Document · PDF

16 Adviescommissie_Ev_28_augustus_2024_28-08-2024

Commissie 10 september 2024, gemeente Midden-DelflandBij agendapunt: MRDH Adviescommissie EV dd 28-08-202433.949 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Adviescommissie Ev 28 augustus 2024 Agenda

Datum Aanvang Locatie Voorzitter Eindtijd

28-08-2024 18:00 Markt 87, 2611 GS Delft, zaal nader te bepalen K.J. Kayadoe 19:45

Indien u de vergadering wil bijwonen en/ of gebruik wil maken van uw spreekrecht dan kunt u een e-mail sturen aan: m.deheij@mrdh.nl. Voor een goede organisatie van uw aanwezigheid en inspreekrecht, kunt u dit tot maximaal 24 uur van te voren aangeven. Mocht u later zijn en interesse hebben, neem contact met ons op en we kijken wat we voor u kunnen doen.

00.00.N Agendabundel - openbaar B

20240828 00 Agendabundel - Openbaar v1 01.00.N 1. AcEV opening en mededelingen B

20240828 1.0 Concept agenda Adviescommissie Economisch Vestigingsklimaat 02.00.N Innovation Quarter - International Relations Program: rapportage trends & signalen B

Tot dit agendapunt behoort geen agendapost. 20240828 2.0 Innovation Quarter rapport IRP Trends en Signalen Internationaal 03.00.N Vaststellen conceptverslagen 20 maart 2024 en 22 mei 2024 B

20240828 3.0 conceptverslag 20 maart 2024 20240828 3.0 conceptverslag 22 mei 2024 04.00.N Ter informatie B

AcEV 2024 Tabel met verzend- en aanleverdata stukken, (pré) adviezen 05.00.N Rondvraag en sluiting AcEV B

06.00.N 2. Gezamenlijke vergadering AcEV - AcVA B

07.00.N Opening en mededelingen gezamenlijke vergadering AcVa/AcEV B

20240828 1.0 Concept agenda Adviescommissie Economisch Vestigingsklimaat 08.00.N Vaststellen conceptverslag vorige vergadering B

09.00.N Opzet fase 2 evaluatie Gemeenschappelijke regeling MRDH B

Ter vergadering worden de reflecties van de AB-bespreking van 5 juli en het vervolgproces van het evaluatietraject behandeld. De leden van de adviescommissies worden hierna in de gelegenheid gesteld hun (technische) vragen te stellen en tevens hun eerste eigen reflecties op de agendapost evaluatie Gemeenschappelijke Regeling MRDH te delen. Op woensdag 11 september vindt de definitieve advisering plaats tijdens een extra adviescommissievergadering. 20240828 3.0 Agendapost tweede fase evaluatie Gemeenschappelijke Regeling MRDH 20240828 3.0 Eindrapport evaluatie MRDH 2015-2023 10.00.N 1e Bestuursrapportage MRDH 2024 B

20240828 4.0 B1 Aanbiedingsbrief AC 1e Bestuursrapportage MRDH 2024 20240828 4.0 B2 1e Bestuursrapportage MRDH 2024 20240828 4.0 B3 Begrotingswijzigingen 1e Bestuursrapportage MRDH 2024 11.00.N Rode draden zienswijze begroting 2025 B

Ter vergadering wordt het gesprek gevoerd over de drie rode draden in de begroting 2025: het financiële ravijnjaar de lobby BDU de Mobiliteitsvisie MRDH. De bespreking van dit onderwerp wordt integraal, middels een woordelijk verslag, doorgeleid naar het algemeen bestuur. Tot dit agendapunt behoort geen adviesvraag. Na vaststelling op 26 augustus door het Dagelijks Bestuur zal bijlage 1 worden toegevoegd. 20240828 5.0 Agendapost Ontwerpbegroting MRDH 2025 20240828 5.0 B2 Aanbiedingsbrief voor de gemeenteraden Ontwerpbegroting 2025 20240828 5.0 B3 Ontwerpbegroting MRDH 2025 20240828 5.0 B4 Infographic MRDH begroting 2025 in e?e?n oogopslag 12.00.N Ter informatie - Jaarstukken MRDH 2023 B

Ter informatie ontvangt u de door het algemeen bestuur vastgestelde Jaarstukken MRDH 2023. Accountantsverslag MRDH 2023 Controleverklaring MRDH 2023

Jaarverslag MRDH 2023 13.00.N Rondvraag en sluiting gezamenlijke vergadering B

Bundel - Adviescommissie Ev van 28 augustus 2024 00.00 .NB Agendabundel - openbaar 01.00 1. AcEV opening en mededelingen .NB 20240828 1.0 Concept agenda Adviescommissie Economisch Vestigingsklimaat 02.00 .NB Innovation Quarter - International Relations Program: rapportage trends & signalen Tot dit agendapunt behoort geen agendapost. 20240828 2.0 Innovation Quarter rapport IRP Trends en Signalen Internationaal 03.00 .NB Vaststellen conceptverslagen 20 maart 2024 en 22 mei 2024 20240828 3.0 conceptverslag 20 maart 2024 20240828 3.0 conceptverslag 22 mei 2024 04.00 .NB Ter informatie AcEV 2024 Tabel met verzend- en aanleverdata stukken, (pré) adviezen 05.00 Rondvraag en sluiting AcEV .NB 06.00 .NB 2. Gezamenlijke vergadering AcEV - AcVA 07.00 .NB Opening en mededelingen gezamenlijke vergadering AcVa/AcEV 20240828 1.0 Concept agenda Adviescommissie Economisch Vestigingsklimaat 08.00 Vaststellen conceptverslag vorige vergadering .NB 09.00 Opzet fase 2 evaluatie Gemeenschappelijke regeling MRDH .NB Ter vergadering worden de reflecties van de AB-bespreking van 5 juli en het vervolgproces van het evaluatietraject behandeld. De leden van de adviescommissies worden hierna in de gelegenheid gesteld hun (technische) vragen te stellen en tevens hun eerste eigen reflecties op de agendapost evaluatie Gemeenschappelijke Regeling MRDH te delen.

Op woensdag 11 september vindt de definitieve advisering plaats tijdens een extra adviescommissievergadering. 20240828 3.0 Agendapost tweede fase evaluatie Gemeenschappelijke Regeling MRDH 20240828 3.0 Eindrapport evaluatie MRDH 2015-2023 10.00 1e Bestuursrapportage MRDH 2024 .NB 20240828 4.0 B1 Aanbiedingsbrief AC 1e Bestuursrapportage MRDH 2024 20240828 4.0 B2 1e Bestuursrapportage MRDH 2024 20240828 4.0 B3 Begrotingswijzigingen 1e Bestuursrapportage MRDH 2024 11.00 Rode draden zienswijze begroting 2025 .NB Ter vergadering wordt het gesprek gevoerd over de drie rode draden in de begroting 2025: het financiële ravijnjaar de lobby BDU de Mobiliteitsvisie MRDH. De bespreking van dit onderwerp wordt integraal, middels een woordelijk verslag, doorgeleid naar het algemeen bestuur. Tot dit agendapunt behoort geen adviesvraag. Na vaststelling op 26 augustus door het Dagelijks Bestuur zal bijlage 1 worden toegevoegd. 20240828 5.0 Agendapost Ontwerpbegroting MRDH 2025 20240828 5.0 B2 Aanbiedingsbrief voor de gemeenteraden Ontwerpbegroting 2025 20240828 5.0 B3 Ontwerpbegroting MRDH 2025 20240828 5.0 B4 Infographic MRDH begroting 2025 in één oogopslag 12.00 Ter informatie - Jaarstukken MRDH 2023 .NB Ter informatie ontvangt u de door het algemeen bestuur vastgestelde Jaarstukken MRDH 2023. Accountantsverslag MRDH 2023 Controleverklaring MRDH 2023

Jaarverslag MRDH 2023

13.00 .NB Rondvraag en sluiting gezamenlijke vergadering

CONCEPTAGENDA

Adviescommissie Economisch Vestigingsklimaat Woensdag 28 augustus 2024, 18.00 - 19.45 uur Gemeentehuis Delft Stadhuis Delft, zaal nader te bepalen, Markt 87, 2611 GS Delft Een broodmaaltijd voor de commissieleden staat vanaf 17.30 uur klaar. Indien u niet aanwezig kunt zijn vragen, zien wij graag een afmelding tegemoet.

1. Vergadering AcEV, 18.00 – 18.45 uur 1.

Opening en mededelingen • Vaststellen van de agenda.

Innovation Quarter - International Relations Program: rapportage trends & signalen Gevraagd aan de adviescommissie: Kennis te nemen van de presentatie van Innovation Quarter (IQ) inzake het International Relations Program Toelichting: In het verleden heeft u gevraagd om geïnformeerd te worden over de werkzaamheden van Innovation Quarter. Tijdens deze vergadering wordt nader ingegaan op een deel van de werkzaamheden die IQ in opdracht van de MRDH uitvoert. Als bijlage is het rapport toegevoegd.

Vaststellen conceptverslagen 20 maart 2024 en 22 mei 2024 Gevraagd aan de adviescommissie: U wordt gevraagd het verslag van de adviescommissie van 20 maart 2024 en het verslag van de adviescommissie van 22 mei 2024 vast te stellen. Indien u vragen of opmerkingen over de verslagen heeft, wordt u verzocht deze van tevoren door te geven via m.deheij@mrdh.nl.

Ter informatie - Verzend- en vergaderdata adviescommissie EV 2024

Rondvraag en sluiting AcEV U kunt uw eventuele inhoudelijke vragen die u bij de rondvraag wilt stellen van te voren mailen aan m.deheij@mrdh.nl.

2. Gezamenlijk deel met AcVa 18.45 – 19.45 uur 1. Opening en mededelingen gezamenlijke vergadering AcVa/AcEV 2. Vaststellen conceptverslag vorige vergadering U wordt gevraagd het verslag van de gezamenlijke adviescommissie van 19 juni 2024 vast te stellen.

Pagina 1 van 3

Indien u vragen of opmerkingen over de verslagen heeft, wordt u verzocht deze van tevoren door te geven via m.deheij@mrdh.nl. 3. Opzet fase 2 evaluatie Gemeenschappelijke regeling MRDH Gevraagd aan de adviescommissie: Te adviseren op de aanpak voor de tweede fase van de evaluatie Gemeenschappelijk Regeling MRDH. Toelichting: Op 3 november 2023 heeft het algemeen bestuur het plan van aanpak voor de evaluatie van de Gemeenschappelijke Regeling MRDH vastgesteld. Daarmee is invulling gegeven aan artikel 8.3 van de Gemeenschappelijke Regeling, waarin is benoemd dat de Gemeenschappelijke Regeling na 10 jaar wordt geëvalueerd. De evaluatie is in twee fasen opgedeeld. Fase 1, een factbased onderzoek door een externe partij ter onderbouwing voor de beantwoording van de vraag van artikel 8.3a is inmiddels afgerond. Fase 2 betreft de vertaling van de bevindingen naar de wijze waarop doorontwikkeling van de MRDH kan worden vormgegeven. 4. 1e Bestuursrapportage MRDH 2024 Toelichting: Het dagelijks bestuur informeert op grond van de Financiële Verordening MRDH 2015 het algemeen bestuur tweemaal per jaar met een tussentijdse Bestuursrapportage over de realisatie van de begroting van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag. De inrichting van de Bestuursrapportage sluit aan bij de indeling van de vastgestelde begroting.

De Bestuursrapportage gaat in op afwijkingen, zowel wat betreft de financiën als de te leveren prestaties. De Bestuursrapportage heeft betrekking op alle taakvelden van de MRDH en rapporteert over de realisatie van de begroting. De Bestuursrapportage wordt ter informatie in de adviescommissievergadering geagendeerd. 5. Rode draden zienswijze begroting 2025 Gevraagd aan de adviescommissie: Het algemeen bestuur te adviseren over de wijze waarop de rode draden uit de gemeentelijke zienswijzen op de ontwerpbegroting MRDH 2025 beantwoord worden. Toelichting: Met elkaar. Voor elkaar. Dat is het motto van de Strategische Agenda van de MRDH. Daarin staat hoe 21 gemeenten samen de bereikbaarheid gaan verbeteren en de economie vernieuwen. De begroting geeft de financiële onderbouwing voor het jaar 2025. De beschikbare financiële middelen bepalen in belangrijke mate het succes van de Strategische Agenda. Daarnaast is de begroting de weergave van de manier waarop 21 gemeenten gemeenschappelijk geld uitgeven aan de inhoudelijke opgaven in onze regio. Na vrijgave door het dagelijks bestuur doorloopt de begroting tussen 24 april en 17 juli 2024 de zienswijze periode. Op 18 juli 2024 worden de op dat moment ontvangen zienswijzen gedeeld met de adviescommissie. Op 14 augustus 2024 worden de definitieve zienswijzen en de rode draden aan de adviescommissie verzonden.

De nota van beantwoording wordt na behandeling in het DB van 26 augustus 2024 nagezonden aan de adviescommies. 6. Ter informatie - Jaarrekening MRDH 2024

Pagina 2 van 3

7. Rondvraag en sluiting gezamenlijke vergadering Volgende vergadering: Woensdag 11 september 2024 19.00 – 20.00 uur Stadhuis gemeente Schiedam Spreekrecht Belangstellenden die gebruik willen maken van het spreekrecht dienen dit tenminste 24 uur voor de aanvang van de vergadering kenbaar te maken (via m.deheij@mrdh.nl) onder vermelding van uw naam, het onderwerp waarover gesproken zal worden en het belang dat daarbij aan de orde is. Het spreekrecht heeft uitsluitend betrekking op de in de agenda vermelde onderwerpen. Bij opening van de vergadering, wordt aan belanghebbende het recht verleend in te spreken. Iedere spreker krijgt maximaal vijf minuten spreektijd. Indien er meerdere sprekers zijn bepaalt de voorzitter in overleg met de commissie de totale voor belanghebbende beschikbare spreektijd en de volgorde van sprekers.

Pagina 3 van 3

Investor Relations Programma 2023 Rapportage Trends & Signalen Internationaal Vestigingsklimaat

Metropoolregio Rotterdam Den Haag / Provincie Zuid-Holland

IR Programma Doelstellingen: • monitoring van het Nederlandse en regionale vestigingsklimaat • verankering van bestaande activiteiten bij reeds gevestigde investeerders • ondersteuning bij realisatie van mogelijke uitbreidingsprojecten • inzetten van buitenlandse bedrijven bij de werving van nieuwe investeerders Uitvoering: • Door de drie Zuid-Hollandse Investor Relations partners: • InnovationQuarter (IQ) • Rotterdam Partners (RP) • The Hague & Partners (THP) • In opdracht van • Netherlands Foreign Investment Agency (NFIA - onderdeel MinEZK) • Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH)

IR Programma Uitgangspunten: • 3.142 buitenlandse vestigingen in Zuid-Holland (2.398 binnen de MRDH) • IR partners bezoeken jaarlijks minimaal 288 bedrijven bij voorkeur op hoogste managementniveau (96 elk), strategische bedrijven krijgen voorrang • Organiseren evenementen gericht op verankering buitenlandse bedrijven • Volgen training ten behoeve van professionalisering op IR-vlak • De drie individuele rapportages voor de NFIA worden samengevoegd tot één rapportage voor geheel Zuid-Holland, met een sterke focus op de Metropoolregio Rotterdam Den Haag Financiering: • De totale waarde van het IR-Programma in Zuid-Holland bedraagt €450.000: • Hiervan wordt €225.000 gefinancierd door NFIA en €140.000 door MRDH • Overige €85.000 vanuit de eigen middelen (inzet) van de drie IR partners

IR Programma Spreiding buitenlandse vestigingen binnen de MRDH-regio 2023:

Resultaten 2023 Aantal bedrijfsbezoeken plaatsgevonden in 2023: Unieke Waarvan Waarvan bedrijfsbezoeken strategische confirmed accounts* accounts** Door InnovationQuarter

111

Door Rotterdam Partners

122

Door The Hague Business Agency 97

Totaal bezocht

330

Alleen unieke bedrijfsbezoeken worden in de bovenstaande tabel meegenomen, dubbele bezoeken zijn uitgesloten. Van de 330 bedrijven werden er 4 in gezamenlijkheid door twee IR partners bezocht. Daarnaast zijn er 7 bedrijven meerdere malen in het jaar bezocht. Voor de rapportage werd dan ook de inhoud van alle 337 bezoekverslagen geanalyseerd. *Bezoek gebracht aan bedrijf aangemerkt als strategisch door NFIA en regiopartner. In 2023 werden in Zuid-Holland 51 bedrijven als nationaal strategisch aangemerkt. Landelijk zijn dat er circa 250. Een strategisch bedrijf wordt bij voorkeur gezamenlijk met de NFIA bezocht **Bezoek gebracht aan bedrijf aangemerkt als Confirmed (bedrijf dat in de afgelopen 3 jaar nieuw gevestigd is). Nationaal is de afspraak dat de verantwoordelijke acquisitieorganisatie een nieuw gevestigd bedrijf in de eerste drie jaar minimaal 1 keer per jaar bezoekt.

Herkomstland Land van herkomst China United States United Kingdom Japan Nederland* India France South Africa Germany South Korea Turkey Canada Brazil Taiwan

# 58 54 39 24 21 16 11 11 9 9 8 7 6 6

Land van herkomst Switzerland Belgium Australia Israel Sweden Singapore Argentina Denmark Finland Kuwait Spain Austria Bosnia and Herzegovina Egypt

# 5 5 4 4 4 3 2 2 2 2 2 1 1 1

Land van herkomst Indonesia Ireland Italy Kenya Malaysia Mexico Norway Palestinian Territory Poland Saudi Arabia Serbia Somalia Thailand

* Buitenlandse NGO’s zijn in NL geregistreerd als Nederlandse stichting. Ook enkele buitenlandse start- en scale up’s kiezen ervoor om zich als Nederlands bedrijf te registreren

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 330

Bezochte bedrijven per gemeente gemeente antal bezoeken

aantal

gemeente

aantal

Den Haag

122

Hoeksche Waard

Rotterdam

117

Katwijk

Leiden

Noordwijk

Delft

Oegstgeest

Rijswijk

Hillegom

Westland

Papendrecht

Zoetermeer

Pijnacker-Nootdorp

Capelle a/d IJssel

Leidschendam-Voorburg

Berkel en Rodenrijs

Voorschoten

Schiedam

Wassenaar

Dordrecht

Zoeterwoude

Hendrik-Ido-Am

Zwijndrecht

Ridderkerk

Anders

Albrandswaard

Alphen a/d Rijn

Totaal

337**

Barendrecht

(*Anders zijn moederbedrijven die in buitenland werden bezocht) (**Van de 330 unieke bedrijven werden 7 bedrijven 2x bezocht)

IR Projecten 2023 Totaal aantal succesvol afgeronde IR projecten met bestaande investeerders • In 2023 werden er in Zuid-Holland 15 projecten met bestaande investeerders succesvol afgerond. Van de 15 projecten landden er 14 binnen de MRDH, in Rotterdam, Den Haag en Westland. In Leiden vond 1 uitbreiding plaats. • Het bij deze 14 projecten om: • uitbreidingen van bestaande activiteiten • toevoegingen van nieuwe activiteiten bij de reeds bestaande • verhuizingen vanuit elders in Nederland • of behoud van bestaande activiteiten • In 2022 waren er nog 20 succesvolle projecten met reeds gevestigde buitenlandse bedrijven in de regio. De teruggang met 25% heeft alles te maken met de nieuwe ‘From Volume to Value’ strategie, waarbij de 3 acquisitiepartners samen met het gehele Invest in Holland netwerk hebben besloten zich alleen nog te richten op projecten met ‘een toegevoegde waarde’. Oorzaak voor deze aanscherping is de krapte op de arbeidsmarkt en gebrek aan woonruimte en zakelijke objecten.

10 Aandachtspunten De belangrijkste trends & ontwikkelingen uit 2023 waren: 1. Zwalkend regeringsbeleid t.a.v. belastingen, duurzaamheidsplannen en aanpak stikstof. 2. Geopolitieke onrust: economische impact, onzekerheid, geen nieuwe investeringen. 3. Personeelstekort blijft uitdaging, betreft niet meer alleen technisch geschoold talent. 4. Elektriciteitsnet overbelast: onzekerheid nieuwe aansluiting vertraagt verduurzaming. 5. Energieprijs blijft hoog: concurrentiepositie energieslurpende sectoren onder druk. 6. Inflatiedruk nog merkbaar, hoge personeelskosten en rentestand maakt kapitaal duur. 7. Schaarse industriële en logistieke bouwgrond, weinig her te ontwikkelen terreinen. 8. Woningmarkt blijft krap en de prijzen erg hoog. 9. Negatief publiek sentiment richting multinationals en kennismigranten. 10. Toenemend protectionisme: Inflation Reduction Act, maar ook EU zelf beperkt.

Geopolitiek Impact Geopolitieke ontwikkelingen: • MRDH regio en met name Rotterdam is sterk afhankelijk van import en export van goederen. Onrust in de wereld treft direct de toeleveringsketens in de haven. Over 2023 nam de overslag af met ruim -6% en voor de containeroverslag was dit zelfs -7%. Beide oorlogen hebben direct impact op de wereldhandel en ook nog eens op de doorvaart via de Rode Zee, die door steeds meer schepen wordt gemeden. Zo worden de rederijen en terminals in de haven direct geraakt. Bovendien veroorzaken de oorlogen vertraging in de levering van goederen voor vele andere bedrijven in de regio. • Protectionisme vanuit de VS zorgt ervoor dat Amerikaanse bedrijven met een vestiging in Europa hun nieuwe investeringen toch in de VS doen. Het trekt zelfs (grote) bedrijven uit Europa aan om Europa te verruilen voor investeringen in de VS. De gunstige fiscale regelingen van de Inflation Reducation Act zijn aantrekkelijk voor bedrijven actief in zonne-, wind- en kernenergie, waterstof, maar ook voor de ontwikkeling en productie van duurzame goederen zoals elektrische auto’s. • De relatie met China is bekoeld en de 3 acquisitiepartners richten zich alleen nog op bedrijven die actief zijn in ‘niet-kritieke’ sectoren. Steeds meer Nederlandse bedrijven halen hun productie weer terug naar NL om niet te afhankelijk van China te blijven.

Het hoge aantal bezoeken aan Chinese bedrijven kom voort uit het hoge aantal landingen in voorgaande jaren en de verplichting om ze in de eerste 3 jaar te blijven bezoeken.

Arbeid Arbeidsmarkt • De krapte op de arbeidsmarkt zet bedrijven ertoe aan zelf met oplossingen te komen zoals het intern opleiden of bijscholen van personeel. Opkomende trend is het omscholen van eigen personeel. Steeds vaker wordt intern gekeken of er verborgen talent in huis is dat ook ander werk kan doen. • Bij gebrek aan gespecialiseerd personeel in NL, werft een groot aantal bedrijven actief buiten de landsgrenzen. De 30% regeling voor kennismigranten wordt vaak genoemd als belangrijke voorwaarde van het vestigingsklimaat. De versobering ervan eind 2023 heeft erg veel onrust veroorzaakt bij deze categorie bedrijven. • Opvallende trend is dat bedrijven meer stagiairs en trainees aan weten te trekken dan in voorgaande jaren. Dat is een positieve ontwikkeling voor het behoud van talent voor de regio. • Het tekort aan technisch personeel, met name in de Rotterdamse regio houdt aan, in de Leidse regio betreft het juist tekorten in de life science en biomedische sector. In zijn algemeenheid is overal in de regio een tekort aan software engineers. In deze categorie worden relatief veel buitenlandse kenniswerkers door de bedrijven aangetrokken. Dit zijn ook veelal zeer goed betaalde banen.

Belasting Belastingklimaat en andere financiële vestigingsfactoren • Het recente vertrek van hoofdkantoren van grote Nederlandse multinationals als Shell, Unilever en DSM heeft geen gunstige uitwerking op de aantrekkelijkheid van het Nederlandse investeringsklimaat. Nederlands had juist een sterke reputatie als het gaat om een solide fiscaal klimaat. In 2005 werd beloofd om de dividendbelasting t.z.t. af te schaffen. Dit is uiteindelijk niet gebeurd terwijl zowel Shell als Unilever daar wel op hadden geanticipeerd. • De aankondiging van versobering van de 30% regeling eind 2023 veroorzaakte nog een extra onrust, niet alleen bij buitenlandse bedrijven die veel expats in dienst hebben, maar zoals we hebben kunnen zien ook bij ASML. Bedrijven die sterk afhankelijk zijn van deze expats moeten hun langjarige plannen bijstellen omdat er plotseling een niet voorziene belastingtegenvaller ingecalculeerd moet worden. Overigens worden naast multinationals ook juist heel veel, vaak buitenlandse start-ups en scale-ups getroffen door deze maatregel, voor wie de regeling juist een reden was om naar NL te verhuizen. • Het niet nakomen van fiscale beloftes en het ad hoc aanpassen van fiscale regelingen creëert het imago van een onberekenbare en onbetrouwbare overheid en schaadt het vestigingsklimaat.

Innovatie Innovatie • De bedrijven die door InnovationQuarter bezocht werden maakten ook het vaakst gebruik van de WBSO- en Innovatiebox regelingen. Dit zijn belastingvoordelen voor het doen van onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten in Nederland. De regelingen werden in vrijwel alle sectoren toegepast van agri & food, life sciences & health tot high tech systems en aerospace. • Wel geeft een aantal bedrijven aan dat de voorwaarden om gebruik te maken van de regelingen ingewikkeld zijn en dat ze soms teveel moeten prijs geven. • In 2023 is ook het pilot-programma Strategic Expansion Partnership gestart. Dit houdt in dat samen met reeds gevestigde buitenlandse bedrijven wordt gekeken naar uitbreiding van nieuwe activiteiten met een toegevoegde waarde. Zo wordt naast bijvoorbeeld een productie- of verkooplocatie in Nederland, samen met het management, gekeken naar andere ecosystemen die relevant zijn voor het moederbedrijf. Vervolgens worden proposities ontwikkeld om het moederbedrijf te verleiden om te investeren in bijvoorbeeld R&D activiteiten in Nederland.

Trends Locaties en Infrastructuur • In de regio Rotterdam zijn bedrijven erg tevreden over het OV en veel personeel is dagelijks afhankelijk van trein, metro of bus. De bereikbaarheid van delen van het havengebied en specifiek de Maasvlakte laat vaak wel te wensen over. • Ondanks een recordjaar met ruim 2,2 miljoen passagiers blijft de verbinding van en naar Rotterdam The Hague Airport met het OV onduidelijk aangegeven voor met name buitenlands personeel. Met de auto vinden ze het overigens prima bereikbaar. • Internationaal ingestelde bedrijfsverzamelconcepten blijven onverminderd populair bij buitenlandse bedrijven. Vooral als er ook een community is ingericht (en de voertaal Engels is), zoals 42 Workspace, WTC’s van Den Haag en Rotterdam, CIC Rotterdam, Leiden Bio Science Park, IWG Business Centers, The Hague Security Delta, The Hague Tech, RDM Campus, YES!Delft, NL Space Campus, Unmanned Valley Valkenburg en World Horti Center. • Op een aantal locaties binnen de metropoolregio, waaronder in de centrumgebieden van Rotterdam en Den Haag ontstaan nu op de ‘a-locaties’ tekorten aan kantoorruimte. • Voor bedrijfsruimtes en bedrijfskavels zijn de tekorten nijpend aan het worden. De mogelijkheid om activiteiten uit te breiden, zeker in de maakindustrie, wordt steeds complexer.

Trends Locatie & Infrastructuur • Bedrijven zijn over het algemeen erg blij met de locatie vanwege de geclusterde ecosystemen in Zuid-Holland. Ze hebben gemakkelijk toegang tot diensten, gelijkgestemde bedrijven, relevant onderzoek en talent en tevens community building. • Op een aantal locaties binnen de metropoolregio, waaronder centrum Rotterdam en Den Haag ontstaan nu op de ‘a-locaties’ tekorten aan kantoorruimte. • Voor bedrijfsruimte (industriële ruimte) en bedrijfskavel zijn al langer tekorten waarneembaar en dat zal aanhouden de komende jaren. De mogelijkheden om bijvoorbeeld maakindustrie aan te trekken en of bestaande activiteiten uit te breiden wordt steeds complexer. • Voor bedrijfsruimte (industriële ruimte) en bedrijfskavel zijn al langer tekorten waarneembaar en dat zal aanhouden de komende jaren. De mogelijkheden om bijvoorbeeld maakindustrie aan te trekken en of bestaande activiteiten uit te breiden wordt steeds complexer.

Trends Quality of Life • Bedrijven en hun personeel blijven de kwaliteit van leven in Nederland, en in deze regio, enorm waarderen. Expats ervaren hier ook veel geluk, mede dankzij het ontbreken van een taalbarrière. Dit maakt het voor mensen die overwegen te verhuizen naar regio Zuid-Holland vanuit het buitenland aantrekkelijk, en draagt bij aan het gemak van het aantrekken van talent naar deze regio. • De inperking van de 30% regeling heeft een negatief effect op de expatgemeenschap zelf en creëert ongelijkheid tussen expats die hier net iets eerder waren dan de nieuwkomers. • Enkele bedrijven zijn wat negatiever over de verkiezingsuitslag in november 2023 met de ‘ruk naar rechts’ en de negativiteit en onzekerheid die wordt gecreëerd rondom de positie van internationale werknemers. • Ook het voornemen om Nederlands als voertaal op bepaalde universitaire opleidingen in te voeren veroorzaakte een negatief sentiment bij de internationale (business) gemeenschap • Een aantal andere vertegenwoordigers benoemde de zeer krappe woningmarkt en de zeer hoge prijzen voor relatief weinig vierkante meters zorgwekkend.

Trends Duurzaamheid • Bij 20% van de bezochte bedrijven was dit een onderwerp dat actief besproken werd. Bij diverse pas gestarte start-ups speelt dit geen rol omdat ze eerst moeten zien te overleven. Een enkeling houdt zich bezig met recycling of hebben zonnepanelen op het dak geplaatst en een elektrisch wagenpark geleast. • Opvallende nieuwe onderwerpen zijn circulariteit en het gebruik van biomaterialen. Waar deze onderwerpen vroeger met terugwerkende kracht werden geïmplementeerd wordt nu vooraf al nagedacht over deze onderwerpen voordat productie überhaupt wordt opgestart. • De impact op accounts in de Haagse regio manifesteert zich in de vorm van kansen. Kansen voor Tech bedrijven om middels digitale toepassingen efficiënter te werken, te reizen of te produceren. Enkele NGO’s dragen de SDG doelstellingen actief uit en trachten dat ook te stimuleren bij partners en sectoren in de Haagse regio. • Enkele grote corporates hebben speciale teams te hebben die zich bezighouden met duurzaamheid (ook Corporate Social Responsibility). • Net als in voorgaande jaren kunnen niet alle bedrijven hun weg vinden naar de juiste regelingen/subsidies/programma’s

Sectoren HTSM & Aerospace • De HTSM groeit gestaag in zijn algemeenheid vooral de sectoren IT, AI en Quantum technologie. Al deze high tech sectoren zitten in de lift, soms gevoed door bedrijven als ASML soms ook door de hoog aangeschreven onderwijs en onderzoeksinstellingen die op wereldniveau mee tellen en waar bedrijven zich graag mee willen afficheren. • House of Quantum in Delft is een fysieke locatie waar ook buitenlandse quantumbedrijven zich vestigen. De relatie met de beta faculteiten van universiteiten en hogescholen is voor veel bedrijven van belang, met name voor het aantrekken van talent. • De regionale aerospace markt groeit rap: vooral drones en satellieten worden in toenemende mate ingezet voor defensie en veiligheidsdoeleinden. Buitenlandse bedrijven vragen steeds vaker naar contacten bij Defensie, EDF of de NAVO. • Daarnaast staat de ontwikkeling van de duurzame luchtvaart in Nederland goed op de kaart. Ook de vele investeringen in Sustainable Aviation Fuel en in NL trekken internationale aandacht. • In zijn algemeenheid doet de energietransitie het goed en zijn er vele nieuwe, duurzamere investeringen aangekondigd, onder andere in de waterstoftransitie. • Met name op ruimtevaartgebied hebben andere landen aantrekkelijkere subsidieregelingen en trekken zij aan bedrijven uit Zuid-Holland.

Sectoren Maritiem & Haven / Handel & Logistiek • De metropoolregio telt zo’n 300 buitenlandse bedrijven die actief zijn in de sector Maritiem & Haven en Handel & Logistiek. Zij worden dus direct getroffen door de geopolitieke situatie in de wereld en zien afname in overslag en langere vaarroutes. • De tekorten aan containers (gedurende Covid) zijn weer genormaliseerd en ook de transportkosten voor het verkeer over de weg zijn weer gestabiliseerd. Wel worden nu extra kosten gemaakt voor omvaren vanwege dreigingen in de Rode Zee. • In toenemende mate blijven ook de buitenlandse bedrijven de energietransitie in de haven volgen, zoals duurzame walstroom of elektrisch varen, omdat dit vrijwel nergens anders in de wereld op deze schaal plaatsvindt. Agro & Food • De agri/Food sector is uit het dal geklommen na de energiecrisis, maar is daardoor nog steeds terughoudend in het doen van grote investeringen. • Industriële en logistieke kavels zijn schaars en dat zorgt voor uitdagingen als men nieuwe investeringen wil plegen of bestaande activiteiten wil uitbreiden.

Sectoren Cybersecurity • De markt voor veiligheid en cybersecurity trekt enorm aan. Vooral vanwege hacking en randsomeware, maar tegenwoordig ook vanwege (indirecte) spionage door Rusland en China. • Cyberaanvallen zijn een reëel probleem voor bedrijven en overheid en de markt naar cybersecurity oplossingen neemt significant toe. Bedrijven uit de sector zijn positief over de komst van de NAVO top naar Den Haag in 2025, omdat dit internationale aandacht en een nieuwe boast aan de regionale security sector kan geven. Life Sciences & Health • In de farmaceutische industrie vinden sinds 2023 veel reorganisaties en overnames plaats die ook bij de vestigingen in NL onrust veroorzaken. Het overgrote deel van de bedrijven in deze sector zijn dochterondernemingen van buitenlandse corporates. • De sector zelf richt zich in Nederland steeds meer op cel- en gentherapieën die ook in NL nieuwe kansen creëren. Niet alleen is de kennis hier toonaangevend maar ook de hele keten tot en met het transport van ‘personalised medicine’ van en naar patiënten in heel Europa is hier optimaal.

Sectoren Non-Profit & Non-Governmental Organizations (NGO) • In de gesprekken met accounts uit de verschillende sectoren komt een wisselend beeld naar voren ten aanzien van hun marktomstandigheden. Een aantal NGO’s weet het spotlicht op zich gericht door de velen internationale conflicten die spelen. Dit levert hen nieuwe projecten op. • Uit onderzoek blijkt dat de internationale organisaties een significante rol spelen in de Haagse regio, met 491 internationale organisaties en bijna 20.000 directe banen. Energie • Met de bekendmaking van miljarden investering door buitenlandse bedrijven Neste, Shell en Varo Energy in Sustainable (Aviation) Fuel productiefaciliteiten in de Rotterdamse haven plus investering in waterstofcentrales (o.a. ook Shell) is de toekomst van Rotterdam als leverancier van duurzame energie voor heel Europa zo goed als gegarandeerd. Dit zijn ook nog eens private investering van enkele miljarden, waaruit het langere termijn commitment van deze bedrijven met de Haven en Nederland voor de lange termijn blijkt. • De offshore wind sector heeft het dan weer wat moeilijker in 2023 door inflatie en krapte in de supply chain. De partijen die van conventionele energie naar duurzame vormen dienen over te stappen zijn positiever en zien marktpotentieel ontstaan.

IR Events 2023 Evenementen waar buitenlandse bedrijven (Bu) aan deelnamen: Naam evenement

Datum

Organisator

Aantal Deelnemers

The Hague Energized #1

24-01-2023

The Hague & Partners

125 (15 Bu)

The Peace & Justice New Year’s Reception

02-02-2023

The Hague & Partners / Gem Den Haag

150 (28 Bu)

The Hague Energized #2

20-04-2023

The Hague & Partners

110 (13 Bu)

Aerospace Delta Agenda

22-05-2023

InnovationQuarter

120 (15 Bu)

Zuid-Afrikaanse Business Braai

14-06-2023

InnovationQuarter en Rotterdam Partners

40 (35 Bu)

The Hague Energized #3

14-09-2023

The Hague & Partners

90 (15 Bu)

Prinsjesdaglunch

19-09-2023

TH&P / Gem Den Haag / IO

180 (28 Bu)

Rotterdam Red Carpet Dinner 2023

02-10-2023

Rotterdam Partners

250 (40 Bu)

IR Partners Deze rapportage werd opgesteld door de 3 Investor Relations (IR) Partners in Zuid-Holland: InnovationQuarter Niels Krol (niels.krol@innovationquarter.nl) Rotterdam Partners Unal Sezisli (u.sezisli@rotterdampartners.nl) The Hague Business Agency Laurens Kok (l.kok@thehague.com)

CONCEPTVERSLAG

Adviescommissie Economisch Vestigingsklimaat woensdag 20 maart 2024 Gemeentehuis Schiedam, Stadserf 1, Schiedam 18.00 – 19.00 uur

Aanwezig Aanwezig AcEV Capelle a/d IJssel Capelle a/d IJssel Delft Delft Den Haag Krimpen a/d IJssel Lansingerland Maassluis Midden-Delfland Pijnacker - Nootdorp Ridderkerk Ridderkerk Ridderkerk Rijswijk Voorne aan Zee Wassenaar Westland Zoetermeer

H. Groenendijk L. Feuth K.H.M. Wattel E. Brussaard C. Peeck J. Jacobs B. Weerheim M.L. Boekestijn R.E. Vieira G. Klapwijk K.J. Kayadoe (vz.) G.M. Verweij A. Witte I. van de Marel C. van der Mark M.J. Meurs-Troch

Afwezig Albrandswaard Barendrecht Barendrecht Capelle a/d IJssel Nissewaard Nissewaard Pijnacker-Nootdorp Vlaardingen Voorne aan Zee Wassenaar Wassenaar Westland

R. Hondebrink N. Jansen M. Troost C.A.J. Schaatsbergen N. Kiers-de Goeij S.A.W. van Uden S. Kleewein S.D. Solleveld M. van der Velden G.L.M. Nijman M. Bellekom-Vogels R.M.A. Nederpel

MRDH C. Mourik C. Stoppelenburg M. de Heij M. Baidjoe

Secretaris – Alg. directeur Adviseur EV Bestuurszaken Bestuurszaken

Opening en mededelingen • De voorzitter opent de vergadering en licht toe dat de vergadering live zal worden uitgezonden op de website van de gemeente Schiedam en dat de opname ook achteraf kan worden bekeken op de website van de MRDH. Momenteel wordt gekeken naar de mogelijkheden om direct via de website van de MRDH uit te zenden. • Hartelijk welkom aan alle aanwezigen en aan dhr. David Beijer van YES!Delft, die het onderwerp Region of the Future zal toelichten en daarnaast ook welkom aan mevr. Christel Mourik (Secretaris- Algemeen Directeur MRDH), die bij afwezigheid van mevr. Marjolein Steinebach aanwezig is als secretaris voor de vergadering. - Er is daarnaast een bericht van afmelding ontvangen van: Richard Hondebrink (Albrandswaard); - Cor Schaatsbergen (Capelle aan den IJssel); - Nathalie Kiers – de Goeij (Nissewaard); - Stephan van Uden (Nissewaard); Saskia Kleewein (Pijnacker-Nootdorp); - Stefanie Solleveld (Vlaardingen); - Maria van der Velden (Voorne aan zee); - Maria Bellekom (Wassenaar); - Gerbrand Nijman (Wassenaar).

Region of the future (informerend)

Pagina 1 van 2

Medio 2022 is er gestart met het programma Region of the Future (https://www.regionofthefuture.nl/ ). Een innovatieprogramma van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) en YES!Delft. In dit programma ontwikkelen multidisciplinaire teams slimme, schone, gezonde en duurzame nieuwe technologie, die bijdraagt aan oplossingen voor de grote regio-overstijgende uitdagingen uit de Groeiagenda Zuid-Holland. Het programma loopt nu ongeveer anderhalf jaar en er zijn al honderden studenten uit wo, hbo en mbo bereikt, er zijn in potentie nieuwe startups en er wordt actief samengewerkt met 11 van de 21 MRDH gemeenten. Dhr. David Beijer neemt de leden van de commissie mee langs de resultaten uit de eerste ander halfjaar. Op 3 april 2024 zullen deze resultaten ook worden gedeeld met de bestuurscommissie EV. Het agendapunt staat als informerend geagendeerd. Tijdens de vergadering wordt er actief geluisterd en stellen de commissie leden een aantal vragen, deze zijn direct beantwoord en derhalve niet opgenomen in het schriftelijke verslag. Op de hieronder genoemde webpagina kunt u de vergadering inclusief presentatie en de gestelde vragen terugkijken. Vergadering Adviescommissie Ev 20 maart 2024 20-03-2024 Metropoolregio Rotterdam Den Haag (notubiz.nl) 3.

Vaststellen conceptverslag 29 november 2023 Het verslag van de adviescommissie van 29 november 2023 wordt ongewijzigd vastgesteld.

Ter informatie -

Rondvraag -

De voorzitter dankt alle aanwezigen voor hun inbreng en sluit de vergadering om 18.51 uur. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de adviescommissie Economisch Vestigingsklimaat van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag d.d. 28 augustus 2024

de (plv.) secretaris,

de voorzitter,

Jos Wassens

Karin Kayadoe

CONCEPTVERSLAG

Adviescommissie Economisch Vestigingsklimaat woensdag 22 mei 2024 Raadszaal Stadhuis Delft, Markt 87 18.00 – 19.00 uur

Aanwezig Barendrecht Capelle a/d IJssel Capelle a/d IJssel Delft Delft Krimpen a/d IJssel Lansingerland Leidschendam-Voorburg Maassluis Midden-Delfland Pijnacker - Nootdorp Pijnacker - Nootdorp Ridderkerk Rijswijk Rotterdam Wassenaar Westland Zoetermeer

M. Troost H. Groenendijk L. Feuth K.H.M. Wattel E. Brussaard J. Jacobs B. Weerheim L.C. Kortman-de Wit M.L. Boekestijn F.J. van Lion G. Klapwijk S. Kleewein K.J. Kayadoe (vz.) E. Woudstra J. Nunnely M. Bellekom-Vogels C. van der Mark M.J. Meurs-Troch

Afwezig Capelle a/d IJssel Den Haag Lansingerland Voorne aan Zee Wassenaar

C.A.J. Schaatsbergen C. Peeck J. Meuldijk M. van der Velden I. van der Marel

MRDH C. Mourik J. Wassens H. van Rijn M. de Heij M. Baidjoe

Secretaris – Alg. directeur Manager Strategie en Bestuur Adviseur EV Bestuurszaken Bestuurszaken

Opening en mededelingen • De voorzitter opent de vergadering en verwelkomt de leden. Dhr. Robert Simons is aanwezig als portefeuillehouder voor de bijdrageregeling. Daarnaast licht de voorzitter toe dat de vergadering live zal worden uitgezonden op de website van de gemeente Delft en dat de opname ook achteraf kan worden bekeken op de website van de MRDH. De volgende vergadering zal live worden uitgezonden via de website van de MRDH. • Mevr. Christel Mourik (Secretaris- Algemeen Directeur MRDH), is bij afwezigheid van mevr. Marjolein Steinebach aanwezig als secretaris voor de vergadering. - Er is daarnaast een bericht van afmelding ontvangen van: - Cor Schaatsbergen (Capelle aan den IJssel); - Caroline Peeck (Den Haag); - Jean Paul Meuldijk (Lansingerland); - Maria van der Velden (Voorne aan Zee); - Irma van der Marel (Wassenaar). • Vaststellen van de agenda De voorzitter vraagt of de agenda zoals die voorligt kan worden vastgesteld. De agenda wordt vastgesteld.

Voorstel Bijdrageregeling Economisch Vestigingsklimaat 2025 Dhr. Robert Simons neemt het woord en geeft een toelichting. Vervolgens geeft mevr. Christel Mourik een presentatie. Hierna neemt de voorzitter het woord en licht de wijze van bespreking van de adviesvragen voor. Besloten wordt om onderstaande preadvies discussiepunten inzake betrokkenheid en adviezen over het beoordelingskader in één keer te bespreken en de

Pagina 1 van 5

commissieleden het woord te geven. Tijdens het gesprek, concludeert de voorzitter in samenspraak met de leden af. Onderstaand de preadviespunten, naar aanleiding van de adviesvraag en de punten die tijdens de informatiesessie en/of schriftelijk zijn ingebracht. •

Adviesvraag: “Hoe wilt u betrokken worden” – preadvies discussiepunten

1. Informeren over de projectenlijst (ook bekend als projectenpijplijn) op het moment dat er nog mogelijkheden zijn aan te haken vóór besluitvorming in BcEV. 2. Informeren welke aanvragen binnengekomen zijn en terugkoppelen op welke thema’s/onderwerpen nog geen projecten op zijn. De adviescommissieleden “uitnodigen” om proactief gemeente in te gaan. 3. Informeren als kennis uit projecten beschikbaar is. De voorzitter geeft het woord aan dhr. Cor van der Mark die zich afvraagt of in hoeverre de invloed van de AcEV reikt en of het dan wenselijk is om de commissie invloed te geven vóór het beslismoment. Naar zijn mening niet vanwege vertraging proces, omvang van gelden en het feit dat het AcEV geen doorzettingsmacht heeft voor een negatief advies. Dhr. Cor van der Mark zou graag jaarlijks adviseren op de werking van de regeling. Mevr. Karin Wattel vraagt om een nader toelichting inzake punt 3: Informeren als kennis uit projecten beschikbaar is. Mevr. Christel Mourik geeft aan dat punt 3 gaat over kennis delen, met name gericht op de uitvoering, indien er relevante informatie beschikbaar is en niet enkel en alleen als het project ten einde loopt. Mevr. Joan Nunnely zou graag vaker dan 1x per jaar een monitor ontvangen om afstand van de commissie te voorkomen en meer grip te hebben op het uitvoerende deel van de regeling.

De voorzitter vraagt aan de leden van de commissie of dit aan het advies moet worden toegevoegd. Uit de meerderheid van stemmen, blijkt dat dit niet zal worden toegevoegd aan het advies. Mevr. Elze Woudstra zou graag punt 3 nader specificeren. Meer informatie is niet nodig, máár wel zicht op welke informatie wanneer beschikbaar is en wordt dit dan ook actief gedeeld. De voorzitter stelt voor om het woord actief toe te voegen, de leden van de commissie kunnen hiermee instemmen. Mevr. Joan Nunnely, ziet graag een specificatie van “actief”. Wat levert dit op voor de leden van de AcEV, is met deze informatie een meer controlerende rol mogelijk? De voorzitter denkt mee en zou hier ook graag een vorm geeft aan dat we in deze commissie 5 keer per jaar bij elkaar komen, en dat de vorm van informeren wel in lijn moet blijven met de hoeveelheid tijd die er beschikbaar is. Mevr. Kristel Wattel geeft aan dat het wellicht mogelijk om vanuit de drie besluitvormingsrondes bij de BcEV een groslijst te maken met projecten en deze te delen.

Mevr. Christel Mourik reageert en geeft aan dat haar beeld uit de discussie is, dat de leden van de AcEV vanuit doelmatigheid graag nader mee wil kijken en dat de P&C cyclus hier een gewenst antwoord op zou kunnen zijn. In de bestuursrapportage staat opgenomen wat we doen en waar afwijkingen zijn, op deze manier kan worden voldaan aan de wens van de commissie om effectief te sturen en worden extra rapportages voorkomen. De voorzitter vraagt aan de leden of hiermee ingestemd kan worden, de leden van de commissie gaan hiermee akkoord om vervolgens verder te gaan met discussie over de volgende ingebrachte preadvies punten. •

Adviezen inzake beoordelingskader – preadvies discussiepunten

1. Beoordeel projecten breder dan de Strategische agenda: ook projecten die aansluiten bij ontwikkelingen op nationaal niveau, bij de laatste technologische ontwikkelingen, en bijvoorbeeld projecten die leiden tot een groeifondsaanvraag. 2. Brede welvaart is belangrijk en de adviescommissie ondersteunt het voorstel om brede welvaart kwalitatief mee te wegen in de beoordeling van projecten. 3. De adviescommissie ondersteunt het voorstel om kleine projecten op dezelfde criteria te beoordelen als grote projecten, maar de administratieve lasten te verlichten zodat er meer aandacht kan gaan naar de werkelijke uitvoering. 4. Beoordeel niet alleen kwantitatief met scores, want niet alles is te kwantificeren en het moet wel duidelijk zijn wat er achter de scores zit. Onderbouwing en kwalitatieve aspecten (toelichtingen) zijn ook belangrijk. 5. De adviesrol vanuit de MRDH-werkorganisatie moet mogelijk blijven in het voortraject van het bijdrageproces (van vooraanvraag tot definitieve aanvraag). 6. Privaat-publieke samenwerkingen binnen projecten moeten mogelijk blijven. Dhr. Brecht Weerheim wil graag reageren en geeft aan dat ‘Brede Welvaart’ een breed concept is, er wordt landelijke gewerkt met veel verschillende indicatoren.

Zijn advies is om een beperkt aantal indicatoren te kiezen, welke passen bij de doelen uit de strategische agenda om zodoende bewustzijn te activeren over de impact die het project creëert voor de regio. Bovenstaande opmerking hoeft niet aan het beoordelingskader en advies worden toegevoegd, maar zou meegenomen kunnen worden in de uitwerking later dit jaar. Dhr. Cor van der Mark wil zich terughoudend opstellen om “brede welvaart” mee te nemen als indicator die ervoor kan zorgen dat een bijdrage niet verleend wordt. Het begrip is belangrijk, máár als adviescommissielid ziet hij geen meerwaarde om hier als commissielid Economisch Vestigingsklimaat over te beslissen. Mevr. Christel Mourik reageert en geeft aan dat met het opwerken van de Strategische Agenda MRDH 2023 -2026, afgesproken is om er voor te zorgen dat het begrip “Brede Welvaart” deel uitmaakt van het DNA van de organisatie en de uitvoering op de gebieden van Mobiliteit en Economisch Vestingsklimaat. Door deze afspraak is het ook een begrip wat meegenomen wordt in de totstandkoming van de nieuwe bijdrageregeling. Dhr. Gert-Jan Klapwijk wil graag reageren en sluit aan bij dhr. Robert Simons en tot op zekere hoogte bij dhr. Cor van der Mark. Hij herkent dat het begrip in de Strategische agenda is opgenomen, voor de bijdrage regeling ziet hij graag een nadere uitwerking op

toepasbaarheid in verband met de (on)mogelijkheid tot toetsen van projecten op een breed begrip als ‘brede welvaart’. Mevr. Eva Brussaard geeft aan dat het goed is dat erbij projecten rekening houden met het toetsingscriterium brede welvaart en niet alleen te toetsen op economische welvaart. Mevr. Kristel Wattel geeft aan dat er kwalitatieve indicatoren waarover brede consensus is, ook is er net een kamerbrief uitgekomen over dit onderwerp. Goed om te kijken naar het verdien vermogen van een project, máár ook naar brede welvaart en welzijn en dit dan kwalitatief te onderbouwen. Dhr. Gert-Jan Klapwijk wil voorkomen dat een weinig concreet toetsingscriterium als ‘Brede Welvaart’ er voor zorgt dat een project niet uitgevoerd zal worden terwijl het wel primair bijdraagt aan de doelen die gesteld zijn voor Economisch Vestigingsklimaat. Dhr. Cor van der Mark, ziet graag dat het begrip bestuurlijk wordt vastgesteld om discussie te voorkomen. Mevr. Elze Woudstra geeft aan dat het begip ‘Brede Welvaart’ inmiddels breed gedragen wordt in de Nederlands politiek. De betekenis ligt in het verlengde van: “breder kijken dan alleen de financieel economische gevolgen”. Er zijn algemene kaders beschreven in kamerbrieven etc. waarmee je het begrip uit zou kunnen werken voor de bijdrageregeling. Een nieuwe discussie over de definitie van het begrip is niet nodig.

De voorzitter vraagt of de leden in kunnen stemmen met de toevoeging om brede welvaart kwalitatief, langs de lijnen van bestaande kaders mee te nemen in de beoordeling van projecten. De leden van de commissie stemmen in met deze toevoeging. Tot slot worden er door mevr. Eva Brussaard en mevr. Kristel Wattel nog een aantal praktische vragen gesteld met betrekking tot de borging van de samenwerking met de verschillende partijen in de regio. Mevr. Christel Mourik geeft aan de voorstellen voor de nieuwe bijdrageregeling niet gaan over verandering van de bouwstenen van de regeling, máár over de werking van de regeling. De kracht van de versterking van de bijdrageregeling in relatie tot het Economisch Vestigingsklimaat blijft geënt op de samenwerking tussen publieke en private partijen, tussen kennisinstellingen en het bedrijfsleven. Dit is wederom opgenomen in de nieuwe regeling. De voorzitter sluit met instemming van de leden van de adviescommissie Economisch Vestigingsklimaat het onderwerp af. In afstemming met de voorzitter zal de adviesbrief aan de bestuurscommissie Economisch Vestigingsklimaat opgesteld worden, zodat deze in de besluitvorming van 05 juni 2024 kan worden meegenomen door de leden van de BcEV. 3.

Ter informatie conceptverslag 20 maart 2024 De voorzitter geeft aan dat vanwege de gezamenlijke vergadering met de leden van de adviescommissie Vervoersautoriteit op 20 maart jl. het vaststellen van het conceptverslag zal worden doorgeschoven.

Ter informatie

Rondvraag -

De voorzitter dankt alle aanwezigen voor hun inbreng en sluit de vergadering om 18.48 uur. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de adviescommissie Economisch Vestigingsklimaat van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag d.d. 28 augustus 2024 de secretaris (plv),

de voorzitter,

Jos Wassens

Karin Kayadoe

Verzendingen en vergaderingen adviescommissie Economisch Vestigingsklimaat 2024

Data 2024

AcEV 20 mrt

AcEV 22 mei

AcEV 19 jun

AcEV 28 aug

AcEV 09 okt

AcEV 20 nov

Verzending stukken informatiesessie

Wo 28 feb

Wo 10 april

Wo 29 mei

Wo 18 sep

Wo 30 okt

Informatiesessie

Wo 06 maart

Wo 17 april

Wo 5 jun

Wo 25 sep

Wo 06 nov

Deadline preadvies

Wo 13 maart

Wo 15 mei

Wo 12 jun

Wo 02 okt

Wo 13 nov

Verzending gebundelde input preadvies

Uiterlijk 2 dagen voorafgaand aan de vergadering

Behandeling AcEV

Wo 20 mrt

Wo 22 mei

Wo 19 jun

Wo 28 aug

Wo 9 okt

Wo 20 nov

*= i.v.m. het zomerreces worden deze data nader afgestemd en teruggekoppeld

CONCEPTAGENDA

1. Vergadering AcEV, 18.00 – 18.45 uur 1.

Opening en mededelingen • Vaststellen van de agenda.

Ter informatie - Verzend- en vergaderdata adviescommissie EV 2024

Rondvraag en sluiting AcEV U kunt uw eventuele inhoudelijke vragen die u bij de rondvraag wilt stellen van te voren mailen aan m.deheij@mrdh.nl.

Pagina 1 van 3

De nota van beantwoording wordt na behandeling in het DB van 26 augustus 2024 nagezonden aan de adviescommies. 6. Ter informatie - Jaarrekening MRDH 2024

Pagina 2 van 3

Pagina 3 van 3

Adviescommissie Va 28 augustus 2024 Agendapunt 3.0

Onderwerp

Bestuurlijk trekker Portefeuille Aard bespreking

Evaluatie Gemeenschappelijke Regeling Metropoolregio Rotterdam Den Haag

Burgemeester van Bijsterveldt Anders Adviserend

Gevraagd aan de adviescommissie 1. Adviseren over de door het Algemeen Bestuur voorgestelde aanpak van de tweede fase van de evaluatie 2. Adviseren over de thema’s die aan de orde moeten komen bij de tweede fase van de evaluatie 3. Adviseren over de wijze waarop invulling is gegeven aan de betrokkenheid van gemeenteraden bij de tweede fase van de evaluatie Context Op 3 november 2023 heeft het Algemeen Bestuur het plan van aanpak voor de evaluatie van de Gemeenschappelijke Regeling MRDH vastgesteld. Daarmee is gestart met het invulling geven aan artikel 8.3 van de Gemeenschappelijke Regeling, waarin is benoemd dat de Gemeenschappelijke Regeling na 10 jaar wordt geëvalueerd en wordt onderzocht of er voldoende grond is om de Gemeenschappelijke Regeling te continueren. Overeenkomstig het plan van aanpak is de evaluatie in twee fasen opgedeeld: • Deel 1: een factbased onderzoek uitgevoerd door een externe partij, dit ter onderbouwing voor het beantwoorden van de vraag van artikel 8.3a. • Deel 2: vertaling van de bevindingen naar de wijze waarop doorontwikkeling van de MRDH vorm kan gegeven. Op 22 juni 2024 heeft Berenschot het factbased onderzoek afgerond en ter bespreking aangeboden aan het bestuur van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag.

Resultaten factbased onderzoek Het onderzoek laat zien dat de samenwerking binnen de MRDH bestaanswaarde en meerwaarde heeft, zowel op Verkeer en Vervoer als op Economisch Vestigingsklimaat. In tien jaar is veel gebeurd en zijn binnen de beide pijlers veel resultaten geboekt. Dat daarbij niet alle doelstellingen uit 2014 zijn behaald heeft uiteenlopende verklaringen. Zo waren sommige doelstellingen dusdanig geformuleerd dat ze ambitieus waren, niet solitair vanuit alleen MRDH bereikt kunnen worden, dan wel afhankelijkheden kennen. Tenslotte heeft Corona veel impact gehad op de haalbaarheid van de doelstellingen.

Aanvullend op de hoofdlijn trekt Berenschot de volgende conclusies: Verkeer en vervoer: Er is op dit beleidsterrein veel gepresteerd binnen een woelige context. Grote versterkingen in het netwerk zoals de E-lijn en de Hoekse Lijn worden gewaardeerd, net als de prominente en bepalende rol van MRDH in de investeringen vanuit het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport zoals de Oude Lijn, de Oeververbinding Rotterdam en het Central Innovation District-Binckhorst. De rol van de MRDH voor het openbaar vervoer en de openbaar vervoerbedrijven tijdens de Coronaperiode wordt gewaardeerd en is van groot belang geweest. De MRDH heeft daarnaast een bijdrage geleverd aan een samenhangend verkeer en vervoersnetwerk, de samenwerking wordt zeer gewaardeerd – zowel door interne als externe stakeholders. Tegelijkertijd constateert Berenschot dat sommige ambities soms te groot zijn gebleken (bijvoorbeeld verkeersveiligheid en kwaliteit van stations). Economisch vestigingsklimaat: Ook binnen deze pijler zijn herkenbare resultaten geboekt en is een bijdrage geleverd aan de economische vernieuwing van de regio. De samenwerking binnen deze pijler wordt gewaardeerd. Tegelijkertijd stelt Berenschot vast dat de impact van de MRDH op het economisch vestigingsklimaat en de concurrentiepositie met de huidige invulling beperkt is.

Oorzaken zijn een onvoldoende collectief gedeelde visie en een nadruk op de operationele kant (bijvoorbeeld via de bijdrageregeling). Tenslotte staat de ambtelijke capaciteit niet in verhouding tot de oorspronkelijke ambities. Berenschot stelt ook vast dat met de nieuwe Strategische Agenda – waarin meer focus is aangebracht - eerste stappen zijn gezet om hier een antwoord op te geven alsook met het besluit van de bestuurscommissie op 3 juli om te komen tot een economische visie. Democratische legitimiteit: Berenschot stelt vast dat de samenwerking binnen de MRDH in formele zin sterk is gelegitimeerd, op zichzelf en in vergelijking met andere gemeenschappelijke regelingen en samenwerkingsverbanden. Dit komt tot uitdrukking in de veelheid aan onderwerpen waarop vanuit gemeenteraden formele zienswijzen kunnen worden ingediend, het belang wat door het Algemeen Bestuur en de Bestuurscommissies wordt gehecht aan advisering van de Adviescommissies en de instrumenten die gemeenteraden hebben om bij te sturen. Tegelijkertijd concludeert Berenschot ook dat de ervaren legitimiteit (op onderdelen) beperkt is. Hier zit dus een duidelijke discrepantie tussen. Wederkerigheid daarbij is belangrijk: zowel de werkorganisatie MRDH, de bestuurders als de raadsleden hebben een rol te spelen waar het gaat om het vergroten van de ervaren legitimiteit.

Een andere conclusie is dat participatie en het betrekken van andere partners punten van aandacht zijn. Organisatie en samenwerking: De samenwerking binnen de MRDH heeft zich sterk ontwikkeld en het daarbij behorende besluitvormingsproces werkt naar behoren. Tegelijkertijd is er geen sprake van een lichte, effectieve en efficiënte samenwerking (zoals ooit beoogd bij de oprichting van de MRDH). Gelet op de grote belangen, behoeften van gremia en publieke middelen (>€ 600 miljoen/jaar) geeft Berenschot aan dat dit daarom verklaarbaar én verdedigbaar is. De ambtelijke organisatie is ondersteunend aan de samenwerking en wordt door de 21 gemeenten en partners zeer gewaardeerd.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=middendelfland&id=14e86567-81c1-4671-b4ba-9f2e98d0dfc8