A 013 uitvoeringsprogramma Midden-Delfland2025.pdf
Tekst van het document
Uitvoeringsprogramma
Gebiedsvisie Midden-Delfland® 2025 De plannen voor de komende 10 jaar op hoofdlijnen
Inhoud Voorwoord
5
1.
7 7
1.2 Doel en hoofdpunten van het uitvoeringsprogramma
8
1.3 Samenwerking tussen partijen
9
2.
11 11
2.2 Niet stilgezeten
12
4.
Uitgave
Gebiedsvisie Midden-Delfland® 2025
2.1 Van visie naar streefbeelden
3.
Colofon
Inleiding
1.1 De 24 uur van Midden-Delfland
De hoofdlijnen van het Uitvoeringsprogramma Gebiedsvisie Midden-Delfland® 2025
15
Uitvoering
25
4.1 Wijze van werken en sturing
25
4.2 Voortgang monitoren
26
4.3 Organisatie
26
5.
Financiën
29
6.
Projectvoorstellen uitvoeringsprogramma
37
© 2016, Gemeente Midden-Delfland
BIJLAGE 1: KOSTEN EN PLANNING
92
Productie
BIJLAGE 2: PROJECTEN PER TREKKER
104
Jan Griffioen - KaapZ
BIJLAGE 3: STATUS EN PLANNING GEMEENTELIJKE PROJECTEN
108
BIJLAGE 4: WENSENLIJST
110
BIJLAGE 5: GEBRUIKTE AFKORTINGEN
124
Grafische vormgeving Rolf Resink - KaapZ
3
Voorwoord Het gebied Midden-Delfland is een dynamisch gebied, met gemeenten en vele actieve maatschappelijke partijen. Met hen is in 2005 een gezamenlijke visie voor heel Midden-Delfland opgesteld: de Gebiedsvisie Midden-Delfland® 2025. Nu 10 jaar later is het weer tijd om een nieuw uitvoeringsplan te maken.
Midden-Delfland
Eind oktober 2015 kwamen de betrokkenen opnieuw bij elkaar om te bespreken wat
Bentwoud, Rottemeren en Zuidplas
er in de periode tot 2025 hoog op de agenda moet staan om het gebied dynamisch en sterk te houden. Dit uitvoeringsprogramma is de ‘gecondenseerde’ uitkomst daarvan. Met nieuwe en bestaande plannen netjes gerangschikt, voorzien van dragers/trekkers en zo mogelijk ook al van fondsen. Precies wat we samen in gedachten hadden. Tegelijk realiseren we ons steeds weer en meer, dat Midden-Delfland leeft omdat het de stakeholders en gebruikers motiveert om mee te doen aan behoud en ontwikkeling. Het proces van De 24 uur van Midden-Delfland – de ontmoeting, het samen nadenken, vergezichten delen, de zorgen voor morgen en oplossingen aandragen – is zeker zo belangrijk als wat er nu op schrift staat. Een plan is pas effectief als het van ons allemaal is en als we gezamenlijk (blijven) werken aan de uitvoering ervan. We hopen de spirit van De 24 uur van Midden-Delfland goed te hebben weergegeven, op een manier die het mogelijk maakt om waar nodig de noodzakelijke beleidsbeslissingen te nemen (gemeenten, waterschap, provincie). En op een manier
Schieveenpolder
die de gezamenlijke stakeholders medeverantwoordelijk maakt en ruimte geeft aan brede trekkracht en draagvlak. Midden-Delfland, juni 2016
4
5
Inleiding Het gebied Midden-Delfland is een oase van
gebiedsvisie uit 2005 is nog altijd actueel en
rust tussen de grote steden. Het groene
het doel staat nog steeds overeind:
hart van de Metropoolregio Rotterdam-Den
Midden-Delfland presenteert zich in 2025
Haag. Maar hoe richt je de toekomst van
nadrukkelijk met een kwalitatief hoogstaand
dit gebied concreet in? Hoe grijp je kansen,
product: landschap, een schaars en uniek
zonder het groene karakter te verliezen en
product in de overvolle Randstad. De kracht en
hoe houdt je het gebied economisch vitaal?
kwaliteit van Midden-Delfland zijn in de eerste
Een ontwikkeling die niet alleen het gebied
plaats gelegen in het contrast met de stedelijke
Midden-Delfland aangaat, maar de hele
omgeving. Openheid, leesbare landschappen en
regio. Dit uitvoeringsprogramma speelt in
gebouwen, en kleinschalige sociale structuren
op toekomstige ontwikkelingen door samen
onderscheiden het gebied van Midden-Delfland
creatief en ambitieus te zijn in een gebied dat
van de omliggende dynamische steden.
we koesteren en waar we trots op zijn.
1.1 De 24 uur van Midden-Delfland
In de Gebiedsvisie Midden-Delfland® 2025 spreken we over een sterk merk. Dat sterke
Op 30 en 31 oktober hebben we met vele
merk laden we sinds 2005 met steeds meer
betrokken partners samengewerkt aan een
inhoud en bewaken we actief, want een gebied
nieuw Uitvoeringsprogramma Midden-Delfland®
als Midden-Delfland moet zuinig zijn op de
2025. In De 24 uur van Midden-Delfland
kwaliteit van het merk. Al koorddansend
kwamen vele zaken bij elkaar en dat
tussen behoud van de originele waarden van
was precies de bedoeling. De energie en
Midden-Delfland en een samenspel met de
betrokkenheid van de gebiedspartners,
stedelijke dynamiek is Midden-Delfland ‘slow,
professionals en vele vrijwilligers is
maar niet sloom’. Dat betekent naast nadruk
enthousiasmerend. Het resultaat van
op authenticiteit, een open houding naar de
De 24 uur van Midden-Delfland is dit
nieuwe verwachtingen die vanuit de omgeving
uitvoeringsprogramma.
voor Midden-Delfland zijn geformuleerd. Samen met andere gemeenten werken we
Het uitvoeringsprogramma hoort bij de
nu al samen in de Landschapstafel Hof van
Gebiedsvisie Midden-Delfland 2025. Deze
Delfland (voorheen Hof van Delfland Raad)
®
Foto: Henk Groenendaal
6
7
en zoeken we naar een opvolger van het
- Ontmoeting tussen stad en land
bij partners in en om het gebied aanwezig om
Het Landschap ontwikkelingsperspectief
Recreatieschap Midden-Delfland. Op het gebied
- A-merk Midden-Delfland
samen te werken en mooie zaken tot stand
(LOP) dat in 2009 is opgesteld, is een
te brengen. Zeker niet alleen bij collega-
eerste uitwerking van de gebiedsvisie. Het
van het versterken van het vestigingsklimaat is samenwerking met de Metropoolregio
We hebben er bewust voor gekozen om
overheden, maar juist ook bij het bedrijfsleven,
ontwikkelingsperspectief geeft per polder de
Rotterdam Den Haag (MRDH) gewenst.
een uitvoeringsprogramma op te stellen.
stichtingen en verenigingen die mede vanuit
kaders mee voor ruimtelijke ontwikkeling. Het
Een uitvoeringsprogramma is op de keper
hun eigen rol zaken tot stand willen brengen.
uitvoeringsprogramma gaat zoveel mogelijk
Het uitvoeringsprogramma is veelomvattend
beschouwd weliswaar minder concreet dan
Dit biedt unieke kansen die wij aanmoedigen.
om concrete uitvoeringsprojecten of projecten
en pakken we met vele gebiedspartijen op.
een uitvoeringsplan, maar daardoor kan het
De gemeente Midden-Delfland is zich ervan
die op een andere manier bijdragen aan de
Geen simpele ontwikkelingen, maar vele
ook gemakkelijker inspelen op de almaar
bewust dat deze grote mate van betrokkenheid
doelstellingen uit de gebiedsvisie.
handen maken het werk licht. Wij hebben er
veranderende omgeving. En die flexibiliteit is
en bereidwilligheid redelijk uniek is en om een
het volste vertrouwen in dat wij in 2025 kunnen
ook nodig. Immers, het is onmogelijk om exact
andere rol van de gemeente vraagt. In het
Tijdens De 24 uur van Midden-Delfland zijn vele
terugkijken op een groot aantal resultaten die
aan te geven wat we over tien jaar moeten
hoofdstuk over de aanpak van de uitvoering
ideeën en projectwensen naar voren gekomen.
vandaag de dag in gang zijn gezet en bijdragen
doen. Dit uitvoeringsprogramma vraagt dus om
wordt nader ingegaan op het sturing geven aan
Het uitvoeringsprogramma maakt onderscheid
aan de kwaliteit, in de breedste zin van het
een jaarlijkse actualisering.
nieuwe impulsen.
in concrete projectvoorstellen en projectwensen
woord, van ons mooi Midden-Delfland gebied.
die meer tijd vragen (zie bijlage 4). In sommige
1.3 Samenwerking tussen partijen
Het uitvoeringsprogramma geeft een beeld
gevallen is er nog geen eigenaar of is er (nog)
We spreken in dit uitvoeringsprogramma
van wat er op dit moment allemaal speelt en
geen zicht op (financiële) middelen. In de loop
nadrukkelijk over ‘we’. ‘We’ omvat alle
wat we nog graag zouden willen oppakken.
van de tijd kan dit veranderen. In de jaarlijkse
Met het nieuwe Uitvoeringsprogramma
betrokken gebiedspartijen die op enige wijze
Ongeveer de helft van de projecten loopt al of
evaluatie wordt bekeken of er projectenwensen
1.2 Doel en hoofdpunten van het uitvoeringsprogramma Midden-Delfland 2025 werken we gezamenlijk
een rol kunnen spelen bij de uitvoering van
staat in de startblokken. Deze projecten worden
binnen bereik komen en/of nieuwe ideeën zijn
toe naar het doel om het gebied
de activiteiten. ‘We’ is dus niet alleen de
deels uitgevoerd door andere partijen dan de
ontstaan, die in de jaren daarna zijn uit te
Midden-Delfland het centrale groene landschap
gemeente Midden-Delfland. Wij zijn misschien
gemeente Midden-Delfland of in samenwerking.
voeren.
met grote betekenis voor de Metropoolregio te
wel de kerngemeente en trekker van dit
Het is zeker niet de bedoeling om die opgaven
laten zijn en te versterken.
uitvoeringsprogramma, maar het gebied is
opnieuw op te pakken. Het is juist de bedoeling
Leeswijzer
groter. De gemeente Midden-Delfland is zich
dat projecten goed aanhaken bij andere
Het uitvoeringsprogramma behoort bij de
Voor het komende decennium werken we aan
bewust van haar bijzondere positie binnen de
initiatieven en kansen creëren om projecten
Gebiedsvisie Midden-Delfland® 2025. In
een viertal opdrachten waarin de zeven thema’s
regio en wil ook blijven trekken en duwen om
tot uitvoering te brengen. Dus projecten die op
hoofdstuk 2 wordt daarom kort ingezoomd
®
van de Gebiedsvisie Midden-Delfland 2025 zijn
de doelen uit de gebiedsvisie te behalen. Het
het niveau van de MRDH of de Landschapstafel
op de gebiedsvisie. Hoofdstuk 3 gaat in op
geïntegreerd:
uitvoeringsprogramma is echter het resultaat
Hof van Delfland spelen moeten ook zeker daar
de hoofdlijnen van het uitvoeringsplan. Een
- Kwaliteit, Landschap van Stand
van onze gezamenlijke inzet. We zagen en
blijven.
overzicht van alle projecten is in dit hoofdstuk
- Betrokken en duurzaam
ervoeren tijdens De 24 uur van Midden-
opgenomen. Vervolgens wordt in hoofdstuk 4
Delfland een grote betrokkenheid. De wil is
ingegaan op de sturingsfilosofie. De financiële
®
8
9
hoofdlijnen van het uitvoeringsprogramma zijn te vinden in hoofdstuk 5. Tot slot zijn in hoofdstuk 6 de vele projecten op een systematische wijze beknopt beschreven.
2. Gebiedsvisie Midden-Delfland® 2025 2.1 Van visie naar streefbeelden Wie het streefbeeld ‘Midden-Delfland® 2025:
1. Het landschap nodigt uit
Het imago en de identiteit van Midden-Delfland
Sterk door het landschap’ leest, herkent de
sluiten aan op een kwalitatief hoogstaand
ambitie om van Midden-Delfland een groter,
product, namelijk een uniek landschap met
mooier, toegankelijker en blijvend agrarisch
onderscheidende recreatieve en toeristische
cultuurlandschap te maken in de directe
voorzieningen. De dorpskernen, buurtschappen
nabijheid van de stedelijke omgeving.
en streekproducten versterken dit imago. Een goed uitgewerkt marketingconcept is
Het gebied is in het afgelopen decennium
van belang om dit bij stedelingen bekend en
nauwelijks veranderd, maar het karakter van de
beleefbaar te maken.
doelstellingen is meer en meer van planologie (beschermend) verschoven naar economie en kwaliteit/leefbaarheid. Midden-Delfland
2. De groene ruimte
De inrichting en het beheer van
is onderdeel van het stedelijk landschap en
Midden-Delfland zijn gebaseerd op een
van essentieel belang voor de ruimtelijke
duidelijke en gedeelde opvatting over de
kwaliteitsbeleving en het investeringsklimaat
kwaliteit van de verschillende deelgebieden.
van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag.
Overheid, maatschappelijke groeperingen, kennisinstituten en ondernemers werken
De Gebiedsvisie Midden-Delfland® 2025 was
intensief met elkaar samen om de inrichting en
en is geen blauwdruk. In de gebiedsvisie werd
het beheer van het gebied in goede banen te
al aangegeven dat de uitvoering vooral een
leiden.
dynamisch proces is, waarbij voortdurend moet worden ingespeeld op veranderende omstandigheden en nieuwe kansen. Het
3. Kansen door water
Water is een verbindende kwaliteit van
streefbeeld van de gebiedsvisie is in 7 thema’s
Midden-Delfland tussen de stedelijke
uitgewerkt.
omgeving en het landelijk gebied. Water vervult verschillende functies op het gebied van natuurontwikkeling, veiligheid, horeca en recreatieve routes.
10
11
4. Koe in de wei
bezoekers het landschap kunnen beleven.
Hodenpijl en de Maaslandsepoort. Het concept
De (melk)veehouderijsector is een belangrijke
De poorten functioneren als transferium met
Poorten is verder uitgewerkt voor het gebied
economische drager als producent en beheerder
parkeervoorzieningen vanwaar bezoekers het
Hof van Delfland. Op dit moment wordt
van het landschap. Er is een diversiteit aan
gebied in kunnen per fiets, boot of te voet.
gewerkt aan het verbeteren van de kwaliteiten
grondgebonden melkveebedrijven, van zuiver
Nieuwe bedrijvigheid die ondersteunend is
van de poorten, waarbij gezamenlijke
melkproducerende bedrijven tot bedrijven met
aan Midden-Delfland is geconcentreerd bij de
informatievoorziening een belangrijke rol
diverse nevenactiviteiten. De koe staat in de
poorten.
speelt.
onderdeel van Randstad Urgent gestart.
Het project Grondinstrument bevindt zich in de
Daarmee kwam de bestuurlijke, juridische en
fase van uitvoering. Het biedt mogelijkheden
financiële verankering, na afronding van de
Uitsnede van de resultaten van de afgelopen jaren
om kwaliteitsversterkende en innovatieve
Reconstructiewet Midden-Delfland, op gang.
ontwikkelingen in het landschap, met name in
Met de oprichting van de Hof van Delfland
Vanaf de vaststelling van de gebiedsvisie
het agrarisch kerngebied, te ondersteunen en
Raad en de overgang naar de Landschapstafel
van de stilte en de ruimte.
heeft de gemeente in samenwerking met de
te versterken.
Hof van Delfland is de samenwerking met
Midden-Delfland biedt vele mogelijkheden
betrokken partijen de uitvoering ter hand
voor dag- en verblijfsrecreatie. Er is een breed
genomen. Met de omliggende gemeenten en
aanbod van recreatieve routes. Een ruim
het Hoogheemraadschap van Delfland is het
en hoogwaardig aanbod van gebiedseigen
Landschapsontwikkelingsperspectief
producten en diensten dragen bij aan de beleving van Midden-Delfland.
wei.
5. Genieten
Midden-Delfland is een aantrekkelijk gebied van zeer hoge kwaliteit. Mensen kunnen er genieten
2.2 Niet stilgezeten
- nieuwe natuur, onder andere met agrarisch medegebruik; - de versterking van recreatieve routes.
Veranderingen in de bestuurlijk context
In 2007 is het project Mooi en Vitaal als
de omliggende gemeenten en andere
De ontwikkeling en uitvoering van het IODS-kwaliteitsprogramma
bestuursorganen gegroeid.
Sinds 2010 heeft de uitvoering van de IODS-
aan veranderingen onderhevig. De
Midden-Delfland® 2025 (LOP) opgesteld. Hierin
kwaliteitsprojecten een vlucht genomen.
stadsregiobesturen van Den Haag en Rotterdam
zijn per polder de kwaliteiten in beeld gebracht
Dit heeft zichtbare resultaten in het gebied
zijn samen gegaan in de Metropoolregio
De bestuurlijke context is ook continu
en is de gewenste ontwikkelingsrichting
opgeleverd:
Rotterdam Den Haag (MRDH). Het Rijk is
6. Waarde(n)volle polders
geschetst.
- een aanzienlijk areaal verspreid liggend glas
inmiddels uitgetreden uit het Recreatieschap
het landschap van Midden-Delfland.
Het Recreatieschap Midden-Delfland heeft
Weidevogels hebben een dominante plaats.
het versterken van de marketing opgepakt.
Natuurterreinorganisaties en agrarische
Dit punt is uiteindelijk verankerd binnen de
ondernemers werken nauw samen in het
Landschapstafel Hof van Delfland. De gemeente
programmaonderdelen Grondinstrument en
gebied.
Midden-Delfland heeft zich gecertificeerd als
Duurzaam Boer Blijven) ondersteund met tal
is gesaneerd;
De poldernatuur, cultuur en historie vormen
eerste Nederlandse Cittaslow gemeente.
7. Ontmoet de stad
- de start van projecten als Groen Ondernemen; - een nieuwe landbouw (met de
uittreden aangekondigd. Deze vraagstukken bieden de gebiedspartijen ook nieuwe kansen voor het anders inrichten van de organisatie van het beheer.
van projecten en initiatieven; - de inzet van de kavelruilcoördinator en de
Om de verbinding tussen stad en platteland
Het uitwerken van poorten is opgepakt door
grondgebonden melkveehouderij als drager
te versterken bevinden zich aan de rand
de gemeente in samenwerking met betrokken
van het gebied;
van Midden-Delfland poorten van waaruit
ondernemers. Goed voorbeeld hiervan is Op
12
Midden-Delfland en de provincie heeft haar
13
3. De hoofdlijnen van het Uitvoeringsprogramma Gebiedsvisie Midden-Delfland® 2025 De 24 uur van Midden-Delfland heeft een groot
open veenweidelandschap is kwetsbaar. Het
aantal voorstellen en plannen opgeleverd die
landschap kent nu grote kwaliteiten, maar we
zijn gebundeld in vier thematische velden. Dit
merken ook dat de kwaliteit nog niet altijd
is de basis voor het Uitvoeringsprogramma
voorop staat bij nieuwe ontwikkelingen. Dit kan
Gebiedsvisie Midden-Delfland® 2025.
en moet dus beter. Het authentieke agrarisch landschap is groen, weids en waterrijk.
De 4 hoofdthema’s zijn (zoals ze nu zijn
Met koeien in de wei, en met monumentale
geformuleerd zijn het meer thema’s dan
boerderijen met goed verzorgde erven. In
opgaven):
Midden-Delfland ervaar je rust en weidsheid,
• Opdracht A: Kwaliteit, Landschap van Stand
maar tegelijkertijd voel je de spanning met de
• Opdracht B: Betrokken en duurzaam beheer
stad. Ontwikkeling is nodig om dit landschap
• Opdracht C: Ontmoeting tussen stad en land
in stand te houden. Iedere ontwikkeling,
• Opdracht D: Het A-merk Midden-Delfland®
hoe klein ook, particulier of door overheden, kan bijdragen aan de versterking van de
Deze vier hoofdopgaven zijn uitgewerkt in
gebiedskwaliteit van Midden-Delfland.
projecten.
Centraal in deze opdracht staan draagvlak
Opgave A: Kwaliteit, Landschap van Stand
en bestuurlijke bescherming. Draagvlak door bewustwording van burgers, gebruikers en de andere Midden-Delflandgemeenten. Een betere
Versterking van de ruimtelijke kwaliteit is
borging van de kwaliteiten door een speciale
van groot belang voor de toekomst van
beschermde status, die volgens de Natuurwet
Midden-Delfland. Dit geldt voor zowel de
geregeld moet worden door de provincie.
veenweiden als voor de cultuurhistorische Foto: Henk Groenendaal
14
(lint-)bebouwing en de dorpen. Het authentieke 15
Deze bewustwording willen we bereiken door
over Midden-Delfland om voor de toekomst het
Opgave A: Landschap van Stand
poldergesprekken te voeren met de bewoners
gebied open en aantrekkelijk te houden. Daarbij
nr
en gebruikers van de deelgebieden, op basis
is het niet de bedoeling om het gebied op slot
A.A.1
Landschap van Stand
Beschermde status
van de waardenkaarten van het LOP en
te zetten, maar juist door ontwikkeling het
soortgelijke documenten. Belangrijk is om
gebied te beschermen. De komende tijd werken
A.A.2
Poldergesprekken
Gemeenschappelijk beeld ruimtelijke
vervolgens een beeldkwaliteitsbeleid op te
we aan de nadere invulling van het begrip
stellen dat steunt op hun overtuiging en hun
gebiedskwaliteit, het bestuurlijk (beschermend)
inzet voor behoud en ontwikkeling van de
kader en de eventuele uitvoeringsinstrumenten
eigen leefomgeving. Het beeldkwaliteitsbeleid
om de kwaliteiten te waarborgen.
is straks tevens de juridische borging van de gebiedskwaliteit.
Een veelheid aan lopende projecten, bijvoorbeeld in het kader van het
Op een vergelijkbare manier spreken we,
Weidevogelpact en de IODS-kwaliteitsprojecten
als kerngemeente van het gebied Midden-
(kwalitatieve verplichtingen), zijn bij dit thema
Delfland, met de andere Midden-Delfland
ondergebracht. Aanvullende suggesties van De
gemeenten over de gezamenlijke opvattingen
24 uur van Midden-Delfland op het gebied van
met betrekking tot kwaliteit van landschap en
lichtvervuiling/duisternis en het versterken van
bebouwing. Deze spelen straks een centrale rol
de ecologische verbindingszones zijn ook in de
in het nieuwe, gezamenlijk beheer van ‘groot
programmering opgenomen.
Midden-Delfland’. Om de toekomstige kwaliteitsontwikkeling
Titel
Beoogd resultaat
kwaliteiten A.A.3
Benoeming Polderarchitect
Polderarchitect adviseert over de kwaliteit
A.B.4
Weidevogelstand
Behoud en ontwikkeling van ‘Grutto in de wei’.
A.B.5
Biodiversiteit vergroten, bijen- en
Vergroten biodiversiteit
vogelbiotoop verbeteren A.B.6
Kwaliteitsversterking landschap
Landschapsversterking
A.B.7
Ruimtelijke inpassing infrastructuur
Betere landschappelijke en ecologische inpassing
A.B.8
Ecologische verbindingszones
Aaneengesloten ecologisch gebied
A.B.9
Lichten doven
Minder lichtvervuiling
A.C.10
Voorlichting onderhoud particuliere
Betere bouwplannen voor monumenten,
monumenten
inclusief landschappelijke inpassing
Tabel 1
polderarchitect benoemd, die gevraagd en
Opdracht B: Betrokken en duurzaam beheer
ongevraagd advies geeft aan gemeente en
Het beheer van het gebied Midden-Delfland
het aanbestedingsbeleid is te herzien en of
burgers over de vergroting van de ruimtelijke
is van grote invloed op de kwaliteitsbeleving.
er samenwerkingsvormen zijn aan te gaan
kwaliteit.
Het vergroten van de betrokkenheid van dit
op basis van meer kwaliteit dan op basis van
De gemeentelijke inzet bij het werken aan
beheer bij gebruikers en ondernemers staat
prijs. Met agrarische ondernemers binnen
een kwaliteitslandschap is er op gericht om de
centraal. De vraag naar en het aanbod van
het gehele gebied van Midden-Delfland
status van ‘bijzonder provinciaal landschap’
beheer stemmen we beter op elkaar af. We
maken we afspraken over een ruimer en
te verkrijgen. Deze status, gebaseerd op de
betrekken meer lokale partijen bij het beheer.
effectiever (weidevogel)beheer dat moet
Natuurwet, biedt een beschermende paraplu
De gebiedsgemeenten bekijken in hoeverre
samengaan met ‘de koe in de wei’. Nieuwe
van Midden-Delfland te begeleiden wordt een
16
17
financieringsarrangementen zijn nodig om
Het Grondinstrument heeft een drievoudig doel:
Opgave B: Betrokken en duurzaam beheer
dit op termijn betaalbaar te houden. Het is
1. de agrarische bedrijfsstructuur optimaal
nr
Titel
Beoogd resultaat
uiteindelijk aan de agrarische ondernemer om
houden voor een grondgebonden
B.A.1
Organisatie beheer (vraag)
Visie op beheer
te bepalen hoe zijn bedrijfsvoering er uit ziet
bedrijfsvoering,
B.A.2
Oprichten Maatschappelijke
Vormgeven aan gebiedskracht door publiek-private
Vennootschap
samenwerking
B.A.3
Pilot beheer (aanbod)
Beheer groen door lokale ondernemers/organisaties
B.A.4
Nieuwe financiering
Onderzoek naar alternatieve financiering groen
en wat daarbinnen past. De diversiteit van agrarische bedrijven zal ook de kracht zijn
2. de versterking van de kwaliteit van het landschap (zie opdracht A), en
van het gebied. Agrarische Natuurvereniging
3. het bevorderen van innovatieve aanpakken
Vockestaert is uitgegroeid tot een begrip in
om het (draagvlak voor het) landschap te
de regio en organiseert, grotendeels vrijwillig,
versterken.
al veel ten aanzien van de uitvoering van de groenblauwe diensten en beheer. De inzet
Tijdens De 24 uur van Midden-Delfland is het
van dit programma is om daar waar mogelijk
idee aangereikt om een ‘Maatschappelijke
aan te haken bij de kennis en kunde van deze
Vennootschap Midden-Delfland’ op te
vereniging.
richten. De MV-MD pakt als krachtige motor
landschap B.A.5
Ruilverkaveling-
Economisch duurzame grondgebonden (melk-)
grondruilbank
veebedrijven mede als drager cultuurlandschap
B.B.6
Duurzaam Boer Blijven
Toekomstigbestendige duurzame (melk)veebedrijven
B.B.7
Innovatie (agrarisch)
Ondersteunen innovatieve initiatieven voor
ondernemen
ontwikkeling en behoud landschap
maatschappelijke, private en publieke
B.B.8
Duurzaamheid circulair
Onderzoek sluiten van de kringlopen
Ook op het gebied van een klimaatbestendig
initiatieven voor beheer en ontwikkeling van
B.B.9
CO2 neutraal
Transitie naar niet-fossiele brandstoffen, 60% minder
landschap, ook wel klimaatadaptatie genoemd,
Midden-Delfland op. Hoe deze MV-MD verder
Midden-Delfland
CO2-uitstoot in 2025
werken we samen met lokale partijen, burgers
zal functioneren en met welke bevoegdheden is
en bedrijven en het Hoogheemraadschap van
onderdeel van een eerste stap van onderzoek.
B.B.10
Flexibel peilbeheer
Onderzoek zelfsturend waterpeil (pilot)
Delfland. Variërende peilen, meer groen in
Duidelijk is wel dat het een groeimodel moet
B.B.11
Gezondheid/blauwalg
Betere bestrijding van blauwalg
de tuinen en maatregelen tegen verdroging
zijn. Klein beginnen en laten uitgroeien tot een
B.B.12
Blauwe Diensten
Polderanalyse voor aanbieden van blauwe diensten
behoren tot het nieuwe instrumentarium.
krachtige motor waarbij wellicht een groot deel
B.B.13
Tegengaan versnelde
Kennis vergaren maatregelen tegengaan bodemdaling
bodemdaling
van de projecten uit dit uitvoeringsprogamma In het programma Duurzaam Boer Blijven
onder de vlag van de MV-MD zijn uit te voeren.
speelt de zorg voor een duurzaam landschap
In ieder geval kan de MV-MD actief worden
een grotere rol, in combinatie met een
betrokken bij de herontwikkeling van de
economisch gezondere agrarische sector. We
randgebieden (bijvoorbeeld Kraaiennest) en
geven speciale aandacht aan het begeleiden
nieuwe projecten op het gebied van gastvrijheid
van jonge agrarische/groene ondernemers, die
(hospitality) en wellness.
Tabel 2
de komende jaren het stokje van de huidige ondernemers gaan overnemen.
18
19
Opdracht C: Ontmoeting tussen stad en land
horeca langs de oevers maken een bezoek aan
Opgave C: Ontmoeting Stad-Land
Midden-Delfland over het water een compleet
nr
Titel
Beoogd resultaat
De stedeling moet makkelijker en vaker het
uitje. Ondernemers bieden vaararrangementen
C.A.1
Slowlanes (haalbaarheid
Onderzoek haalbaarheid en ontwerpkaders vastleggen
Midden-Delfland gebied kunnen beleven. De
aan. Natuurorganisaties organiseren bezoeken
infrastructuur (auto, fiets, openbaar vervoer
aan de (water)natuur. Inzet is om bezoekers te
enz.) en het aanbod van kwaliteitsbeleving en
interesseren om betrokken te blijven bij het wel
diensten (horeca, arrangementen, voedsel)
en wee van Midden-Delfland.
moet in orde zijn. Het plan is opgevat om via slowlanes, recreatieve verbindingen tussen de
De beleving van lokaal voedsel, in lokale horeca
stadsharten en de groengebieden het gebied
en via cateringbedrijven, is onderdeel van
veel beter te ontsluiten. Via een groter aantal
een bezoek aan Midden-Delfland. Dit voedsel
aantrekkelijker agrarische stadsranden komen
weet ook de weg naar de stad in 2025 goed te
bezoekers in het agrarisch kerngebied, met
vinden via nieuwe distributiesystemen (mogelijk
het icoon ‘de koe in de wei’. De poorten in de
in samenwerking met het Westland). De
routes zijn de startpunten voor een bezoek aan
ketens zijn verkort en niet langer anoniem; de
Midden-Delfland. Hier is volop informatie te
consument weet waar zijn producten vandaan
vinden over het gebied en de vele recreatieve mogelijkheden. De poorten zijn goed bereikbaar voor auto en openbaar vervoer en bieden
volwaardige plek in winkels in en om
mogelijkheden om te voet verder te gaan of
Midden-Delfland. In het seizoen zijn daarvoor
over te stappen op de fiets, skates, kano,
ook in het gebied en in de stad pop-up winkels.
boot of paard. Ook al is enige groei van het recreatief aanbod mogelijk, we moeten wel oppassen dat het kind niet met het badwater wegspoelt. De kwaliteiten zijn rust en ruimte. Die beleving vraagt om een gedoseerde groei. Ook een verbetering van waterverbindingen, met bruggen die steeds 1,80 meter vrije
en ontwerp) C.A.2
Sterke poorten
Sterke poorten met informatie over recreatief aanbod
C.A.3
Verdichten en varieren
Verknopen van recreatieve voorzieningen door
recreatieve verbindingen
recreatieve verbindingen
Natuurbegraven
Onderzoek naar voorwaarden en haalbaarheid van
C.A.4
natuurbegraven C.A.5
Uitbreiding van hippische
Onderzoek naar uitbreiding ruiternetwerk inclusief
voorzieningen
voorzieningen
C.B.6
Midden-Delfland Academie
Oprichting van Midden-Delfland Academie
C.B.7
Internationaal Hippisch
Oprichten internationaal hippisch kenniscentrum.
Centrum C.C.8
Pluktuin
Realiseren pluktuin in Schipluiden
komen. Het voedsel dat in Midden-Delfland
C.C.9
Verkooppunt A4
Haalbaarheidstudie distributiepark voor streekvoedsel
eerlijk en duurzaam is geproduceerd krijgt een
C.C.10
Pop-up store
Stimuleren afzet streekproducten; 4 pop-up stores in/
C.D.11
Verbeteren vaarroutes
Voorzien in groeiende behoefte waterrecreatie
C.D.12
Waterrecreatie Vlietland/
Plan om te komen tot betere mogelijkheden voor
Foppenplas
waterrecreatie
Rondje ontsluiting centrum
Ontsluiten centrum Maasland voor waterrecreant
rond de stad
C.D.13
Maasland C.D.14
Belangenbehartiging
Afspraken met toezichthouder over handhaving;
recreatie en handhaving
invoeren vergunningen
C.D.15
Historische Scheepswerf
Oprichten historische Scheepswerf
C.D.16
Cultuur / culturele
Meer culturele evenementen voor meer bezoekers aan
evenementen
gebied Midden-Delfland
doorvaart mogelijk maken, zorgt voor een verbetering van de toegang en de beleving van het gebied. Steigers, picknickplaatsen en 20
Tabel 3 21
Opgave D: A-merk
Opgave D: A-merk Midden-Delfland Midden-Delfland is een sterk merk, maar nog
Eén digitale portal die alle informatie ontsluit
onvoldoende eenduidig herkend en bekend.
is een must voor een goede communicatie
Dat vraagt om een krachtige, eenduidige
en branding. Daarnaast werken we samen
branding en marketing. Branding ontstaat in de
met ondernemers om hun communicatie te
eerste plaats door kwaliteit van het landschap,
versterken, overkoepelen we activiteiten met
producten en evenementen. Door deze kwaliteit
een pakkend thema en werken we samen
eenduidig te communiceren, ontstaat een
met evenementen in de omliggende stedelijke
branding van het merk Midden-Delfland dat
gebieden (Delft Chamber Music Festival, World/
verwachtingen wekt bij de bezoeker én die
Land Art Delft, Varend Corso Westland enz.).
vervolgens ook zijn waar te maken bij het fysieke bezoek. De ervaringen worden versterkt door iconen, publiekstrekkers, zowel bestaand
nr
Titel
Beoogd resultaat
D.A.1
Branding van het merk
Versterken toeristisch-recreatief product door uitdragen van
Midden-Delfland
merk ‘Midden-Delfland’
Bekendheid gebied
Kenbaarheid van en naar het gebied van Midden-Delfland
D.A.2
Midden-Delfland
vergroten
D.A.3
Portal Midden-Delfland
Digitale informatieverstrekking optimaliseren met portal en
D.B.4
Koppeling groot
app
D.B.5 D.B.6
kwaliteitsontwikkeling Oostgaag-Westgaag en de Stadsboerderij van de toekomst. Inzet is om
Versterking kwaliteit
Ruimtelijke kwaliteit cultuurhistorische agrarische
Oostgaag - Westgaag
bebouwingslint versterken
Belevenisboerderij/
Ontwikkelen en exploiteren belevenisboerderij
Boerderij van de
– de vitale dorpen, Op Hodenpijl, molens –, als nieuwe – bijvoorbeeld de Glazen Dijk, de
Gebiedsprogrammering vanuit gebied Midden-Delfland.
regionaal evenement
Toekomst D.B.7
Glazen Dijk
Realisatie Glazen Dijk als icoon in het gebied
D.B.8
Buitenplaats
Inrichten en exploiteren buitenplaats
Koningsrust
het gebied van Midden-Delfland te koppelen aan grootschalige evenementen die de Metropool zo nu en dan kent. De kracht die uit gaat van grote evenementen, inspireert om het
Tabel 4
gebied te tonen aan een groot publiek.
22
23
Midden-Delfland in 2025 Met al deze en nieuwe projecten die de komende jaren ongetwijfeld nog worden opgepakt door diverse partijen, zal het gebied
4. Uitvoering
Midden-Delfland er niet alleen beter uit komen
4.1 Wijze van werken en sturing
Zelfsturing, samenwerking en initiatief, maken
te zien. In 2025 spenderen meer mensen hun
In dit uitvoeringsprogramma spreken we over
van het uitvoeringsprogramma een echt
vrije tijd in het gebied. Kleinere en enkele
‘we’. Tijdens De 24 uur van
samenwerkingsproject.
grotere evenementen, goede fietspaden
Midden-Delfland hebben we kunnen zien dat
rechtstreeks vanuit de steden, andere
de betrokkenheid bij het gebied van
In dit uitvoeringsprogramma is onderscheid
recreatieve routes en publiekaantrekkende
Midden-Delfland groot is. Dit
gemaakt tussen concrete projecten die direct
functies (zoals de Glazen Dijk) zullen voor
uitvoeringsprogramma is dus een resultaat
kunnen worden uitgevoerd (laaghangend fruit)
stedelingen aanleiding zijn om het gebied
van een gezamenlijke inspanning. Het
en projecten die, om wat voor reden dan ook,
te bezoeken. Dit alles in balans met de
spreekt vanzelf dat we ook bij de uitvoering
meer tijd vergen. Dit zijn de projectwensen
kernkwaliteit van het gebied: rust en ruimte.
alle gebiedspartijen betrekken die een
die tijdens De 24 uur van Midden-Delfland
Economisch gezien is het gebied gezond.
bijdrage willen leveren aan de uitvoering
zijn genoemd. In sommige gevallen is er nog
Boeren verdienen een goede boterham mede
van projecten. Ieder vanuit zijn of haar
geen eigenaar of is er (nog) geen uitzicht op
door onderscheidende producten en groene
kracht en mogelijkheden. Met meer dan 80
(financiële) middelen op korte termijn. In de
diensten te leveren. Maar bovenal is er een
gebiedspartijen (inclusief bedrijven) is het nodig
loop van de tijd kan dit veranderen. In bijlage
groot draagvlak bij een ieder voor het gebied
om hieraan adequaat sturing te geven.
4 is de groslijst van wensen opgenomen. Afhankelijk van de veranderende context
van Midden-Delfland. Of wel, Midden-Delfland is een uniek, aantrekkelijk vitaal gebied waarbij
De programmacoördinator, die door de
wordt jaarlijks bekeken of er projecten binnen
veel mensen betrokken zijn.
gemeente Midden-Delfland is aangesteld
bereik komen, die dan in de jaren daarna
fungeert als eerste aanspreekpunt voor alle
kunnen worden uitgevoerd. Nu kunnen nog
gebiedspartijen. Hij coördineert alle opdrachten
veel projecten worden uitgevoerd vanuit de
en projecten, legt verbanden tussen de
overheid. Het zou mooi zijn als het bedrijfsleven
verschillende opdrachten, enthousiasmeert,
of andere partijen hierin een grotere rol kunnen
ondersteunt, helpt bij financiering, bevordert
spelen.
kennisuitwisseling en houdt het overzicht over de initiatieven.
In hoofdstuk 6 worden alle projecten in hoofdlijnen beschreven. Voor een groot aantal projecten geldt dat er een uitvoeriger en concreter plan van aanpak nodig is om tot
24
25
uitvoering te komen. Bijvoorbeeld omdat de
4.3 Organisatie
iedereen gelijk is geïnformeerd, successen
financiering nog niet geheel rond is of niet
Veel partijen zijn betrokken bij de uitvoering.
worden gedeeld, knelpunten worden
exact duidelijk is wie er allemaal betrokken zijn
Afstemming over wie, wat, waarom en wanneer
opgespoord en (nieuwe) projecten voor het
bij het project. Voor de gemeentelijke projecten
doet is nodig. De programmacoördinator is de
volgende jaar worden vastgelegd. Natuurlijk
is in enkele gevallen ook nog besluitvorming
spin in het web. De gemeente
staat ontmoeting centraal.
nodig. Het is dus niet zo dat alle projecten nu
Midden-Delfland maakt ruimte vrij voor het
direct van start kunnen gaan.
aanstellen van een programmacoördinator.
4.2 Voortgang monitoren
Het werk is projectgewijs georganiseerd. Dit betekent dat afstemming en overleg plaatsvindt
Het uitvoeringsprogramma vergt jaarlijks een
binnen concrete samenwerkingsafspraken en
update. Het gebied Midden-Delfland inclusief
binnen concrete projecten. De coördinator,
de omgeving, is dynamisch en aan verandering
stemt af, legt verbanden met andere trajecten,
onderhevig. Dit levert nieuwe inzichten op en/
ziet kansen, onderhoudt het netwerk met
of nieuwe kansen. En vraagt om flexibiliteit
alle partners, ondersteunt initiatieven bij het
van iedereen en schept de verplichting om
opstarten ervan en houdt overzicht over de
tijdig duidelijk en transparant te communiceren
voortgang.
over de voortgang en de veranderingen in het uitvoeringsprogramma. Eén keer per jaar
Het gebied Midden-Delfland ligt in meerdere
stellen we een voortgangsrapportage op die we
gemeenten, de gebiedsgemeenten. Via de
aan de gemeenteraad van
Landschapstafel Hof van Delfland en op
Midden-Delfland en de partners aanbieden.
individueel niveau is goede afstemming nodig
In deze voortgangrapportage geven we
om de projecten op het juiste niveau op te
een terugblik en kijken we vooruit naar wat
pakken zodat dubbel werk wordt voorkomen.
de komende periode op de rol staat. De voortgangsrapportage komt tot stand met alle
Tenminste één keer per jaar kijken we
partijen die actief meewerken aan de uitvoering
gezamenlijk in een grotere bijeenkomst naar de
van de projecten. Met de voortgangsrapportage
voortgang van de projecten en maken we een
kunnen de onderlinge afspraken herijkt
doorkijk naar de nieuwe projecten voor het jaar
worden en kunnen nieuwe afspraken worden
erop. Deze jaarlijkse De 24 uur van
vastgelegd.
Midden-Delfland moet er ook voor zorgen dat
26
27
5. Financiën Foto: Hans de Lijser
Projecten uitvoeren is alleen mogelijk als er
uit de gebiedsvisie. In tabel 9 is aangegeven
ook geld voor is. Dat geldt voor alle partijen
welke investeringen gedekt zijn en waarvoor
die betrokken zijn bij de uitvoering van de
nog financiering moet worden gevonden. De
projecten. De projectlijst is lang en ambitieus.
totale investering in het gebied bedraagt voor
Naast kleinschalige projecten zijn er ook grotere
het gehele uitvoeringsprogramma ruim € 25,5
fysieke uitvoeringswerken opgenomen. In een
mln. Dit is nog exclusief de investeringen
aantal gevallen is alleen de onderzoeksfase
die gemoeid zijn de fysieke ontwikkeling van
meegenomen. Tijdens deze fase wordt duidelijk
bijvoorbeeld de slowlanes en icoonprojecten.
wat de daadwerkelijke uitvoering gaat kosten
Het totale investeringsvolume in het gebied
en hoe deze kosten gefiancierd kunnen worden.
bedraagt de komende 10 jaar dus ruim meer
Een voorbeeld is de aanleg van de slowlanes.
dan deze € 25,5 mln. In de jaarlijkse rapportage moet duidelijk
In de volgende tabellen is op basis van
aangegeven zijn welke projecten financieel
budgetramingen een inschatting gemaakt van
gedekt zijn en dus daadwerkelijk kunnen worden
het investeringsvolume. Daarbij is gekeken
opgepakt. Voor 2016 kijken we pragmatisch hoe
wie mogelijk voor de financiering zou kunnen
we de daadwerkelijk uit te voeren projecten in
zorgen. Lang niet alle bedragen zijn op het
dit lopende jaar kunnen oppakken.
moment van schrijven van dit programma
Foto: Hans de Lijser
al beschikbaar of hard toegezegd. Het mag
In dit hoofdstuk is in tabel 5 t/m 8
duidelijk zijn dat een en ander pas van start kan
aangegeven wat de totale geprognosticeerde
gaan als alle financiële middelen zijn toegezegd.
budgetramingen van het uitvoeringsprogramma
De projecttrekker van ieder afzonderlijk
zijn met de huidige inzichten.
project is en blijft verantwoordelijk voor de
In de projectvoorstellen van hoofdstuk 6 is
financiering. Met de overgebleven middelen
per project aangegeven wat het ingeschatte
vanuit de IODS-opgave en andere fondsen is
budget is, inclusief een mogelijke financiering.
nog veel te bereiken binnen het gebied van
In bijlage 1 is een globale uitsplitsing gemaakt
Midden-Delfland, mits deze middelen ook
per jaar.
daadwerkelijk ingezet worden voor de doelen 28
29
Opgave A: Landschap van Stand
Opgave B: Betrokken en duurzaam beheer
nr
Titel
Budget raming
nr
Titel
Budget raming
A.A.1
Landschap van Stand
€ 40.000
B.A.1
Organisatie beheer (vraag)
€ 25.000
A.A.2
Poldergesprekken
€ 50.000
B.A.2
Oprichten Maatschappelijke Vennootschap
€ 200.000
A.A.3
Benoeming Polderarchitect
€ 180.000
B.A.3
Pilot beheer (aanbod)
€ 25.000
A.B.4
Weidevogelstand
€ 1.300.000
B.A.4
Nieuwe financiering landschap
€ 40.000
A.B.5
Biodiversiteit vergroten, bijen- en vogelbiotoop verbeteren
€ 235.000
B.A.5
Ruilverkaveling-Grondruilbank
€ 2.340.000
A.B.6
Kwaliteitsversterking landschap
€ 4.830.000
B.B.6
Duurzaam Boer Blijven
€ 3.000.000
A.B.7
Ruimtelijke inpassing infrastructuur
-
B.B.7
Innovatie (agrarisch) ondernemen
€ 4.830.000
A.B.8
Ecologische verbindingszones
€ 560.000
B.B.8
Duurzaamheid circulair
€ 25.000
A.B.9
Lichten doven
-
B.B.9
CO2-neutraal Midden-Delfland
€ 467.200
A.C.10
Voorlichting onderhoud particuliere monumenten
€ 10.000
B.B.10
Flexibel peilbeheer
-
B.B.11
Gezondheid/blauwalg
-
B.B.12
Blauwe Diensten
-
B.B.13
Tegengaan versnelde bodemdaling
€ 100.000
Opgave A: Landschap van Stand Tabel 5
€ 7.205.000
Tabel 6
Opgave B: Betrokken en duurzaam Beheer
€ 11.052.200
Tabel 6
30
31
Opgave C: Ontmoeting Stad-Land
Opgave D: A-merk
nr
Titel
Budget raming
nr
Titel
Budget raming
C.A.1
Slowlanes (haalbaarheid en ontwerp)
-
D.A.1
Branding van het merk Midden-Delfland
€ 550.000
C.A.2
Sterke poorten
€ 90.000
D.A.2
Bekendheid gebied Midden-Delfland
-
C.A.3
Verdichten en varieren recreatieve verbindingen
€ 50.000
D.A.3
Portal Midden-Delfland
€ 50.000
C.A.4
Natuurbegraven
-
D.B.4
Koppeling groot regionaal evenement
-
C.A.5
Uitbreiding van hippische voorzieningen
€ 20.000
D.B.5
Versterking kwaliteit Oostgaag - Westgaag
€ 5.000.000
C.B.6
Midden-Delfland Academie
€ 5.000
D.B.6
Belevenisboerderij/Boerderij van de Toekomst
€ 10.000
C.B.7
Internationaal Hippisch Centrum
€ 800.000
D.B.7
Glazen Dijk
€ 20.000
C.C.8
Pluktuin
€ 20.000
D.B.8
Buitenplaats Koningsrust
€ 320.000
C.C.9
Verkooppunt A4
€ 15.000
Opgave D: A-merk
C.C.10
Pop-up store
€ 20.000
C.D.11
Verbeteren vaartroute
€ 300.000
C.D.12
Waterrecreatie Vlietland/ Foppenplas
-
C.D.13
Rondje ontsluiting centrumontwikkeling Maasland
€ 10.000
C.D.14
Belangenbehartiging recreatie en handhaving
-
C.D.15
Historische Scheepswerf
-
C.D.16
Cultuur / culturele evenementen
€ 150.000
Opgave C: Ontmoeting Stad-Land
€ 5.950.000
Tabel 8
€ 1.480.000
Tabel 7
32
33
Opgave A: Landschap van Stand nr
Titel
GEMEENTE MIDDEN-DELFLAND
DERDEN
Budget raming
IODS
Opgave A:
Budget
glas
grond-
Duurzaam
instrument
boer blijven
€ 20.000
€ 4.830.000
-
Budget
bestaand
nog niet
aanwezig
nog niet
-
€ 80.000
-
€ 1.860.000
€ 415.000
€ 7.205.000
€ 7.170.000
€ 1.000.000
€ 567.200
-
€ 25.000
€ 2.290.000
€ 11.052.200
-
€ 200.000
-
€ 155.000
€ 90.000
-
€ 1.035.000
€ 1.480.000
€ 4.300.000
€ 30.000
-
-
€ 30.000
-
€ 1.590.000
€ 5.950.000
€ 4.320.000
€ 12.230.000
€ 1.000.000
€ 802.200
€ 120.000
€ 1.885.000
€ 5.330.000
€ 25.687.200
aanwezig
aanwezig
Landschap van Stand Opgave B: Betrokken en duurzaam Beheer Opgave C: Ontmoeting Stad-Land Opgave D: A-merk Totaal uitvoeringsprogramma Tabel 9
34
35
6. Projectvoorstellen uitvoeringsprogramma Opdracht A: Kwaliteit, Landschap van Stand Binnen deze opdracht onderscheiden wij drie clusters: A. Mooi Midden-Delfland B. Ecologie C. Iconen Foto: Gerhard van Roon
36
37
A.A.1.
Landschap van Stand
A.A.2.
Poldergesprekken draagvlakversterking gebiedskwaliteit
Trekker
Gemeente Midden-Delfland
Trekker
Gemeente Midden-Delfland
Partners
Gebiedsgemeenten Midden-Delfland, Midden-Delfland Vereniging en
Partners
Vockestaert, Midden-Delfland is Mensenwerk, LTO Delflands Groen,
Groene partijen Achtergrond
Beoogd resultaat
Vanaf 1958 genoot het gebied Midden-Delfland extra bescherming
Midden-Delfland Vereniging, Gebiedsgemeenten Midden-Delfland Achtergrond
Het Landschapsontwikkelingsperpectief (LOP) en de polderstudies
als Rijksbufferzone en later via de Reconstructiewet Midden-Delfland.
hebben inzicht gegeven in de landschappelijke waarden van het
Sinds enkele jaren is deze beschermde status vervallen. De Wet
landschap. Dit geeft al een goed beeld van de kwaliteiten van de
natuurbescherming (2015, in werking 1 januari 2017) geeft de provincie
polders. De poldergesprekken hebben tot doel om te komen tot een
de bevoegdheid om Midden-Delfland aan te wijzen als ‘bijzonder
gemeenschappelijk en gedeeld beeld onder bewoners en ondernemers
landschap’. Daartoe moet door de gemeente een voorstel worden
van de ruimtelijke kwaliteit en hoe deze is te bewaken en daar waar
opgesteld.
nodig te verbeteren. Met al deze input kan het beeldkwaliteitsplan worden opgesteld, waardoor er ook een formele borging ontstaat.
Een beschermde status voor het landschap met als doel de bestaande kwaliteiten te beschermen, verrommeling van binnenuit tegen te gaan
Beoogd resultaat
Meer bewustzijn bij en interactie met bewoners en ondernemers over
en grootschalige infrastructurele ingrepen te belemmeren. Tegelijkertijd
ruimtelijke kwaliteit. Dit moet zich vertalen in ruimtelijke ontwikkelingen.
biedt de status waardering voor de vele organisaties en personen die
Dit levert waardenkaarten per polder op en een beeldkwaliteitsplan.
actief werken aan de verbetering van de kwaliteit. De beschrijving door een landschapsarchitect biedt een uitnodigend perspectief en toetsingskader op de verdere ontwikkeling van het landschap van
Budgetraming
1. € 20.000 waardenkaarten voor alle polders 2. € 30.000 beeldkwaliteitplan
Midden-Delfland.
Financiering
IODS (glas) + bestaand Midden-Delfland
Budgetraming
€ 40.000
Tijdspad
Waardenkaarten 2016-2017
Financiering
Bestaande middelen gemeente Midden-Delfland
Tijdspad
2016
38
Beeldkwaliteitplan 2017
39
A.A.3.
Benoeming Polderarchitect
Trekker
Gemeente Midden-Delfland
A.B.4.
weidevogelstand
Partners
Gebiedsgemeenten Midden-Delfland
Trekker
Achtergrond
De Polderarchitect kan gevraagd en ongevraagd onafhankelijk advies
Partners
Instellen van een Polderarchitect, die adviseert over ruimtelijke kwaliteit.
Budgetraming
€ 180.000 o.b.v. € 20.000 per jaar
Financiering
Te verkennen met partners
Tijdspad
2017-2025
Gebiedsgemeenten, Provincie, Gemeente Midden-Delfland, Groene Delfland
ruimtelijke kwaliteit van heel Midden-Delfland. Hij/zij zal de discussie Beoogd resultaat
Weidevogelpact partijen, Terreinbeheerder, LTO Delflands Groen, Hoogheemraadschap van
uitbrengen aan de gebiedsgemeenten en het Waterschap over de rondom de ruimtelijke kwaliteit aanjagen.
Kerngebied(en) voor weidevogels en andere maatregelen voor de
Achtergrond
Het weidevogelbestand gaat achteruit. Niet exact duidelijk is waarom. Naast de ‘Koe in de wei’ is het ook van belang om de ‘Grutto in de wei’, te houden. Dit vraagt goede afstemming tussen beide doelen en de keuzes die de agrariër maakt over zijn bedrijfsvoering. Het zegt iets over de biodiversiteit en dus de kracht van het landschap. Het doel is om te komen tot de inrichting van tenminste één weidevogelkerngebied. Maar ook daar waar zich andere kansen voordoen, bijvoorbeeld bij uitgifte van overheidsgronden, zijn kwalitatieve verplichtingen mee te geven. Kansen zijn er ook om voor de meest natte delen van het land andere beheerafspraken te maken.
Beoogd resultaat
Behoud en ontwikkeling van ‘Grutto in de wei’. Minimaal één vogelweidekerngebied van 15 hectare. Leidraad voor uitgifte van overheidsgronden.
40
Budgetraming
€ 1.300.000
Financiering
Bestaand budget Provincie
Tijdspad
2016-2025
41
A.B.5.
Biodiversiteit vergroten, bijen- en vogelbiotoop verbeteren
A.B.6.
Kwaliteitsversterking landschap
Trekker
Weidevogelpact, KNNV
Trekker
Gemeente Midden-Delfland
Partners
Gebiedsgemeenten, Provincie, Gemeente Midden-Delfland, Groene
Partners
LTO Delflands Groen, Ondernemers, Overige maatschappelijke
partijen, Terreinbeheerder. LTO Delflands Groen, Hoogheemraadschap van Delfland Achtergrond
organisaties Achtergrond
In het compensatiefonds voor het verlies van gebiedskwaliteit
De biodiversiteit in Nederland loopt terug. De afname van het aantal bijen
door de aanleg van de A4 is ruimte voor het compenseren van
is bekend. Gevolg is dat de ‘gezondheid’ van het ecosysteem afneemt.
kwaliteitsmaatregelen die de waarde van het land verlagen. Door middel
Door inrichtingsmaatregelen en beter afgestemd beheer is de biologische
van kwalitatieve verplichtingen worden de kwaliteit van het landschap
diversiteit (planten en dieren) te verbeteren. De waterkwaliteit verbetert
gewaarborgd en de kosten gecompenseerd. Voorbeelden: saneren van
en de ziektedruk neemt af, ofwel het levert een vitaler landschap op.
verspreid liggende glastuinbouwbedrijven, herstellen van autentieke
Maatregelen zijn: kruidenranden langs wegen en paden, bewuster
kerkenpaden en van authentieke boerenerven, aanleg van hoogstam-
beheer, erfbeplanting, planten van meer lindes (bijen), nestkasten op
fruitgaarden.
boerenerven enz. Beheer door middel van groenblauwe diensten.
Beoogd resultaat
Mooier landschap door saneren van storende functies en toevoegen van
Beoogd resultaat
Vergroten biodiversiteit
Budgetraming
€ 235.000 (groenblauwe dienst)
Budgetraming
€ 4.830.000
Financiering
POP3
Financiering
IODS (grond-ruimtelijke kwaliteit)
Tijdspad
2016 -2025
Tijdspad
2016-2025
42
authentieke elementen.
43
A.B.7.
Ruimtelijke inpassing infrastructuur
A.B.8
Ecologische verbindingszones
Trekker
Provincie
Trekker
Provincie
Partners
Rijk, Provincie, Hoogheemraadschap, MDRH
Partners
Groene Partijen, agrariërs en gemeente Midden-Delfland, gemeente
Achtergrond
Het is evident dat de inpassing van hoofdinfrastructuur goed moet gebeuren (bijvoorbeeld Blankenburgtunnel). Maar ook het onderliggend
Pijnacker-Nootdorp, Hoogheemraadschap van Delfland Achtergrond
Het gebied Midden-Delfland is doorsneden door grote infrastructuur
netwerk van N-wegen (bijvoorbeeld Woudseweg) vergt aandacht bij
waardoor een ecologisch versnipperd landschap ontstaat. In samenhang
aanpassingen. De komende 10 jaar worden een aantal wegen aangepakt.
met het vergroten van de biodiversiteit moeten we werken aan het
Ook staat een spoorverdubbeling door Midden-Delfland op de rol. Dit
slechten van barrières en het aanleggen van ecologische verbindingszones
biedt ook kansen om landschappelijke en ecologisch verbeteringen direct
met lokale partijen. Daarbij is de verbinding tussen Ackerdijk (over de
mee op te pakken.
A13) en Vlietlanden de eerste die wordt opgepakt.
Beoogd resultaat
Betere landschappelijke en ecologische inpassing van de infrastructuur.
Beoogd resultaat
Aaneengesloten ecologisch gebied.
Budgetraming
Projectbudget infrastructuur
Budgetraming
€ 560.000 (inclusief beheer)
Financiering
-
Financiering
Provincie
Tijdspad
2016-2025
Tijdspad
2016-2025
44
45
A.B.9.
Trekker
Lichten doven
A.C.10.
Voorlichting onderhoud particuliere monumenten
a. Wegen
Trekker
Midden-Delfland is Mensenwerk
b. Agrarische sector
Partners
Gebiedsgemeenten Midden-Delfland
a. Gebiedsgemeenten Midden-Delfland en Provincie
Achtergrond
Particulieren die willen verbouwen lopen veelal tegen allerlei beperkingen
b. LTO Delflands Groen en LTO Glaskracht Nederland
op. Door voorlichting en beperkte professionele ondersteuning is al
Partners Achtergrond
veel kwaliteit te winnen. Het gaat dan niet alleen om de bouwkundige De gemeente Midden-Delfland is, gek genoeg, een van de meest verlichte
adviezen, maar het kan ook gaan om de landschappelijke inpassing.
gemeenten van Nederland. Voor het vogelbeheer is het van belang dat de
Het gaat om bewustwording.
nacht ook de nacht is.
Beoogd resultaat
(a) De gemeenten zullen bij vervanging werken aan betere verlichting (led). Dit bespaart eveneens energie (en geld). (b) Daarnaast zullen afspraken moeten worden gemaakt met de boeren en de glastuinbouw over aanvullende afspraken over de verduistering. Beoogd resultaat
Minder lichtvervuiling
Budgetraming
Bestaand budget (overheid)
Betere bouwplannen voor monumenten, inclusief landschappelijke inpassing van de erven.
Budgetraming
€ 1000 per jaar voor onkostenvergoeding vrijwilligers. Nader invullen hoe dit is te regelen.
Financiering
Bestaand beleid gemeente Midden-Delfland
Tijdspad
2016-2025
Financiering Tijdspad
a. 2016 – 2025 aanpassen openbare verlichting bij vervanging b. 2017 afspraken met agrarische sector
46
47
Opdracht B: Betrokken en duurzaam beheer A. Beheer B. Duurzaamheid
48
Foto: Hans de Lijser
49
B.A.1.
Organisatie beheer (vraag)
B.A.2.
Oprichten Maatschappelijke Vennootschap Midden-Delfland
Trekker
Landschapstafel Hof van Delfland
Trekker
RECER, Gemeente Midden-Delfland
Partners
Recreatieschap Midden-Delfland, Gebiedsgemeenten
Partners
Gemeente Midden-Delfland, Staatsbosbeheer, Ondernemersfederatie
Midden-Delfland, Gemeente Rotterdam, Hoogheemraadschap van Delfland, Natuurmonumenten Achtergrond
De Maatschappelijke Vennootschap Midden-Delfland (MV-MD) is er op
Het Rijk trekt zich terug uit het landelijk gebied en de recreatiegebieden.
gericht om publiek/private initiatieven gezamenlijk van de grond te tillen
De provincie is mede verantwoordelijk, maar wil het beheer meer
en te realiseren. Vanuit deze maatschappelijke vennootschap is eenduidig
decentraal organiseren. Het maatschappelijk middenveld en
en gezamenlijk op te treden. Het moet de motor zijn voor diverse
gebiedsorganisaties zien een rol voor zich weggelegd als het gaat om
initiatieven. Het ‘Texels-model’ dient als voorbeeld. Initiatieven die
beheer van de groengebieden. Om versnippering tegen te gaan en
daarbinnen zijn te ontplooien zijn bijvoorbeeld een energiemaatschappij,
kwaliteit te versterken, moeten gebiedsgemeenten Midden-Delfland
een groen ontwikkelfonds, een korte ketennetwerk etc.
één visie op het beheer (organisatorisch) opstellen en uitgangspunten formuleren waarop het maatschappelijk middenveld haar diensten kan aanbieden. Mogelijk maken om lokale ondernemers (boeren) te betrekken. Beoogd resultaat
Visie op beheer en op basis daarvan bestek op hoofdlijnen (nieuwe stijl).
Budgetraming
€ 25.000
Financiering
Bestaand budget Landschapstafel
Tijdspad
2016-2017
50
Midden-Delfland Achtergrond
Beoogd resultaat
Vormgeven aan gebiedskracht door publiek private samenwerking; concreet komen tot een maatschappelijk vennootschap MV-MD.
Budgetraming
€ 200.000
Financiering
50% bedrijfsleven, 50% gemeente Midden-Delfland
Tijdspad
2016 - 2017
51
B.A.3.
Organisatie Pilot beheer (aanbod)
B.A.4.
Nieuwe financiering landschap
Trekker
Ondernemersfederatie Midden-Delfland
Trekker
MV-MD
Partners
Groene partijen, Provincie, Gebiedsgemeenten Midden-Delfland,
Partners
Ondernemers
Hoogheemraadschap van Delfland, maatschappelijk organisaties
Achtergrond
De overheid trekt zich terug van financiering van openbaar (recreatief)
Achtergrond
Beoogd resultaat
Lokale ondernemers en Maatschappelijke (gebieds)organisaties hebben
groen. Daarbij gaat het niet alleen om de ontwikkeling van nieuwe
de ambitie om het beheer van (delen van) Midden-Delfland op zich te
gebieden, maar ook om, lokaal betrokken, beheer. De behoefte aan
nemen. Vanuit hun betrokkenheid bij het gebied kunnen zij goed en
grootschalige afwisselend agrarische recreatieve gebieden zoals in
flexibel inspelen op situaties. Het zoeken is naar een geschikt gebied waar
Midden-Delfland neemt juist toe. De komende decennia neemt de
de pilot kan starten. Op basis van de ervaringen van deze pilot is het
bevolking in de Randstad nog verder toe. Voor het behoud van een goed
‘lokale’ beheer uit te rollen.
vestigingsklimaat voor nationale en internationale bedrijven is regionaal
Beheer van het groen door lokale ondernemers/organisaties.
groen een belangrijk punt. Nieuwe regionale financieringsmodellen waarbij het bedrijfsleven ook wordt gebonden aan het gebied, bieden
Meer kwaliteit, minder kosten. Budgetraming
€ 25.000
Financiering
MV-MD
Tijdspad
2016 - 2017
52
kansen, maar is nog onontgonnen gebied. Beoogd resultaat
Onderzoek naar alternatieve financiering van het groen.
Budgetraming
€ 40.000
Financiering
Te onderzoeken
Tijdspad
2017
53
B.A.5.
Ruilverkaveling en Grondruilbank
B.B.6.
Duurzaam Boer Blijven
Trekker
Gemeente Midden-Delfland
Trekker
Gemeente Midden-Delfland
Partners
LTO Delflands Groen
Partners
LTO DelflandsGroen, Ondernemers, Gebiedsgemeenten Midden-Delfland,
Achtergrond
Het stimuleren van de beschikbaarheid van grond voor de grondgebonden (melk)veehouderijsector en het tegengaan van een niet-agrarisch
Beoogd resultaat
Gemeente Rotterdam, Provincie Achtergrond
Om het authentieke, open veenweidelandschap vitaal te houden, zijn
economische prijsontwikkeling van grond. Met ruilverkaveling is een
‘sterke’ agrariërs nodig. Door het versterken van de economische
betere agrarische structuur te verkrijgen. Overheidsgronden zijn in te
en ecologische duurzaamheid van de grondgebonden (melk)
zetten om daartoe te komen, maar zijn ook in te zetten om ecologische
veehouderijsector kunnen zij ook in de toekomst als drager van het
doelstellingen te halen door middel van kwalitatieve verplichtingen.
agrarisch kerngebied de ‘koe in de wei’ in stand houden. Dit traject is al de afgelopen jaren ingezet.
Economisch duurzame grondgebonden (melk)veebedrijven die tevens het cultuurlandschap dragen vanuit de maatschappelijke doelstelling
Budgetraming
€ 2.340.000
Financiering
IODS (grond-grondruilbank)
Tijdspad
2016-2025
Beoogd resultaat
- Duurzame grondgebonden (melk)veebedrijven met een (zoveel als mogelijk) gesloten kringloop; - Een enthousiaste groep jonge agrarische ondernemers die zich duurzaam economisch verbinden; - Meer en sterkere kortere ketens van streekgebonden voedselproducten naar de stad; - Bevorderen van biologische productie als onderdeel van een breed aanbod van kwaliteitsproducten.
Budgetraming
€ 3.000.000
Financiering
Beschikbaar deels IODS (duurzaam boer), PZH (landbouwinnovatie), POP3
Tijdspad
54
2016-2025
55
B.B.7.
Innovatie (agrarisch) ondernemen
B.B.8.
Duurzaamheid circulair
Trekker
Gemeente Midden-Delfland, MV-MD
Trekker
LTO Delflands Groen
Partners
LTO Delflands Groen en Ondernemersfederatie Midden-Delfland
Partners
Avalex, Eneco, Gemeenten Midden-Delfland
Achtergrond
In Midden-Delfland wordt gezocht naar nieuwe (bedrijfs)modellen die
Achtergrond
Afval (mest, snoei, groen) is een energiebron. Hoe kunnen we meer
Beoogd resultaat
perspectief bieden op verdienmodellen binnen de kansen en beperkingen
circulair denken en doen binnen Midden-Delfland? Welke ketens zijn te
van het landschap van Midden-Delfland. Deze activiteiten kunnen op
maken? Hoe is dit verder te organiseren (energiecoöperatie?) en is hier
verschillende terreinen ontwikkeld worden, zoals agrarisch, hippisch,
een rendabele business case van te maken? In eerste instantie gaat het
recreatief en welness, nieuwe afzetkanalen/korte ketens, not for profit
om energie en om een trekker te zoeken.
enz.
Beoogd resultaat
Onderzoek naar het sluiten van de kringlopen.
Steun geven aan nieuwe en vernieuwende activiteiten die gebruik maken
Budgetraming
€ 25.000
Financiering
POP3/Provincie/Innovatievouchers
Tijdspad
2018-2025
van de kwaliteiten van het landschap Midden-Delfland en die bijdragen aan de verbetering van die kwaliteiten. Budgetraming
€ 4.830.000
Financiering
IODS (grond-innovatie)
Tijdspad
2016 - 2025
56
57
B.B.9.
CO2 neutraal Midden-Delfland
B.B.10.
Flexibel peilbeheer
Trekker
Gemeente Midden-Delfland
Trekker
Hoogheemraadschap van Delfland
Partners
LTO Delflands Groen en LTO-Glaskracht Nederland, Gebiedsgemeenten
Partners
Gebiedsgemeenten Midden-Delfland, Agrariërs, LTO Delflands Groen
Midden-Delfland, Midden-Delfland Academie
Achtergrond
Het gebied Midden-Delfland is grotendeels veenweidelandschap.
Achtergrond
De gemeente Midden-Delfland heeft het Europese ‘Covenant of Mayors’
De sturing op het waterpeil is essentieel voor het in stand houden van
ondertekend. In september 2015 is in de raad van Midden-Delfland de
het karakteristieke landschap. Nu regelt het Hoogheemraadschap het
Energievisie besproken. De ambitie is om in 2040 als gemeente CO2-
waterpeil in de polders, generiek op afstand. Flexibel peilbeheer door de
energieneutraal te zijn en 60% reductie in 2025. Naast zonnepanelen
agrariërs/eigenaren zelf kan leiden tot meer maatwerk tussen het gebruik
op daken, en asbest eraf, zijn ook andere maatregelingen denkbaar.
en waterpeil en minder bodemdaling (B.B.13).
Voorwaarde is wel dat de openheid van het landschap niet wordt aangetast.
Beoogd resultaat
Pilot zelfsturend waterpeil. Afhankelijk uitkomst pilot uitrollen op grote schaal.
Beoogd resultaat
Transitie naar niet-fossiele energie(bronnen).
Budgetraming
Budgetraming
€ 467.200, op basis van € 116.800 per jaar
Financiering
Hoogheemraadschap van Delfland
Financiering
Gemeente Midden-Delfland
Tijdspad
2016-2018 pilot
Tijdspad
2016-2019
58
2019-2025 geleidelijke invoering
59
B.B.11.
Gezondheid/Blauwalg
B.B.12.
Blauwe diensten
Trekker
Hoogheemraadschap van Delfland
Trekker
Vockestaert, Hoogheemraadschap van Delfland
Partners
Terreinbeherende organisatie, LTO Delflands Groen
Partners
Grondgebiedgemeenten en omliggende steden, LTO Delflands Groen,
Achtergrond
In warme tijden bestaat het risico van Blauwalg. Blauwalg is slecht voor de kwaliteit van het water en vormt een risico voor de volksgezondheid.
Beoogd resultaat
KNVV Achtergrond
De verwachting is dat door de klimaatverandering de regen minder
De vraag is hoe de blauwalg beter is te bestrijden.
gelijkmatig gaat vallen. Lange periodes van droogte worden
Betere bestrijding van blauwalg.
afgewisseld met piekbuien. Die moeten opgevangen worden voordat ze kunnen worden afgevoerd. Daarbij is het ook nodig om de regenval
Budgetraming Financiering
Hoogheemraadschap van Delfland
Tijdspad
Binnen 3 jaar
zo lang mogelijk vast te houden om zoute kwel en inlaat tegen te gaan. Via blauwe diensten zijn afspraken te maken voor piekopvang. Daarnaast kunnen binnen de blauwe diensten meer beheermaatregelen worden afgesproken. Beoogd resultaat
Polderanalyse voor aanbieden van blauwe diensten.
Budgetraming
60
Financiering
POP3/Hoogheemraadschap van Delfland
Tijdspad
2017-2025
61
B.B.13.
Tegengaan versnelde bodemdaling
Trekker
Hoogheemraadschap van Delfland
Partners
LTO Delflands Groen, Provincie, WUR, TU-Delft, Gemeente Midden-Delfland
Achtergrond
Het veenweidelandschap ‘verbrandt’ langzaam maar zeker. Wat kunnen we doen of hoe kunnen we de daling vertragen en wat zijn de gevolgen van bodemdaling? Er zijn nog veel vragen, maar exacte antwoorden hebben we nog niet. We willen de omvang van bodemdaling en de gevolgen daarvan in kaart brengen. Dit project loopt al in het kader van de klimaatadaptatie strategie en Heel Holland Zakt. Ook in het gebied is veel kennis aanwezig.
Beoogd resultaat
- Meer kennis verkrijgen over bodemdaling; - Vertragen van bodemdaling; - Mogelijke aangepaste bedrijfsvoering.
Budgetraming
€ 100.000
Financiering
POP3
Tijdspad
2017-2025
62
Foto: Hans de Lijser
63
Opdracht C: Ontmoeting tussen stad en land Deze opdracht is in drie clusters op te delen: A. Recreatie stad-land B. Kennis verstreken C. Korte ketens D. Waterrecreatie 64
Foto: Hans de Lijser
65
C.A.1.
Slowlanes (planvorming)
C.A.2.
Sterke poorten
Trekker
MRDH (vervoersautoriteit) en Provincie
Trekker
Gemeente Midden-Delfland