2021 m 07 d 14 bijlage Visie Vitale Dorpen.pdf
Tekst van het document
Behoud door ontwikkeling. Visie voor de dorpen van Midden-Delfland.
Inhoudsopgave. 01. Voorwoord
1
02. Inleiding
5
03. De dorpen en buurtschappen van Midden-Delfland, door de tijd
13
04. Behoud door ontwikkeling, Vitale Dorpen anno 2025
19
05. Samen op weg naar Vitale Dorpen 2025
27
06. Samen de uitdaging aan
51
1
Voorwoord Maasland, Schipluiden, Den Hoorn, ’t Woudt en de Zweth. Karakteristieke dorpen en buurtschappen die verweven met het omringende landschap een uniek gebied vormen; waard om te koesteren. Dat doen we met de gebiedsvisie Midden-Delfland® 2025 en de toekomstvisie Vitale Dorpen 2025 die voor u ligt. Waar Midden-Delfland® 2025 het instrument is voor de instandhouding van één van de laatste nog open gebleven agrarische cultuurlandschappen van de Randstad, is de toekomstvisie Vitale Dorpen juist gericht op respectvolle ontwikkeling van de historische dorpen met het doel deze nog aantrekkelijker te maken om in te leven, te ondernemen en te recreëren. Ik vind het bijzonder dat zoveel mensen, die zich allemaal op een andere manier verbonden
visie neer te leggen met vijf concrete thema’s.
voelen met onze gemeente Midden-Delfland,
Het blijft echter niet bij denkbeelden alleen.
met ons wilden nadenken over de toekomst
Elk jaar wordt een uitvoeringsprogramma
van onze dorpen. In een jaar tijd is het onder
opgesteld met concrete acties waarmee we
aanvoering van wethouder Tineke van
aan de slag gaan. Frisdenkers, jeugddenkers
Nimwegen gelukt om een breed gedragen
(onze dertigers in 2025!), meedenkers…
2
3
Ze hebben allemaal een belangrijke stem
Dit visieboekje is niet bedoeld als finish, maar
gehad bij de totstandkoming van Vitale
als een mooi startschot om samen met u als
Dorpen 2025. Als thema is gekozen voor
inwoner, ondernemer of vertegenwoordiger
‘Behoud door ontwikkeling’. Een naam die is
van een instelling of organisatie op een ver-
bedacht door de deelnemers aan het proces
antwoorde wijze verder te bouwen aan onze
en die precies weergeeft hoe wij de toekomst
geliefde dorpen en buurtschappen.
van onze dorpen zien: behoud van het goede – zoals het sociale klimaat en de rijke cultuurhistorie – en tegelijkertijd meegaan met
Arnoud Rodenburg
de tijd en deze waarden doorontwikkelen.
Burgemeester
Het uitbouwen van de mogelijkheden voor gastvrijheid en ondernemerschap, recreatieve benutting van het omliggende water en betere ontwikkelingsmogelijkheden voor de jeugd zijn daarbij belangrijke speerpunten.
4
5
01. Inleiding. Behoud door ontwikkeling ziet het levenslicht De gemeente Midden-Delfland maakt zich
belangrijk om ook voor onze dorpen en
sterk voor de toekomst van haar dorpen en
buurtschappen na te denken over de toekomst.
buurtschappen. Daarom hebben we in 2007 het
We hebben dat wederom interactief gedaan,
initiatief genomen een visie voor de dorpen te
met mensen die de toekomst van de dorpen
ontwikkelen. In navolging van en aanvulling
aangaat. Zo’n 150 mensen, jong en oud, uit
op Midden-Delfland® 2025 vonden we het
de verschillende dorpen en buurtschappen,
6
7
Het idee achter Behoud door ontwikkeling hebben actief meegedacht over hoe deze
Het is goed wonen in de gemeente Midden-
uitstraalt, dorpen waarin ondernemers een
toekomst er uit zou moeten zien. In een
Delfland, een gemeente die in een open en
belangrijke plek innemen. In Midden-Delfland
periode van 8 maanden hebben tal van
groene omgeving ligt. Het is onze ambitie om
staan de mensen voor je klaar, je voelt je
verfrissende bijeenkomsten plaatsgevonden
de waardevolle en karakteristieke waarden
welkom in Midden-Delfland.
waarin Midden-Delflanders met elkaar
van onze dorpen Den Hoorn, Maasland,
in dialoog zijn gegaan. Deze enthousiaste
Schipluiden en van de buurtschappen
Er komen verschillende ontwikkelingen
bewoners, ondernemers en externe
De Zweth en ’t Woudt te behouden en te
op ons af. Denk aan de gevolgen van een
betrokkenen hebben ons de bouwstenen
versterken. We streven naar vitale dorpen
veranderende bevolkingssamenstelling, andere
aangeleverd om deze visie op te stellen. Zij
met een menselijk gezicht, dorpen waarin
tijdsbestedingen, een gezondere levensstijl,
hebben ons het wenkend toekomstperspectief
de bewoners centraal staan en zij tezamen
klimaatverandering, nieuwe technologieën die
‘Behoud door ontwikkeling’ aangereikt en tonen
een dynamische en betrokken gastvrije
op de markt komen of de toenemende behoefte
zich betrokken bij de toekomst van de dorpen.
gemeenschap vormen die levenskracht
aan mobiliteit.
Deze betrokkenheid omarmen we ook in de toekomst. Vitale dorpen maak je niet alleen, dat doe je samen met de mensen die in de dorpen en buurtschappen wonen, ondernemen en de dorpen een warm hart toedragen! Voor u ligt het resultaat van de visievorming voor de dorpen en buurtschappen van Midden-Delfland: Behoud door ontwikkeling.
8
9
Sommige van die ontwikkelingen kunnen
onze doelstellingen zijn op lange termijn en
kansen bieden aan de dorpen en haar
beschrijft anderzijds hoe we denken dat voor
inwoners, andere vormen mogelijk een
elkaar te zullen krijgen. Wat dit laatste betreft
bedreiging. Hoe de toekomst er precies uit
maken wij ons sterk voor:
zal zien weten we niet, maar als we ook op langere termijn willen blijven genieten van het
Gezond Midden-Delfland
goede leven in Midden-Delfland, dan moeten
Inwoners voelen zich goed, zowel lichamelijk
we voorbereid zijn op die ontwikkelingen.
als geestelijk in het open en groene Midden-
Enerzijds zetten we in op het behoud van al
Delfland.
het waardevolle in Midden-Delfland waarvan we vandaag de dag genieten. Anderzijds
Bewust op weg
willen we niet stil staan maar mee gaan met
Het transport van en naar Midden-Delfland is
de tijd. Deze twee ambities tezamen vormen
veilig, efficiënt en schoon.
de paraplu van onze visie voor de dorpen van Midden-Delfland: Behoud door ontwikkeling.
Wonen voor het leven De dorpen zijn zo ingericht dat jong en oud een
Visie als kompas
leven lang met veel plezier in Midden-
We hebben deze visie ontwikkeld om ervoor
Delfland kunnen wonen.
te zorgen dat we ook op langere termijn de dorpen en buurtschappen vitaal houden; een
Gastvrije dorpen
Midden-Delfland onderneemt
visie die duidelijk maakt waar wij de komende
Mensen van buiten Midden-Delfland voelen
Het ondernemerschap leeft. Ondernemers
jaren aan gaan werken, samen met allen
zich welkom in de dorpen en vermaken zich in
spelen in op het unieke karakter van de dorpen
die zich sterk maken voor de gemeenschap.
Midden-Delfland.
in een open en groen Midden-Delfland.
Ze schetst enerzijds een perspectief wat
10
11
Gebied en dorpen treffen elkaar
Voorliggend boekje maakt duidelijk hoe wij
De dorpen en het omliggende landschap
verder gaan versterken.
staan niet los van elkaar. Het prachtige open,
Twee belangrijke instrumenten hierin zijn
groene en waterrijke gebied van Midden-
Midden-Delfland®2025 (voor het gebied) en
Delfland vormt een belangrijke natuurlijke
Behoud door ontwikkeling (voor de dorpen en
verbinding tussen de dorpen en het om-
de buurtschappen): twee zijden van dezelfde
ringende gebied. De kwaliteit van de dorpen
medaille, twee visies die elkaar versterken.
en het landschap kunnen en moeten elkaar
samen Behoud door ontwikkeling handen en voeten gaan geven. Eerst staan we stil bij de dorpen en buurtschappen vandaag de dag. Naar de toekomst toe willen we de beschreven kwaliteiten van Midden-Delfland behouden en verder versterken. Ons streefbeeld daarbij schetsen wij in hoofdstuk 3. De verbeterpunten in de dorpen stellen ons eveneens voor uitdagingen. In de hoofdstukken 4 en 5 schetsen wij hoe wij ons sterk maken voor deze uitdagingen.
De visie Behoud door ontwikkeling vormt de
de periode 2008-2011 ondersteunt. Natuurlijk
paraplu voor de initiatieven die de gemeente-
vertrekken we niet uit een nul-situatie.
lijke organisatie samen met andere organisaties
Bewoners, verenigingen, ondernemers en de
en haar inwoners ontplooit voor de dorpen. De
gemeentelijke organisatie nemen nu al heel
gemeentelijke organisatie vervult daarbij een
wat initiatieven die een wezenlijke bijdrage
faciliterende rol naar anderen toe. De plannen
aan de visie Behoud door ontwikkeling leveren.
én activiteiten die volgen, zullen in het licht
Hierop zullen we de komende jaren zeker
van Behoud door ontwikkeling opgepakt worden.
voortborduren.
Het uitvoeringsprogramma van de gemeente geeft een antwoord op de vraag welke concrete activiteiten de gemeentelijke organisatie in
12
13
02. De dorpen en buurtschappen van Midden-Delfland, door de tijd. Wonen in de dorpen De dorpen van Midden-Delfland zijn de
18.000 inwoners. De woningvoorraad is door
afgelopen decennia langzaamaan uitgegroeid
de jaren heen in sneltempo gegroeid. De rust
van besloten agrarische gemeenschappen
en het groen, het woningaanbod en de talrijke
langs het water tot woondorpen met circa
voorzieningen maken van Midden-Delfland
14
15
een aantrekkelijke gemeente om te wonen.
weggelegd. Er wonen relatief weinig mensen
en winkels zijn uit de dorpskernen verdwenen
Voor de (dagelijkse) boodschappen gaat een
Elk dorp biedt tal van voorzieningen zoals,
tussen de 19 en 30 jaar. Midden-Delfland is
en er is weinig nieuwe bedrijvigheid voor
deel van de inwoners naar omliggende steden.
basisscholen, peuterspeelzalen, kinderopvang,
een relatief dure gemeente wat betreft de
in de plaats gekomen. Een groot deel van de
sport en cultuur, een bibliotheek en winkels.
prijzen voor woningen. Bovendien is het
inwoners van Midden-Delfland werkt elders.
Mobiliteit in Midden-Delfland
Tevens zijn er voorzieningen en woningen
woningaanbod voor starters beperkt.
Desondanks is de ondernemerszin groot in
Onder meer als gevolg van het toegenomen
de dorpen. Toch zijn er middenstanders die
aantal inwoners is het vervoer over de weg
aanwezig of in ontwikkeling die inspelen op de ouder wordende Midden-Delflanders.
Ondernemen in de dorpen
de dorpen hebben verlaten vanwege een
een steeds belangrijkere plaats gaan innemen
Tegelijkertijd zien we ook dat wonen in
Ook de bedrijvigheid in en om de dorpen is
teruglopende klandizie.
ten opzichte van bijvoorbeeld het spoor en het
Midden-Delfland niet voor iedereen is
sterk veranderd. Veel kleinschalige bedrijven
water. Vooral het wegtransport is in omvang
16
17
gegroeid. Het toenemend aantal bewegingen
Recreatie in en om de dorpen
van auto- en vrachtverkeer heeft er onder
De ligging in een aantrekkelijk landschap
andere toe geleid dat de leefbaarheid van de
maakt het voor fietsende, skatende en
dorpskernen en buurtschappen op specifieke
wandelende recreanten meer dan de moeite
momenten negatief wordt beïnvloed.
waard om onze gemeente te bezoeken. De
Op sommige plaatsen zijn in verband hiermee
dorpskernen Maasland en Schipluiden bieden
al maatregelen genomen, op andere moet dit
fraaie gezichten, met name vanwege de
nog gebeuren.
cultuurhistorische monumenten in combinatie met het water en de authentieke sfeer die er
De sfeer in de dorpen
heerst.
De sfeer in de dorpen is goed. Dit blijkt onder meer uit het grote aantal verenigingen, het
Den Hoorn is van een oorspronkelijk tuin-
florerend vrijwilligerswerk en de vele goed
dersdorp uitgegroeid tot een modern dorp. ’t
bezochte activiteiten en festiviteiten in de
Woudt is rijk aan cultuurhistorische panden in
dorpen. Ook de kerken hebben door de jaren
een unieke omgeving van rust en ruimte. Het
heen altijd een belangrijke rol gespeeld in het
ademt de sfeer van weleer. De dorpen bieden
stimuleren van de gemeenschapszin. Voor een
op dit moment wel weinig gelegenheid voor
deel is deze rol overgenomen door het sterke
een verblijf langer dan één dag.
verenigingsleven. Vandaag de dag beginnen we wel te merken dat het niet vanzelfsprekend is dat vrijwilligers zich aandienen.
18
19
Cittaslow, met volle kracht vooruit Midden-Delfland heeft
zijn beschermd en goed toegankelijk. De cultuurhistorie is alom aanwezig in en om de dorpen.
onlangs het keurmerk “Cittaslow” verkregen. Gemeenten die
Midden-Delfland® 2025, Behoud door ontwikkeling
duurzaamheid, rust en kwaliteit van ruimte
en Cittaslow zijn nauw met elkaar verweven.
hoog in het vaandel dragen en daar uiting aan
Door het keurmerk Cittaslow goed te benutten
geven, kunnen dit keurmerk ontvangen. Wij
en uit te bouwen in samenwerking met de
zijn de eerste gemeente in Nederland met dit
inwoners en ondernemers van Midden-Delf-
keurmerk. De dorpen en het landschap bieden
land, bouwen we verder aan Midden-Delfland®
de mensen de gelegenheid om de filosofie
2025 en Behoud door ontwikkeling.
achter Cittaslow te ervaren. De sfeer in Midden-Delfland is zowel rustgevend als aangenaam. Het omliggende
03. Behoud door ontwikkeling, Vitale Dorpen anno 2025.
landschap is duurzaam ingericht en wordt in nauwe samenwerking tussen overheid en boeren beheerd. De natuur en het landschap
Hoe zien we Behoud door ontwikkeling voor ons? Beleef met ons het leven in de dorpen anno 2025, zoals wij het graag zien. Eerste impressie De dorpen van Midden-Delfland zijn met de
Het mooie open en groene gebied en het water
tijd meegegaan, maar toch zijn het dorpen
zorgen ervoor dat de dorpen en het landschap
gebleven. Het leven is er ontspannend. Hoewel
van Midden-Delfland in harmonie leven
elk dorp zijn eigen identiteit heeft, proeven
met elkaar. Dit geheel wordt versterkt door
we dat de dorpen onderling verbonden zijn.
de mensen die er wonen. De dorpen leven.
20
21
Mensen treffen elkaar op het terras, onderne-
Maar duurzaamheid uit zich ook in de wijze
woonomgeving. Mensen genieten volop van
de andere inwoners, groot belang hecht aan
men, zorgen voor elkaar, sporten met elkaar.
waarop de mensen samenleven, met elkaar
de aanwezige nieuwe en cultuurhistorische
de waarden die de identiteit van de dorpen
Je voelt je gauw thuis in de dorpen van
omgaan en voor elkaar zorgen.
panden ingebed in een groene en veilige
uitstralen: gemeenschapszin, verantwoord
woonomgeving, waar je de voordeur als het
omgaan met de natuur, bijdragen aan de
Midden-Delfland. Of je nu jong of oud bent, alleenstaand of samen, op zoek bent naar rust,
Levensloopbestendige dorpen
ware open kan laten staan. Men prijst en
sociale veiligheid in de dorpen, etc. Deze
of juist ondernemend bent ingesteld, voor
Woningen zijn er in verschillende soorten,
koestert het ruime aanbod aan uiteenlopende
waarden vormen de kracht van de dorpen
velen biedt Midden-Delfland een ideale plek.
maten en prijsklassen. Starters, jonge gezinnen
vormen van creatief onderwijs en tal van
en zijn een kostbaar goed. Het sterke vereni-
en alleenstaande ouders vinden betaalbare
opvangmogelijkheden voor kinderen.
gingsleven en het grote aantal vrijwilligers
De mensen tonen respect voor elkaar, de
moderne woningen in Midden-Delfland.
De levensloopbestendige dorpen sluiten
vormen het cement van de samenleving
natuur en het milieu. Overal hangt een sfeer
Ouderen kunnen langer zelfstandig wonen,
zeer nauw aan bij de waarden van het
van Midden-Delfland. Je hoeft
van duurzaamheid. Inwoners en ondernemers
dankzij woningen voorzien van alle heden-
buitengebied, met andere woorden geen
gaan bewust met energie en ruimte om,
daags comfort en nieuwe technologische
versnippering, maar zorgvuldige
koesteren de groene en blauwe waarden die
snufjes die hun leven aangenamer en een-
inpassing in de bestaande ruimte die
Midden-Delfland rijk is en zijn spaarzaam met
voudiger maken. Zorgbehoevenden die niet
het landschap biedt. Voor jongeren
grondstoffen.
langer zelfstandig kunnen wonen of mensen
zijn er eigentijdse ontmoetingsplekken in
die behoefte krijgen aan meer gezelschap
de dorpen en daarbuiten. Je bent snel in het
kunnen dankzij hedendaagse vormen van gemeenschappelijk wonen langer (dicht)bij
centrum van gemeenten als Rotterdam, Den Haag, Delft of Maassluis.
vrienden en familieleden blijven wonen. Kortom, wie wil kan een leven lang in
Verbonden dorpen
Midden-Delfland wonen.
Inwoners en ondernemers van de dorpen vormen één hechte, open gemeenschap.
Duurzame woningen maken
De sfeer is gastvrij, en iedereen voelt zich
onlosmakelijk deel uit van een
welkom. Het is vanzelfsprekend dat wie
aangename en kwaliteitsvolle
in Midden-Delfland komt wonen, net als
22
23
niet per se lid van een vereniging te zijn, om
ruimte om er een gezonde levensstijl op na
duurzaam samenleven met de natuur bieden
voelen zich veilig in het verkeer. Dankzij
andere mensen te ontmoeten. Je kunt elkaar
te houden. Voorzieningen om de gezondheid
inspiratie voor ondernemers. Het bedrijfsleven
een uitgekiend mobiliteitssysteem zijn de
in levende lijve of virtueel ontmoeten op
te bevorderen zijn volop binnen en buiten
draagt met nieuwe initiatieven op het vlak
dorpen voor iedereen vanuit de omgeving
eigentijdse ontmoetingsplekken, binnen of
de dorpen aanwezig voor inwoners en
van sport & ontspanning, detailhandel, en
vlot bereikbaar en goed ontsloten. Men is niet
in de buitenlucht. Niet enkel het bruisende
bezoekers van alle leeftijden. Ze variëren
horeca een steentje bij aan de levendigheid
langer afhankelijk van de auto. Het openbaar
verenigingsleven en de gedreven vrijwilligers
van sport- en wellnessvoorzieningen, tot
in de dorpen. Er is ruimte voor creativiteit en
vervoer is snel, kwaliteitsvol, afgestemd op de
dragen hun steentje bij, ook ondernemers
huiskamerrestaurants waar streekeigen,
innovatie. De aanwezige faciliteiten hebben
vraag en maakt gebruik van milieuvriendelijke
gezonde en eerlijke
een positief effect op het starten en verderzet-
brandstof. Niet alleen de weg maar ook de
voeding wordt
ten van een eigen bedrijf. De Midden-Delfland
waterweg spelen hierin een belangrijke rol.
dagarrangementen (combinaties van recreatie,
Onder het motto ‘bewegen is gezond’ maken
Gezonde dorpen
cultuur, wellness en zorg voor de inwendige
veel mensen voor kortere afstanden gebruik
De bewoners van Midden-
mens) zijn een succes (zowel voor de indivi-
van de fiets.
Delfland leven gezond.
duele bezoekers van de gemeente als voor
Ze werken aan hun
groepen). Ondernemers spelen een belangrijke
conditie, eten en
rol in het sociale leven van de Midden-Delflan-
drinken gezonde
ders. Via het ondersteunen en mee organiseren
producten en
van tal van evenementen tonen ze een
dragen zorg voor een
grote betrokkenheid bij het dagelijks leven
gezonde leefomgeving.
in Midden-Delfland.
en alle inwoners bouwen samen aan de dorpen.
aangeboden.
Dit laatste doen zij door rust te
Bereikbare dorpen
koesteren, de kwaliteit van de natuur en dus het buitengebied in ere te houden en de
Ondernemende dorpen
De dorpen zijn vlot bereikbaar
lucht schoon te houden. De prachtige ligging
Het elan van de dorpen versterkt de bedrijvig-
via weg en water met duurzame
van de dorpen middenin het groene gebied
heid: het menselijk gezicht, de streekeigenheid,
transportmiddelen die de ‘rust’ en
van Midden-Delfland, biedt bij uitstek de
rust en onthaasting, uniciteit van ligging en
de milieukwaliteit respecteren. Mensen
24
25
Gastvrije dorpen
Ook enkele dagen verpozen in een bed- en
Er zijn nieuwe vormen van duurzame mobiliteit
De dorpen en buurtschappen zijn niet alleen
breakfast, gecombineerd met een wellness-
en milieuvriendelijke woningen die van nieuwe
aantrekkelijk voor de inwoners maar ook voor
arrangement en een bezoek aan een van de
technologie zijn voorzien maken het leven aange-
niet-Midden-Delflanders. In combinatie met
omliggende steden behoort tot de mogelijk-
namer. Innovatieve voorzieningen in de openbare
het open en groene gebied van Midden-Delf-
heden. De vrijwilligers, verenigingen en
ruimte versterken het hedendaags karakter. Ver-
land bieden ze tal van trekpleisters, zowel voor
ondernemers organiseren diverse culturele
nieuwing is zichtbaar aanwezig dankzij een goede
de dagtoerist als voor wie langer van Midden-
initiatieven. De brede waaier aan kunstpro-
samenwerking tussen alle betrokken partijen in
Delfland wil genieten. Een wandeling of
jecten, lezingen of workshops, kunstateliers,
Midden-Delfland en de (kennis)instellingen die in
skatetocht in het buitengebied gecombineerd
muzikale evenementen in de historische
de nabijheid van Midden-Delfland liggen.
met een hapje en een drankje kan een aardige
gebouwen en het landschap brengen heel wat
invulling van de tijd zijn, evenals dineren in
mensen op de been.
een van de gezellige horeca-gelegenheden waar streekeigen gerechten op de kaart staan.
Eigentijdse dorpen Je herkent de kwaliteiten van vroeger in het straatbeeld van vandaag, maar je ziet ook dat de tijd niet heeft stilgestaan. De zoektocht om mens, omgeving en economie hand in hand te laten gaan heeft zijn vruchten afgeworpen.
26
27
04. Samen op weg naar Vitale Dorpen 2025. Behoud door ontwikkeling is een wenkend
Graag faciliteren wij de initiatieven die passen
perspectief waarvoor wij graag de handen
binnen de visie Behoud door ontwikkeling. In dit
uit de mouwen steken. We kunnen Midden-
hoofdstuk beschrijven wij hoe wij op hoofd-
Delfland niet in één dag veranderen en alle
lijnen invulling geven aan Behoud door ontwik-
wensen tegelijk oppakken. Wij hebben besloten
keling. In een apart uitvoeringsprogramma
vijf strategische speerpunten te formuleren
wordt aangegeven welke initiatieven op de
en aan te pakken samen met inwoners,
korte, middellange en lange termijn worden
ondernemers, investeerders, andere overheden
uitgevoerd.
en (semi-) publieke instanties en recreanten.
28
29
Speerpunt 1. Wonen voor het leven. Midden-Delfland heeft levensbestendige dorpen, afgestemd op de behoeften van jong en oud, niet alleen voor de huidige bewoners maar ook voor de nieuwkomers.
30
31
Betaalbare woningen voor jongeren en gezinnen bieden
goed inpasbaar zijn in de omgeving. Maar ook
Naast zorg voor elkaar (zoals mantelzorg en
Water benutten
nieuwe woonconcepten zoals groepswonen
burenhulp) zetten we in op technologie en
Wonen aan het water is voor veel mensen
De vraag naar betaalbare woningen buiten
zullen aan de orde komen.
andere innovaties die de levenskwaliteit van
aantrekkelijk. De behoefte aan ruimte voor
de inwoners vergroten, waardoor ze langer
waterberging en veranderingen in het klimaat
zelfstandig kunnen wonen. Hierbij maken
leiden ertoe dat Midden-Delfland “natter”
we ervoor dat er meer betaalbare woningen
Aantrekkelijke alternatieven bieden om de doorstroom bevorderen
we onder meer gebruik van de expertise van
wordt. In Nederland zijn succesvolle voorbeel-
beschikbaar zijn voor gezinnen en voor starters
Om er voor te zorgen dat er voldoende
de kennis- en zorginstellingen in onze directe
den voorhanden om op het water te wonen.
die de woningmarkt betreden. Dit gaan we
woningen vrijkomen voor gezinnen moet er
omgeving.
Wij gaan verkennen wat de mogelijkheden zijn
niet alleen realiseren door nieuwbouw maar
meer doorstroom zijn in de woningvoorraad
ook door renovatie.
van de dorpen. Wij gaan de doorstroom
Ouderen kunnen het verhuizen naar een
vorm te geven mede vanuit het oogpunt van
stimuleren door aantrekkelijke woningen aan
nieuwe omgeving met zorg ervaren als een
de vraag naar waterberging.
Bij het bouwen houden we rekening met de
te bieden voor mensen die interesse hebben
moeilijk afscheid van een zelfstandig leven. Zij
cultuurhistorie in de dorpen en het landschap.
in een kleinere of een andere woonruimte met
die willen, kunnen worden begeleid in het
Afhankelijk van de behoeften en wensen
bijvoorbeeld zorgfaciliteiten.
doorstromen naar een nieuwe
de steden zal ook in de toekomst aan de orde zijn. Samen met andere partners zorgen
zoeken we naar nieuwe woonconcepten zoals modulair bouwen, meer wooneenheden achter dezelfde gevel, woon-
om het waterwonen in onze gemeente verder
woonomgeving.
WoonZorg realiseren voor hen die zorg behoeven
werkcombinaties (“zesde
Mensen leven steeds langer en op latere leeftijd
huis”), aanpasbare
laat de gezondheid wel eens te wensen over. In
woningen en beschei-
de dorpen zelf zullen we dan ook voldoende
den vormen van
plek bieden voor hen die niet meer zelfstandig
meerlagenbouw die
kunnen wonen. Dit blijven we doen door te voorzien in zorg, welzijn en woonzorgzones & -complexen die afgestemd zijn op de behoeften van de bewoners.
32
33
Bewust bouwen en wonen
of herinrichting van locaties zullen wij de
voor de toekomst veilig te stellen. Nog
faciliteren ook om de binding tussen de
Duurzaam wonen krijgt in Nederland steeds
plannen in het licht van de speerpunten van
nadrukkelijker zullen wij hierbij aandacht
Midden-Delflanders onderling nog verder
meer aandacht. We beseffen dat de wijze van
Behoud door ontwikkeling bekijken. Ook zullen
besteden aan de wijze waarop we jongeren
te versterken. Activiteiten die meerdere
bouwen en wonen moet veranderen om de
wij stimuleren om renovatie en ontwikkeling
hierin een plek kunnen geven.
doelgroepen aanspreken en de vitaliteit van
druk op het milieu te verlagen. Bij nieuwbouw
van openbare gebouwen, zoals scholen,
worden milieuverantwoorde materialen
culturele centra, maar ook ondernemerscom-
De kwaliteit van en de sfeer in de openbare
kunst en cultuur betreft, verkennen we graag
gebruikt. De woningen voldoen minimaal aan
plexen, op een duurzame manier uit te voeren.
ruimte is goed. Hiermee gaan we verder aan
welke behoeften er leven bij de inwoners zelf,
de slag. Pleinen zijn de plekken om mensen
waarbij we bijzonder geïnteresseerd zijn in
te ontmoeten. Vandaar dat wij op korte
wat jongeren in Midden-Delfland boeit. We
termijn zullen stimuleren dat de pleinfunctie
gaan nog nadrukkelijker buurtactiviteiten
hernieuwbare vormen van energie, bijvoor-
Betrokkenheid van mensen bij de Midden-Delflandse samenleving versterken
in de verschillende dorpen aangepakt wordt
stimuleren en moedigen tevens buurten en
beeld door gebruik te maken van zonne-
In een samenleving die steeds verder individu-
en waar nodig van vernieuwingen wordt
wijken aan om eigen verenigingen in het leven
energie of het benutten van warmteoverschot
aliseert en vergrijst vinden wij het bevorderen
voorzien. Dit doen we samen met onderne-
te roepen.
uit de glastuinbouw. Hierbij maken we ook
van sociale betrokkenheid van belang. Een van
mers en inwoners door te faciliteren in het
gebruik van de kennis en mogelijkheden
de sterke punten van de Midden-Delflandse
vernieuwen of opwaarderen van voorzienin-
Extra aandacht gaat uit naar de nieuwe
aanwezig en ontwikkeld binnen instellingen in
samenleving is de betrokkenheid van haar
gen op het vlak van de horeca en/of kunst
inwoners in Midden-Delfland. Samen met
onze directe omgeving zoals de TU Delft en de
inwoners bij het sociale leven. Het vrijwil-
en cultuur. In het verlengde hiervan gaan we
andere Midden-Delflanders maken wij ons
Erasmus Universiteit Rotterdam.
ligerswerk op grote schaal en het sterke
samen met andere partners de centra van de
er sterk voor dat zij zich snel thuis voelen en
verenigingsleven zijn hier voorbeelden van.
dorpen verder verlevendigen aan de hand van
actief deelnemen aan de Midden-Delflandse
In geval van renovatie stimuleren we de
Wij blijven deze sterke punten koesteren en we
vormen van bedrijvigheid en ondernemer-
samenleving.
aanpassingen zoveel mogelijk met milieu-
beseffen ons dat niets vanzelfsprekend is.
schap die passen bij de wensen en behoeften
de normen voor een lage-energiewoning en bij voorkeur aan de norm voor energieneutraal wonen. We stimuleren actief het gebruik van
verantwoorde materialen uit te voeren. Het
mensen bevorderen staan hierbij centraal. Wat
nu en in de toekomst.
nieuwe gemeentehuis van Midden-Delfland
Samen met de mensen die zich bezighouden
heeft daarvoor de toon gezet. Bij de ontwikke-
met het vrijwilligerswerk en het verenigingsle-
We zullen bovendien het organiseren
ling van nieuwe woningen of woongebieden,
ven gaan we aan de slag om deze kwaliteiten
van meer dorpoverstijgende activiteiten
34
35
Speerpunt 2. Gezond MiddenDelfland. Dorpen ontlenen hun kracht mede aan een bevolking die zich vitaal voelt. De MiddenDelflander is gezond en leeft bewust.
36
Midden-Delflanders zo veel mogelijk in beweging krijgen en houden
37
te besteden aan hun conditie. We stimuleren
gedaan. We zullen stimuleren
hierbij bijvoorbeeld aan hoe
dan ook het verder ontwikkelen van sportfaci-
dat scholen samen met
we omgaan met het milieu.
liteiten voor ouderen.
gezondheidsorganisaties, les-
Via verschillende campagnes
pakketten over een gezonde
gaan we het milieubewust
Sport is belangrijk. Het verbindt mensen en houdt ze fit. Drempels om te kunnen sporten
Ruimte voor ontspanning vergroten
levensstijl, inclusief verant-
gedrag van onze inwoners,
gaan we wegnemen. Dit kunnen zijn: het
Voor de stedeling is Midden-Delfland wat
woorde voeding ontwikkelen.
ondernemers en recreanten
aanbod qua type sportactiviteiten, de behoefte
betreft ligging en karakteristieken een plek
Een bewust leven gaat verder
aanmoedigen.
aan alternatieve sportieve invullingen van de
bij uitstek om te ontspannen. De behoefte
dan bewuste voeding, denk
vrije tijd, de bereikbaarheid van faciliteiten,
aan ‘onthaasting’ zal in de toekomst blijven
de ruimte die voor faciliteiten geboden kan
toenemen. Gelet op de bijzondere kwaliteiten
worden en de kosten van het
die Midden-Delfland rijk is, biedt ze bijvoor-
lidmaatschap van een vereniging.
beeld uitgekiende mogelijkheden voor horecainitiatieven, kuuroorden of wellnessboer-
Landelijk gezien is de tendens zichtbaar dat
derijen, kunst en cultuur etc. Waar mogelijk
een groeiend deel van de jongeren steeds
stimuleren we geïnteresseerde ondernemers
minder conditie heeft. Preventie en bewust-
die nieuwe voorzieningen en activiteiten in
wording zijn belangrijk. Samen met jongeren
onze gemeente willen realiseren.
van Midden-Delfland gaan we verkennen hoe zij aan de eigen gezondheid in het algemeen en
Mensen bewust maken
hun conditie in het bijzonder kunnen werken,
Werken aan je gezondheid betekent ook bij de
welke behoeften zij hebben en welke drempels
bron beginnen: de mens zelf zich bewust laten
zij ervaren.
worden van zijn levensstijl. In de toekomst wordt gezondheid een steeds belangrijker
De groep 60-plussers wordt steeds groter. Ook
thema. Onderwijs en voorlichting spelen
zij vinden het steeds belangrijker om aandacht
hierin een prominente rol. Jong geleerd is oud
38
39
Speerpunt 3. Midden-Delfland onderneemt. Ondernemerschap leeft in Midden-Delfland. Bedrijvigheid zorgt voor het kloppend hart van de gemeente. Bestaande en nieuwe ondernemers dragen bij aan bruisende dorpen en buurtschappen.
40
41
Inspelen op de beleving
kunnen inspelen. We willen Midden-Delfland
streekeigen beleving op de menukaart zetten
zullen we onderzoeken in hoeverre er nieuwe
De toenemende interesse voor ecologische
dan ook meer promoten buiten de gemeente-
in huiskamerrestaurants en speciaalzaakjes.
evenementen kunnen worden georganiseerd.
producten en de groeiende zoektocht naar
grenzen.Bestaande en nieuwe ondernemers
Maar ook boerenmarkten voor de verkoop
Denk hierbij bijvoorbeeld aan een dorpoverstij-
rust - mede van de stedelingen om ons heen -
worden door ons uitgenodigd om samen met
van streekeigen delicatessen en workshops
gend culinair of cultureel evenement.
maken van Midden-Delfland een interessante
ons te verkennen welke nieuwe bedrijvigheid
en trainingen op het vlak van gezonde en
plek voor nieuwe initiatieven. Het open,
op basis van de hierboven benoemde kwa-
bewuste voeding.
groene en waterrijke landschap, de cultuurhis-
liteiten in de dorpen haalbaar is. We facili-
torie in en om de dorpen, de mogelijkheden
teren bedrijvigheid gericht op inwoners en
De culinaire beleving kan op langere termijn
Maatschappelijk verantwoord ondernemen handen en voeten geven
om streekeigen producten te produceren en
recreanten die op zoek zijn naar onthaasting,
kracht bijgezet worden door koppeling aan de
In een samenleving die steeds bewuster met
de gastvrije warme sfeer in de dorpen zijn bij
beweging, schoonheid, een stukje nostalgie,
uniciteit van het gebied door de horeca meer
haar milieu omgaat, zullen de eisen die aan
uitstek kwaliteiten van Midden-Delfland. Het
kortom, het goede leven. De mogelijkheden
te gaan verbinden met het water. Nieuwe
bedrijven gesteld worden ook strikter worden.
zijn kwaliteiten die perfect aansluiten bij de
zijn talrijk: een zorgboerderij, een bed &
bedrijvigheid heeft ook ruimte nodig: samen
Bedrijven zullen hun maatschappelijke
filosofie van Cittaslow waarop ondernemers
breakfast in en buiten de dorpen, de culinaire
met ondernemers wordt verkend welke
verantwoordelijkheid steeds duidelijker
plekken, inclusief cultuurhistorische panden,
moeten nemen en etaleren. In het kader van
geschikt zijn voor nieuwe activiteiten.
maatschappelijk verantwoord ondernemen
We zijn ons ervan bewust dat bedrijvigheid
stimuleren wij ondernemers om bewust om
mensen op de been brengt en dus mobiliteit
te gaan met grondstoffen, inclusief energie,
op gang brengt. Belangrijk is dat bedrijvigheid
en afval. Hierbinnen beschouwen we ook de
en mobiliteit uiteindelijk hand in hand gaan
mogelijkheden van de toepassing van nieuwe
en geen extra druk leggen op de genoemde
concepten als ‘cradle2cradle’ (materialen die in
kwaliteiten.
het ene product zijn gebruikt, zijn nuttig voor andere toepassingen). Naast deze ecologische
Nieuwe evenementen organiseren
verantwoordelijkheid stimuleren we onderne-
Er zijn feesten en evenementen in de dorpen.
mers een bijdrage te (blijven) leveren aan de
Samen met ondernemers en verenigingen
gemeenschap waarvan zij deel uitmaken.
42
43
Speerpunt 4. Gastvrije dorpen. De recreant die op zoek is naar een sportief, culinair of ontspannend tussendoortje voor enkele dagen of voor een paar uur komt in MiddenDelfland ruimschoots aan zijn trekken. Een verblijf kan eventueel gecombineerd worden met een bezoek aan de omliggende steden. Ondanks het toenemende toerisme blijven de rust en kwaliteiten van het landschap en de dorpen behouden.
44
45
Recreatie en toerisme gericht op de beleving versterken
voor een bezoek. Een van de pijlers van het
In de toekomst neemt de vraag naar activitei-
niseconomie van het landschap. De ambities
Nieuwe recreatieve voorzieningen in de dorpen creëren
ten waarin de beleving centraal staat toe. In
op het vlak van recreatie en toerisme sluiten
Recreatie in de cultuurhisto-
het verlengde van een groeiende vraag naar
hier naadloos bij aan. Wij zullen hierin uit-
rische kernen van de dorpen
stilte en ruimte (‘onthaasting’) en de zoektocht
eenlopende vormen van recreatie en toerisme
zullen we verder versterken.
naar het authentieke spelen we met het open
aanmoedigen die aansluiten bij het landschap
Recreanten die genieten van
en groene landschap hier bewust op in. De
van Midden-Delfland. Dit moet ertoe leiden
de dorpen - vaak in combinatie
drukke stedeling, maar ook de inwoner van
dat Midden-Delfland een aantrekkelijke
met de groene omgeving - heb-
Midden-Delfland is in zijn vrije tijd op zoek
bestemming wordt voor rustzoekende mensen
ben graag meer mogelijkheden
naar ontspanning. De cultuurhistorische
van alle leeftijden die lekker willen genieten
om op een terrasje neer te strijken.
kernen van de dorpen van Midden-Delfland
van de dorpen en de mooie buurtschappen in
Het verkeersluw maken van de kernen is hier-
in combinatie met het groene en waterrijke
de omgeving.
bij een belangrijke voorwaarde. Men onder-
omliggende landschap zijn aantrekkelijk
ondernemerschap is inspelen op de beleve-
zoekt welke lokaties geschikt zijn voor creatie van nieuwe of uitbreiding van bestaande horecagelegenheden. In het verlengde hiervan wordt ook afgetast wat de mogelijkheden zijn op vlak van het bieden van (korte) verblijfsmogelijkheden (waaronder bed & breakfast) in Midden-Delfland.
Recreatieve routes uitstippelen Het aanbod van wandelroutes langs monumenten, kunstobjecten en wandelpaden over boerenland en kerkenpaden zal worden
uitgebreid om de aantrekkingskracht voor de recreant in het gebied te vergroten. De thematische wandel-, skate- en fietsroutes die de dorpen en het buitengebied doorkruisen worden gekoppeld aan de te ontwikkelen poorten. Dit alles gebeurt in combinatie met een systeem van goede bewegwijzering en bijvoorbeeld digitale informatiezuilen.
46
47
Speerpunt 5. Bewust op weg. Vervoer van, naar en doorheen de dorpen is duurzaam. Mensen verplaatsen zich op een zo schoon, veilig en efficiënt mogelijke manier. Fiets en openbaar vervoer spelen hierin een belangrijke rol. Bovendien vinden experimenten plaats met nieuwe schone vervoersconcepten en transportmiddelen passend bij Midden-Delfland® 2025.
48
49
Collectief vervoer op maat bieden
collectief (openbaar) vervoer meer op maat
Fietsgebruik stimuleren
Poorten ontwikkelen
Door het toenemend autobezit, een stijgende
voor de dorpen worden aangeboden. Zo
Fietsen is gezond. We gaan het fietsen verder
Om verkeersstromen van buiten en binnen
aantrekkingskracht van onze dorpen en de
kunnen we het aantal bewegingen in en
promoten, zowel voor de inwoner als de
de dorpen beter op elkaar af te stemmen gaan
mogelijke groei van de bevolking, neemt
rond de dorpen beperken. Het gaat om het
recreant. De opties tot ontwikkeling van
we poorten aan de randen van het gebied
de vraag naar mobiliteit toe. Naast de grote
organiseren en ontwikkelen van vervoer op
benodigde voorzieningen, zoals verhuur of
ontwikkelen. In lijn met doelstellingen van
voordelen van transport, zijn we ons ook
maat in Midden-Delfland. Natuurlijk spelen
gratis gebruik van fietsen, oplaadpunten voor
Midden-Delfland® 2025 kunnen deze plaatsen
in toenemende mate bewust van mogelijke
hierbij ook milieuaspecten een belangrijke rol.
elektrische fietsen etc. worden verkend en in
overstappunten zijn, waar bijvoorbeeld de
nadelen als files, slechte bereikbaarheid,
Er wordt nagegaan onder welke voorwaarden
de praktijk toegepast.
recreant de auto kan achterlaten en op de fiets
afname van de milieukwaliteit en veiligheid.
Midden-Delflanders bereid zijn om gebruik te
Om deze negatieve gevolgen te beperken
maken van het collectief vervoer.
vinden wij het belangrijk dat vormen van
kan stappen. Op deze plaatsen is er passende
Vervoer over water nieuw leven inblazen
horeca en kan informatie over het recreatiegebied worden verkregen.
Ook het water biedt in beperkte mate uitkomst dorpen van Midden-Delfland. Voor de recreant
Als proeftuin voor nieuwe transportvormen fungeren
is dit een aantrekkelijke vorm van transport
Onder invloed van nieuwe technologische
tussen de dorpen. Op termijn biedt het
ontwikkelingen komen schonere, veiligere en
misschien zelfs mogelijkheden voor bovenlo-
efficiëntere vervoersmiddelen op de markt.
kaal transport. Tevens onderzoekt men welke
Wij gaan ervoor dat onze gemeente testgebied
aanmeerplaatsen al aanwezig en welke nog
wordt voor nieuwe vervoersconcepten,
nodig zijn.
bijvoorbeeld voor transport op waterstof of
voor wat betreft de verdere ontsluiting van de
zonne-energie, over water of via de weg.
50
51
Hiervoor gaan we samenwerkingspartners
duidelijke bewegwijzering waardoor
zoeken. Hierbij wordt ook ruimte geboden
‘onnodige kilometers’ en ongewenste
voor het ontwikkelen van nieuwe logistieke
verkeers- en vervoersstromen worden
vervoersconcepten die er ook voor zorgen dat
voorkomen.
zwaar verkeer in de dorpen zo veel mogelijk gemeden wordt.
Optimale bewegwijzering verzorgen Belangrijk is dat iedereen gemakkelijk de weg vindt in en naar MiddenDelfland. Wij zorgen voor een
05. Samen de uitdaging aan. Samenwerking met betrokken partners Nu er een heldere visie ligt is het van groot
Wij zullen bij andere partijen, organisaties en
belang om de speerpunten ook in daden om
overheden verder interessere wekken en hen
te zetten. Samen met andere partijen gaan wij
mobiliseren voor de uitwerking van deze visie.
aan de slag om deze visie te realiseren. De
Dit zal moeten leiden tot concrete initiatieven
gemeente heeft een stimulerende, regisserende
van deze partners die bijdragen aan de realisa-
en faciliterende rol bij de uitvoering van
tie van de visie.
Behoud door ontwikkeling.
52
53
Op zoek naar balans
Van denken naar doen
Wij beseffen dat het realiseren van de visie een
Nu de visie op papier staat is het zaak deze
‘evenwichtsoefening’ kan zijn waarbij het soms
verder tot leven te wekken door daadwerkelijk
zoeken is naar de juiste balans. Ter illustratie,
de uitvoering aan te vatten. Jaarlijks zullen wij
daar waar we het ondernemen willen stimu-
in de gemeente- en de meerjarenbegroting de
leren moet er ook ruimte gecreëerd worden,
activiteiten opnemen die uitgevoerd zullen
maar die ruimte is schaars; zeker als we ook
worden op de korte, middellange en langere
ons woningenbestand willen uitbreiden. Het
termijn. Daarnaast zijn spontane initiatieven
ene initiatief kan dus op gespannen voet
die kaderen in Behoud door ontwikkeling van uw
komen te staan met andere initiatieven of
kant meer dan welkom. Wij staan open voor
waarden. Maar daarin zit nu ook juist de
ideeën en suggesties.
uitdaging en wij zoeken graag met anderen naar de juiste balans en vernieuwende ideeën om die balans te versterken.
Schouders eronder Als gemeente vervullen wij graag een mobiliserende functie bij de uitvoering van de visie Behoud door ontwikkeling. Wij nodigen andere partners uit om samen met ons te werken aan de uitvoering van de visie: als we met elkaar de schouders zetten onder Behoud door ontwikkeling, voelt eenieder zich nu en in de toekomst welkom in Midden-Delfland!
54
Colofon uitgave: Gemeente Midden-Delfland Postbus 1 2636 ZG Schipluiden www.middendelfland.nl productie: Pantopicon (www.pantopicon.be) Gemeente Midden-Delfland grafische vormgeving: Michiel Kragten Gunther Truijen drukwerk: Drukkerij Leën, Hasselt (B) © januari 2009 fotografie (van boven naar onder, van links naar rechts) p1 Kimberly Gomes - p5 Henk Groenendaal - p6 Pantopicon - p7 gemeente - p8 Hajni Zsolcai - p9 Hans de Lijser - p10 Hans de Lijser - p11 Hans de Lijser - p12 Henk Groenendaal - p13 Hans de Lijser - p14 onbekend, Dineke van Wingerden, onbekend, Jan van Ruijven, Hans de Lijser, Hans de Lijser - p17 Peter van Mil, Hans de Lijser, Hans de Lijser, Hans de Lijser - p19 onbekend - p26 artist impression gemeentehuis: Inbo - p27 Hans de Lijser - p31 Irma van Gelderen - p51 Rob de Kiewit - p53 Hans de Lijser