk om het weerstandsvermogen te bepalen. Alle risico’s worden tweemaal per jaar herijkt en er wordt continu geanticipeerd op nieuwe risico’s. Het getoonde risicoprofiel is bepaald vanuit de herijking/ inventarisatie. In het onderstaande overzicht en toelichting worden de belangrijkste (geconsolideerde) risico's gepresenteerd die de grootste invloed hebben bij de bepaling van de benodigde weerstandscapaciteit. Bij ieder risico worden kort de beheersmaatregelen weergegeven.

Risisco Kans Financieel effect Trend Beheersing Grondexploitatie Middel Hoog Stabiel Actief Sociaal domein Hoog Hoog Neem toe Actief Verbonden partijen Middel Middel Stabiel Actief Garantstellingen Laag Hoog Stabiel Voldoende in proces geborgd Omgevingswet Middel Middel Neem toe In uitvoering Begroting 2027-2030 155 - Grondexploitaties Door de grote omvang van de grondexploitaties vormt dit een risico voor de gemeente. Jaarlijks worden de grondexploitaties en de bijbehorende risicoanalyse geactualiseerd. De resultaten van de grondexploitatie brengen wij ten gunste of ten laste van de reserve grondexploitaties. De laatste actualisatie geeft aan dat het resultaat van de reserve grondexploitaties op termijn een batig saldo laat zien. De risico's worden jaarlijks geactualiseerd. Op basis van de meest recente grondexploitaties wordt het financiële risico momenteel als beheersbaar beoordeeld. - Verbonden partijen De gemeente neemt deel in ongeveer vijftien verbonden partijen. Deze deelnemingen brengen financiële en bestuurlijke risico's met zich mee, doordat tegenvallende resultaten of gewijzigde beleidskeuzes kunnen leiden tot hogere gemeentelijke bijdragen of lagere dividendinkomsten. De gemeente monitort de financiële positie en prestaties van de verbonden partijen daarom actief. Voor JUVA N.V. wordt uitgegaan van een structureel dividenduitkering.

Tegelijkertijd staat de onderneming voor grote investeringen als gevolg van de energietransitie. De uitbreiding van netcapaciteit, de ontwikkeling van warmtenetten en de toenemende elektrificatie brengen risico's met zich mee, waaronder overbelasting op het elektriciteitsnet, personeelstekorten, materiaal schaarste en veranderende wet- en regelgeving. Deze ontwikkelingen kunnen invloed hebben op de toekomstige financiële resultaten en dividenduitkeringen. Als JUVA NV daarin verwachtingen bijstelt richting haar aandeelhouders dan passen we als gemeente daarop zo snel mogelijk onze begroting aan. Op basis van de huidige inzichten worden de risico's binnen de verbonden partijen als beheersbaar beoordeeld. De ontwikkelingen binnen de energietransitie blijven daarbij nadrukkelijk onderdeel van de periodieke monitoring. - Sociale Domein De ontwikkelingen binnen het sociaal domein blijven de komende jaren een belangrijk financieel risico voor de gemeente. Door actieve monitoring, regionale samenwerking en gerichte beheersmaatregelen wordt gestuurd op beheersing van de uitgaven. Ondanks deze inspanningen blijft de financiële onzekerheid, met name binnen de jeugdzorg, groot. Vanaf januari 2015 is een groot aantal nieuwe taken overgekomen naar gemeenten met de decentralisaties van rijkstaken op het sociaal domein.

Overgekomen rijksbudgetten hiervoor waren en zijn niet altijd toereikend en dat heeft vanaf medio 2018 gezorgd dat Midden-Delfland tekorten ontstonden met name op het terrein jeugd. Het sociaal domein blijft daarmee een van de grootste financiële risico's voor de gemeente. Door het open-eindekarakter van met name de Jeugdwet en delen van de Wmo, de beperkte beïnvloedbaarheid van de zorgvraag en de nog altijd ontoereikende rijksfinanciering bestaat een blijvend risico op budgetoverschrijdingen. De gemeente neemt verschillende maatregelen om deze risico's te beheersen, waaronder sturing op de uitvoering, kostenbeheersing, regionale samenwerking en verdere ontwikkeling van het maatschappelijk team. Begroting 2027-2030 156 Inmiddels is vanuit het Rijk erkend dat er sprake is van structureel tekortschietende financiering in de jeugdzorg, wat heeft geleid tot enkele (incidentele) extra bedragen voor gemeenten . Per saldo blijft het risico op overschrijdingen. Risico’s waardoor de gemeente dienstverlening, kwaliteit van de zorg, ondersteuning en financiële dienstverlening in gevaar komen zijn: • Jeugdwet: toenemende vraag naar gespecialiseerde jeugdhulp en beperkte beïnvloedbaarheid van verwijzingen. • Wmo: stijgende zorgvraag als gevolg van vergrijzing, loonontwikkelingen en wijzigingen in de eigen bijdragen.

• Nieuwe wettelijke taken: extra uitvoeringskosten door nieuwe of gewijzigde rijksregelingen, waaronder inburgering, schuldhulpverlening en beschermd wonen. • Maatschappelijke ontwikkelingen: extra financiële druk door onder meer vluchtelingenopvang en andere landelijke opgaven. • Participatiewet: het CPB verwacht een aanhoudende druk op de bijstand als gevolg van economische ontwikkelingen en een mismatch op de arbeidsmarkt. - Garantstellingen De gemeente loopt kredietrisico's bij het afgeven van gemeentegaranties en de achtervangpositie bij het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW). Door de financiële (zie ook paragraaf financiering en krediet risico’s) waarborgen binnen het WSW en de sinds 2021 geldende achtervangovereenkomst wordt de kans dat de gemeente financieel moet bijdragen als beperkt beoordeeld. Daarnaast staat de gemeente mede garant voor de leningen van HVC. Hiervoor ontvangt de gemeente jaarlijks circa € 31.000 aan garantstellingsprovisie. Op basis van de huidige financiële positie van HVC wordt dit risico als beheersbaar beoordeeld. Ook zijn gemeentegaranties verstrekt aan verenigingen en maatschappelijke instellingen. Deze garanties worden periodiek gemonitord. Bij nieuwe aanvragen wordt een terughoudend beleid gevoerd om het financiële risico voor de gemeente te beperken.

- Renteontwikkelingen Binnen de gemeentelijke begroting rekenen we met het zogenaamde renteomslag percentage voor de berekening van de (bespaarde) rente over de reserves/voorzieningen en de rentetoerekening over de boekwaarde van de vaste activa. Het renteomslag percentage is een gemiddelde van de betaalde en ontvangen rente. Als gevolg van diverse ontwikkelingen zoals het verplicht schatkist-bankieren, de nog steeds lage marktrente, BBV-voorschriften is het omslagpercentage 0%. - Aantrekken geldleningen De financiering van de Harnaschpolder leidt tot een relatief omvangrijke leningenportefeuille. Door de afgesloten erfpachtovereenkomsten worden de financieringslasten echter grotendeels gecompenseerd, waardoor het financiële risico beperkt is. Begroting 2027-2030 157 - Uitgezette geldleningen In de paragraaf Financiering is een overzicht opgenomen van de uitgezette langlopende geldleningen. Hieronder worden de twee leningen met de grootste financiële omvang toegelicht. De voormalige gemeente Schipluiden heeft in 1988 een langlopende geldlening verstrekt die inmiddels is overgegaan op de Royal Bank of Scotland (RBS). De lening heeft een looptijd van 50 jaar en een rente van 8,15%, waarmee jaarlijks circa € 637.000 aan rente-inkomsten wordt ontvangen tot 2038.

De kredietwaardigheid van de debiteur wordt periodiek beoordeelden tot nader order wordt het kredietrisico als beheersbaar beoordeeld. Daarnaast heeft de gemeente € 1,4 miljoen uitgezet bij de Nederlandse Waterschapsbank tegen een rente van 7%. Deze lening genereert jaarlijks circa € 95.000 aan rente-inkomsten tot 2043. Gezien de hoge kredietwaardigheid van de Nederlandse Waterschapsbank wordt het kredietrisico als zeer beperkt beoordeeld. - Omgevingswet De uitvoering van de Omgevingswet vraagt blijvende investeringen in kennis, digitalisering en aanpassing van werkprocessen. Door de integrale werkwijze, gewijzigde procedures en afhankelijkheid van ketenpartners bestaat risico op hogere uitvoeringskosten, langere doorlooptijden en capaciteitsdruk. Deze risico's worden beheerst door voortdurende monitoring en verdere ontwikkeling van de organisatie. - Overige risico’s en beheersmaatregelen Naast de benoemde risico's kan de gemeente worden geconfronteerd met incidentele gebeurtenissen zoals calamiteiten, fraude, schadeclaims, leegstand of oninbare vorderingen. Voor zover deze risico's niet worden afgedekt door verzekeringen, voorzieningen of verhaal op derden, worden de financiële gevolgen opgevangen binnen de beschikbare weerstandscapaciteit. Veel voorkomende schades met een beperkt financieel effect worden beheerst door preventieve maatregelen binnen de bedrijfsvoering.

De gemeente investeert daarom continu in procesverbetering, interne beheersing, informatiebeveiliging, bewustwording en opleidingen om deze risico's zoveel mogelijk te beperken. In de Voorjaarsnota 2025 zijn afspraken gemaakt over het zwaarwegende advies van de Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd in 2027 met betrekking tot de kosten die gemeenten maken voor jeugdzorg. Deze afspraken heeft het huidige kabinet in het Overhedenoverleg van 13 april 2026 herbevestigd. Vooruitlopend op deze vervolgafspraken zijn in deze begroting stelposten opgenomen, omdat we erop vertrouwen dat het rijk zich aan de gemaakte afspraken houdt. In de Voorjaarsnota 2026 is een korting toegepast op het Gemeentefonds vanwege het afschaffen van de huishoudelijke hulp in de Wmo. Het is nog onduidelijk hoe deze bezuiniging wordt ingevuld, wat maakt dat wij de korting vanaf 2029 via een stelpost tenietdoen. Deze stelpost is onder voorbehoud van goedkeuring door de toezichthouder. Begroting 2027-2030 158 Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen geeft aan in hoeverre de gemeente in staat is om financiële tegenvallers en niet-begrote risico's op te vangen zonder dat de uitvoering van beleid of de dienstverlening in gevaar komt. Het bestaat uit de beschikbare weerstandscapaciteit en is daarmee een belangrijke indicator voor de financiële weerbaarheid van de gemeente.

De gemeente treft voor structurele en voorzienbare risico's , waar mogelijk, voorzieningen. Het weerstandsvermogen is bedoeld voor het opvangen van incidentele risico's waarvoor geen voorziening is gevormd of verzekering is afgesloten. De omvang van het weerstandsvermogen beoordeelt de gemeente periodiek aan de hand van de geïnventariseerde risico's en vormt een belangrijk onderdeel van de planning- en controlcyclus. Weerstandscapaciteit In de raadsvergadering van 25 juni 2019 is besloten om een reserve Weerstandsvermogen in te stellen. De omvang van deze reserve is toen vastgesteld op € 4 mln. De geplande omvang van het weerstandsvermogen op 1 jan 2027 is nog steeds €4 mln. De weerstandscapaciteit geeft aan in hoeverre de gemeente financieel in staat is om de gevolgen van geïdentificeerde risico's op te vangen. Hierna wordt de benodigde weerstandscapaciteit, gebaseerd op de geïnventariseerde risico's, afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit van de gemeente. De gemeente beschikt over een afzonderlijke reserve Weerstandsvermogen waardoor de algemene reserves vrij komen voor andere bestemmingen. Deze reserve vormt een belangrijke financiële buffer voor het opvangen van niet-afgedekte risico's en draagt bij aan een gezonde financiële positie. Hierdoor blijft de algemene reserve beschikbaar voor andere bestuurlijke afwegingen en toekomstige beleidskeuzes.

Ratio weerstandsvermogen Er bestaat geen algemeen geldende norm voor de omvang van het weerstandsvermogen. De benodigde weerstandscapaciteit is afhankelijk van de aard en omvang van de risico's die de gemeente loopt. De ratio weerstandsvermogen geeft inzicht in de verhouding tussen de beschikbare en de benodigde weerstandscapaciteit en vormt daarmee een belangrijke indicator voor de financiële weerbaarheid van de gemeente. De ratio wordt als hieronder beschreven bepaald. Ratio weerstandsvermogen = Beschikbare weerstandscapaciteit (res. weerstandsverm.) / Benodigde weerstandscapaciteit (totaal risico’s) De gemeente streeft ernaar zo min mogelijk risico te lopen en -mits financieel verantwoord- zoveel mogelijk risico’s af te dekken. Acceptabel is een ratio weerstandsvermogen tussen de 1,0 en 1,4. Begroting 2027-2030 Waardering | Ratio | Aanduiding weerstandsvermogen Groter dan | 2,0 | Uitstekend Tussen | 1,4 en 2,0 | Ruim voldoende Tussen | 1,0 en 1,4 | Voldoende Tussen | 0,8 en 1,0 | Matig Tussen | 0,6 en 0,8 | Onvoldoende Lager dan | 0,6 | Slecht Beschikbare weerstandscapaciteit De reserve weerstandsvermogen bedraagt € 4,0 mln. Dit geeft de gemeente meer dan voldoende weerstandscapaciteit om onvoorziene financiële tegenvallers op te vangen. Risicoregister Het risicoregister is geactualiseerd en opnieuw beoordeeld.

Op basis van de huidige risicoanalyse bedraagt de benodigde weerstandscapaciteit € 2,5 miljoen. Dit bedrag weerspiegelt de financieel benodigde buffer om de geïnventariseerde risico's, rekening houdend met kans en impact, op te kunnen vangen. Ratio | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 weerstandvermogen: Beschikbare | 1,6 | 1,6 | 1,6 | 1,6 weerstandscap. (= € 4,0 mln) / Totaal aan risico's (= € 2,5 mln) = Bij de berekening van de ratio weerstandsvermogen gaat de gemeente Midden-Delfland uitsluitend uit van de reserve Weerstandsvermogen als beschikbare weerstandscapaciteit. De algemene reserve, de niet-beklemde bestemmingsreserves en de post onvoorzien laten we buiten beschouwing. Wanneer deze middelen eveneens zouden worden betrokken, zou de ratio weerstandsvermogen hoger uitvallen. De berekende ratio voldoet in 2027 en de daaropvolgende jaren aan de door de gemeente vastgestelde bandbreedte van 1,0 tot 1,4. Op basis hiervan wordt geconcludeerd dat de beschikbare weerstandscapaciteit toereikend is om de geïnventariseerde risico's op te vangen.

159 Begroting 2027-2030 Financiële kengetallen Kengetal | Rekening | Begroot | Begroot | Begroot | Begroot | Begroot 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Netto schuldquote | 114% | 115% | 125% | 118% | 109% | 100% Netto schuldquote | 112% | 113% | 123% | 116% | 107% | 98% gecorrigeerd voor alle leningen Solvabiliteitsratio | 33% | 33% | 32% | 34% | 35% | 35% Grondexploitatie | 7% | 7% | 8% | 8% | 7% | 7% Structurele | 6% | 4% | 3% | 0% | 0% | 0% exploitatieruimte Belastingcapaciteit | 105% | 106% | 107% | 109% | 111% | 113% Toelichting kengetallen: Netto schuldquote De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de gemeentelijke schuldenlast t.o.v. de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Analyse en conclusie De netto schuldquote valt in de categorie 'matig' (90%–130%). Deze uitkomst wordt echter grotendeels veroorzaakt door de projectfinancieringen die zijn aangetrokken voor de aankoop van erfpachtgronden. Tegenover deze financieringen staan structurele erfpachtopbrengsten, waardoor het financiële risico beperkter is dan je uit de netto schuldquote zou concluderen. Zonder deze projectfinancieringen zou de netto schuldquote in 2026 als 'voldoende' worden gekwalificeerd.

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen corrigeert de schuldpositie voor door de gemeente verstrekte geldleningen. Hierdoor ontstaat een zuiverder beeld van de eigen schuldenlast. Hoe lager de schuldquote, hoe gunstiger de financiële positie. Analyse en conclusie De netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen ligt slechts beperkt lager dan de reguliere netto schuldquote. Dit komt doordat de omvang van de verstrekte geldleningen relatief laag is en al meerdere jaren stabiel is. Hierdoor is de invloed op de schuldpositie beperkt. Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger dit percentage, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid van de gemeente. 160 Begroting 2027-2030 161 Analyse en conclusie De ratio solvabiliteit Midden-Delfland is matig volgens de streefwaarden van de VNG (tussen de 20 en 50%).Deze uitkomst wordt grotendeels veroorzaakt door de projectfinancieringen voor de aankoop van erfpachtgronden. Zonder deze financieringen zou de solvabiliteitsratio circa 60% bedragen, waarmee deze volgens de VNG-systematiek als 'voldoende' zou worden beoordeeld (ten opzichte van 32% nu). zijn geweest.

(‘Voldoende’ conform de VNG-normen) De solvabiliteitsratio laat een redelijk 'stabiele' trend zien. Kengetal grondexploitatie De afgelopen jaren is gebleken dat grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. De boekwaarde van de voorraden grond is van belang, omdat deze waarde moet worden terugverdiend. De accountant moet ieder jaar beoordelen of de gronden tegen een actuele waarde op de balans zijn opgenomen. Analyse en conclusie De ratio grondexploitaties laat zien dat deze nu en voor de komende jaren stabiel is. Volgens de streefwaarden van de VNG als ‘Voldoende’ aangeduid. In de paragraaf grondbeleid is uitvoerig toelichting gegeven op de ontwikkelingen. Structurele exploitatieruimte Met de structurele exploitatieruimte krijgt de gemeente zicht op structurele begrotingsruimte van de gemeente. Is de gemeente in staat om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten is daarvoor nodig. Een negatieve uitkomst betekent dat de structurele baten onvoldoende zijn om de structurele lasten volledig te dekken. In dat geval zijn structurele maatregelen noodzakelijk om de begroting duurzaam sluitend te maken. Analyse en conclusie De ratio structurele exploitatieruimte Midden-Delfland geeft voor 2027 aan dat de structurele lasten afgedekt kunnen worden met structurele baten.

Waarbij het ratio enigszins afneemt tot 0% vanaf 2028. Dit betekent dat de structurele baten en structurele lasten aan het einde van de periode met elkaar in evenwicht zijn. Daarmee is sprake van een sluitende structurele exploitatie, maar is er geen structurele financiële ruimte meer beschikbaar om nieuwe structurele tegenvallers op te vangen. Belastingcapaciteit: Woonlasten meerpersoonshuishouden De gemeente streeft naar betaalbare woonlasten voor haar inwoners. De woonlasten bestaan uit de onroerendezaakbelasting (OZB), de rioolheffing en de afvalstoffenheffing voor een woning met een gemiddelde WOZ-waarde. De belastingcapaciteit wordt bepaald door de totale woonlasten voor een meerpersoonshuishouden te vergelijken met het landelijke gemiddelde van het voorgaande jaar. De uitkomst wordt weergegeven als een percentage. Begroting 2027-2030 162 Analyse en conclusie De totale woonlasten in Midden-Delfland liggen boven het landelijke gemiddelde. Dit wordt mede verklaard door de relatief hoge gemiddelde WOZ-waarde van woningen en het uitgangspunt dat de riool- en afvalstoffenheffing kostendekkend zijn. Ook Midden-Delfland heeft te maken gehad met de landelijke stijging van de kosten voor afvalinzameling en riolering.

Om deze kostenstijgingen op te vangen zijn de tarieven afvalstoffenheffing in 2027 wederom met 8% verhoogd en die van riolering geindexeerd met 2,1% onder meer als gevolg van de hoge inflatie. Bij het opstellen van iedere begroting wordt beoordeeld of deze tarieven nog aansluiten bij het uitgangspunt van 100% kostendekking. Het college blijft zich daarbij inzetten om de woonlasten voor inwoners zo laag mogelijk te houden. Begroting 2027-2030 163 Wet open overheid Op 1 mei 2022 is de Wet open overheid (Woo) in werking getreden. De Woo kent twee verplichtingen: openbaarmaking op verzoek (passief) en openbaarmaking uit eigen beweging van zeventien informatiecategorieën (actief). Beide verplichtingen vragen om vindbare, beschikbare documenten en om een cultuur waarin openbaarheid het uitgangspunt is, tenzij er een goede reden is om dat niet te doen. Actieve openbaarmaking Op 1 november 2024 zijn de eerste vier voor gemeenten relevante informatiecategorieën verplicht geworden; hieraan voldoen wij. De inwerkingtreding van de resterende categorieën is herhaaldelijk vertraagd omdat de landelijke Generieke Woo Voorziening (GWV) nog niet gereed is; het streven is nu de tweede helft van 2027.

Vooruitlopend hierop, en in lijn met het advies van de VNG, is het college in maart 2026 gestart met de actieve openbaarmaking van Woo-verzoeken en -besluiten en van klachtoordelen (als overzicht, om herleidbaarheid te beperken), via de daarvoor ingerichte website open.middendelfland.nl. In 2027 bedden wij dit verder in onze werkprocessen in en bereiden wij ons voor op de resterende categorieën, mede in samenhang met de nieuwe Archiefwet die per 1 januari 2027 ingaat. Toename Woo-verzoeken en klachten Naast deze openbaarmakingsplicht zien wij een sterke, aanhoudende groei van het aantal Woo-verzoeken en klachten. Het aantal verzoeken en klachten dat wij een aantal jaar geleden in een heel jaar ontvingen, is nu het aantal dat wij binnen één kwartaal ontvangen, De instroom is feitelijk verdrievoudigd. Inwoners zijn mondiger en kritischer, en stellen — mede door de opkomst van AI-hulpmiddelen — sneller en vaker omvangrijke, juridisch onderbouwde verzoeken op. Om deze groei het hoofd te bieden, huren wij aanvullende externe capaciteit in. Deze inhuur is een tijdelijke oplossing; gelet op het structurele karakter van de groei onderzoeken wij voor 2027 een structurele uitbreiding van onze capaciteit. Kosten De kosten voor de actieve openbaarmaking (sub-website en doorontwikkeling) zijn beperkt en worden gedekt binnen het bestaande Woo-implementatiebudget.

De kosten voor de toename in verzoeken en klachten zijn aanzienlijk groter en op dit moment nog niet structureel gedekt; hiervoor volgt een separate afweging bij de capaciteitsvraag voor Juridische Zaken. Begroting 2027-2030 Recapitulatie Recapitulatie programma's Samenvatting | Werkelijk 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 begroting 2025 Exploitatie | € 2.974.528 | € 6.698.180 | € 14.570 | € 2.289.145 | € 1.602.964 | € 1.302.082 01 | € 279.947 | € 274.389 | € 61.703 | € 22.781 | € 25.881 | € 29.281 Midden-Delfl and 2025 02 Bestuur | € 4.448.134 | € 4.775.474 | € 4.710.262 | € 4.653.614 | € 4.735.280 | € 4.763.489 en veiligheid 03 beheer, | € 6.997.577 | € 9.141.453 | € 6.055.890 | € 7.392.195 | € 8.216.738 | € 8.667.925 verkeer en milieu 04 Onderwijs | € 1.796.138 | € 2.390.946 | € 2.030.966 | € 2.271.169 | € 2.192.813 | € 2.210.918 05 Welzijn, | € 12.966.421 | € 14.571.460 | € 13.815.439 | € 13.679.791 | € 13.026.607 | € 13.195.437 Volksgezond heid en WMO 06 | € 2.879.974 | € 3.006.258 | € 2.794.367 | € 2.649.988 | € 2.677.747 | € 2.685.558 Economische en Sociale zaken 07 | € 2.883.177 | € 1.186.077 | € 319.571 | € 608.918 | € 764.480 | € 658.884 Ruimtelijke ordening, ontwikkeling Algemene | -€ 41.386.339 | -€ 40.922.918 | -€ 42.146.676 | -€ 42.405.548 | -€ 43.885.095 | -€ 45.375.472 dekkingsmid delen Overhead | € 12.109.499 | € 12.275.042 | € 12.373.048 | € 13.416.237 |

€ 13.848.513 | € 14.466.062 Reserves | -€ 3.574.708 | -€ 5.183.947 | -€ 1.038.811 | -€ 857.360 | -€ 676.764 | -€ 590.003 01 | € 0 | € 0 | € 0 | € 0 | € 0 | € 0 Midden-Delfl and 2025 02 Bestuur | € 4.723 | -€ 36.000 | € 0 | € 0 | € 0 | € 0 en veiligheid 03 beheer, | -€ 1.192.033 | -€ 2.684.153 | -€ 202.520 | -€ 182.091 | -€ 161.656 | -€ 141.599 verkeer en milieu 04 Onderwijs | -€ 333.631 | -€ 357.214 | -€ 252.374 | -€ 252.374 | -€ 252.374 | -€ 252.374 05 Welzijn, | € 406.753 | -€ 594.461 | -€ 241.531 | -€ 130.310 | -€ 118.911 | -€ 52.473 Volksgezond heid en WMO 164 Begroting 2027-2030 Samenvatting | Werkelijk 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 begroting 2025 06 | -€ 199.390 | -€ 436.000 | € 21.500 | € 21.500 | € 170.000 | € 170.000 Economische en Sociale zaken 07 | -€ 1.855.084 | -€ 509.242 | € 17.054 | € 17.310 | € 17.570 | € 17.833 Ruimtelijke ordening, ontwikkeling Algemene | -€ 398.330 | -€ 406.943 | -€ 376.940 | -€ 327.394 | -€ 327.392 | -€ 327.389 dekkingsmid delen Overhead | -€ 7.715 | -€ 159.934 | -€ 4.000 | -€ 4.000 | -€ 4.000 | -€ 4.000 Totaal | -€ 600.180 | € 1.514.233 | -€ 1.024.241 | € 1.431.785 | € 926.200 | € 712.079 165 Begroting 2027-2030 166 Financiële begroting Op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) 2004 is de gemeente verplicht een overzicht van de financiële begroting (overzicht van baten en lasten) samen te stellen.

De uiteenzetting van de financiële positie en het overzicht van baten en lasten vormen samen de financiële begroting. Verder wordt in dit hoofdstuk ingegaan op de Financiële structuur. Aansluitend is een toelichting op het resultaat van de primitieve begroting opgenomen. De uiteenzetting van de financiële positie bevat: • de baten en lasten van bestaand beleid • de investeringen, gesplitst in investeringen met een economisch of een maatschappelijk nut • de financiering • de stand en het verloop van de reserves en voorzieningen. Deze gegevens zijn bijna allemaal al in een ander onderdeel van de begroting opgenomen, maar worden hier in verband met de voorschriften van het BBV nogmaals weergegeven. Uitgangspunten begroting Wij streven naar een financieel duurzaam beleid met een begroting die op lange termijn in evenwicht is. We zorgen ervoor dat structurele uitgaven worden gedekt door structurele inkomsten. Hierbij staat het principe centraal dat de gemeente het geld beheert namens de samenleving. Daarom streven we ernaar om de belastingdruk voor onze inwoners, verenigingen en bedrijven beperkt te houden. Middelen die het weerstandsvermogen en de budgetbehoefte overstijgen kunnen ingezet worden voor de samenleving. We behouden daarbij het streven naar een weerstandsvermogen met een ratio dat zich minimaal tussen de 1,0 en 1,4 (dit kwalificeert als ‘voldoende’) bevindt.

Deze begroting is de uitwerking van de Kadernota 2027-2030 die u op 7 juli 2026 voor kennisgeving heeft aangenomen. De kadernota gaf u een doorkijk naar de Begroting 2027 en het meerjarenperspectief 2028-2030 en bevat zowel de kaders voor het verder uitwerken van de begroting als een vooruitblik voor de komende jaren. De Kadernota liet voor alle jaren 2027-2030 een negatief begrotingssaldo zien. Door een kritische beoordeling van de begrotingscijfers, rekening houdend met de realisatiecijfers van afgelopen jaren, zijn we erin geslaagd de negatieve saldi enigszins terug te dringen. Daarnaast zijn er nog enkele mutaties vanuit de organisatie aangeleverd en verwerkt in de cijfers. Het eindresultaat is een beperkt positief saldo voor 2027. Echter, voor het meerjarenperspectief 2028-2030 resteren negatieve cijfers. Begrotingsadvies 2027–2030 VNG Achtergrond en opbouw van het advies Gemeenten bevinden zich nog steeds in een financieel onzekere tijd. Primair wordt dit veroorzaakt door bezuinigingen van eerdere kabinetten en door de ingeboekte besparingsmaatregelen voor de jeugdzorg vanaf boekjaar 2028. Als de beoogde kostendaling niet behaald wordt, dreigen er forse tekorten te ontstaan bij gemeenten.

De Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd onder leiding van Tamara van Ark zal begin 2027 een uitspraak doen over de haalbaarheid van deze besparingsmaatregelen en hoe om te gaan met het verschil tussen kosten en beschikbare middelen voor de jeugdzorg bij gemeenten. Begroting 2027-2030 167 In het Overhedenoverleg van 13 april jl. heeft het kabinet de afspraak rond de Commissie-Van Ark herbevestigd. Daarbij heeft het kabinet onderstreept dat dit advies zwaarwegend en maatgevend is. Het ligt daarom voor de hand dat in de Voorjaarsnota 2027 (gedeeltelijk) compensatie zal volgen indien de kostenstijging zich voortzet en deze niet verwijtbaar is aan gemeentelijk handelen. Daarom kan het in onze visie niet zo zijn dat gemeenten op dit moment vanwege de oplopende kosten voor de jeugdzorg tal van bezuinigingen moeten doorvoeren op andere beleidsterreinen. Of lasten moeten verhogen om de begroting vanaf 2028 sluitend te krijgen. Dit levert onzekerheid op en maakt dat de VNG zich genoodzaakt ziet om ook dit jaar een begrotingsadvies af te geven. Onze leden hebben namelijk de wens uitgesproken een eenduidige lijn te hanteren over hoe gemeenten de jeugdzorg in hun begroting opnemen. De onzekerheid wordt nog versterkt door de ingeboekte besparing op de Huishoudelijke Hulp in de Wmo, vanaf 2029.

Deze is vastgelegd in het coalitieakkoord van het kabinet-Jetten, maar hier is nog geen beleidsmatig plan voor opgesteld. Daarom adviseert de VNG gemeenten nadrukkelijk: 1. Maak de begroting voor 2027 sluitend. We adviseren ten minste boekjaar 2027 structureel en reëel sluitend te maken, zodat de toezichthouder de gemeente niet onder preventief toezicht stelt. 2. Breng vanaf 2028 baten en lasten voor jeugdzorg in balans met stelposten, waarbij u de lasten voor jeugdzorg zo realistisch mogelijk raamt. Maak een realistische inschatting voor de kosten voor 2028 en verder, waarbij u aangeeft met welke maatregelen u de beïnvloedbare kosten tracht te verlagen, zoals de toezichthouder wenst. Neem daarnaast de volgende stelposten op: A. Stelpost aanvullende maatregelen Er zijn aanvullende maatregelen gepresenteerd in de Voorjaarsnota 2025 die vanaf 2028 financieel vertaald zijn in een bezuiniging. Dit gaat onder andere over de invoering van een eigen bijdrage (€ 260 miljoen) en het sturen op de verkorting van de trajectduur (€ 68 miljoen). Het advies is, evenals vorig jaar, om deze maatregelen budgetneutraal te maken: korting versus besparing/inkomsten. Bijvoorbeeld door middel van een stelpost (“Besparing trajectduur” en “Inkomsten eigen bijdrage”). Zienswijze toezichthouder De toezichthouder heeft aangegeven dat hij deze stelposten zal toestaan.

Het rijk is immers verantwoordelijk voor tijdige invoering van wet- en regelgeving. Bij uitstel of afstel van wet- en regelgeving geldt dat dit voor rekening en risico rijk is. Begroting 2027-2030 168 B. Stelpost Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd Gemeenten doen er alles aan om via besparingsmaatregelen de kosten van jeugdzorg aan te laten sluiten bij het beschikbare budget. Vanaf 2028 is dit vanwege de ingeboekte bezuinigingen een enorme opgave. Begin 2027 zal de Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd zich uitspreken over de balans tussen kosten en budget, over 2026/2027 en ook over 2028 en verder. Het is zeer onwenselijk om nu al bezuinigingen op andere beleidsterreinen in te boeken vanwege de groei van de kosten voor jeugdzorg, terwijl het oordeel van de deskundigencommissie begin 2027 pas volgt. Het advies is om wederom een stelpost op te nemen voor het resterende tekort na realistische raming van de lasten jeugdzorg en de toepassing van de hierboven genoemde stelposten, namelijk de aanvullende maatregelen besparing trajectduur en eigen bijdrage. Voer in de begroting vanaf 2028 deze nieuwe stelpost op onder de titel “Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd”. De VNG hanteert als uitgangspunt artikel 108 lid 3 van de Gemeentewet: medebewind is voor rekening en risico rijk – dus we brengen baten en lasten voor jeugdzorg in balans.

Zienswijze toezichthouder Voor deze stelpost geeft de toezichthouder aan dat hij op basis van de geldende wet- en regelgeving, en het daarop gebaseerde Gemeenschappelijk financieel toezichtkader (GTK), niet akkoord kan gaan met deze stelpost. Dit geldt zolang er geen zwart-op-wit toezegging van het kabinet is dat het de kosten volledig compenseert naar aanleiding van de uitspraken van de deskundigencommissie. 3.Gebruik een stelpost voor de huishoudelijke hulp Wmo Vanaf 2029 wordt er structureel € 1 miljard uit het Gemeentefonds genomen, omdat het kabinet het voornemen heeft om de huishoudelijke hulp als algemene voorziening grotendeels te schrappen. Tot op heden is nog onduidelijk hoe dit vorm krijgt, terwijl de korting al wel verwerkt is. Daarmee is het onduidelijk of en in welke mate gemeenten deze kosten moeten blijven maken vanaf 2029. Het advies is om de vanaf 2029 ingeboekte bezuiniging op huishoudelijke hulp via een stelpost teniet te doen onder de titel “Afschaffing huishoudelijke hulp”. Zienswijze toezichthouder Mogelijk gaan de toezichthouders deze stelpost toestaan, maar dit moeten zij bestuurlijk nog accorderen. Als dat gebeurt, komt er een aanvulling op de begrotingscirculaire. Tot die tijd is het noodzakelijk hierover met de toezichthouder te overleggen. Het rijk is verantwoordelijk voor tijdige invoering van wet- en regelgeving.

Bij uitstel of afstel van wet- en regelgeving geldt dat dit voor rekening en risico rijk is. 4.Neem passages op over de stelposten in de risicoparagraaf Er zijn risico’s die gemeenten moeten nemen door het opnemen van deze stelposten. Wij adviseren om hierover deze passages op te nemen in de risicoparagraaf: “In de Voorjaarsnota 2025 zijn afspraken gemaakt over het zwaarwegende advies van de Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd in 2027 met betrekking tot de kosten die gemeenten maken voor jeugdzorg. Deze afspraken heeft het huidige kabinet in het Overhedenoverleg van 13 april 2026 herbevestigd. Vooruitlopend op deze vervolgafspraken zijn in Begroting 2027-2030 169 deze begroting stelposten opgenomen, omdat we erop vertrouwen dat het rijk zich aan de gemaakte afspraken houdt.” “In de Voorjaarsnota 2026 is een korting toegepast op het Gemeentefonds vanwege het afschaffen van de huishoudelijke hulp in de Wmo. Het is nog onduidelijk hoe deze bezuiniging wordt ingevuld, wat maakt dat wij de korting vanaf 2029 via een stelpost tenietdoen. Deze stelpost is onder voorbehoud van goedkeuring door de toezichthouder.” Gegeven de onzekerheid ten aanzien van het volledig opvolgen van het advies van de Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd, adviseren wij dat u aanvullend een financiële raming maakt van dit risico en dit verwerkt in uw weerstandsvermogen.

Wij nemen de adviezen van de VNG in belangrijke mate over. Het advies om de effecten van kortingen transparant in beeld te brengen onderschrijven wij, al geldt dit voor onze gemeente als een vanzelfsprekend uitgangspunt. Financiële en inhoudelijke consequenties van budgetaanpassingen lichten wij vanuit dit uitgangspunt altijd al toe. De andere adviezen hebben we deels opgevolgd of terzijde geschoven. Financiële kaders Voor de Begroting 2027 en MJP 2028-2030 hanteren wij de kaders: a) De Begroting 2027 is materieel in evenwicht (ofwel: reëel sluitend); structurele lasten worden gedekt door structurele baten. b) Wanneer de Begroting 2027 niet sluitend kan worden, is in elk geval het begrotingsjaar 2030 materieel in evenwicht. c) Hoewel ons dit tijdelijk, vanuit het Bestuurlijk Overleg Financiële Verhoudingen (BOFv), is toegestaan zien we in principe af van het structureel inzetten van reserves voor een sluitende begroting. d) Incidentele lasten kunnen gedekt worden door incidentele baten (veelal door onttrekking aan de algemene reserve). e) Wij baseren ons in de Begroting 2027 en MJP 2028-2030 op de prijsindex uit de meicirculaire *. f) De Begroting 2027 en MJP 2028-2030 bevat geen taakstellingen of stelposten**. g) De Begroting 2027 en MJP 2028-2030 bevat in beginsel voortzetting van bestaand beleid en projecten.

h) Uitgangspunt voor de OZB is een structurele opbrengststijging van 3% per jaar. *** i) Voor de afvalstoffenheffing en rioolheffing stijgen de tarieven niet meer dan voor kostendekkendheid noodzakelijk.**** j) Vanaf 2027 een stijging van de toeristenbelasting. ***** • € 2,00 per overnachting per persoon in een kampeermiddel. • € 3,00 per overnachting per persoon voor een overnachting in een inrichting niet zijnde een kampeermiddel. Begroting 2027-2030 * Voor de prijsontwikkeling hanteren wij, indien van toepassing, het Nationale consumentenprijsindex (cpi). Voor de loonontwikkeling hanteren wij de vastgestelde CAO. Voor de jaren erna hanteren we de loonindex vanuit de meicirculaire. ** Wij hanteren geen stelposten tenzij deze uitdrukkelijk als mogelijkheid aangegeven worden door bijvoorbeeld de VNG en toegestaan zijn door de toezichthouder. *** Dit is de bestendige lijn om evenwichtige lokale lastendruk en opbrengst te bereiken. **** Voor het tarief rioolheffing 2027 betekent dit een indexering van het tarief voor 2026. Voor de afvalstoffenheffing wordt een stijging van 5% voorgesteld. ***** De raad heeft bij de invoering van de toeristenbelasting’ (onder meer) besloten dat tarieven voor 2 jaar worden vastgesteld. Daarom gelijkblijvende tarieven voor 2026. Vanaf 2027 is er sprake van een verdubbeling en verder een indexering van de tarieven.

Verder hebben wij in de Begroting 2027-2030 de volgende algemene uitgangspunten gehanteerd: Inwoner- en woningprognose: 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Bevolkingsprognose | 19.355 | 19.609 | 19.670 | 19.961 | 19.971 Aantal woningen | 8.250 | 8.396 | 8.474 | 8.665 | 8.714 Gem. bezetting | 2,37 | 2,36 | 2,34 | 2,32 | 2,31 Toename woningen | 36 | 164 | 78 | 191 | 49 Loonindexering personeelskosten Per 1 april 2025 is de nieuwe CAO-Gemeenten gestart. Deze CAO loopt tot en met 31 maart 2027. In de CAO is een structurele salarisstijging van totaal 6,7% afgesproken plus 35 euro nominaal welke stapsgewijs zal worden toegekend. Deze afspraak is verwerkt in de salarisbegroting 2027 en verder. Prijsontwikkeling Voor de prijsontwikkeling hanteren wij, indien van toepassing, de Nationale consumentenprijsindex (CPI). In de Meicirculaire 2026 is de CPI geraamd op 2,1% voor 2027. Voor 2028, 2029 en 2030 is het respectievelijk 2,5%, 2,1% en 2,3%. Deze percentages passen wij (in basis) toe in de Begroting 2027-2030. Hierop zijn twee uitzonderingen: als op basis van individuele afspraken een andere (of geen) index wordt afgesproken, wordt die gevolgd. Daarnaast kan het zijn dat voor specifieke taakvelden door de aanhoudende inflatie hogere indexeringen verwacht worden. In dat geval zijn de ramingen daarop gebaseerd. Op deze manier proberen we zuinig, maar reële ramingen op te nemen.

Algemene uitkering De financiële effecten van de Meicirculaire gemeentefonds 2026 zijn u in een raadsinformatiebrief toegezonden eind juni. De voornaamste onderwerpen die geleid hebben tot de financiële bijraming geven we hieronder weer voor een volledig beeld. 2027 en verder Uitstel vervanging abonnementstarief Wmo In de Voorjaarsnota 2023 is besloten dat het abonnementstarief in de Wmo 2015 wordt afgeschaft en dat in de plaats daarvan de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo opnieuw wordt ingevoerd. De invoering van de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage Wmo 2015 was ingeboekt per 1 januari 2027. Echter, blijkt nu dat deze niet eerder dan per 1 januari 170 Begroting 2027-2030 171 2028 kan worden ingevoerd. Daarom wordt vanaf de begroting van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport € 266 miljoen (oorspronkelijke € 225 miljoen plus accres) voor het jaar 2027 middelen overgeheveld naar het gemeentefonds. Voor onze gemeente gaat het om een incidenteel bedrag voor 2027 van € 147.340. Decentralisatie-uitkering 2027 en verder Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE) 2027. Bij deze circulaire wordt € 671 miljoen in 2027 beschikbaar gesteld aan gemeenten om uitvoering te kunnen geven aan hun taken op het gebied van klimaat- en energiebeleid.

Hiervan wordt € 583 miljoen verdeeld op basis van de verschillende taken die gemeenten hebben en bijbehorende indicatoren zoals het aantal inwoners van een gemeente. Van het totaalbudget wordt € 85,9 miljoen toegekend voor plannen die gemeenten hebben op gebied van het aardgasvrij maken van wijken, het aanleggen van windparken of zonneweiden of een zero-emissie -zone. Daarnaast is € 1,9 miljoen beschikbaar ten behoeve van de Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL). Voor onze gemeente gaat het om een bedrag van € 661.537 voor 2027. De jaren daarna verandert de uitkering van een vrij besteedbaar budget naar een budget met specifieke verantwoording en moet vanuit provinciaal toezicht voor eenzelfde bedrag lasten in de begroting opgenomen worden. Het resultaat van de meicirculaire 2026 wordt hier daarom op gecorrigeerd vanaf 2028. 2029 en verder Huishoudelijke hulp uit de Wmo Dit betreft maatregel 44 uit het Coalitieakkoord van het kabinet Jetten. Mensen die dat kunnen, gaan zelf betalen voor hun huishoudelijke hulp. Huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening binnen de wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo) wordt daarom geschrapt met ingang van 1 januari 2029. Als gevolg hiervan hebben gemeenten jaarlijks minder uitgaven, daarom wordt een uitname uit het gemeentefonds gedaan van jaarlijks € 1,4 miljard vanaf 2029.

Voor onze gemeente gaat het om een structureel bedrag van € -925.205. Vangnet Voor de mensen die niet zelf hulp kunnen regelen, blijft de gemeente daarin voorzien. Daartoe wordt vanaf 2029 jaarlijks € 430 miljoen aan het gemeentefonds toegevoegd. Voor onze gemeente gaat het om een structureel bedrag van € 276.274. Reserves en voorzieningen De provinciaal toezichthouder hanteert strikte regels ten aanzien van de inzet reserves. Dit om te voorkomen dat gemeenten in (te) hoge mate afhankelijk zijn van structurele bijdragen vanuit hun reserves om structureel en reëel evenwicht te realiseren. Conform de regels die hiervoor gelden, dekken wij in principe alleen incidentele lasten vanuit reserves. In dit kader dekken wij onderhoudslasten alleen vanuit een reserve voor zover deze incidenteel van aard zijn. Voor de dekking van enkele investeringskredieten dekken wij de kapitaallasten vanuit een zogenaamde dekkingsreserve. Dit is toegestaan zolang de volledige boekwaarde in de dekkingsreserve aanwezig is. Aan deze voorwaarde voldoen wij. Het egaliseren van tarieven is alleen mogelijk via voorzieningen. Voor de afvalstoffen- en rioolheffing volgen wij daarom deze lijn. Begroting 2027-2030 De baten en lasten van bestaand beleid In de volgende tabel zijn de geraamde baten en lasten in 2027 aangegeven per programma.

Voorts is een bedrag aangegeven dat de gemeente hiervoor aan algemene dekkingsmiddelen raamt. De algemene dekkingsmiddelen zijn gemeentelijke middelen die vrij aan te wenden zijn en worden verantwoord in een apart hoofdstuk Algemene dekkingsmiddelen. De algemene dekkingsmiddelen zijn voor de vergelijkbaarheid in de tabel afzonderlijk opgenomen. Lasten begroting 2027 Lasten begroting | Werkelijk | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 2027 | 2025 Algemene | € 1.880.691 | € 2.050.293 | € 2.482.048 | € 2.556.624 | € 2.533.230 | € 2.537.309 dekkingsmiddele n Algemene baten | € 0 | € 6.000 | € 6.000 | € 6.000 | € 6.000 | € 6.000 en lasten Algemene | € 0 | € 0 | € 0 | € 0 | € 0 | € 0 uitkering OZB niet woning | € 87 | € 0 | € 0 | € 0 | € 0 | € 0 OZB woning | € 511.750 | € 504.768 | € 414.955 | € 419.135 | € 422.889 | € 426.968 Treasury | € 1.368.854 | € 1.539.525 | € 2.061.093 | € 2.131.490 | € 2.104.341 | € 2.104.341 Overhead | € 12.451.282 | € 12.392.642 | € 12.631.516 | € 13.676.287 | € 14.109.963 | € 14.729.112 Overhead | € 7.135.614 | € 6.951.946 | € 7.067.543 | € 7.790.575 | € 8.494.315 | € 9.131.224 ambtelijke organisatie Overhead | € 1.292.079 | € 1.246.785 | € 1.305.070 | € 1.306.171 | € 1.307.171 | € 1.308.271 bestuursorgaan Overhead | € 121.766 | € 145.980 | € 181.975 | € 184.305 | € 186.425 | € 188.655 openbare werken Overhead | € 3.901.823 | € 4.047.931 | € 4.076.929 | €

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://middendelfland.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/5812c12b-0beb-42a9-b869-044438d4ba59?agendaItemId=db5f50b6-fe3a-4bc6-a4dc-ffaf15651ad1