A 23064 Werken aan werk

Gemeente Midden-Delfland

Anna van Raesfeltstraat 37, Postbus I, 2636 ZC Schipluiden 1(015)38041 11,F(015) 3809992 E gemeenteSmiddendelfland.nl, I www.middendelfland.nl

Aan de gemeenteraad

Ons kenmerk Bijlage(n)

511192

Onderwerp Werken aan werk

^ 5 ötc 2m Datum 4 december 2023

Geachte raadsleden. Midden-Delfland heeft over het jaar 2022een tekort ophet budget voorbijstandsuitkeringen,het BUIG-budget. Op 4 juli 2023 heeft u ingestemd met de verklaring van het collegeover de genomen maatregelen om het tekort terugte dringenin het kader van de aanvraag voorde vangnetuitkering van het Rijk. Inmiddels kunnenwij u melden dat het Rijk onzeaanvraag heeft goedgekeurd. In de commissiebehandelinghebbenwij u toegezegd opeen nader momentdieper in te gaan opde oorzaken en maatregelen. Met deze brief gevenwij invullingaan die toezegging. Daarbij is extra aandacht vooreen van de belangrijkste maatregelen om te tekort tegente gaan, namelijk de manier waarop het collegede re-integratie van bijstandsgerechtigden wil gaan invullen. Algemeen

Het perspectiefopde bijstand is aan het verschuiven.Waar rond 2015 bij de invoeringvan de Participatiewet de nadruk voornamelijk lag opwerkaanvaarding door iedere bijstandsgerechtigde, komt er steeds meer aandacht voorde problematiek in brede zin die bijstandsgerechtigden ervaren. Het rapportvan het Sociaal CultureelPlanbureau (SCP) van juni2023 laat zien dat het wettelijk kader niet goed aansluit bij de mensendie het moet bedienen. Dooreen stapeling van problemendie mensenervaren, is (betaald) werk niet altijd haalbaar, ookal vraagt de Participatiewet dat eigenlijk wel van hen. Het SCP pleit dan ookvooreen brede blik opde bijstand. Het Rijk werkt daarom aan een herzieningvan de Participatiewet ("Participatiewet in balans") om daarin de menselijke maat meer terugte brengen.De beoogde ingangsdatum is 1 januari 2025. Het collegejuichtdeze ontwikkelingen toe. In de aanpak van Midden-Delfland heeft de persoonlijke benadering altijd vooropgestaan, mede geholpen door de kleine schaal van onzegemeente.In lijn met de Wet UitvoerenBreed Offensief en het wetsvoorstel Participatiewet in balans passen we onze dienstverleningaan zodat het voorinwonersmet een arbeidsbeperking makkelijker wordt om werk te vinden. Het uitkeringenbestand

Sinds begin 2020 is er een toename te zien in het aantal bijstandsgerechtigden in Midden-Delfland. Twee tegengesteldebewegingenzijn hier de oorzaak van. Enerzijds is sprake van een hogeinstroom als gevolgvan de plaatsing van statushouders in onzegemeenteen mensendie vanuit regiogemeenten naar Midden-Delfland verhuizenen daarbij hunuitkering'meeverhuizen'.Anderzijds neemt de uitstroomuit de uitkeringaf, doordat we een toename zien van de problematiek waar onze bijstandsgerechtigde inwonersmee kampen. Dat maakt hunafstand tot de arbeidsmarkt groot. Per eind september 2023 ontvangen173 huishoudens een bijstandsuitkering. Dat zijn 214 personen. Dit aantal is stabiel over de eerste drie kwartalen van 2023. Een grootdeel van deze inwonersheeft

een forse afstand tot de arbeidsmarkt. Dat blijkt onder andere uit de uitkeringsduur,het aantal ontheffingen van de arbeidsplicht en participatieladder, zie bijlage voormeer informatie over de participatieladder. Deze gegevenszijn voorons leidend bij de maatregelen ophet gebied van re­ ïntegratie die wij gaan nemen.In de bijlage 'cijfers bestand' zijn deze gegevensweergegeven. Uitkeringsduur Ruim een derde van de huishoudens ontvangtal langer dan 4 jaar een uitkering.Dat is een belangrijke indicator bij het bepalen van de afstand tot de arbeidsmarkt. Participatieiadder Bijna de helft van de bijstandsgerechtigde inwonersstaat optrede 1 of trede 2 van de participatieladder ("geïsoleerd" resp. "sociale contacten buitende deur"). Dit betekent dat zij niet tot nauwelijks deelnemen aan de samenleving, bijvoorbeeld door vrijwilligerswerk. Tegelijkertijd laten de cijfers ookde potentievan inwonerszien. Ongeveer40% zoumoeten kunnenwerken, al dan niet met aanvullende (inkomens)ondersteuning van de gemeente.Maar dat betekent ookdat voorde rest betaald werk niet haalbaar is. Voordeze groepmoet een goed aanbod komenom henzo goed mogelijkte laten participeren in de samenleving. Ontheffingen Ruim een derde van de bijstandsgerechtigde inwonersis al dan niet tijdelijk onthevenvan de arbeidsverplichtingen.Dit kan verschillende redenen hebben,vaak medisch van aard.

Uit cijfers uit 2022van Divosa blijkt dat Midden-Delfland hiermee ophetzelfde niveau zit als vergelijkbare gemeenten. Tekortop BUIG-budget

Bovenstaande leidt tot een tekort ophet BUIG-budget. De voorgenomen maatregelen om het tekort te reduceren (zie hierna), leiden nogniet tot een afname van het tekort. Naar verwachting is er over 2023een tekort van ongeveer€ 500.000,- op het BUIG-budget. Bij het opstellenvan de begrotingis hier reeds opgeanticipeerd. Daarin is het tekort ongeveer€ 50.000,-. De toegekende vangnetuitkering over 2022 (ad. € 271.516,-) is een bate in 2023,waarmee er begrotingstechnisch een overschotis van ongeveer€ 220.000,-. Desondanks is de verwachting dat onzegemeenteook voor2023 in aanmerking komt voorde vangnetregeling. Wij verwachten in juni2024deze aanvraag aan u voorte kunnenleggen. De voorgenomen maatregelen leiden naar verwachting vanaf de tweede helft vanaf 2024een bijdrage aan de afname van het tekort. Maatregelen

De voornaamste maatregel om het tekort terugte dringen, zit in de wijze waarop de re-integratie van inwonersmet een uitkeringwordt vormgegeven.Afgelopenjaren hebbenwij daarin intensief samengewerkt met Works. Daarmee zijn ooksuccessenbehaald. We zien nu echter dat de werkwijze en het instrumentariumminder goed aansluiten bij de problematiek van het huidige uitkeringsbestand. In het huidigeinstrumentariummist bijvoorbeeld sociale activering. Doel van deze trajecten is het verkleinenvan de afstand tot de arbeidsmarkt. Het gaat dan veelal om het aanleren van basale werknemersvaardigheden, zoals afspraken nakomen, gedrag opde werkvloer, omgaan met leidinggevendeen collega's, etc. In Delft zijn er verschillende initiatieven, zoals StichtingStunten Firma Van Buiten. Op dit momentonderzoekenwe of samenwerking met deze partijen mogelijkis. Ook kijken we welke mogelijkhedener in onzegemeentezijn, bijvoorbeeld omgevingMaasland. Het collegeis daarom reeds in 2022 begonnenmet het verkennenvan verschillende scenario's om de re-integratie vorm te geven. Daarbij zijn drie scenario's onderzocht; 1. Het volledig zelf uitvoerenvan de re-integratietaken; 2. Het volledig uitbesteden van de re-integratietaken, bijvoorbeeld aan Werkse!; 3. Een tussenvormwaarbij de regie bij de gemeenteligt, maar de uitvoeringbij éénof meerdere externe partijen wordt belegd.

2

Onlangs is na een analyse van de voor-en nadelen van de bovenstaande scenario's de keuze gemaakt voorscenario 3; de tussenvormwaarbij de regie bij de gemeenteligt, maar de uitvoeringde verantwoordelijkheid is van éénof meerdere partijen. Scenario 1 wordt opdit momentniet realistisch geacht. Het volledig zelf uitvoerenvan de re-integratietaken vraagt om expertise en vaardigheden die momenteelniet in de gemeentelijkeorganisatie aanwezig zijn. Deze expertise zelf opbouwen is tijdrovend en zoude kwaliteit van de re-integratie in de tussentijd in gevaar brengen.Bovendien maakt het de re-integratie kwetsbaar, omdat de uitvoeringdan bij een zeer beperkt aantal medewerkers wordt belegd. Ook scenario 2 wordt als niet wenselijk gezien. Dit scenario is onderzocht door een offerte opte vragen bij Werkse! en een schets te maken van de internegevolgen.Het volledig uitbesteden van de re-integratietaken brengtniet alleen hogekosten met zich mee, maar heeft ooktot gevolgdat wij minder zicht en griphebbenopde re-integratie van onzeinwoners.Mocht als gevolgdaarvan de uitstroomachterblijven, dan heeft dat directe gevolgenvoorons uitkeringsbestand en de daarmee samenhangende kosten. De komende periode wordt voorde dienstverleningophet gebied van re-integratie en sociale activering een meervoudigeonderhandse aanbesteding uitgezet.

De verwachting is dat vanaf 1 juli 2024onder regie van de gemeenteéénof meerdere partijen via een meerjarig contract uitvoering gevenaan onzetaken op het gebied van re-integratie en sociale activering. Andere maatregelen Daarnaast zijn enkele andere maatregelen genomenom de uitvoeringvan de Participatiewet te verbeteren; Het budget voorde handhaver is uitgebreid zodat meer zaken opgepaktkunnenworden. Hiermee kunnenwe meer rechtmatigheidsonderzoekenuitvoerenen daarmee waarborgen dat uitkeringsgeldenookterecht komenbij de inwonersdie daar recht op hebben; Het debiteurenbeheeris verbeterd wat leidt tot hogereopbrengsten. Daarbij is aandacht geschonken aan de menselijke maat; Er is een kwaliteitsbeleid opgezetwaarbij met periodieke steekproevende kwaliteit van besluitenwordt bewaakt. Flankerend beleid Ook onderzoekenwe de mogelijkhedenom te starten met de realisatie van drie ontwikkelpleinen in de verschillende kernen. Deze ontwikkelpleinen worden vormgegevenin samenwerking met Bibliotheek De Plataan en welzijnsorganisatie SWMD. De bedoeling is de bekendheid en de toegankelijkheid van de dienstverleningte vergrotenen dit dichterbij de inwonersaan te bieden.

Het opzettenvan informatiepunten in de verschillende kernenzorgtervoordat ookonzeuitkeringsgerechtigden opéén plek dicht bij huisterecht kunnen,bijvoorbeeld voorvragen over minimavoorzieningen, schulden, opvoedenen ookover werk en scholing.De verwachting is dat door het creërenvan deze puntenook voordeze groepde drempel lager wordt om hulpte vragen en te aanvaarden bij de belemmeringen die terugkeeropde arbeidsmarkt vertragen. Hierdoor kunnenwe sneller en beter aan de slag met het wegnemenvan drempels, waardoor de stap naar werk eerder kan worden gezet. Tevens wordt er vanuit de agenda dienstverleningingezetopde versterkingvan onzegemeentelijkedienstverlening. Daarnaast werken wij aan het uitvoeringsplan 'Geldzorgen, armoede en schulden',waarbij het doel is minder mensen in armoede te laten leven In onzegemeente. Uit verschillende onderzoekenblijkt dat het voormensendie leven in armoede moeilijker is om 'gezonde'keuzes te maken en te gaan voorde langer termijn in plaats van voorde korte termijn. Indien wij de armoede en schulden onder onze werkzoekendenterugkunnendringen ontstaat er ookmeer ruimte in hunleven om zich te richtenop het verkrijgenen behoudenvan werk.

Afsluitend

Doorin te zetten opeen breder instrumentariumom bijstandsgerechtigde inwonersnaar werk te begeleiden, hopenwij hunparticipatie in de samenleving en arbeidsmarkt te vergroten.Dit zal, vanaf 2024,ookbijdragen aan het terugdringenvan de uitgaven aan bijstandsuitkeringen.

3

Met bijgevoegdebrief gaan wij er vanuit dat wij aan uw verzoek tot nadere informatie over de oorzaken en de maatregeien rondom het tekort ophet budget voorbijstandsgerechtigden hebben voldaan.

Met vriendelijke groet, het collegevan burgemeesteren wethouders.

4