CConstaterende datMidden-Delfland
Koppel je AI →
Document · PDF

2 Ontwerp Regionaal Beleidsplan 2027-2030 (2)

Commissie 13 oktober 2026, gemeente Midden-DelflandBij agendapunt: Coalitie voor veiligheid 202613.281 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Ontwerp regionaal beleidsplan 2027-2030 Coalitie voor veiligheid Inhoudsopgave Inleiding Uitgangspunten 1 Online criminaliteit 2 Ondermijnende criminaliteit en mensenhandel Ondermijnende criminaliteit Mensenhandel 3 Maatschappelijke onrust, extremisme en radicalisering 4 Zorg en Veiligheid Huiselijk geweld, Intieme Terreur en Femicide Personen met Verward en/of Onbegrepen Gedrag 5 Jeugd en Veiligheid Bijlage 1: Sterkeverdeling politie Bijlage 2: Veiligheidscoalitie Eenheid Den Haag 3 6 8 13 13 15 20 27 27 29 32 35 38 Inleiding Het gebied van de eenheid Den Haag is een mooie, diverse en dynamische regio in de Randstad. De regio kent landelijke gebieden, historische steden, grote woonkernen en de Hofstad met het parlement en vele overheids- en diplomatieke instellingen. De regio is gevarieerd in economische activiteiten; van de sier- en bloemteelt, glastuinbouw, life sciences, techniek, transport & logistiek tot (publieke) dienstverlening. Er wonen meer dan 2 miljoen inwoners in het gebied en het inwoneraantal blijft groeien. Daarbij zijn er dagelijks vele bezoekers; zowel toeristen en recreanten als mensen van buiten de regio die hier werken en leren. Veiligheid is een belangrijke basisvoorwaarde voor een leefbare en aantrekkelijke regio. Daar werken de burgemeesters met politie, OM en andere partners op lokaal niveau aan.

In het Regionaal Bestuurlijk Overleg stemmen de 27 burgemeesters, de Hoofdofficier van Justitie en de Politiechef de regionale beleidsprioriteiten met elkaar af. Deze worden eens in de vier jaar vastgelegd in het Regionaal Beleidsplan (verder: beleidsplan). Het beleidsplan richt zich op de thema’s die de grenzen van gemeenten overstijgen en waarbij de regionale samenwerking de lokale aanpak van veiligheid versterkt. Dit beleidsplan richt zich op de periode vanaf 2027 tot en met 2030. Ontwikkelingen in het veiligheidsdomein Er is een aantal ontwikkelingen die van invloed zijn op het lokale en regionale veiligheidsbeleid. Dit betreffen zowel ontwikkelingen van buiten het veiligheidsdomein die van invloed zijn op de (lokale) veiligheid en ontwikkelingen binnen het veiligheidsdomein en de politie zelf. Deze ontwikkelingen worden onder andere geschetst in het Algemeen Veiligheidsbeeld 2025 van de politie eenheid Den Haag (verder: het Algemeen Veiligheidsbeeld), het veiligheidsbeeld online criminaliteit 2025 van de politie Eenheid Den Haag en het meerjarige onderzoeksprogramma Strategische Monitor Politie. De Strategische Monitor Politie is een overzicht van de belangrijkste maatschappelijke, technologische en geopolitieke ontwikkelingen met duiding voor het (lokale) politiewerk. De gedigitaliseerde criminaliteit en cybercrime neemt toe.

De digitale verwevenheid neemt snel toe; de grenzen tussen de fysieke en digitale wereld vervagen steeds meer. En daarmee vervagen ook de grenzen tussen fysieke en digitale criminaliteit. De georganiseerde misdaad professionaliseert en digitaliseert; er zijn steeds vaker relaties tussen (drugs)criminaliteit, geldstromen en vastgoed. De gevaarzetting vanuit de ondermijnende criminaliteit neemt toe. Dit komt onder andere door de gevaarzetting vanuit drugsproductielocaties en aanslagen met explosieven die voor een deel te relateren zijn aan conflicten binnen de (drugs)criminaliteit. Bij de aanslagen met explosieven zijn vaak jongeren betrokken. 3 Het maatschappelijk debat is in de afgelopen jaren verhard en gepolariseerd. Internationale spanningen slaan snel over naar Nederland en manifesteren zich binnen onze regio. Huiselijk geweld en femicide blijft een maatschappelijk probleem dat vraagt om prioriteit van de veiligheids- en zorgpartners. Er is een grote en brede roep vanuit de maatschappij en de politiek om dit aan te pakken. Hoewel de jeugdcriminaliteit de afgelopen jaren is afgenomen, is deze wel verhard. Daarnaast is het aantal jongeren in de drugscriminaliteit de afgelopen jaren in de regio Den Haag wel gestegen.

Jongeren zijn kwetsbaar voor risico’s die zich voordoen via de online wereld; het ronselen van jongeren voor de criminaliteit, het aanzetten van jongeren tot extremistisch en radicaal gedrag, het aanzetten van jongeren tot zelfverminking of geweld tegen anderen, verwikkeld raken in online ruzies die ontsporen in de fysieke wereld. De internationale veiligheidssituatie is de afgelopen jaren sterk verslechterd, dit raakt ook Nederland. Statelijke en niet-statelijke actoren bedreigen in toenemende mate de nationale veiligheidsbelangen. Nederland is nu al doelwit van hybride aanvallen, zoals cyberoperaties, spionage en sabotage. Geopolitieke ontwikkelingen hebben hierop een versterkend effect. Sinds een lange tijd is het reëel dat Nederland via de collectieve verdedigingsclausule in het NAVO-verdrag (“artikel 5”) direct betrokken raakt bij een grootschalig gewapend conflict[1]. Daarnaast leidt het conflict tussen de Verenigde Staten en Israël enerzijds, en Iran anderzijds, tot spanningen in de maatschappij en tot risico’s voor de energiezekerheid[2]. Er ligt reeds een grote opgave om de weerbaarheid van de maatschappij te verhogen.

Een weerbare maatschappij is een maatschappij waarin overheid, publieke en private partners, maatschappelijke organisaties, kennisinstellingen en inwoners zoveel mogelijk voorbereid zijn op maatschappelijke ontwrichting en het vermogen hebben deze te weerstaan, op te vangen en ervan te herstellen. Samenwerking met gemeenten en veiligheidsregio’s is onmisbaar om te komen tot een parate en veerkrachtige samenleving. De opgave ligt daarmee vooral bij de gemeenten (en haar lokale maatschappelijke partners) in nauwe samenwerking met en binnen de veiligheidsregio’s. De maatschappelijke weerbaarheid omvat ook het versterken van de digitale weerbaarheid van bewoners en ondernemers. Een scenario van directe betrokkenheid van Nederland bij een grootschalig gewapend conflict, zal impact hebben op de inzet van de politie. Op landelijk niveau gaat de politie in gesprek met de regioburgemeesters over gezagsdilemma’s die achter de voorbereidingen van de politie op dit scenario schuilen. De politie is in haar voorbereidingen verbonden aan de voorbereidingen die in veiligheidsregio’s plaatsvinden. [1] Brief van de Minister Justitie en Veiligheid en de Minister van Defensie aan de Tweede Kamer, ‘weerbaarheid tegen militaire en hybride dreigingen’, 6 december 2024. Kamerstuk 30821, nr. 304, 2024.

[2] Brief van de Minister van Buitenlandse Zaken aan de Tweede Kamer, ‘de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran en de mitigerende maatregelen die de regering neemt tegen de negatieve consequenties van de oorlog voor Nederland en Europa’, 3 maart 2026 4 Organisatie van de lokale politiezorg In 2025 heeft de leiding van de politie eenheid Den Haag, na het horen van de hoofdofficier van justitie en de burgemeesters, een besluit genomen over de nieuwe, slagvaardige inrichting van de districten en de basisteams. Met de nieuwe inrichting komt er binnen de basisteams meer ruimte voor het preventieve politiewerk in de wijk en krijgen wijkagenten meer ruimte om maximaal in hun eigen wijk inzetbaar zijn. In de nieuwe situatie zal meer contextgedreven en probleemgericht gewerkt worden, aansluitend bij veranderende vormen van criminaliteit, waaronder digitale criminaliteit en milieudelicten. De politie wordt daardoor meer zichtbaar en aanspreekbaar in de wijk en komt daarmee tegemoet aan de behoefte van onze bewoners, ondernemers en bezoekers[3]. Het formatieoverzicht, dat onderdeel is van dit beleidsplan, is gebaseerd op de besluitvorming die in 2025 heeft plaatsgevonden over de inrichting van de basisteams en districten.

Prioritaire thema's De ontwikkelingen die hierboven zijn geschetst maakt dat de gemeenten, politie, OM en de regionale veiligheidspartners de komende vier jaar de regionale samenwerking op onderstaande thema’s verder gaat uitbouwen: [3] Memo politiechef Eenheid Den Haag aan de burgemeesters van de Eenheid Den Haag, ‘toekomstbestendige basisteams en districten in de Eenheid Den Haag’, 9 september 2025. https://denhaag.raadsinformatie.nl/document/16046411/1? connection_type=16&connection_id=1087478 Online Criminaliteit Ondermijnende Criminaliteit en Mensenhandel Maatschappelijke Onrust, Extremisme en Radicalisering Zorg & Veiligheid Jeugd & Veiligheid Huiselijk Geweld, Intieme Terreur en Femicide Personen met Onbegrepen Gedrag De thema’s zijn geselecteerd op basis van het Algemeen Veiligheidsbeeld. Er zijn verdiepende gesprekken gevoerd met gemeenten, de politie, het Openbaar Ministerie en andere regionale veiligheidspartners zoals het RIEC, de Zorg- en Veiligheidshuizen en het Platform Veilig Ondernemen. Daarnaast is een (bestuurlijke) begeleidingscommissie vanuit de regio betrokken bij de uitwerking van het beleidsplan. Voor de thema’s ondermijning en zorg & veiligheid is bovendien aansluiting gezocht bij de bestaande (meerjarige) beleidsprogramma’s van de Zorg- en Veiligheidshuizen en het Regionaal Informatie- en Expertisecentrum (RIEC).

Het beleidsplan geeft de bestuurlijke prioriteiten en de koers aan voor de regionale samenwerking voor de versteviging van de lokale aanpak van veiligheid. Binnen de thema’s worden de ambities en de globale aanpak beschreven om met de betrokken veiligheidspartners aan te werken. . De ambities en de aanpak verhouden zich tot de beschikbare (regionale) capaciteit in de regio. Binnen de thema’s wordt in de jaarlijkse uitwerking naar jaarplannen en uitvoeringsagenda’s focus aangebracht op de regionale inzet van de veiligheidspartners; de politie, het RSIV, het RIEC, PVO en de Zorg- en Veiligheidshuizen. We organiseren voor de prioritaire thema’s slagkracht, kennis en ontwikkelkracht. Gezamenlijk vergroten we inzicht, bevorderen we informatie- uitwisseling, bouwen we expertise op en vergroten we het handelingsperspectief binnen de thema’s. Verder trekken we als regio gezamenlijk op bij de geprioriteerde thema’s, bijvoorbeeld richting het Rijk. 5 Koers Op grond van artikel 39, lid 1 van de Politiewet moeten de burgemeesters binnen de regionale eenheid, de Politiechef en de Hoofdofficier van Justitie ten minste éénmaal in de vier jaar een beleidsplan vaststellen. De doelstellingen van de landelijke veiligheidsagenda worden hierin verwerkt. De verdeling van de beschikbare politiesterkte over de onderdelen van de eenheid maakt ook deel uit van het beleidsplan.

Het beleidsplan is de bestuurlijke prioritering en koers voor regionale samenwerking op integrale veiligheidsthema’s in de regio Den Haag. Uitgangspunten Terugkijkend op de vorige beleidsperiode (2023-2026) concluderen we dat er bij gemeenten, politie, Openbaar Ministerie en andere veiligheidspartners brede erkenning is voor de inhoudelijke en samenwerkingsgerichte vooruitgang die de afgelopen jaren is geboekt. Naar de toekomst toe is er behoefte aan bestendiging van de regionale samenwerking binnen de thema’s. Ten opzichte van de voorgaande beleidsperiode heeft het thema ‘huiselijk geweld, intieme terreur en femicide’ toenemende (politieke en bestuurlijke) aandacht gekregen en is dit thema nadrukkelijker geagendeerd voor de nieuwe beleidsperiode. Er is verder behoefte aan meer focus binnen de thema’s, balans tussen regionale en lokale capaciteit en ambities, toekomstbestendigheid van het beleidsplan door de mogelijkheid tot tussentijdse bijsturing én aan bestuurlijke regie. Flexibel Enerzijds is een beleidsperiode van vier jaar relatief kort; de aanpak van de benoemde thema’s vraagt een lange adem, vaak over beleidsperiodes heen. Denk aan de aanpak van ondermijnende criminaliteit en online criminaliteit. Anderzijds volgen ontwikkelingen binnen de thema’s zich snel op en is flexibiliteit en wendbaarheid nodig om hier adequaat op in te spelen.

Denk aan het gebruik van zwaar vuurwerk en explosieven voor het intimideren van ‘tegenstanders’, maar ook aan de razendsnelle ontwikkeling van (generatieve) kunstmatige intelligentie en de betekenis daarvan voor de aanpak van (gedigitaliseerde) criminaliteit. 6 Focus In het beleidsplan wordt een aantal grotere veiligheidsthema’s benoemd die op regioniveau bestuurlijke prioriteit hebben. Om concrete stappen te zetten binnen deze thema’s, moeten er jaarlijks in de jaarplannen en de uitvoeringsplannen van de betrokken regionale samenwerkingsverbanden meer concrete doelstellingen worden benoemd en afspraken worden gemaakt welke partijen daar een bijdrage aan leveren. Balans Door schaarse uitvoeringscapaciteit is het nodig om de ambities en doelstellingen in het beleidsplan met elkaar in goede verhouding te brengen. In relatie tot het punt ‘focus’ betekent dit dat jaarlijks scherp gekozen moet wordt doelstellingen binnen de thema’s met elkaar opgepakt gaan worden. Verder wordt de samenwerking slim georganiseerd door te kijken welke maatregelen leiden tot een regionale meerwaarde boven de lokale prioriteiten in het veiligheidsbeleid. Bestuurlijke regie Om de thema’s van het beleidsplan echt verder te brengen, vraagt dit passende aandacht en inzet van de veiligheidspartners binnen de politieregio.

De ervaring is dat een bestuurlijk portefeuillehouder voor een thema helpend is om het thema de juiste aandacht en inzet te geven. De bestuurlijk portefeuillehouder fungeert als boegbeeld, verbinder en aanjager. De bestuurlijk portefeuillehouder brengt de verbinding naar het RBO. 7 Criminele samenwerkingsverbanden die in beeld zijn gekomen voor bakhelpdeskfraude beperken zich veelal niet tot één specifieke vorm van criminaliteit of fraudedelict. Zij houden zich vaak afwisselend bezig met zowel online als traditionele criminaliteit zoals diefstal, heling of witwassen in verband met het doorverkopen van buitgemaakte goederen en het veiligstellen van de criminele opbrengsten. Uit een landelijke analyse van de politie komt ook naar voren dat online fraudeurs soms betrokken zijn bij drugs- en mensenhandel en incidenteel gerelateerd kunnen worden aan geweldsdelicten en wapenbezit. De verdachten van online criminaliteit uit de eenheid Den Haag zijn vaak ook betrokken zijn bij traditionele delicten, voornamelijk vermogensmisdrijven en in mindere mate geweldsmisdrijven en drugscriminaliteit[4]. Meer digitale criminaliteit Het is gemakkelijker geworden om met behulp van cyber strafbare feiten te plegen.

Binnen de online criminaliteit is in 2024 en 2025 een verschuiving te zien van cybercrime naar gedigitaliseerde criminaliteit: het aandeel cybercrime neemt af, terwijl het aandeel gedigitaliseerde criminaliteit toe neemt ten opzichte van het totale aantal registraties over online criminaliteit. Aan de ene kant hebben organisatie zoals banken maatregelen genomen om zich beter te weren tegen cyberaanvallen. Daarnaast maken oplichters juist vaker gebruik van technieken zoals social engineering om slachtoffers er toe te bewegen zelf geld over te maken. Aan de andere kant wordt via ransomware meervoudige afpersing toegepast door data te versleutelen, maar ook te dreigen met het publiceren hiervan of dit te verkopen. Er wordt gebruikt gemaakt van generatieve AI om tools te ontwikkelen om slachtoffers te benaderen. Zoals door het maken van overtuigende phisingmails, het ontwikkelen van malware en door onderhandelingsteksten te automatiseren. Het blijft echter zo dat de politie vooral eenvoudige online fraude in de registraties terugziet[5]. Als het gaat over cybercrime maken de politie en het OM zich het meest zorgen over het aandeel jongere verdachten. De helft van de cybercrimeverdachten in Nederland die zich in 2024 heeft moeten verantwoorden voor de rechter is 25 jaar of jonger[6]. 1 Online Criminaliteit [4] Beeld Online Criminaliteit 2025, Politie Eenheid Den Haag.

[5] Beeld Online Criminaliteit 2025, Politie Eenheid Den Haag. [6] Cybercrimebeeld Nederland 2024, Openbaar Ministerie en Politie. Onder de term online criminaliteit vallen gedigitaliseerde criminaliteit en cybercriminaliteit. Bij gedigitaliseerde criminaliteit wordt gebruik gemaakt van ICT voor criminele activiteiten. Denk hierbij aan online fraude. Dit treft zowel personen als ondernemers. Bij cybercrime is ICT het doelwit. Een voorbeeld hiervan is een aanval door middel van ransomware. Dit treft vooral ondernemers en (grote) organisaties, maar raakt ook individuele personen raken. Cybercrime kan ook erg verweven zijn in andere vormen van criminaliteit (zoals belaging) waar juist individuele personen mee te maken hebben. 8 [7] Cluster Cyber Intel (2025). Analyse Cluster Cyber Intelligence – expertise groep jeugd. Politie Eenheid Den Haag. Politie intern. [8] Beeld Online Criminaliteit 2025, Politie Eenheid Den Haag. In de afgelopen jaren is de trend gesignaleerd dat problematische jeugdgroepen zich, naast traditionele criminaliteit, bezighouden met online criminaliteit[7]. Een analyse op basis van politiedata van verdachten uit de Eenheid Den Haag bevestigt dit beeld niet direct; het blijkt dat er weinig overlap is tussen verdachten van online criminaliteit en personen die in beeld zijn gekomen vanwege betrokkenheid bij problematische jeugdgroepen.

Er kan niet worden uitgesloten dat er verwevenheid bestaat tussen problematische jeugdgroepen en verdachten van online criminaliteit. De informatiepositie bij de politie is waarschijnlijk niet toereikend om deze overlap goed vast te kunnen stellen. De informatie hierover is voornamelijk anekdotisch van aard[8]. Risico’s door toenemende geopolitieke spanningen De geopolitieke spanningen zijn afgelopen jaren verder opgelopen en leveren ook risico’s op voor het digitale domein. Te denken valt aan cyberaanvallen door statelijke actoren en hacktivisten, maar ook onze afhankelijkheid van Amerikaanse technologie vormt een risico. Hoewel cyberaanvallen in relatie tot geopolitieke spanningen hebben geleid tot verstoringen in Nederland, hebben dergelijke aanvallen tot op heden geen ontwrichtend effect gehad op de maatschappij. De politie geeft in haar beeld online criminaliteit 2025 aan dat de stad Den Haag mogelijk een interessant doelwit voor dergelijke cyberaanvallen, gezien de politieke en diplomatieke functie. Om de kennis- en informatiepositie op dit vlak te vergroten en bij te houden, is gezamenlijk optrekken binnen de regio essentieel.

In de afgelopen jaren is gewerkt aan het opzetten en uitbreiden van een regionaal netwerk rond dit thema met de politie, het OM, RSIV, gemeenten en (vitale) organisaties, waarbij kennis en informatie over de ontwikkelingen op het gebied van online criminaliteit worden gedeeld. Daarbij worden ook interventies en best practices gedeeld om de weerbaarheid tegen digitale dreigingen te vergroten. Voor ondernemers is stevig gebouwd aan een regionaal Platform voor Veilig Ondernemen (PVO). Het PVO voorziet in samenwerking tussen gemeenten en ondernemersverenigingen, met als doel de weerbaarheid van ondernemers tegen (online) criminaliteit te vergroten. Ambitie De regio is (aantoonbaar) weerbaarder tegen online criminaliteit door een samenhangende en preventieve aanpak die slachtoffers beschermt, daderschap beperkt en digitale dreigingen vroegtijdig signaleert. Aanpak Omdat de digitale en fysieke wereld steeds meer verweven raken, is het belangrijk dat het kennis- en informatieniveau over online criminaliteit wordt vergroot en bijgehouden. Dit willen we op verschillende niveaus vormgeven. Voor de professionals en bestuurders bij gemeenten en regionale samenwerkingsverbanden, en voor groepen in de regio die kwetsbaar zijn voor online criminaliteit. Denk hierbij aan senioren, die regelmatig slachtoffer zijn van (online) oplichting.

9 [9] Zie: Online veiligheid kinderen grootste zorg van Nederlandse ouders | Defence for Children Verder zijn jongeren en laaggeletterden kwetsbare groepen als het gaat om online criminaliteit. Ook ouders maken zich steeds meer zorgen over de online veiligheid van hun kinderen[9]. Verder zijn ondernemers een belangrijke doelgroep, gezien de schade die online criminaliteit kan brengen aan (de continuïteit van) bedrijven. Het grote aandeel jongere personen als verdachte van cybercrimedelicten is zorgwekkend. Daarom zetten we ook in op daderpreventie. In onze regio werken verschillende partijen samen op het terrein van online criminaliteit en digitale veiligheid. Het RSIV bevordert de regionale samenwerking tussen gemeenten en politie op het gebied van preventie en weerbaarheid. Daarnaast worden via het RSIV kennis- en informatiesessies georganiseerd en gefaciliteerd voor doelgroepen in de regio. Het Platform Veilig Ondernemen (PVO) richt zich specifiek op ondernemers. Cyberweerbaarheid is een onderdeel van de brede inzet van het PVO gericht op het bewuster en weerbaarder maken van ondernemers van en tegen criminaliteit. Gemeenten worden ondersteund om lokaal nadere invulling te geven aan het weerbaarder maken van bewoners en ondernemers tegen online criminaliteit.

Waar mogelijk werken het RSIV en het PVO samen wanneer een evenement, product of campagne meerdere doelgroepen bedient. Een voorbeeld hiervan is de Echt Niet Vandaag-campagne, waarin politie, RSIV en PVO de handen ineenslaan om de digitale weerbaarheid van inwoners en ondernemers binnen de eenheid Den Haag te versterken. Politie en OM treden uiteraard op tegen cybercrime en digitale vormen van criminaliteit. Binnen de politie en het OM wordt steeds meer geïnvesteerd in (brede) kennis en inzet op dit thema. De politie en het OM werken aan een brede digitale transformatie om deze uitdagingen goed het hoofd te kunnen bieden. Verder zet de politie steeds meer digitale wijkagenten in. Zij krijgen goed zicht op hoe ontwikkelingen op digitaal gebied en op het online domein, veiligheidsrisico’s opleveren. De uitwisseling tussen de kennis van de digitaal wijkagenten en gemeenten (als regisseur van het lokaal veiligheidsbeleid) over online risico’s en fenomenen is van groot belang. Gemeenten behouden uiteraard zelf direct contact met de digitaal wijkagenten in hun gebied. De politie zet twee landelijke voorzieningen op: één voor cybercrime en één voor gedigitaliseerde criminaliteit. Het OM is hier ook bij betrokken.

Vanuit deze voorzieningen wordt het politiewerk op de verschillende schaalniveaus voorbereid; van de wijkagenten in de wijk tot de teamrecherche in het basisteam tot een districtsrecherche tot het regionale of landelijke niveau. Zo wordt een meerschalige en samenhangende aanpak gecreëerd. De komende periode wordt via drie samenhangende actielijnen vorm gegeven aan het thema online criminaliteit: 1: Onderhouden en versterken van de regionale samenwerking 10 We versterken én onderhouden de regionale ketensamenwerking tussen de regionale partners: het RSIV, de 27 gemeenten, politie, OM, PVO en andere (veiligheids)partners. De ketenregisseur van het RSIV speelt hierin een centrale rol als coördinator en aanspreekpunt. De samenwerking richt zich op het opzetten van gezamenlijke preventie- en bewustwordingsinitiatieven, met de ontwikkeling en uitvoering van nieuwe interventies voor een structureel verbeterde aanpak. Dit wordt vormgegeven door het organiseren van regionale kennisbijeenkomsten, waarin actuele onderwerpen als online seksueel geweld en de impact van AI op het veiligheidsdomein centraal staan, met nadruk op kennisdeling en concreet handelingsgperspectief. Daarnaast faciliteert het RSIV het regionaal platform online criminaliteit, waarin structureel informatie wordt uitgewisseld tussen gemeenten en ketenpartners.

Ten slotte worden interventies opgezet zoals de regionale actieweek Echt-Niet Vandaag en de bewustwordingscampagne “Is jouw kind online veilig?”, die inspelen op door gemeenten en ketenpartners gesignaleerde behoeften. 2: Verbeteren en stimuleren van de kennis- en informatiedeling Gemeenten hebben blijvend behoefte aan actuele en toegankelijke kennis, omdat online criminaliteit zich snel ontwikkelt. Het RSIV vervult hierin een verbindende rol door relevante trends, ontwikkelingen en handelingsperspectieven structureel binnen de regio te delen, zodat gemeenten hun lokale aanpak hierop kunnen afstemmen. De ketenregisseur van het RSIV neemt deel aan landelijke overleggen en vertaalt landelijke inzichten naar de regionale praktijk. Regionale signalen en ervaringen worden actief teruggekoppeld en gedeeld tussen gemeenten, politie en andere lokale partners, onder meer via het regionaal platformoverleg. Daarnaast zoeken we samenwerking met cybersecurityorganisaties, brancheverenigingen, scholen en andere kennisinstellingen om een breed en actueel beeld van online criminaliteit te krijgen. Het RSIV fungeert als kennis- en informatiepunt voor gemeenten, politie en samenwerkingsverbanden in de regio en organiseert en faciliteert presentaties, voorlichtingen en bewustwordingssessies bij gemeenten en andere ketenpartners.

Er is een verschil in kennis en (informatie)behoefte binnen de regio. Daar is aandacht voor; er wordt getracht zo veel als mogelijk maatwerk te leveren. PVO verzorgt voorlichtingen en bewustwordingssessies voor ondernemers. Enkel kennis is soms niet voldoende om doelgroepen in beweging te krijgen. Daarom zet PVO bijvoorbeeld de stap van voorlichting en bewustwording naar het begeleiden in het daadwerkelijk in de praktijk brengen van adviezen door trainingen en adviesgesprekken. Het RSIV onderzoekt of zij of gemeenten deze begeleiding richting hun doelgroepen kunnen inzetten. Op regionaal niveau verzamelt het RSIV informatie en data over online criminaliteit. Dit wordt elk kwartaal gedeeld. De dienst regionale informatieorganisatie van de politie maakt jaarlijks het beeld online criminaliteit. Het platform van het RSIV wordt gebruikt om dit jaarlijkse beeld aan gemeenten en andere ketenpartners te presenteren. 11 Ook voor bestuurders worden verschillende activiteiten georganiseerd om kennis en informatie te delen. Er is een periodiek regionale cyberdriehoek met de bestuurlijk trekker online criminaliteit, de politie en het OM. Verder komt het thema met regelmaat terug in de districtscolleges. De regionaal portefeuillehouder vertegenwoordigt de regio in het landelijke platform cyberburgemeesters en het landelijke aanjagersoverleg.

In deze landelijke netwerken wordt kennis en informatie over de aanpak van cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit uitgewisseld. 3: Voorkomen van slachtoffer- en daderschap Het is ten slotte essentieel om ons te blijven richten op het voorkomen van slachtofferschap en daderschap van online criminaliteit. Dit gebeurt door preventie- en bewustwordingsmaatregelen, het vertalen van landelijke aanpakken naar effectieve regionale interventies en het ondersteunen van gemeenten bij de lokale activiteiten. Samen met gemeenten, politie en het OM monitort en ontwikkelt het RSIV gerichte interventies op basis van lokale behoeften en actuele ontwikkelingen. Het RSIV verzorgt en faciliteert voorlichtingen voor ouders. Omdat jongeren tussen de 15 en 25 jaar het meest zijn vertegenwoordigd als verdachte in online criminaliteit, wordt ingezet op het stimuleren en positief stimuleren van jong digitaal hacktalent. Dit gebeurt onder andere door het verzorgen van interactieve gastlessen en evenementen rond ethisch hacken. Voor ondernemers in de regio organiseert en faciliteert het PVO hands-on cybertrainingen, informatiebijeenkomsten over nieuwste dreigingen en risico’s en persoonlijke cyberadviesgesprekken. 12 2 Ondermijnende Criminaliteit en Mensenhandel [10] Ontwikkelstrategie 2025 tot en met 2028, RIEC Den Haag. [11] Ibid.[ 12] Ibid.

[13] Algemeen Veiligheidsbeeld 2025, Politie Eenheid Den Haag. De georganiseerde criminaliteit professionaliseert en digitaliseert De verschillende drugsnetwerken in de eenheid Den Haag bestaan uit zo’n 4.000 subjecten, waarbinnen samenwerkingen vaak familie en/of vriendenrelaties betreffen. Een aantal zeer grote criminele samenwerkingsverbanden zijn geworteld in onze regio. Er bestaat binnen de regio een uitgebreid dealernetwerk. Daarbij zien we ook zorgelijk veel jonge dealers. Hoewel uit landelijke cijfers blijkt dat de jeugdcriminaliteit op nationaal niveau daalt, blijkt dat het aandeel jongeren in de drugscriminaliteit in de regio Den Haag de afgelopen jaren is gestegen. Deze toename baart ons zorgen. In de RIEC-casuïstiek zien we steeds vaker relaties tussen georganiseerde (drugs)criminaliteit, geldstromen en vastgoed. Daarnaast zijn partners in de regio bezorgd over het witwassen van drugsgelden via zorgbureaus die in relatie staan met de georganiseerde criminaliteit[10]. Virtuele (crypto)valuta, zoals bitcoins, hebben vaak een criminele herkomst. Het eenvoudige en relatief anonieme gebruik hiervan maakt het een ideaal middel voor het criminele circuit om gemakkelijk (drugs)gelden wit te wassen. Deze problematiek wordt groter en urgenter indien wanneer betaalmiddelen in de toekomst een meer gangbare betaalvorm worden in de gehele maatschappij[11].

Het RIEC Den Haag heeft diverse analyses gedaan over bedrijventerreinen. Deze analyses bieden gemeenten inzicht waar zich clusters van panden bevinden die hoog scoren op indicatoren die wijzen op een kwetsbaarheid voor ondermijnende criminaliteit. Bij controles van gemeenten bleek vervolgens dat er vaak aanleiding was voor de inzet van maatregelen. De ervaring en verwachting is dat branches waarin malafide bedrijvigheid plaatsvindt continu blijven veranderen[12]. Gevaarzetting vanuit de georganiseerde criminaliteit neemt toe In de (woon)wijken is zichtbaar dat de gevaarzetting vanuit zware, georganiseerde en ondermijnende criminaliteit toeneemt. De politie ziet dat er meer (potentiële) schade is als gevolg van de georganiseerde criminaliteit. Dit komt onder andere door:· toegenomen gevaarzetting van drugsproductielocaties, zowel in de stad als in het buitengebied; de opkomst van nieuwe synthetische drugs en gevaarlijke versnijdingsmiddelen; de stijging van het aantal aanslagen met explosieven en met grotere impact, waarvoor steeds vaker jongere voor worden ingezet [13]. Ondermijnende criminaliteit 13 Ambitie De ambities van het samenwerkingsverband RIEC in de integrale aanpak zijn voor 2025-2028 vastgelegd in de ontwikkelstrategie. Deze sluiten aan bij de uitgangspunten zoals opgenomen in het werkprogramma voor de kabinetsaanpak van georganiseerde ondermijnende criminaliteit.

In dit beleidsplan zijn de ambities en aanpak op ondermijning verkort opgenomen voor het overzicht van de regionale prioriteiten. Een uitgebreide beschrijving is in de ontwikkelstrategie van het RIEC Den Haag[14] te lezen. Het maatschappelijk effect dat wordt nagestreefd is de afname van drugscriminaliteit en mensenhandel. De focus ligt hierbinnen op de volgende vier maatschappelijke sub-effecten: Het voorkomen van jonge aanwas; Het verstoren van criminele geldstromen; Het verhogen van de weerbaarheid van overheden, kwetsbare branches en logistieke knelpunten; Het vergroten van bewustzijn van de gevolgen van drugscriminaliteit en mensenhandel, bij ondernemers en burgers. Aanpak In de regio Den Haag werken het RIEC en de RIEC-partners gezamenlijk aan de aanpak van ondermijnende criminaliteit. Zij worden hierbij ondersteund en gefaciliteerd door het RIEC-bureau Den Haag. De aanpak wordt vormgegeven vanuit het strafrechtelijk, bestuursrechtelijk en fiscaalrechtelijk perspectief en instrumentarium. De aanpak van georganiseerde ondermijnende criminaliteit in RIEC-verband wordt geconcretiseerd via een uitvoeringsagenda. Hierin maken de deelnemers aan het RIEC-samenwerkingsverband afspraken over de acties die organisaties gezamenlijk ondernemen om de aanpak op thematiek vorm te geven.

Door een jaarlijkse uitvoeringsagenda waarin de afspraken uit de ontwikkelstrategie worden geconcretiseerd, blijft de aanpak wendbaar en kunnen de partners inspelen op nieuwe ontwikkelingen. De effectgerichte aanpak blijft voorop staan en het RIEC- bureau Den Haag monitort en evalueert de ontwikkelstrategie op de te behalen effecten. De aanpak in de ontwikkelstrategie wordt doorlopend geëvalueerd. Daarnaast wordt een midterm review uitgevoerd. De midterm review geeft een eerste inzicht in het effect van de aanpak en of er andere fenomenen, branches en/of locaties om aandacht vragen. Waar nodig wordt de ontwikkelstrategie aangescherpt op basis van de lopende ontwikkelingen. [14] Zie: RIEC - Veiligheidscoalitie Den Haag 14 Acties richten zich in ieder geval op: Ondermijnende criminaliteit aanpakken vanaf ‘de voorkant’ van het probleem, door in te zetten op preventieve projecten om te voorkomen dat criminele inmenging plaats kan vinden. De inzet op het barrières opwerpen waardoor het criminele bedrijfsproces wordt verstoord staat voorop; Concrete aanpak in casuïstiek, bij de analyse van handhavingsknelpunten of het verrichten van een gebiedscan en/of een thematische scan. De gegevensdeling voor deze activiteiten is sinds 1 maart 2025 vastgelegd in de Wet gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden.

Deelnemers aan het samenwerkingsverband RIEC melden signalen van georganiseerde ondermijnende criminaliteit bij het RIEC aan, om zo gezamenlijk een integrale aanpak vorm te geven waarbij elke organisatie de meest effectieve interventie in kan zetten; Het weerbaar maken van alle betrokken partners in de samenwerking tegen ondermijning, door onder andere het leveren van ondersteuning bij uitvoering in de praktijk, bijvoorbeeld bij (integrale) controles, maar ook het adviseren bij uitvoering van Bibob onderzoeken en het geven van trainingen en opleidingen; Als éen overheid vaker zichtbaar acteren; Het samenwerken in de aanpak binnen integrale betekenisvolle casussen, die aansluiten bij het regionale drugs en geweldsbeeld van de politie en/of voortkomen uit lokale ondermijnende signalen. Bij elke casus is een focus op criminele geldstromen onderdeel van de analyse; Het verbinden van preventie en repressie: domeinen veiligheid, zorg en onderwijs werken samen om de maatschappelijke voedingsbodem waarin criminaliteit kan floreren actief aan te pakken. Naast de aanpak in RIEC-verband blijft de politie zich inzetten op ondermijning op lokaal, districtelijk en regionaal niveau. Zowel binnen de basispolitiezorg als de opsporing worden signalen opgepakt en aangepakt.

Met de financiële expertise, het HEIT, team BOOST en de expertise bij de aanpak weerbare sierteelt binnen de politie Eenheid Den Haag wordt de kennis meerjarig geborgd en worden best practices gedeeld. Naast het strafrecht worden in afstemming met de betreffende burgemeester bestuurlijke maatregelen ingezet om zo efficiënt en effectief de vermenging tussen ‘onderwereld’ en ‘bovenwereld’ nodig hebben aan te pakken. Daarnaast richt PVO zich specifiek op het vergroten van de weerbaarheid van (bonafide) ondernemers tegen ondermijnende criminaliteit. Mensenhandel Mensenhandel blijft een complexe en grotendeels verborgen vorm van ernstige criminaliteit die vraagt om een langdurige en geïntegreerde aanpak. Binnen de Eenheid Den Haag is dit een blijvende prioriteit, mede gezien de aard, zichtbare signalen en diversiteit van de regionale problematiek. De meeste signalen betreffen seksuele uitbuiting, vaak van vrouwelijke slachtoffers die worden uitgebuit in (onvergunde) thuisprostitutie. Het grootste deel van de casuïstiek betreft binnenlandse uitbuiting, waarbij slachtoffers doorgaans jonger zijn dan bij internationale uitbuiting. 15 Daarnaast neemt online uitbuiting van kinderen en jongeren zichtbaar toe, waarbij criminele netwerken sociale media en digitale platforms inzetten om jongeren te ronselen voor criminele activiteiten.

Tot slot blijft deze regio kwetsbaar voor vormen van arbeidsuitbuiting. Er wonen en werken veel arbeidsmigranten in deze regio en er zijn branches aanwezig die kwetsbaar zijn. In RIEC-casuïstiek zien we met name deze kant van mensenhandel terug. In de regio wordt bovendien een sterke toename van Latijns-Amerikaanse sekswerkers gezien die vermoedelijk onder dwang in woningen werken. Hierbij is regelmatig sprake van illegaal verblijf en mensensmokkel. Deze ontwikkelingen onderstrepen dat uitbuiting steeds vaker digitaal wordt gefaciliteerd en zich verplaatst naar onvergunde en moeilijk zichtbare domeinen. Tegelijkertijd verandert het juridische landschap ingrijpend. De herziene Europese Richtlijn Mensenhandel (EU 2024/1712) en de nationale Wet modernisering en uitbreiding strafbaarstelling mensenhandel verruimen de definities, versterken de strafbaarstelling van voordeeltrekking en introduceren nieuwe vormen van uitbuiting. Hiermee wordt het handelingskader uitgebreid en zwaarder aangezet op online facilitering, gedwongen huwelijken, illegale adoptie en uitbuiting via draagmoederschap. Deze ontwikkelingen onderstrepen de noodzaak van een gecoördineerde, structurele en domeinbrede inzet van alle ketenpartners. We zetten dan ook in op vroegsignalering, versterking van slachtofferbescherming en een effectievere aanpak van daders en facilitators.

Dit vereist nauwe samenwerking tussen gemeenten, politie, OM, zorgpartners en het sociaal domein, evenals structurele bestuurlijke borging en duidelijkheid over ieders rol en verantwoordelijkheid. Ambitie De regio beschikt over een robuuste ketenaanpak waarbij er naar wordt gestreefd dat mensenhandel tijdig wordt voorkomen en bestreden, slachtofferschap wordt beperkt en structurele daderschap wordt doorbroken. Dit vraagt om: een uniforme regionale werkwijze; bestuurlijke borging binnen gemeenten; een goed functionerende regionale meldroute mensenhandel; voldoende passende opvangplekken voor slachtoffers mensenhandel; nauwe samenwerking tussen veiligheids-, zorg- en sociaal domein. Aanpak Context en positionering Zoals voortvloeiend uit de aanwijzing Mensenhandel werken gemeenten, politie, het Openbaar Ministerie, RIEC, RSIV, HEIT, de Nederlandse Arbeidsinspectie (NLA) en zorg- en veiligheidspartners samen aan de aanpak van mensenhandel.

16 Nederlandse Arbeidsinspectie (NLA): houdt toezicht op arbeidsomstandigheden en arbeidsuitbuiting, signaleert misstanden en treedt handhavend op bij overtredingen van arbeidswetgeving en signalen van uitbuiting; Politie (Team Mensenhandel): richt zich op opsporing en onderzoek naar mensenhandel, ondersteunt slachtoffers en werkt samen met partners aan het verstoren en vervolgen van criminele netwerken; Openbaar Ministerie (OM): verantwoordelijk voor de strafrechtelijke vervolging van verdachten van mensenhandel en stuurt op een effectieve inzet van het strafrecht binnen de integrale aanpak; Gemeenten: hebben een regierol op lokaal niveau, zijn verantwoordelijk voor signalering, bestuurlijke inzet, toezicht (bijvoorbeeld via vergunningen) en het organiseren van zorg en opvang voor slachtoffers; RIEC: richt zich op fenomenen, netwerken en casuïstiek binnen ondermijning en ondersteunt bestuurlijke, fiscale en strafrechtelijke interventies tegen daders en facilitators, op het gebied van seksuele, arbeids- en criminele uitbuiting.

Ook geeft zij bewustwordingstrainingen op het gebied van mensenhandel aan gemeenten; RSIV: vervult een regisserende, faciliterende en beleidsmatige rol in de keten, met focus op preventie, bewustwording, beleidsontwikkeling, samenwerking en gemeentelijke borging; HEIT: voert multidisciplinaire controles uit gericht en signaleert mogelijke mensenhandel en verstoort uitbuitingsstructuren in samenwerking met partners; Zorg- en Veiligheidshuizen: behandelen complexe casuïstiek; coördineert maatwerk voor slachtoffers en zorgt voor een sluitende verbinding tussen zorg, veiligheid en justitie. De aanpak van mensenhandel bevindt zich op het snijvlak van veiligheid, zorg en het sociaal domein. Het raakt thema’s als ondermijning, arbeidsmisstanden, migratie, jeugdproblematiek en maatschappelijke kwetsbaarheid. De volgende uitgangspunten staan centraal in de aanpak: Slachtoffer centraal, ongeacht meldingsbereidheid of strafrechtelijk traject; Gemeentelijke verantwoordelijkheid en zorgplicht zijn leidend; Regionale uniformiteit waar nodig, lokaal maatwerk waar mogelijk; Samenwerking is structureel, niet projectmatig; Repressie waar nodig tegen daders en facilitators.

De integrale aanpak van mensenhandel in de regio is opgebouwd langs vier samenhangende pijlers: 1: het voorkomen van mensenhandel De regio Den Haag zet zich actief in om mensenhandel te voorkomen door structurele inzet op preventie, bewustwording en deskundigheidsbevordering. Mensenhandel is een structureel thema binnen gemeentelijk beleid, waaronder veiligheid, zorg, jeugd en werk & inkomen. 17 Professionals die werken met jongeren en andere kwetsbare doelgroepen worden getraind in het herkennen van signalen en het handelen conform de regionale meldroute. Jaarlijks wordt een gezamenlijke communicatiecampagne tijdens de week tegen de mensenhandel georganiseerd. De campagne wordt binnen de regio afgestemd. 2: het beschermen en ondersteunen van slachtoffers Slachtoffers en potentiële slachtoffers van mensenhandel worden in de regio Den Haag tijdig herkend, veiliggesteld en duurzaam ondersteund, ongeacht meldingsbereidheid of een strafrechtelijk traject. De regionale meldroute mensenhandel is leidend en wordt door alle ketenpartners consequent gebruikt. Gemeenten geven actief invulling aan hun zorgplicht en zijn verantwoordelijk voor het realiseren van passende opvang en ondersteuning voor slachtoffers van mensenhandel. Daarover wordt blijvend het gesprek aangegaan in de districtscolleges.

Structurele knelpunten, zoals de opvangproblematiek, worden regionaal gesignaleerd, geagendeerd en onder de aandacht gebracht bij de betrokken bestuurlijke en uitvoerende partners zowel regionaal als landelijk. Verder wordt de samenwerking met de Zorg- en Veiligheidshuizen en gespecialiseerde zorgpartners versterkt. 3: het opsporen, vervolgen en verstoren van daders en facilitators Binnen deze pijler vindt nauwe samenwerking plaats tussen de regionale veiligheidspartners politie, OM, RIEC en HEIT, maar ook met de Nederlandse Arbeidsinspectie. Verdachten en facilitators van mensenhandel worden effectief opgespoord, vervolgd en verstoord met inzet van strafrechtelijke, fiscale en bestuurlijke instrumenten. De partners richten zich daarbij op de volledige breedte van het delict mensenhandel (seksuele, criminele en arbeidsuitbuiting). Bij complexe en multidisciplinaire zaken wordt een integrale aanpak georganiseerd binnen de kader van het RIEC. De politie, het OM en de NLA beoordelen signalen met een integrale blik, om waar mogelijk gezamenlijk met ketenpartners op te treden via RIEC- casuïstiek. Verder wordt er een regionale facilitators aanpak ontwikkeld, waarin per schakel in het facilitatieproces wordt bepaald welke ketenpartner welk instrument kan inzetten.

Het HEIT maakt binnen deze aanpak ruimer gebruik van bestuurlijke instrumenten, zoals het vorderen van gegevens om mogelijke facilitators in de niet-vergunde prostitutie te identificeren. Deze regionale aanpak wordt verder uitgewerkt, verdiept en geborgd. Politie en OM ontwikkelen een meer proactieve opsporingsaanpak, waaronder online opsporing en vroegsignalering. Tevens verkennen zij gezamenlijk de mogelijkheden voor een integrale aanpak van mensenhandel in RIEC-verband vanuit de taken van de AVIM. Het HEIT en de NLA voeren waar nodig integrale controles uit. Waarbij het HEIT acteert op signalen van seksuele uitbuiting en de Nederlandse Arbeidsinspectie met gemeenten acteren op vermoedens van arbeidsuitbuiting en ernstige benadeling. 18 Hieronder wordt verstaan situaties waarin personen structureel nadeel ondervinden door uitbuitende omstandigheden, zoals slechte arbeidsvoorwaarden, afhankelijkheidsrelaties, beperking van vrijheid of misbruik van een kwetsbare positie. In het kader van de aanpak van mensenhandel fungeert ernstige benadeling als belangrijke indicator voor (beginnende) uitbuiting en biedt het aanknopingspunten voor vroegtijdig ingrijpen, ook wanneer (nog) niet wordt voldaan aan de strafrechtelijke criteria voor mensenhandel. Als ernstige benadeling aan de orde is, kan indien nodig, dit via de RIEC-samenwerking worden opgepakt.

In de Ontwikkelstrategie 2025-2028 van RIEC Den Haag staat dit nader beschreven. 4: het bevorderen van duurzame regionale samenwerking In deze beleidsperiode versterken en bestendigen we de regionale ketensamenwerking tussen het RSIV, gemeenten, politie, OM en overige zorg- en veiligheidspartners. De ketenregisseur mensenhandel (RSIV) vervult hierin een centrale rol als verbindende schakel, coördinator en vast aanspreekpunt. De samenwerking richt zich op gezamenlijke preventie- en bewustwordingsactiviteiten zoals de jaarlijkse week tegen de mensenhandel. Effectieve interventies worden geïmplementeerd en (door)ontwikkeld, met als doel een structureel versterkte regionale aanpak van mensenhandel. Verder blijven we inzetten op kennis- en informatiesessies voor professionals en bestuurders in de regio Den Haag. De regionale afspraken, de meldroute en de regionale mensenhandelmonitor worden (periodiek) geëvalueerd en geactualiseerd. 19 Maatschappelijke verharding en toenemende polarisatie Maatschappelijk ongenoegen is een houding van onvrede als reactie op maatschappelijke problemen, gericht op één specifiek onderwerp of meer algemeen. Dit gevoel wordt regelmatig versterkt door emoties zoals miskenning en boosheid (Ondersteuningsnetwerk Maatschappelijk Ongenoegen, 2025).

Het uiten van onvrede is een fundamenteel onderdeel van onze democratische rechtsstaat, maar wanneer dit omslaat in extremisme of het overschrijden van rechtsstatelijke grenzen, ontstaan risico’s voor openbare orde en veiligheid (OMO, 2025). Voor de regio Den Haag is deze ontwikkeling zeer relevant. Onder andere vanwege de centrale rol van de stad Den Haag als politiek en bestuurlijk hart van Nederland. Vanwege de functie van de stad Den Haag vinden er vele demonstraties plaats, waarbij het ongenoegen zichtbaarder en intensiever ervaren wordt. Demonstreren is een grondrecht en hoort bij een democratische samenleving en de overheid faciliteert dit. Alleen in de gemeente Den Haag hebben in 2025 bijna 2500 demonstraties plaatsgevonden. Indien aanverwante manifestaties, zoals onaangekondigde demonstraties, supportacties, eenmensprotesten, andere (protest)acties en herdenkingen hierbij worden opgeteld dan ligt het aantal vermoedelijk boven de 3000, alleen binnen de gemeente Den Haag. Daarnaast neemt het aantal demonstraties al jaren toe (1150 in 2015 naar 2425 in 2025 in Den Haag). Ook zorgen tegendemonstraties in sommige gevallen voor meer spanning en druk op de openbare orde in onze regio. Dit alles doet een steeds groter beroep op de capaciteit van de politie, de gemeente en het OM.

Hierbij voegt zich dat niet alleen sprake is van een toename van het aantal demonstraties, maar dat ook een toename zichtbaar is van demonstraties die steeds complexer worden. Het grootste deel van de demonstraties verloopt ordelijk. Bij bepaalde groepen demonstranten is de aanhoudingsbereidheid echter groot en wordt het plegen van strafbare feiten niet geschuwd. Dit zet de al schaarse politiecapaciteit enorm onder druk. Demonstraties nemen toe door geopolitieke spanningen, vooral rond Gaza en internationale kwesties, met soms vermenging van activisme en extremisme. Meer dan de helft van alle protesten heeft een geopolitieke achtergrond. Daarnaast groeit het anti-asielmigratiesentiment sterk, mede door incidenten zoals de moord op Lisa. Dit leidt tot gewelddadige anti-asieldemonstraties, zoals de escalatie op het Malieveld in september 2025, waarbij hooligans en extreemrechtse activisten betrokken waren. Ook in andere gemeenten in de regio vonden anti- asieldemonstraties plaats die hebben geleid tot opgeschaalde politie-inzet. Deze trends vergroten polarisatie en maatschappelijke onrust[15]. 3 Maatschappelijke Onrust, Extremisme en Radicalisering [15] Algemeen Veiligheidsbeeld 2025, Politie Eenheid Den Haag.

20 De groeiende kloof tussen overheid en bepaalde groepen vergroot de kans op escalatie, wat kan leiden tot conflicten of geweld en het vertrouwen in de rechtsstaat aantast. Gezien de diversiteit van de regio en de impact op sociale cohesie is het essentieel om dit thema samen met partners preventief én repressief aan te pakken, zodat stabiliteit behouden blijft en verdere polarisatie en extremisme wordt voorkomen (OMO, 2025). Daarnaast treft de maatschappelijke verharding ook bepaalde groepen ondernemers, zoals winkeliers en horecaondernemers maar ook ondernemers in de zorgsector. Overlast van agressief gedrag zowel fysiek als mentaal treft deze groepen. Met daarbij in sommige gevallen een groeiend wantrouwen richting de overheid. Versnelling digitale verwevenheid De grenzen tussen de fysieke en digitale wereld vervagen steeds meer. De exponentiele digitalisering en de opkomst en integratie van generatieve kunstmatige intelligentie zorgt voor steeds meer verwarring tussen feit en fictie. Desinformatie neemt daardoor snel toe en is steeds moeilijker te weerleggen. Dit kan leiden tot vergroting van spanningen in de samenleving[16]. Ook vormen van extremisme spelen zich steeds vaker in de online wereld af. Digitaal en online zijn dus ook factoren die doorwerken in online aangejaagde ordeverstoringen, online radicalisering.

Maatschappelijke onrust als brede benadering Ongenoegen, onrust en gerelateerde fenomenen zoals polarisatie komen vaak bij elkaar samen. Soms zijn er ook uitschieters naar radicalisering. De brede benadering vatten we samen onder de overkoepelende term ‘maatschappelijke onrust’. Dit betreffen de volgende veelvoorkomende begrippen en onderwerpen, die ook door andere regionale samenwerkingsverbanden en het Ondersteuningsnetwerk Maatschappelijk Ongenoegen (hierna: OMO) worden gehanteerd. Het betreft onder meer de democratische rechtsorde, polarisatie, maatschappelijke en sociale stabiliteit en cohesie, maatschappelijk onbehagen en ongenoegen, institutioneel wantrouwen, een anti-institutionele houding, complotdenken, radicalisering, extremisme en de ondermijning van de rechtsstaat. Knelpunten in de aanpak Op basis van de bestaande knelpunten in de aanpak en na verschillende gesprekken met gemeenten en de regionaal netwerkcoördinator radicalisering en extremisme zijn de volgende knelpunten gesignaleerd: Onduidelijkheid en handelingsverlegenheid Er is onduidelijkheid over verantwoordelijkheden en handelingsmogelijkheden. Grotere gemeenten hebben meer slagkracht en expertise om op dit thema in te zetten. Voor kleinere gemeenten is dit één van de zovele veiligheidsthema’s die door een beperkt aantal mensen moet worden opgepakt.

[16] Zie ook: The Hague Centre for Strategic Studies (2024), In de Greep van AI? De impact van de AI-transformatie op de maatschappelijke stabiliteit. Van: In-De-Greep-Van-AI-HCSS-2024.pdf 21 Eerder zicht op maatschappelijk ongenoegen Maatschappelijk ongenoegen gaat over concrete onvrede over maatschappelijke problemen, vaak met de verwachting dat problemen aangepakt kunnen en moeten worden. Maatschappelijke onrust is de zichtbare uiting daarvan in gedrag, zoals ontwrichtende demonstraties of ordeverstoringen. In veel gemeenten wordt dit onderscheid echter nog niet (expliciet) gemaakt, waardoor onderliggende signalen van ongenoegen pas aandacht krijgen wanneer ze al zijn geëscaleerd tot onrust. Beperkt zicht op online onrust en online aangejaagde ordeverstoringen De onlinewereld is omvangrijk en dynamisch, waardoor de overheid onmogelijk alles kan volgen. Gemeenten willen meer inzicht in online onrust en online aangejaagde ordeverstoringen, maar beschikken niet over juridische mogelijkheden om dit actief te monitoren. Ook de politie is voor het monitoren van online (open) bronnen gebonden aan proportionaliteitsvereisten. De politie mag met het monitoren van online bronnen en het verzamelen van gegevens niet een meer dan geringe inbreuk maken op iemands persoonlijke levenssfeer.

Het Kabinet heeft een wetsvoorstel ontworpen om de bevoegdheden van de politie onder waarborgen en voorwaarden uit te breiden[17]. De verwachting is dat dit wetgevingsproces nog een ruime tijd zal duren. Daarnaast heeft niet iedereen een goed beeld van de taakverdeling: in welke mate mogen gemeenten, politie en andere overheden de onlinewereld monitoren? Dit leidt tot onzekerheid en beperkte preventieve interventies. Verkennen aanvullende interventies Personen die maatschappelijk ongenoegen uiten en daarbij de rechtsstaat ondermijnen, komen niet zondermeer in aanmerking voor een PGA in het Zorg- en Veiligheidshuis. Daarnaast is er bij sommige partners en professionals nog onbekendheid met signalen van extremistische uitingen. Daarom wordt verkend welke aanvullende interventies bij deze doelgroep kunnen helpen. En of verbinding met (bestaande) PGA’s kan helpen bij casuïstiek die voortkomt uit maatschappelijke onrust. Ontbreken van een regionale ketenregisseur Om voldoende richting te geven aan de keten, beleid te ontwikkelen, gemeenten effectief te ondersteunen en interventies zoals bijeenkomsten uit te voeren, is een regionale ketenregisseur onmisbaar. Het nauw samenwerken met de regionaal netwerkcoördinator radicalisering en extremisme is daarbij van groot belang. Ambitie In onze regio is maatschappelijke onrust nog altijd zeer relevant.

Naast het richten op de maatschappelijke onrust die zich kan manifesteren in wanordelijkheden en strafbare gedragingen, is het van belang om op regionaal niveau meer inzicht en beter begrip te krijgen van maatschappelijk ongenoegen. [16] Zie ook: The Hague Centre for Strategic Studies (2024), In de Greep van AI? De impact van de AI-transformatie op de maatschappelijke stabiliteit. Van: In-De-Greep-Van-AI-HCSS-2024.pdf [17] Persbericht ministerie van Justitie en Veiligheid, 27 maart 2026. Kabinet versterkt aanpak ernstige verstoringen openbare orde met nieuwe politiebevoegdheden | Nieuwsbericht | Rijksoverheid.nl 22 Daardoor kan het handelingsperspectief voor gemeenten, politie en andere veiligheidspartners verder worden ontwikkeld. We willen meer aandacht en bewustwording voor dit thema bij de verschillende veiligheidspartners creëren. Door het gezamenlijk duiden van de maatschappelijke onrust, kunnen preventieve en repressieve inzet meer op elkaar aansluiten. De meerwaarde van instrumenten zoals de persoonsgerichte aanpak (PGA) voor personen die grensoverschrijdend maatschappelijk ongenoegen uitten, worden nader onderzocht. Aanpak maatschappelijke onrust De aanpak wordt vormgegeven door verschillende lijnen die hieronder nader worden toegelicht.

Gezamenlijk analyseren en duiden van informatie Gemeenten, politie en OM delen, analyseren en duiden signalen gezamenlijk, zodat preventieve én repressieve maatregelen beter op elkaar aansluiten. Het RSIV richt zich primair op het ondersteunen van gemeenten in het vroegtijdig signaleren van ontwikkelingen op het gebied van maatschappelijke onrust en het versterken van lokale handelingsperspectieven. De regionaal coördinator van de Zorg- en Veiligheidshuizen richt zich met de partners op radicalisering en extremisme en radicalisering. Opstellen en uitdragen van een regionale visie Het RSIV blijft het regionale aanspreekpunt voor gemeenten op het thema maatschappelijke onrust en stelt samen met partners een heldere, integrale visie op over de rol van het lokaal bestuur en zijn samenwerkingspartners. Deze visie vormt een fundament van gedeelde uitgangspunten en grenzen, met speciale aandacht voor de rol van de overheid in het online domein, zoals bij online aangejaagde ordeverstoringen die zich in het fysieke domein manifesteren. Het RSIV blijft hierover actief in gesprek met gemeenten en zoekt het de samenwerking met de regionaal netwerkcoördinator radicalisering en extremisme, andere regionale samenwerkingsverbanden en de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG). Dit gebeurt onder meer door deelname aan het landelijke VNG-overleg over maatschappelijke onrust.

Daarnaast zal de samenwerking worden onderhouden met de Expertise-Unit Sociale Stabiliteit van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en het Ondersteuningsnetwerk Maatschappelijke Onrust van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Op deze manier draagt het RSIV bij aan het gezamenlijk analyseren en duiden van informatie, met nadruk op preventie, die vervolgens met gemeenten gedeeld kan worden. Brede bewustwording door actief leren én delen Het RSIV ondersteunt gemeenten bij het vergroten van inzicht in maatschappelijke onrust. Een belangrijk aandachtspunt is de beperkte bekendheid met begrippen, ontwikkelingen en risico’s. Het doel is om gemeenten en partners beter toe te rusten om maatschappelijke onrust tijdig te herkennen en hier adequaat op te reageren. 23 Opstellen van een handelingskader en het bieden van handelingsperspectief Gemeenten hebben behoefte aan duidelijkheid over hun rol en handelingsperspectieven bij maatschappelijke onrust. Zij willen weten welke stappen zij kunnen zetten bij signalen van bijvoorbeeld online aangejaagde ordeverstoringen (OAO) of desinformatie. Om gemeenten hierin te ondersteunen, heeft het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV) een training ontwikkeld voor gemeenten over het herkennen en duiden van online aangejaagde openbare ‑ ordeverstoringen.

De training versterkt het handelingsperspectief en de preventieve aanpak binnen de bestaande wettelijke kaders. Daarnaast gaat het RSIV deze behoefte verder onderzoeken en samen met regionale partners bepalen waar aanvullende handelingskaders nodig zijn. Deze kaders moeten richting geven aan hoe partners omgaan met verschillende uitingen van maatschappelijk ongenoegen die dreigen over te gaan van activisme naar extremisme. Daarbij ligt de nadruk op alert blijven, verbinding leggen met groepen of individuen en het inzetten van civiel- en bestuursrechtelijke interventies om escalatie te voorkomen. Onderzoeken van aanvullende interventies Er wordt nader onderzocht of aanvullende interventies nodig zijn bij personen die grensoverschrijdend maatschappelijk ongenoegen uiten, eventueel in combinatie met complotdenken. Daarbij wordt onderzocht of verbinding met (bestaande) PGA’s vanuit de Zorg- en Veiligheidshuizen kan helpen bij casuïstiek die voortkomt uit maatschappelijke onrust. Het RSIV gaat dit samen met de Zorg- en Veiligheidshuizen en ketenpartners verkennen. Bondgenotenaanpak door politie Bondgenoten is een methode waarmee externe netwerken worden opgebouwd, relaties worden onderhouden en samenwerking versterkt wordt in tijden van relatieve rust en onrust.

Sleutelfiguren zijn mensen die positieve invloed (kunnen) hebben op de veiligheid en maatschappelijke onrust in het gebied gezien hun achterban, functie, rol, en capaciteiten. Bondgenoten zijn sleutelfiguren die, net als de overheid, het hogere doel van maatschappelijke veiligheid voor ogen hebben. Denk aan een actieve buurtbewoner die de veiligheid in de buurt voor ogen heeft, een maatschappelijk actieve ondernemer, een schooldirecteur die de nek uitsteekt of een vertegenwoordiger van een bepaalde gemeenschap. Met deze bondgenoten gaat de politie een langdurige alliantie aan. Informele bijeenkomsten zijn een middel voor relatieonderhoud en bespreking van relevante vraagstukken. Sommige gemeenten hebben zelf ook een netwerk van sleutelfiguren voor veiligheidskwesties en maatschappelijke onrust. Voor het opzetten en inzetten van het bondgenotennetwerk stemt de politie daarom met de gemeente af. Van groot belang is inzicht in de netwerken. Deze inzichten dienen ook deelbaar zijn binnen de regio. Zo worden ‘blinde vlekken’ zichtbaar, kan gericht sturing plaatsvinden op netwerken, is er doorlopend inzicht in sleutelfiguren en bondgenoten wanneer veiligheidskwesties ter sprake komen (bijv. in een teambriefing) en kan in tijden van maatschappelijke onrust en crisis snel geschakeld worden naar contact maken.

24 Ambitie en aanpak radicalisering en extremisme Naast het thema maatschappelijke onrust, werken de netwerkpartners ook samen in het tegengaan van radicalisering en extremisme in een regionale aanpak. In deze aanpak werken gemeenten, politie, Openbaar Ministerie, Reclassering Nederland, Raad voor de Kinderbescherming, Zorg- en Veiligheidshuizen en vele andere zorg- en veiligheidspartners, samen aan de lokale aanpak op dit thema. De meest recente uitgaven van het Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland (DTN), laten zien dat een aanslag in Nederland nog steeds reëel is (het dreigingsniveau is al langere tijd 4: substantieel). De dreiging komt al langere tijd niet meer alleen vanuit het jihadistisch extremisme. Ook het rechts-extremisme en het anti-institutioneel extremisme vormen een dreiging voor Nederland. Verder komt steeds vaker naar voren dat een heldere, afgebakende ideologie, zoals die in voorgaande jaren in casuïstiek goed te herkennen was, steeds minder scherp aanwezig is. Er is steeds vaker sprake van individualisering van extremisme. Dit is het naar eigen behoefte uitkiezen van extremistische componenten, die samen niet per se overeenkomen met een bestaand narratief. De toename van online radicalisering, versterkt deze trend.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://middendelfland.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/0f946dd8-aaf1-4cc7-a64a-3b2c95e0eaa1?agendaItemId=38e243d9-039a-4209-b4c3-af324c111321