A 22039 Samenvatting beleids- en beheerplan wegen 2023-2027.pdf

Samenvatting Beleids- en beheerplan wegen 2023 – 2027 Gemeente Midden-Delfland

Datum: Oktober 2022

Samenvatting Beleids- en beheerplan wegen 2023 – 2027 Gemeente Midden-Delfland

Status

Definitief

Contactpersoon gemeente

Mevr. N. van Buren

Ondersteuning extern

DG Groep B.V. Helsinkilaan 6b 3446 AH Woerden tel 0172 213460 e-mail info@dggroep.nl internet www.dggroep.nl

Contactpersoon extern

ir. K.M. Diederiks-Verhoeven

Datum

13 oktober 2022

Gemeente Midden-Delfland beleids- en beheerplan wegen 2023-2027

2

Inhoudsopgave 1. Inleiding............................................................................................................. 4 1.1 Aanleiding ........................................................................................................... 4 1.2 Doel .................................................................................................................... 4 1.3 Leeswijzer ........................................................................................................... 4 2. Samenvatting met conclusies en aanbevelingen ........................................... 5 2.1 Huidige kwaliteit .................................................................................................. 5 2.2 Ontwikkeling van de kwaliteit .............................................................................. 6 2.3 Financiële opgave ............................................................................................... 7 2.4 Aanbevelingen voor extra budget........................................................................ 9 2.5 Voorgestelde (budget) scenario’s........................................................................ 9 2.6 Beheerstrategie ................................................................................................ 11

Gemeente Midden-Delfland beleids- en beheerplan wegen 2023-2027

3

1. Inleiding 1.1 Aanleiding De gemeente Midden-Delfland heeft ruim 1,14 miljoen m2 aan verhardingen in beheer. Deze verhardingen maken onderdeel uit van de openbare ruimte. Het is de taak van de overheid om de openbare ruimte in een nette en veilige staat te houden. Wegen bepalen voor een groot deel de uitstraling van de openbare ruimte. Het is daarom belangrijk een nette en goede kwaliteit van de wegen te behouden en daar waar nodig te verbeteren. Dit doet de gemeente met haar wegbeheer. Door het plannen, voorbereiden en uitvoeren van wegwerkzaamheden, die erop gericht zijn het wegennet blijvend zijn functie te laten vervullen. In 2015 is het beleids- en beheerplan wegen voor de periode 2015-2020 opgesteld, deze is met vier jaar verlengd. Voor het verkrijgen van de actuele status van de wegenkwaliteit en om de budgetten aan te laten sluiten bij het gewenste onderhoudsniveau, is het beleids- en beheerplan wegen geactualiseerd voor de periode 2023-2027. In het voorjaar van 2022 is de wegendata in het areaalbeheersysteem Gisib geactualiseerd en is het wegenareaal door de DG Groep visuele geïnspecteerd. De uitkomsten van de kwaliteit van het areaal en de planning voor het onderhoud zijn in dit beleids- en beheerplan opgenomen.

1.2 Doel Het doel van het beleids- en beheerplan wegen is een concrete invulling van het wegbeheer voor de periode 2023-2027. Op basis van de beleidskaders beschrijft het plan de gewenste kwaliteitsontwikkeling, de onderhoudsbeslissingen en het noodzakelijke onderhoud aan de verhardingen, met als resultaat dat het onderhoud op een doelgerichte en efficiënte manier wordt uitgevoerd. Het uiteindelijke doel van de gemeente Midden Delfland is een toekomstbestendige openbare ruimte met veilige, functionele wegen die voldoen aan het gewenste beeldkwaliteit.

1.3 Leeswijzer In deze samenvatting worden de conclusies en aanbevelingen omschreven die voortvloeien uit het beleidsen beheerplan wegen. Het geeft inzicht in de huidige kwantiteit en kwaliteit en de gewenste aanpak met bijbehorende financiële voorstellen. Het complete beleids- en beheerplan wegen 2023-2027 is een verdieping op de samenvatting. Globaal omschrijft het plan de volgende onderdelen: - Evaluatie van het beheer over de jaren 2015 -2022 en het beheerplan 2015-2020; - De relevante wet- en regelgeving voor wegbeheer, de beleidsthema’s van de gemeente MiddenDelfland en de doelen en ambities voor 2023-2027; - Een beknopte beschrijving van de gebruikte wegbeheersystematiek; - De kwantitatieve en kwalitatieve gegevens van het wegareaal. Een duidelijk beeld van de omvang en de kwaliteit van het wegareaal; - De beschikbare en benodigde budgetten voor wegbeheer en -onderhoud. Deze gegevens zijn input voor de onderhoudsplanning en de verschillende onderhoudsscenario’s. In de bijlage van het complete plan zijn de onderbouwingen opgenomen van verschillende hoofdstukken. Ook ondersteunen enkele bijlage de gemaakte uitgangspunten door wet- en regelgeving. Op deze manier is goed te herleiden waarom keuzes zijn gemaakt en bieden deze documenten nog meer aanvullende informatie. Gemeente Midden-Delfland beleids- en beheerplan wegen 2023-2027

4

2. Samenvatting met conclusies en aanbevelingen De gemeente Midden-Delfland heeft ruim 1,14 miljoen m2 aan verhardingen in beheer. In het diagram is het totale areaal uitgesplitst in asfalt-, elementen-, cementbeton- en halfverharding.

Het beleids- en beheerplan wegen is gebaseerd op de elementen- en asfaltverhardingen. Het kleine percentage cementbeton wordt buiten beschouwing gelaten. Dit zijn voornamelijk opslagterreinen. Halfverharding is niet opgenomen in de CROW systematiek. In bovenstaande grafiek zijn per kern de verhardingssoorten weergegeven. De asfaltverhardingen liggen voornamelijk in het buitengebied en in de kernen komt elementenverharding het meeste voor.

2.1 Huidige kwaliteit Op dit moment voldoet 80% van het totale verhardingsoppervlak aan de CROW richtlijnen met de beeldkwaliteit A+, A en B. De richtlijn voor “voldoende en matige kwaliteit” is 90 tot 92% van het verhardingsoppervlak. Dit percentage is een landelijk gemiddelde. Jaarlijks is een bepaald deel van het wegenareaal aan onderhoud toe. Deze wegen hebben dan de beoordeling ‘onvoldoende’ (beeldkwaliteit C en D). Volgens de richtlijn ligt dit percentage tussen de 8 en 10%.

Het verschil per kern heeft vooral te maken met veenondergronden en nieuwbouw. Zo zie je in bovenstaande tabel dat de kern Schipluiden van een mindere kwaliteit is dan de andere kernen. Dit komt omdat Schipluiden een zettingsgevoelig gebied is vanwege veenondergronden. Zo ontstaan er eerder schades door verzakkingen. In Den Hoorn heeft er de afgelopen jaren veel ontwikkeling plaatsgevonden en zijn er nieuwe wijken gebouwd. Deze verhardingen zijn nog jong en hebben daarom een relatief goede kwaliteit (A+/A).

Gemeente Midden-Delfland beleids- en beheerplan wegen 2023-2027

5

De beeldkwaliteit is onder te verdelen in de schaalbalken A+ t/m D en staat gelijk aan de CROW richtlijnen voor wegbeheer, zie tabel.

Nb. Cementbetonverharding ‘1% matig’ is niet opgenomen in het rechter diagram beeldkwaliteit.

2.2 Ontwikkeling van de kwaliteit De kwaliteit van de wegen in de gemeente Midden-Delfland is in de afgelopen jaren iets achteruit gegaan. Dit komt voornamelijk door de bezuinigingen van de afgelopen jaren op het onderhoudsbudget van wegen. De gemeenteraad heeft ervoor gekozen om in te zetten op “mensen” in plaats van stenen (sociaal-fysiek). Daarnaast vraagt het beheer en onderhoud steeds meer, bijvoorbeeld door een klimaatadaptatieve inrichting van de openbare ruimte. Afgelopen beheerperiode is actief ingespeeld op vernieuwde maatregelen die hogere kosten voor beheer en onderhoud met zich meebrengen. In onderstaande tabel is de kwaliteit van de wegen met percentages weergegeven tussen 2006 en 2022. De oranje vakjes zijn de beginjaren van een nieuw beleid- en beheerplan wegen. In de grafiek is het verloop van de kwaliteit zichtbaar. Het percentage van onvoldoende kwaliteit is vanaf 2016 groter geworden.

Gemeente Midden-Delfland beleids- en beheerplan wegen 2023-2027

6

2.3 Financiële opgave Het beleids- en beheerplan wegen 2023-2027 geeft naast het beeld van de huidige kwaliteit, ook inzicht in de financiële situatie en de financiële opgave voor de komende jaren. In onderstaande tabellen zijn het beschikbare- en het benodigde budget opgenomen. De bedragen voor het benodigde budget zijn verkregen op basis van de uit te voeren maatregelen op wegen met onvoldoende kwaliteit. Het beschikbare budget is niet toereikend. Met de beschikbare budgetten gaat de kwaliteit van de wegen aankomende jaren verder achteruit en wordt de achterstand niet ingelopen. In de begroting is geen onderverdeling gemaakt in klein- en groot onderhoud. Per verhardingstype is er een totaalbedrag voor het onderhoud. Bij het benodigde budget is wel een onderverdeling gemaakt in klein en groot onderhoud. Dit geeft meer duidelijkheid in de opgave die de gemeente heeft op basis van de CROW richtlijnen. Als klein onderhoud niet wordt uitgevoerd zal er eerder groot onderhoud nodig zijn. Daarnaast is het gebruikelijk om voor groot onderhoud in de openbare ruimte een voorziening in te stellen. Het is daarom belangrijk om inzicht te krijgen in de jaarlijkse kosten voor klein onderhoud en groot onderhoud. Vanaf 2021 zijn extra gelden beschikbaar gesteld voor een kwaliteitsimpuls voor de openbare ruimte. Dit budget wordt gebruikt voor het versneld inlopen van achterstallig onderhoud.

In onderstaande tabel zijn deze gelden opgenomen als beschikbaar budget voor aankomende jaren. Huidige beschikbaar budget per verhardingstype Bedrag 2023 Beschikbaar budget € 721.989 Elementenverharding € 306.435 Asfaltverharding € 415.554

Bedrag 2024 € 768.230 € 323.500 € 444.730

Bedrag 2025 € 857.100 € 331.600 € 525.500

Bedrag 2026 € 874.200 € 338.200 € 536.000

Bedrag 2027 € 891.684 € 344.964 € 546.720

Eind Totaal € 4.113.203 € 1.644.699 € 2.468.504

Huidige beschikbaar budget per verhardingstype inclusief impulsgelden € 200.000,Beschikbaar budget Elementenverharding Asfaltverharding Ingroeivariant Toevoeging uit reserve

Bedrag 2023 € 921.989 € 306.435 € 415.554 €

200.000

Bedrag 2024 € 968.230 € 323.500 € 444.730 € 20.000 € 180.000

Bedrag 2025 € 1.057.100 € 331.600 € 525.500 € 40.000 € 160.000

Bedrag 2026 € 1.074.200 € 338.200 € 536.000 € 60.000 € 140.000

Bedrag 2027 € 1.091.684 € 344.964 € 546.720 € 80.000 € 120.000

Eind Totaal € 5.113.203

De toevoeging uit de reserve is nog niet in de begroting verwerkt. Het kan ook een eenmalige storting in de voorziening voor groot onderhoud worden. Met de vaststelling van het beleids- en beheerplan wegen 20232027, wordt dit in een financieel voorstel verwerkt. In onderstaande tabellen is inzichtelijk gemaakt welke budgetten er per type verharding en onderhoudssoort nodig zijn. Benodigd budget klein onderhoud per verhardingstype Bedrag 2023 Benodigd budget KO € 336.695 Elmentenverharding € 248.665 Asfaltverharding € 88.030

Bedrag 2024 € 336.695 € 248.665 € 88.030

Bedrag 2025 € 336.695 € 248.665 € 88.030

Bedrag 2026 € 336.695 € 248.665 € 88.030

Bedrag 2027 € 336.695 € 248.665 € 88.030

Eind Totaal € 1.683.475 € 1.243.325 € 440.150

Gem. per jaar € 336.695 € 248.665 € 88.030

Bedrag 2026 € 2.074.321 € 650.459 € 1.423.803 € 59

Bedrag 2027 € 379.438 € € 379.438 € -

Eind Totaal € 4.482.520 € 1.659.553 € 2.790.058 € 32.909

Gem. per jaar € 896.504 € 331.911 € 558.012 € 6.582

Benodigd budget groot onderhoud per verhardingstype Benodigd budget GO Elmentenverharding Asfaltverharding Cementbeton

Bedrag 2023 € 1.563.737 € 859.892 € 671.097 € 32.748

Bedrag 2024 € 319.992 € 149.202 € 170.688 € 102

Bedrag 2025 € 145.032 € € 145.032 € -

Gemeente Midden-Delfland beleids- en beheerplan wegen 2023-2027

7

De CROW systematiek berekent de onderhoudsmaatregelen op basis van het jaar waarin een weg onderhoud nodig heeft, dit noem je de basisplanning. Alle wegvakonderdelen waarbij de richtlijn is overschreden komen op korte termijn voor onderhoud in aanmerking. Deze onderdelen worden gepland in planjaar 1 (2023), vandaar dat er in 2023 meer kosten zijn opgevoerd t.o.v. 2024/2025. Vanaf 2026 is beduidend meer budget nodig, omdat de geplande investeringsprojecten tot 2025 lopen. Het tijdig aanvragen van investeringskredieten verlaagt het benodigde budget voor groot onderhoud in 2026. Met een budgetplanning is het mogelijk om over de verschillende jaren heen een vast budget op te voeren. Op deze manier wordt per jaar het uitvoeringsprogramma opgesteld voor groot onderhoud. Zo ontstaat er een evenwichtigere verdeling van het onderhoud per jaar. Voor groot onderhoud is een voorziening beter, omdat de jaarlijkse uitgaven verschillen. Het jaarlijkse benodigde budget volgt de planning van het groot onderhoud in plaats van dat de planning zich aanpast aan het budget. Een voorziening voorkomt, dat in een bepaald jaar de kwaliteit weer achteruit gaat. Voor klein onderhoud is een jaarlijks budget vastgesteld van € 336.695,-. Voor groot onderhoud is dit jaarlijks gemiddeld € 896.504,-. Totaal zijn de onderhoudskosten geraamd op een gemiddelde van € 1.233.199,- per jaar.

Dit afgezet tegen het beschikbare budget, betekent een tekort aan onderhoudsbudget voor wegen. In onderstaande tabellen zijn de beschikbare- en benodigde budgetten opgenomen. Op basis van deze tabellen is in één overzicht duidelijk welk te kort er is aan budget. Er is een onderscheid gemaakt tussen de huidige budgetten in kostensoort in de begroting. De onderste tabel is een berekening met de 2 ton gelden voor kwaliteitsimpuls openbare ruimte.

Bedrag 2023 Elementenverharding Asfaltverharding Totaal Bedrag 2024 Elementenverharding Asfaltverharding Totaal Bedrag 2025 Elementenverharding Asfaltverharding Totaal Bedrag 2026 Elementenverharding Asfaltverharding Totaal Bedrag 2027 Elementenverharding Asfaltverharding Totaal Beschikbaar budget Benodigd budget Verschil (te kort) Gem. p/j (te kort)

Beschikbaar budget Klein/groot onderhoud

Benodigd budget per jaar Basisplanning Klein Groot onderhoud onderhoud

€ € €

306.435 415.554 721.989

€ € €

248.665 88.030 336.695

€ 859.892 € 671.097 € 1.530.989

€ € €

323.500 444.730 768.230

€ € €

248.665 88.030 336.695

€ € €

149.202 170.688 319.890

€ € €

331.600 525.500 857.100

€ € €

248.665 88.030 336.695

€ € €

145.032 145.032

€ € €

338.200 536.000 874.200

€ € €

248.665 88.030 336.695

€ 650.459 € 1.423.803 € 2.074.262

€ 344.964 € 546.720 € 891.684 € 4.113.203

€ € €

248.665 88.030 336.695

€ € €

€ 1.683.475

379.438 379.438

Verschil (te kort)

Gemiddeld benodigd budget per jaar Budgetplanning Klein Groot Verschil (te onderhoud onderhoud kort)

€ -1.145.695

€ € €

248.665 88.030 336.695

€ € €

338.493 558.012 896.505

€

-511.211

€

111.645

€ € €

248.665 88.030 336.695

€ € €

338.493 558.012 896.505

€

-464.970

375.373

€ € €

248.665 88.030 336.695

€ € €

338.493 558.012 896.505

€

-376.100

€ -1.536.757

€ € €

248.665 88.030 336.695

€ € €

338.493 558.012 896.505

€

-359.000

€

€ € €

248.665 88.030 336.695

€ € €

338.493 558.012 896.505

€

-341.516

€

175.551

€ 4.449.611

€ 1.683.475 € -2.019.883 € -403.977

Gemeente Midden-Delfland beleids- en beheerplan wegen 2023-2027

€ 4.482.525 € -2.052.797 € -410.559

8

nb. In de budgetplanning is cementbetonverharding meegenomen, totaal van 5 jaar. Dit verklaart het verschil in gem. te kort p/j.

Het tekort zonder de impulsgelden is jaarlijks € 410.559,-. Met de impulsgelden wordt dit tekort verminderd tot € 210.559,-.

2.4 Aanbevelingen voor extra budget De impulsgelden vanaf 2021 zorgen al voor een kwaliteitsverbetering. Om de richtlijn van voldoende kwaliteit te behalen is meer budget nodig. De budgetscenario’s in deze paragraaf geven inzicht welke stappen er genomen kunnen worden. Voorstel: Extra budget ter beschikking stellen en onderstaande drie budgetsoorten hanteren. 1. Klein onderhoudsbudget op de reguliere begroting met een totaal van € 336.695,- per jaar - Elementenverharding € 248.665,- Asfaltverharding € 88.030,2. Groot onderhoudsbudget in een voorziening met een totaal van € 896.505,- per jaar - Elementenverharding € 338.493,- Asfaltverharding € 558.012,3. Investeringskredieten met een jaarlijkse actualisatie in de begroting.

2.5 Voorgestelde (budget) scenario’s Om de juiste keuze te maken beschrijft deze paragraaf twee financiële scenario’s. Voor het toekennen van verschillende extra budgetten is doorgerekend wat het effect is op de beeldkwaliteit, dus de veiligheid en de uitstraling van de wegen.

Gemeente Midden-Delfland beleids- en beheerplan wegen 2023-2027

9

SCENARIO 1 Structureel extra budget van € 200.000 per jaar voor klein- en groot onderhoud. Het verhogen van het jaarlijks budget voor wegen met € 200.000,- resulteert in beeldkwaliteit A+, A en B. Het straatbeeld op onderstaande foto’s domineert.

Conclusie scenario 1 Als de gemeenteraad besluit jaarlijks een extra budget van afgerond 2 ton beschikbaar te stellen, verhoogt het de veiligheid, het comfort, het aanzien en de duurzaamheid van de wegen. Dit scenario zorgt ervoor dat binnen vijf jaar, het wegenareaal van de gemeente Midden-Delfland voor 90 tot 92% (of meer) voldoet aan de CROW richtlijnen (‘voldoende en matige’ kwaliteit). Wanneer het areaal op niveau is verminderen de kosten voor klein onderhoud. Onveilige en gevaarlijke situaties nemen aanzienlijk af. Ook draagt het bij aan het verminderen van meldingen en klachten van weggebruikers en inwoners. Op deze manier blijft er meer budget over voor planmatig onderhoud.

SCENARIO 2 Structureel extra budget van € 100.000 beschikbaar stellen voor groot onderhoud per jaar. Het verhogen van het jaarlijks budget voor wegen met € 100.000,- resulteert in beeldkwaliteit A en B. Het straatbeeld op onderstaande foto’s domineert.

Conclusie scenario 2 Als de gemeenteraad besluit jaarlijks een extra budget van afgerond 1 ton beschikbaar te stellen, verhoogt dit de veiligheid, het comfort en het aanzien van de wegen. Dit resulteert in een percentage van 85 tot 90% dat voldoet. Hiermee wordt niet de CROW richtlijn van 90 tot 92% voldoende behaald.

Gemeente Midden-Delfland beleids- en beheerplan wegen 2023-2027

10

2.6 Beheerstrategie Afhankelijk van het gekozen scenario door de gemeenteraad wordt de uitvoering bepaald. In onderstaande alinea’s staat de beheerstrategie per type onderhoud omschreven. Ook is er aandacht voor de (on)mogelijkheden wanneer het budget niet toereikend is. Inspecteren wegenareaal Het gehele wegenareaal wordt elke twee jaar geïnspecteerd. Resultaten uit deze inspectie geven relevante informatie. Zo is het mogelijk om tijdig bij te sturen op basis van de actuele status en de onderhoudsbehoefte. Op deze manier blijft de gemeente “in control”. Klein onderhoud Kleine onderhoudswerkzaamheden zijn geringe schades (plaatselijke oneffenheden) in een wegdek die gevaar opleveren voor de gebruiker. Er is voor gekozen om wegdelen met de maatregel “30% herstraten” ook te bestempelen als klein onderhoud. Door gericht klein onderhoud op voetpaden in woongebieden uit te voeren, bereik je snel een verbetering. Doorgerekend is dat een dergelijke gerichte aanpak tot 7% verbetering van het oppervlak leidt. Klein onderhoudsbudget van € 336.696,- per jaar is noodzakelijk. De gemeente is verplicht op basis van de inspectieresultaten jaarlijks klein onderhoud uit te voeren. Groot onderhoud Het uitvoeringsprogramma 2023-2027 wordt opgesteld na besluitvorming van de raad over het beleids- en beheerplan. Voor optimale inzet van het budget wordt een planning voor groot onderhoud gemaakt.

Om goed inzicht te krijgen welke wegen in aanmerking komen voor vervanging is een maatregeltoets nodig. Aangevuld met een wegenscan worden weloverwogen beslissingen genomen en de juiste maatregelen vastgesteld. Voorziening instellen Vanaf 2023 is een voorziening voor groot onderhoud gewenst. Zo blijft het budget beschikbaar voor het uitvoeringsprogramma ook als er veranderingen optreden in de planning. Het beschikbare budget blijft op deze manier optimaal benut. Door middel van een lange termijn planning is een onderbouwing gegeven voor de hoogte van de voorziening wegen (groot onderhoud). Voor groot onderhoud aan asfalt- en elementenverharding is elk jaar € 896.505,- nodig in de voorziening, naast het budget van regulier klein onderhoud. Terugblik uit 2021 n.a.v. extra budget In 2021 heeft de gemeenteraad € 100.000,- extra budget beschikbaar gesteld voor een kwaliteitsimpuls. Dit budget is ingezet op de verbetering van de trottoirs/voetpaden binnen de bebouwde kom. Dit heeft geleid tot een verbetering van de openbare ruimte. 75% van de voetpaden die uit de inspectieronde 2021 als “achterstallige onderhoud” werd gekwalificeerd is na de inspectieronde van voorjaar 2022 beoordeeld als “voldoende”. Investeringskrediet De geplande investeringsprojecten lopen tot 2025. Vanaf 2026 worden nieuwe investeringsprojecten aangevraagd.

Het is belangrijk om aankomende jaren alvast te starten met het bepalen van de investeringsprojecten vanaf 2026. Zowel bij investeringen als bij groot onderhoud wordt er ingespeeld op het veranderende klimaat..

Gemeente Midden-Delfland beleids- en beheerplan wegen 2023-2027

11