06 Commandeurskade 17, Maasland_Bijlagen toelichting_Bijlage 5 Verkennend land- en waterbodemonderzoek.pdf
Tekst van het document
Opdrachtgever: Projectnummer: Datum:
Hoogheemraadschap Delfland HHD021 31 mei 2021
Opdrachtgever: Projectnummer: Rapportnummer: Status: Datum:
Hoogheemraadschap Delfland HHD021 MIL21.049 Definitief-v2 31 mei 2021
Opsteller: BC
T 088 - 33 66 333 F 088 - 33 66 099 E info@kragten.nl
-+C0BC+-
Verificatie: PKaa
-+R0PKaa+-
Validatie: BCo
© 2019 Kragten Niets uit dit rapport mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook zonder voorafgaande toestemming van Kragten. Het is tevens verboden informatie en kennis verwerkt in dit rapport ter beschikking te stellen aan derden of op andere wijze toe te passen dan waaraan in de overeenkomst toestemming wordt verleend.
-+V0BCo+-
INHOUDSOPGAVE 2.1 2.1.1 2.1.2 2.1.2.1 2.1.2.2 2.1.3 2.1.4 2.1.5 2.2 2.2.1 2.2.2 2.2.2.1 2.2.2.2 2.2.3 2.2.4
Verkennend landbodemonderzoek conform NEN 5740+A1 ................................................................................................. 9 Onderzoeksstrategie.................................................................................................................................................... 9 Monsterneming .......................................................................................................................................................... 9 Locatie 1 (Commandeurskade) ..................................................................................................................................... 9 Locatie 2 (Kwakelweg)................................................................................................................................................ 9 Laboratoriumonderzoek ............................................................................................................................................. 10 Toetsingskader analyseresultaten ................................................................................................................................. 10 Kwaliteitsborging en onafhankelijkheid..........................................................................................................................
10 Verkennend waterbodemonderzoek conform NEN 5720................................................................................................... 11 Onderzoeksstrategie.................................................................................................................................................. 11 Monsterneming ........................................................................................................................................................ 11 Locatie 1 (Commandeurskade) ................................................................................................................................... 11 Locatie 2 (Kwakelweg).............................................................................................................................................. 11 Laboratoriumonderzoek ............................................................................................................................................. 12 Kwaliteitsborging en onafhankelijkheid.......................................................................................................................... 12
3.1 3.2 3.2.1 3.2.2 3.3 3.3.1 3.3.2
Algemeen................................................................................................................................................................ 13 Verkennend landbodemonderzoek ............................................................................................................................... 13 Locatie 1 (Commandeurskade) ................................................................................................................................... 13 Locatie 2 (Kwakelweg).............................................................................................................................................. 13 Verkennend waterbodemonderzoek.............................................................................................................................. 14 Locatie 1 (Commandeurskade) ................................................................................................................................... 14 Locatie 2 (Kwakelweg).............................................................................................................................................. 14
4.1 4.1.1 4.1.2 4.1.3 4.1.3.1 4.1.3.2 4.1.3.3 4.1.3.4 4.2 4.2.1 4.2.2 4.2.3 4.2.3.1 4.2.3.2 4.2.3.3 4.2.3.4 4.2.3.5 4.2.3.6
Verkennend landbodemonderzoek ............................................................................................................................... 15 Samenstelling analysemonsters en laboratoriumonderzoek ............................................................................................... 15 Analyseresultaten en toetsing ...................................................................................................................................... 15 Toelichting toetsingsresultaten verkennend landbodemonderzoek ....................................................................................... 16 Aangetroffen verontreinigingen .................................................................................................................................... 16 Beoordeling kwaliteit grond bij toepassing als landbodem (BoToVa-module T1)..................................................................... 16 Beoordeling kwaliteit grond bij toepassing als waterbodem (BoToVa-module T3)................................................................... 16 Beoordeling gehalten aan PFAS ...................................................................................................................................
16 Verkennend waterbodemonderzoek.............................................................................................................................. 17 Samenstelling analysemonsters en laboratoriumonderzoek ............................................................................................... 17 Analyseresultaten en toetsing ...................................................................................................................................... 17 Toelichting toetsingsresultaten verkennend waterbodemonderzoek ..................................................................................... 19 Aangetroffen verontreinigingen .................................................................................................................................... 19 Beoordeling kwaliteit waterbodem bij toepassing als landbodem (BoToVa-module T1)............................................................ 19 Beoordeling kwaliteit waterbodem bij toepassing als waterbodem (BoToVa-module T3) .......................................................... 19 Beoordeling kwaliteit waterbodem bij verspreiden op land (BoToVa-module T5) .................................................................... 19 Beoordeling kwaliteit waterbodem bij verspreiden op waterbodem (BoToVa-module T6) .........................................................
20 Beoordeling gehalten aan PFAS ................................................................................................................................... 20
5.1 5.1.1
Landbodem ............................................................................................................................................................. 21 Locatie 1: Commandeurskade ..................................................................................................................................... 21
5
5.1.2 5.2 5.2.1 5.2.1.1 5.2.1.2 5.2.2 5.2.2.1 5.2.2.2
Locatie 2: Kwakelweg ............................................................................................................................................... 22 Waterbodem............................................................................................................................................................ 23 Locatie 1: Commandeurskade ..................................................................................................................................... 23 Deellocatie Zuidgaag (boezemsloot)............................................................................................................................. 23 Deellocatie poldersloten (Commandeurspolder)............................................................................................................... 23 Locatie 2: Kwakelweg ............................................................................................................................................... 24 Deellocatie Middelwetering (boezemsloot) .................................................................................................................... 24 Deellocatie poldersloten (Commandeurspolder)............................................................................................................... 25
BIJLAGEN B1.1 B1.2
Locatie 1 (Commandeurskade) Locatie 2 (Kwakelweg)
B2.1 B2.2
Boringen locatie 1 (Commandeurskade) Boringen locatie 2 (Kwakelweg)
B4.1 B4.2 B4.3 B4.4
Beoordeling kwaliteit grond en bagger bij toepassing op of in de bodem Beoordeling kwaliteit van bagger bij toepassing in oppervlaktewaterlichaam Beoordeling kwaliteit van bagger bij verspreiden op aangrenzend perceel Beoordeling kwaliteit bagger bij verspreiden in zoet oppervlaktewater
6
1
INLEIDING In opdracht van het Hoogheemraadschap Delfland is door Kragten een verkennend onderzoek uitgevoerd naar de milieukundige kwaliteit van de land- en waterbodem op een tweetal locaties gelegen aan de rand van de Commandeurspolder te Maasland. De aanleiding voor het uitvoeren van het bodemonderzoek zijn de plannen voor de bouw van twee nieuwe gemalen. Locatie 1 is gelegen op korte afstand van het bestaande gemaal aan de Commandeurskade (aan de westzijde van de Commandeurspolder, nabij de Zuidgaag (boezemsloot) en de Molenweg). Locatie 2 betreft een nieuw te bouwen gemaal aan de oostzijde van de Commandeurspolder, nabij de Kwakelweg en de Middelwetering (boezemsloot). Eerder werd door Kragten voor beide locaties reeds een landbodem-vooronderzoek (conform NEN 5725) en een waterbodem-vooronderzoek (conform NEN 5717) uitgevoerd. Voor de resultaten van het vooronderzoek wordt verwezen naar de Kragten rapporten MIL20.122 (landbodem) en MIL21.011 (waterbodem). In de navolgende hoofdstukken wordt verslag gedaan van de opzet van het verkennend land- en waterbodemonderzoek (hoofdstuk 2), de resultaten van het veldwerk (hoofdstuk 3), de resultaten van de laboratoriumanalyses (hoofdstuk 4) en de conclusies en aanbevelingen op basis van de onderzoeksresultaten (hoofdstuk 5).
7
2
ONDERZOEKSOPZET
2.1
Verkennend landbodemonderzoek conform NEN 5740+A1
2.1.1
Onderzoeksstrategie Met het uitgevoerde vooronderzoek (Kragten rapport MIL20.122 d.d. 13 november 2020) zijn geen aanwijzingen gevonden voor de aanwezigheid van lokale chemische verontreiniging en/of asbest in de landbodem ter plaatse van locatie 1 (Commandeurskade) of locatie 2 (Kwakelweg). De aanwezigheid van asbestverdacht puin in de halfverharding van het toegangspad naar een stuw in een poldersloot op locatie 1 werd echter niet uitgesloten. Vanwege het landbouwkundig gebruik kunnen ter plaatse van de (laag gelegen) poldergronden licht verhoogde gehalten aan zware metalen worden verwacht. In de grond en het grondwater van het poldergebied werden diffuus verspreide, licht verhoogde gehalten aan landbouwbestrijdingsmiddelen niet uitgesloten. Op basis van het vooronderzoek is de grond (landbodem) ter plaatse van locatie 1 (Commandeurskade) en locatie 2 (Kwakelweg) verkennend onderzocht conform NEN 5740 (Bodem – Landbodem – Strategie voor het uitvoeren van verkennend bodemonderzoek – Onderzoek naar de milieuhygiënische kwaliteit van bodem en grond; NNI april 2016) en volgens de strategie voor onverdachte locaties (ONV). De plaatsen, aantallen en diepten van de grondboringen zijn evenwel aangepast aan de uitvoeringsplannen op de locaties (zie par. 2.1.2). Het definitieve boorplan is tot stand gekomen in overleg met de opdrachtgever.
2.1.2
Monsterneming
2.1.2.1
Locatie 1 (Commandeurskade) Het nieuwe gemaal op locatie 1 is gepland ter plaatse van het laag gelegen (polder-)gebied, gelegen binnen de Commandeurskade (zie situatietekening in bijlage 1a). Ter plaatse bevindt zich momenteel een halfverhard pad. Voor de monsterneming van de grond op locatie 1 zijn uitgevoerd: 2 diepe boringen tot 4 m -mv ter plaatse van het nieuw te bouwen gemaal; 3 boringen tot 1 m -mv op het laag gelegen gebied; 5 boringen tot 2 m -mv ter plaatse van het leidingentracé vanaf het nieuwe gemaal naar de Zuidgaag (boezemsloot); 2 à 3 inspectiegaten voor het onderzoek naar asbest (indien puin in de grond wordt aangetroffen); grondwateronderzoek is (vanwege de zeer ondiepe grondwaterstand in de polder) niet uitgevoerd.
2.1.2.2
Locatie 2 (Kwakelweg) De locatie van het nieuwe gemaal op locatie 2 was ten tijde van het bodemonderzoek nog niet definitief vastgesteld. De eventueel aan te kopen landbouwgrond is derhalve niet onderzocht. De grond (landbodem) op locatie 2 die reeds in eigendam is van het Hoogheemraadschap Delfland (zie situatietekening in bijlage 1b) is bemonsterd door middel van: 2 boringen tot 1 m -mv ter plaatse van het leidingentracé vanaf het nieuwe gemaal naar de Middelwetering (boezemsloot); 3 boringen tot 1 m -mv ter plaatse van de aan te leggen toegangsweg vanaf de (aan te leggen) brug naar het gemaal; 2 boringen tot 2 m -mv ter plaatse van de aan te leggen brug over de Middelwetering (aan weerszijden van de boezemsloot);
-
grondwateronderzoek is (vanwege de zeer ondiepe grondwaterstand in de polder) niet uitgevoerd.
9
2.1.3
Laboratoriumonderzoek De monsters van de boven- en ondergrond zijn naar gelang de aangetroffen bodemsoort (zand, klei, veen) samengesteld tot mengmonsters en analytisch onderzocht op het standaard NEN-stoffenpakket voor grond (9 metalen, 10 PAK’s VROM, 6 PCB’s en minerale olie C10-C40), inclusief lutum (kleideeltjes) en humus (organische stof). Ten behoeve van de afvoer en het hergebruik van vrijkomende grond zijn de mengmonsters van de bovengrond tevens onderzocht op per- en polyfluoralkylstoffen (conform de advieslijst 30 PFAS van Bodemplus). De ondergrond is PFAS-onverdacht en derhalve niet onderzocht op PFAS. De gehalten aan bestrijdingsmiddelen (OCB’s) in de grond zijn niet onderzocht. Ingeval in de grond asbestverdachte materialen zijn aangetroffen, zijn hiervan aparte grondmonsters (emmers) genomen en analytisch onderzocht op asbest (kwantitatief).
2.1.4
Toetsingskader analyseresultaten Om vast te stellen of sprake is van bodemverontreiniging zijn de gemeten gehalten in de grond omgerekend naar gehalten voor een Standaardbodem (met 25% lutum en 10% humus) en getoetst aan de Achtergrondwaarden (AW: grens waarboven sprake is van lichte verontreiniging), aan de Interventiewaarden voor grond (Iw: grens waarboven sprake is van sterke verontreiniging) en aan de Tussenwaarden (Tw: gemiddelde van AW en Iw; grens waarboven sprake is van matige verontreiniging). De toetsing aan de AW en Iw is uitgevoerd door middel van het toetsingsprogramma BoToVa (Bodem Toets- en Validatieservice). Voor PFAS zijn vooralsnog geen AW of Iw vastgesteld. Om verspreiding van met PFAS-verontreinigde grond te voorkomen zijn de gehalten aan PFAS getoetst aan de voorlopige landelijke achtergrondwaarden voor PFAS uit het ‘Tijdelijk handelingskader PFAS-houdende grond en baggerspecie’ van Bodemplus (geactualiseerde versie d.d. 29 november 2019) en aan de ‘Indicatieve Niveaus voor Ernstige Verontreiniging’ (INEV) voor PFAS van het RIVM (d.d. 5 maart 2020). De toetsing van de gehalten aan PFAS is uitgevoerd door middel van de toetsingsservice van het laboratorium.
2.1.5
Kwaliteitsborging en onafhankelijkheid Het veldwerk (monsterneming) voor het verkennend landbodemonderzoek is uitgevoerd onder certificaat van de BRL2000 (Veldwerk bij milieuhygiënisch bodemonderzoek, versie 6.0) en conform het protocol 2001 (Plaatsen van handboringen en peilbuizen, maken van profielbeschrijvingen, nemen van grondmonsters en waterpassen; versie 6.0). Het laboratoriumonderzoek (analyses) is uitgevoerd conform het accreditatieprogramma AS3000. Kragten en haar onderaannemers (veldwerkbureau en laboratorium) verklaren geen enkel belang te hebben aan de resultaten van het bodemonderzoek.
10
2.2
Verkennend waterbodemonderzoek conform NEN 5720
2.2.1
Onderzoeksstrategie Met het uitgevoerde vooronderzoek (Kragten rapport MIL21.011 d.d. 15 januari 2021) zijn geen aanwijzingen gevonden voor de aanwezigheid van een lokale chemische verontreiniging en/of asbest in de waterbodem ter plaatse van locatie 1 (Commandeurskade) of locatie 2 (Kwakelweg). In de waterbodem van de Lange Molensloot in de Commandeurspolder werden diffuse, licht verhoogde gehalten aan zware metalen, PAK, PCB, OCB, minerale olie en PFAS verwacht. Vrijkomende baggerspecie was op basis van de inmiddels verlopen Waterbodemkwaliteitskaart, verspreidbaar op de aangrenzende percelen. Eventueel af te voeren baggerspecie was als landbodem echter niet-toepasbaar vanwege een lichte verontreiniging met minerale olie. In de waterbodem van de Zuidgaag (boezemsloot op locatie 1) werden licht verhoogde gehalten aan zware metalen, PCB, PAK en minerale olie verwacht. Vrijkomende baggerspecie uit de Zuidgaag was (op basis van de inmiddels verlopen Waterbodemkwaliteitskaart) niet verspreidbaar over de aangrenzende percelen (als landbodem), doch was wel toepasbaar als klasse B waterbodem. In de waterbodem van de Middelwatering (boezemsloot op locatie 2) werden licht verhoogde gehalten aan zware metalen en minerale olie verwacht. Vrijkomende baggerspecie was verspreidbaar over de aangrenzende percelen of toepasbaar als klasse A waterbodem.
De gehalten aan PFAS in de waterbodem van de Commandeurspolder, de Zuidgaag of de Middelwatering zijn vooralsnog niet onderzocht. Verwacht wordt dat de gehalten aan PFAS hoger zijn dan de achtergrondwaarden uit het ‘Tijdelijk Handelingskader PFAS’, doch lager zijn dan de maximale toepassingswaarden voor grond en baggerspecie boven grondwaterniveau. Op basis van de resultaten van het vooronderzoek is de milieukundige kwaliteit van de waterbodem ter plaatse van locatie 1 (Commandeurskade) en locatie 2 (Kwakelweg) verkennend onderzocht conform NEN 5720 (Bodem – Waterbodem – Strategie voor het uitvoeren van milieuhygiënisch onderzoek; NNI december 2017). Hierbij is de waterbodem aan de inlaatzijde van de gemalen (in de Commandeurspolder) bemonsterd volgens de strategie voor ‘lintvormig water’ met een normale onderzoeksinspanning (LN). De waterbodem aan de uitlaatzijde van de gemalen (Zuidgaag en Middelwetering) is bemonsterd volgens de strategie voor ‘overig water’ met een normale onderzoeksinspanning (ON). De plaatsen, aantallen en diepten van de boringen zijn evenwel aangepast aan de uitvoeringsplannen op de locaties (zie par. 2.2.2). Het definitieve boorplan is tot stand gekomen in overleg met de opdrachtgever.
2.2.2
Monsterneming
2.2.2.1
Locatie 1 (Commandeurskade) De waterbodem aan de inlaatzijde van het nieuwe gemaal (Lange Molensloot en zijsloot) is bemonsterd door middel van 3 diepe boringen tot 4 meter in de waterbodem direct naast het nieuw te bouwen gemaal en daarnaast nog 6 boringen tot minimaal 0,5 meter in de vaste waterbodem van de poldersloten eromheen (aangepaste strategie LN). De waterbodem aan de uitlaatzijde van het nieuwe gemaal (Zuidgaag) is bemonsterd door middel van 6 boringen tot minimaal 0,5 meter in de vaste waterbodem (strategie ON). De plaatsen van de boringen staan aangegeven op de situatietekening in bijlage 1a.
2.2.2.2
Locatie 2 (Kwakelweg) De waterbodem aan de inlaatzijde van het nieuwe gemaal (in de Commandeurspolder) is bemonsterd door middel van 5 diepe boringen tot 3 meter in de waterbodem van de Lange Molensloot (ter plaatse of direct nabij het nieuw te bouwen gemaal) en daarnaast nog 4 boringen tot minimaal 0,5 meter in de vaste waterbodem van een nabij gelegen zijsloot (aangepaste strategie LN). De waterbodem aan de uitlaatzijde van het nieuwe gemaal (Middelwetering) is bemonsterd door middel van 6 boringen tot minimaal 0,5 meter in de vaste waterbodem (strategie ON). De plaatsen van de boringen staan aangegeven op de situatietekening in bijlage 1a.
11
2.2.3
Laboratoriumonderzoek De monsters van de waterbodem zijn naar gelang de aangetroffen samenstelling (slib, zand, klei, veen) samengesteld tot mengmonsters en analytisch onderzocht op het standaard NEN-stoffenpakket voor regionale waterbodem (9 metalen, 10 PAK’s VROM, 6 PCB’s en minerale olie C10-C40), inclusief lutum (kleideeltjes) en humus (organische stof). Ten behoeve van de afvoer en het hergebruik van vrijkomende waterbodem (baggerspecie) zijn de mengmonsters tevens onderzocht op per- en polyfluoralkylstoffen (conform de advieslijst 30 PFAS van Bodemplus). De gehalten aan bestrijdingsmiddelen (OCB’s) in de waterbodem zijn niet onderzocht.
2.2.4
Kwaliteitsborging en onafhankelijkheid Het veldwerk (monsterneming) voor het verkennend waterbodemonderzoek is uitgevoerd onder certificaat van de BRL2000 (Veldwerk bij milieuhygiënisch bodemonderzoek, versie 6.0) en conform het protocol 2003 (Veldwerk bij milieuhygiënisch waterbodemonderzoek; versie 6.0). Het laboratoriumonderzoek (analyses) is uitgevoerd conform het accreditatieprogramma AS3000. Kragten en haar onderaannemers (veldwerkbureau en laboratorium) verklaren geen enkel belang te hebben aan de resultaten van het bodemonderzoek. .
12
3
RESULTATEN VELDWERK
3.1
Algemeen Het veldwerk ten behoeve van het verkennend land- en waterbodemonderzoek is uitgevoerd door of onder direct toezicht van de heer L. Mulders van Sialtech B.V. uit Houten (geregistreerd bij Bodemplus onder VB-059/8). De boringen zijn uitgevoerd op 22, 23 en 26 maart 2021. De plaatsen van de boringen staan aangegeven op de situatietekeningen in bijlage 1a (locatie 1) en bijlage 1b (locatie 1b). De grafische profielbeschrijvingen van de boringen zijn opgenomen in bijlage 2.
3.2
Verkennend landbodemonderzoek
3.2.1
Locatie 1 (Commandeurskade) Voor het verkennend landbodemonderzoek op locatie 1 zijn de boringen LB01 t/m LB10 uitgevoerd. Ter plaatse van het nieuw te bouwen gemaal zijn de boringen LB01 en LB02 (tot 4 m -mv) uitgevoerd. De textuur van de grond tot een diepte van 0,7 à 1,4 m -mv bestaat uit (matig zandige) klei. De ondergrond bestaat afwisselend uit lagen veen en (matig zandige of sterk siltige) klei. In de boven- en ondergrond zijn geen bodemvreemde bijmengingen aangetroffen. De boringen LB03 t/m LB05 (tot 1 m -mv) zijn uitgevoerd op het overige laag gelegen weiland nabij het nieuw te bouwen gemaal. De bovengrond (tot 0,5 m -mv) bestaat uit (matig zandige) klei met zwakke bijmengingen van (baksteen-)puin. De ondergrond bestaat uit veen of klei met plaatselijk sporen of zwakke bijmengingen van baksteenpuin. De boringen LB06 t/m LB10 (tot 2 m -mv) zijn uitgevoerd ter plaatse van het te graven leidingentracé (vanaf het laag gelegen weiland, over de Commandeurskade door de tuin van de woning naar de Zuidgaag). De bodemopbouw van de boringen LB06 t/m LB10 varieert sterk. In de boringen LB06 t/m LB08 is tot een diepte van 0,6 à 2 m -mv (matig zandige) klei aangetroffen met sporen of zwakke bijmengingen van (baksteen-) puin. Boring LB08 (in de tuin van de nabij gelegen woning) is op een diepte van 0,8 m -mv gestagneerd op een sterk kolengruis houdende laag (vanaf 0,6 m -mv).
In boring LB09 (ook in de tuin) is tot een diepte van 2 m -mv alleen matig fijn zand aangetroffen, zónder bijmengingen. In boring LB10 (in de tuin nabij de Zuidgaag) is vanaf maaiveld veen aangetroffen. Vanwege sterke bijmengingen met puin (vanaf 0,2 m -mv) is boring LB10 op een diepte van 0,7 m -mv gestagneerd.
3.2.2
Locatie 2 (Kwakelweg) Voor het verkennend landbodemonderzoek op locatie 2 zijn de boringen LB201 t/m LB206 uitgevoerd. Ter plaatse van de aan te leggen brug over de Middelwetering zijn de boringen LB201 en LB202 (gepland tot een diepte van 2 m – mv) uitgevoerd. De textuur van de grond bestaat tot de einddiepte van beide boringen uit (matig zandige) klei. In boring LB201 (aan de zijde van de Kwakelweg) zijn evenwel sterke bijmengingen van puin aangetroffen, waardoor de (hand-)boring op een diepte van 0,7 m -mv is gestagneerd. Boring LB202 (aan de polderzijde) kon daarentegen wel worden doorgezet tot 2 m -mv. In de ondergrond ter plaatse zijn tot de einddiepte van de boring sporen van baksteen en metselpuin aangetroffen. De boringen LB203 t/m LB06 (tot 1 m -mv) zijn uitgevoerd ter plaatse van de aan te leggen weg en het leidingentracé in het laag gelegen weiland (Commandeurspolder). De bodemopbouw van de boringen LB203 t/m LB206 varieert sterk en is afwisselend opgebouwd uit lagen (kleiig) veen, (matig fijn) zand en (matig zandige of matig siltige) klei. Plaatselijk zijn sporen baksteenpuin of slib in de grond aangetroffen.
13
3.3
Verkennend waterbodemonderzoek
3.3.1
Locatie 1 (Commandeurskade) Voor het verkennend waterbodemonderzoek op locatie 1 zijn de boringen WB01 t/m LB10 uitgevoerd. De boringen WB01 t/m WB04 (tot minimaal 0,5 meter in de vaste waterbodem) en WB05 en WB06 (tot 4 meter in de waterbodem) zijn uitgevoerd in de Lange Molensloot (gelegen in de Commandeurspolder). In alle boringen is op de vaste waterbodem een laag slib aangetroffen met een dikte variërend van 0,3 tot 0,7 meter. De textuur van de vaste waterbodem bestaat afwisselend uit lagen veen en (matig zandige) klei. De diepere waterbodem bestaat volledig uit (matig zandige) klei met laagjes zand. De boringen WB07 t/m WB09 (tot 0,5 meter in de waterbodem) zijn uitgevoerd in de zijsloot van de Lange Molensloot. In deze boringen is op de vaste waterbodem géén of slechts een dun laagje slib aangetroffen (dikte maximaal 0,1 meter). De textuur van de vaste waterbodem bestaat uit veen en/of (matig zandige) klei. Bodemvreemde bijmengingen zijn in de waterbodem van de Commandeurspolder niet aangetroffen. De boringen WB10 t/m WB15 zijn (vanaf een boot) uitgevoerd in de Zuidgaag. In alle boringen is op de vaste waterbodem een laag slib aangetroffen met een dikte van 0,7 à 0,8 meter. De textuur van de vaste waterbodem bestaat uit (sterk siltige) klei. Bodemvreemde bijmengingen zijn in de waterbodem van de Zuidgaag niet aangetroffen.
3.3.2
Locatie 2 (Kwakelweg) Voor het verkennend waterbodemonderzoek op locatie 2 zijn de boringen WB201 t/m WB215 uitgevoerd. De boringen WB201 t/m WB204 (tot minimaal 0,5 meter in de vaste waterbodem) zijn uitgevoerd in de zijsloot van de Lange Molensloot. In alle boringen is op de vaste waterbodem een laag slib aangetroffen met een dikte van 0,2 à 0,3 meter. De textuur van de vaste waterbodem bestaat uit veen. De boringen WB205 t/m WB209 (tot 3 meter in de waterbodem) zijn uitgevoerd in de Lange Molensloot. In alle boringen is op de vaste waterbodem een laag slib aangetroffen met een dikte van 0,4 à 0,5 meter. De textuur van de vaste waterbodem bestaat uit een laag veen (dikte 0,5 à 1,2 meter) op een ondergrond van (sterk siltige) klei met lagen (sterk kleiig) veen. Bodemvreemde bijmengingen zijn in de waterbodem van de Commandeurspolder niet aangetroffen. De boringen WB210 t/m WB215 zijn (vanaf een boot) uitgevoerd in de Middelwetering. In alle boringen is op de vaste waterbodem een laag slib aangetroffen met een dikte van circa 0,5 meter. De textuur van de vaste waterbodem bestaat uit (sterk siltige) klei. Bodemvreemde bijmengingen zijn in de waterbodem van de Middelwetering niet aangetroffen.
14
4
RESULTATEN LABORATORIUMONDERZOEK
4.1
Verkennend landbodemonderzoek
4.1.1
Samenstelling analysemonsters en laboratoriumonderzoek De met het veldwerk verkregen grondmonsters zijn naar gelang de textuur, de aan- of afwezigheid van bodemvreemde bijmengingen, de plaats van herkomst en diepte, samengesteld tot mengmonsters en analytisch onderzocht op verontreinigende stoffen. De samenstelling van de grondmengmonsters en het uitgevoerde laboratoriumonderzoek zijn samengevat in tabel 1 (locatie 1) en tabel 2 (locatie 2). Tabel 1: Samenstelling grondmengmonsters en laboratoriumonderzoek landbodem locatie 1 (Commandeurskade) Mengmonster: LB-MM1
Omschrijving: Bovengrond, klei
LB-MM2
Ondergrond, klei
LB-MM3
Ondergrond, veen
Deelmonsters (boringnummer en diepte in cm -mv): LB01 (0-50), LB02 (0-50), LB03 (0-50), LB04 (0-50), LB05 (0-50), LB06 (0-50), LB01 (50-70), LB02 (50-100/100-140), LB03 (80-100), LB04 (50-100), LB06 (90-120/120-170) LB01 (70-120/120-170), LB02 (140-170), LB03 (50-80), LB05 (50-100), LB06 (170-200),
Laboratoriumonderzoek*: STAP1 en PFAS STAP1
STAP1
* STAP1: Standaard NEN-pakket voor grond, incl. lutum en humus; PFAS: adviespakket Bodemplus 30 PFAS
Tabel 2: Samenstelling grondmengmonsters en laboratoriumonderzoek landbodem locatie 2 (Kwakelweg) Mengmonster: LB-MM101 LB-MM102 LB-MM103 LB-MM104
Omschrijving: Klei, sterk puinhoudend Boven- en ondergrond, klei Bovengrond, veen Ondergrond klei, sporen slib
Deelmonsters (boringnummer en diepte in cm -mv): LB201 (0-20/20-70)
Laboratoriumonderzoek*: STAP1
LB202 (0-50/50-100), LB202(100-140), LB203 (0-20), LB206 (0-30) LB203 (40-60), LB204 (0-50), LB205 (0-20), LB206 (30-60) LB202 (140-190/190-200), LB203 (60-100), LB204 (50-70), LB205 (20-50), LB206 (60-100)
STAP1 STAP1 STAP1
* STAP1: Standaard NEN-pakket voor grond, incl. lutum en humus.
4.1.2
Analyseresultaten en toetsing De analyseresultaten van het laboratoriumonderzoek (analysecertificaten) zijn opgenomen in bijlage 3. De analyseresultaten van de grond zijn getoetst door middel van de BoToVa-module T1(Beoordeling kwaliteit grond en bagger bij toepassing op of in de bodem) en de BoToVa-module T3 (Beoordeling kwaliteit van bagger en ontvangende bodem bij toepassing in een oppervlaktewaterlichaam). De toetsingstabellen zijn opgenomen in bijlage 4.1 (BoToVa-module T1) en bijlage 4.2 (BoToVa-module T3). In tabel 3 (locatie 1) en tabel 4 (locatie 2) zijn de toetsingsresultaten van het verkennend landbodemonderzoek samengevat. Tabel 3: Samenvatting toetsingsresultaten landbodem locatie 1 (Commandeurskade) Mengmonster:
Omschrijving:
LB-MM1
Bovengrond, klei
LB-MM2
Ondergrond, klei
LB-MM3
Ondergrond, veen
Overschrijding toetsingswaarden: som PFOS >3 µg/kg diverse PFAS >0,1 µg/kg Hg, Pb, Mo >AW Pb, Mo >AW
BoToVa-module T1: (toep. op landbodem) Altijd toepasbaar* PFAS: niet toepasbaar Wonen* (PFAS niet onderzocht) Wonen* (PFAS niet onderzocht)
BoToVa-module T3: (toep. in oppervl.water) Altijd toepasbaar PFAS: niet toepasbaar Altijd toepasbaar (PFAS niet onderzocht) Klasse A (PFAS niet onderzocht)
* de classificatie Altijd toepasbaar, Wonen, Industrie of Niet toepasbaar als landbodem is slechts indicatief
15
Tabel 4: Samenvatting toetsingsresultaten landbodem locatie 2 (Kwakelweg) Mengmonster:
Omschrijving:
LB-MM101
Klei, sterk puinhoudend Boven- en ondergrond, klei Bovengrond, veen Ondergrond klei, sporen slib
LB-MM102 LB-MM103 LB-MM104
Overschrijding toetsingswaarden: Zn, PAK >AW PCB (verhoogde rapp. grens) Hg >AW Hg, Pb, Mo, Zn >AW (geen)
BoToVa-module T1: (toep. op landbodem) Wonen* (PFAS niet onderzocht) Altijd toepasbaar* (PFAS niet onderzocht) Industrie* (PFAS niet onderzocht) Altijd toepasbaar* (PFAS niet onderzocht)
BoToVa-module T3: (toep. in oppervl.water) Klasse A (PFAS niet onderzocht) Altijd toepasbaar (PFAS niet onderzocht) Klasse A (PFAS niet onderzocht) Altijd toepasbaar (PFAS niet onderzocht)
* de classificatie Altijd toepasbaar, Wonen, Industrie of Niet toepasbaar als landbodem is slechts indicatief
4.1.3
Toelichting toetsingsresultaten verkennend landbodemonderzoek
4.1.3.1
Aangetroffen verontreinigingen Met het verkennend bodemonderzoek zijn in de grond van locatie 1 en locatie 2 géén of slechts zeer lichte verontreinigingen (d.w.z. gehalten hoger dan de AW) aangetoond. De licht verhoogde gehalten aan kwik, lood, molybdeen en zink die in de grond zijn aangetoond, zijn veelal lager dan 2x AW (en derhalve te beschouwen als marginale verontreinigingen). De verhoogd gehalten aan molybdeen zijn hier naar verwachting van natuurlijke oorsprong (afkomstig uit mariene afzettingen).
4.1.3.2
Beoordeling kwaliteit grond bij toepassing als landbodem (BoToVa-module T1) Volgens de toetsingsregels wordt voor grond met kwaliteit AW voor maximaal 2 stoffen wordt een overschrijding tot maximaal 2x AW toegestaan. Hierdoor wordt de feitelijk (zeer) licht verontreinigde grond geclassificeerd als ‘Wonen’ of zelfs als ‘Industrie’. Hierbij moet nadrukkelijk worden opgemerkt dat een classificatie op basis van de resultaten van een verkennend bodemonderzoek slechts indicatief is. De definitieve toepassingskwaliteit van grond als landbodem moet door middel van een partijkeuring (conform het Besluit bodemkwaliteit) worden vastgesteld.
4.1.3.3
Beoordeling kwaliteit grond bij toepassing als waterbodem (BoToVa-module T3) Wat betreft de kwaliteit van de grond bij toepassing als waterbodem wordt onderscheid gemaakt in klasse A, klasse B en ‘Altijd toepasbaar’ (vergelijkbaar met klasse AW voor landbodem).
4.1.3.4
Beoordeling gehalten aan PFAS De gehalten aan PFAS zijn alleen van belang ingeval van de afvoer van de grond en het hergebruik als land- of waterbodem elders. In dit geval is alleen de kleiige bovengrond van locatie 1 (mengmonster LB-MM1) onderzocht op PFAS (de ondergrond is PFAS-onverdacht). In de kleiige bovengrond is een totaal-gehalte aan PFOS aangetoond hoger dan de voorlopige maximale toepassingswaarde als landbodem (3 µg/kg). Ondanks de classificatie ‘Wonen’ (op basis van de gehalten aan stoffen conform het Standaardpakket voor grond) is de kleiige bovengrond (volgens de huidige PFAS-normen) elders niet toepasbaar als landbodem. Voor de toepassing van de grond in oppervlaktewater (als waterbodem) overschrijden meerdere PFAS-parameters de toegestane detectiegrens van 0,1 µg/kg. Dit betekent in dat eventueel vrijkomende, kleiige bovengrond (volgens de huidige, voorlopige PFAS-normen) elders niet toepasbaar is (niet als landbodem en ook niet als waterbodem) en dus moet worden afgevoerd naar een definitieve opslagplaats (met PFAS verontreinigde grond is niet reinigbaar).
16
4.2
Verkennend waterbodemonderzoek
4.2.1
Samenstelling analysemonsters en laboratoriumonderzoek De monsters van de waterbodem zijn naar gelang de textuur samengesteld tot mengmonsters en analytisch onderzocht op verontreinigende stoffen. De samenstelling van de mengmonsters en het uitgevoerde laboratoriumonderzoek zijn samengevat in tabel 5 (locatie 1) en tabel 6 (locatie 2). Tabel 5: Samenstelling mengmonsters en laboratoriumonderzoek waterbodem locatie 1 (Commandeurskade) Mengmonster: (nr.) WB-MM1
Omschrijving: Slib, Zuidgaag
WB-MM2
Vaste waterbodem (klei), Zuidgaag
WB-MM3
Slib, poldersloten
WB-MM4
Vaste waterbodem (klei), poldersloten
WB-MM5
Vaste waterbodem (veen) poldersloten
Deelmonsters: (boringnummer en diepte in cm -waterpeil) WB10 (90-140/140-170), WB11 (70-120/120-140), WB12 (100-150/150-180), WB13 (70-120/120-140), WB14 (80-130/130-150), WB15 (70-120/120-140) WB10 (170-220), WB11 (140-190), WB12 (180-230), WB13 (140-190), WB14 (150-190), WB15 (140-190) WB01 (80-110), WB02 (80-120), WB03 (80-130/130-150), WB04 (80-110), WB05 (60-90), WB06 (60-90) WB01 (110-150), WB02 (120-170), WB03 (150-170), WB04 (110-160/160-190), WB05 (90-140/140-150), WB06 (90-140/140-150) WB01 (150-160), WB03 (170-200), WB04 (190-240/240-250), WB05 (150-170), WB06 (150-170), WB07 (50-80)
Laboratoriumonderzoek*: STAPS + PFAS
STAPS + PFAS
STAPS + PFAS
STAPS + PFAS
STAPS + PFAS
* STAPS: Standaard NEN-pakket voor regionale waterbodem, incl. lutum en humus; PFAS: adviespakket Bodemplus 30 PFAS
Tabel 6: Samenstelling mengmonsters en laboratoriumonderzoek waterbodem locatie 2 (Kwakelweg) Mengmonster: (nr.) WB-MM101
Omschrijving: Slib, Middelwetering
WB-MM102
Vaste waterbodem (klei) Middelwetering
WB-MM103
Slib, poldersloten
WB-MM104
Vaste waterbodem (veen) poldersloten
WB-MM105
Vaste waterbodem (klei) poldersloten
Deelmonsters: (boringnummer en diepte in cm -waterpeil) WB210 (90-140), WB211 (90-140), WB 212 (100-150), WB 213 (100-150), WB214 (100-150), WB215 (100-150) WB210 (140-190), WB211 (140-190), WB 212 (150-200), WB 213 (150-200), WB214 (150-200), WB215 (150-1200) WB201 (20-40), WB202 (20-40), WB203 (20-50), WB204 (20-40), WB205 (40-70), WB206 (40-80), WB207 (50-80), WB208 (40-90), WB209 (50-90) WB201 (40-90), WB202 (40-90), WB203 (50-100), WB204 (40-90), WB205 (70-120), WB206 (80-130), WB207 (80-130), WB208 (90-140), WB209 (90-140) WB205 (120-170), WB206 (130-180), WB207 (200-250), WB208 (200-250), WB209 (200-250)
Laboratoriumonderzoek*: STAPS + PFAS
STAPS + PFAS
STAPS + PFAS
STAPS + PFAS
STAPS
* STAPS: Standaard NEN-pakket voor regionale waterbodem, incl. lutum en humus; PFAS: adviespakket Bodemplus 30 PFAS
4.2.2
Analyseresultaten en toetsing De analyseresultaten van het laboratoriumonderzoek (analysecertificaten) zijn opgenomen in bijlage 3. De analyseresultaten van de waterbodem zijn getoetst door middel van de BoToVa-modules: - T1: Beoordeling kwaliteit grond en bagger bij toepassing op of in de bodem, - T3: Beoordeling kwaliteit van bagger en ontvangende bodem bij toepassing in een oppervlaktewaterlichaam, - T5: Beoordeling kwaliteit van bagger bij verspreiden op aangrenzend perceel (landbodem), en - T6: Beoordeling kwaliteit van bagger bij verspreiden in een zoet oppervlaktewaterlichaam.
17
De toetsingstabellen zijn opgenomen in bijlage 4.1 (BoToVa-module T1), bijlage 4.2 (BoToVa-module T3), bijlage 4.3 (BoToVa-module T5) en bijlage 4.4 (BoToVa-module T6). In tabel 7 (locatie 1) en tabel 8 (locatie 2) zijn de toetsingsresultaten van het verkennend waterbodemonderzoek samengevat. Tabel 7: Samenvatting toetsingsresultaten waterbodem locatie 1 (Commandeurskade) Mengmonster:
Omschrijving:
Overschrijding toetsingswaarden:
WB-MM1
Slib, Zuidgaag
WB-MM2
Vaste waterbodem (klei), Zuidgaag Slib, poldersloten
Cd, Pb, Mo, Zn, PAK, PCB, min. olie >AW PFAS >0,1 µg/kg Hg, Pb >AW PFAS <0,1 µg/kg
WB-MM3
WB-MM4
WB-MM5
Vaste waterbodem (klei), poldersloten Vaste waterbodem (veen) poldersloten
Pb, Mo, Zn >AW PFAS >0,1 µg/kg (geen) PFAS <0,1 µg/kg Mo >AW PFAS <0,1 µg/kg
BoToVa- T1 (toepassing landbodem) Industrie* PFAS beperkt toepasbaar
BoToVa- T3 (toepassing waterbodem) Klasse A PFAS niet toepasbaar
BoToVa- T5 (verspreiden landbodem) Verspreidbaar PFAS beperkt verspreidbaar
BoToVa- T6 (verspreiden opp.water) Verspreidbaar PFAS niet verspreidbaar
Altijd toepasbaar*
Altijd toepasbaar
Verspreidbaar
Verspreidbaar
Wonen* PFAS beperkt toepasbaar Altijd toepasbaar*
Klasse A PFAS niet toepasbaar Altijd toepasbaar
Verspreidbaar PFAS beperkt verspreidbaar Verspreidbaar
Verspreidbaar PFAS niet verspreidbaar Verspreidbaar
Wonen*
Klasse B
Verspreidbaar
Verspreidbaar
* de classificatie Altijd toepasbaar, Wonen, Industrie of Niet toepasbaar is op basis van een verkennend landbodemonderzoek slechts indicatief
Tabel 8: Samenvatting toetsingsresultaten waterbodem locatie 2 (Kwakelweg) BoToVa- T1 (toepassing landbodem) Industrie* PFAS beperkt toepasbaar
BoToVa- T3 (toepassing waterbodem) Klasse A PFAS niet toepasbaar
BoToVa- T5 (verspreiden landbodem) Verspreidbaar PFAS beperkt verspreidbaar
BoToVa- T6 (verspreiden opp.water) Verspreidbaar PFAS niet verspreidbaar
Wonen*
Klasse A
Verspreidbaar
Verspreidbaar
Hg, Mo, Zn >AW PFAS >0,1 µg/kg
Wonen* PFAS beperkt toepasbaar
Klasse B PFAS niet toepasbaar
Verspreidbaar PFAS beperkt verspreidbaar
Niet verspreidbaar PFAS niet verspreidbaar Niet verspreidbaar PFAS niet verspreidbaar Verspreidbaar (PFAS niet onderzocht)
Mengmonster:
Omschrijving:
Overschrijding toetsingswaarden:
WBMM101
Slib, Middelwetering
WBMM102
Vaste waterbodem (klei) Middelwetering Slib, poldersloten
Cd, Cu, Hg, Pb, Mo, Zn, PAK, min. olie >AW PFAS >0,1 µg/kg Hg, Pb, Zn >AW PFAS <0,1 µg/kg
WBMM103
WBMM104
Vaste waterbodem (veen) poldersloten
Mo >AW PFAS >0,1 µg/kg
Wonen* PFAS beperkt toepasbaar
Klasse B PFAS niet toepasbaar
Verspreidbaar PFAS beperkt verspreidbaar
WBMM105
Vaste waterbodem (klei) poldersloten
Mo >AW (PFAS niet onderzocht)
Altijd toepasbaar* (PFAS niet onderzocht)
Altijd toepasbaar (PFAS niet onderzocht)
Verspreidbaar (PFAS niet onderzocht)
* de classificatie Altijd toepasbaar, Wonen, Industrie of Niet toepasbaar als landbodem is slechts indicatief
18
4.2.3
Toelichting toetsingsresultaten verkennend waterbodemonderzoek
4.2.3.1
Aangetroffen verontreinigingen In het slib en de vaste waterbodem van zowel de beide boezemsloten (Zuidgaag en Middelwetering) alsook in het slib en de vaste waterbodem van de poldersloten zijn (zeer) lichte verontreinigingen (d.w.z. gehalten hoger dan de AW) aangetoond. De hoogste mate van verontreiniging is (zoals verwacht) aangetoond in het slib van de beide boezemsloten. In de onderliggende vaste waterbodem zijn minder of zelfs geen verhoogde gehalten aangetoond. Opvallend is dat in het slib en de vaste waterbodem vaak licht verhoogde gehalten aan molybdeen zijn aangetoond. De verhoogde gehalten aan molybdeen zijn hier naar verwachting van natuurlijke aard (afkomstig van mariene afzettingen) en zijn daarom feitelijk niet aan te merken als een bodemverontreiniging (welke een antropogene oorzaak heeft). Wanneer de verhoogde gehalten aan molybdeen buiten beschouwing worden gelaten, dan zijn in de vaste waterbodem van de poldersloten géén verontreinigingen aangetoond. Wat betreft aangetroffen verontreinigingen zijn in het slib van beide boezemsloten meerdere zware metalen (vooral cadmium, lood en zink) en daarnaast PAK en minerale olie verhoogd aangetroffen. De oorzaak van deze diffuse verontreinigingen dient gezocht te worden in het landbouwkundig gebruik van de omliggende gronden (weilanden, tuinbouwkassen), het verkeer en bebouwing.
De verhoogde gehalten aan minerale olie en PAK in het slib houden mogelijk verband met de (gemotoriseerde) scheepvaart op beide boezemsloten.
4.2.3.2
Beoordeling kwaliteit waterbodem bij toepassing als landbodem (BoToVa-module T1) Op basis van de gehalten aan verontreinigende stoffen conform het Standaard NEN-pakket voor waterbodem, is vrijkomend slib uit beide boezemsloten (Zuidgaag en Middelwetering) op land toepasbaar als grond voor industrie (IND). Vrijkomend slib uit de poldersloten is op land toepasbaar als grond voor wonen (WON). Omdat in het slib zeer licht verhoogde gehalten aan PFAS zijn aangetoond (hoger dan de bepalingsgrens van de analyse) is het slib als landbodem beperkt toepasbaar (niet in een grondwaterbeschermingsgebied). Vrijkomende vaste waterbodem (klei en veen) is op land toepasbaar als grond voor wonen (WON) of altijd toepasbaar (AT). Omdat in het veen op locatie 2 een zeer licht verhoogd gehalte aan PFAS is aangetoond (hoger dan de bepalingsgrens van de analyse) is vrijkomend veen afkomstig van locatie 2 als landbodem beperkt toepasbaar (niet in een grondwaterbeschermingsgebied).
4.2.3.3
Beoordeling kwaliteit waterbodem bij toepassing als waterbodem (BoToVa-module T3) Op basis van de gehalten aan verontreinigende stoffen conform het Standaard NEN-pakket voor waterbodem, is vrijkomend slib (uit zowel de boezem- als poldersloten) toepasbaar als klasse A óf als klasse B (vanwege een verhoogd gehalte aan molybdeen). Omdat in het slib zeer licht verhoogde gehalten aan PFAS zijn aangetoond (hoger dan de bepalingsgrens van de analyse) is vrijkomend slib niet toepasbaar als waterbodem. Vrijkomende vaste waterbodem (klei en veen) afkomstig uit de boezem- als poldersloten is op basis van de stoffen conform het Standaardpakket, deels altijd toepasbaar (AT), deels als klasse A of deels als klasse B (vanwege een verhoogd gehalte aan molybdeen). Omdat in het veen op locatie 2 een zeer licht verhoogd gehalte aan PFAS is aangetoond, is vrijkomend veen afkomstig van locatie 2 als waterbodem niet toepasbaar.
4.2.3.4
Beoordeling kwaliteit waterbodem bij verspreiden op land (BoToVa-module T5) Het vrijkomend slib en vaste waterbodem (veen/klei) zijn verspreidbaar op land. Vanwege verhoogde gehalten aan PFAS (hoger dan de bepalingsgrens van de analyse) is vrijkomend slib en vrijkomend veen afkomstig van locatie 2 evenwel beperkt toepasbaar als landbodem (niet in een grondwaterbeschermingsgebied).
19
4.2.3.5
Beoordeling kwaliteit waterbodem bij verspreiden op waterbodem (BoToVa-module T6) Op basis van de gehalten aan stoffen conform het Standaardpakket, zijn vrijkomend slib en vaste waterbodem (veen/klei) veelal verspreidbaar als waterbodem in zoet oppervlaktewater. Alleen het slib en de venige vaste waterbodem van locatie 2 (Kwakelweg) zijn vanwege een natuurlijk verhoogd gehalte aan molybdeen, niet verspreidbaar. Omdat in het slib alsook in de venige waterbodem van locatie 2 verhoogde gehalten aan PFAS zijn aangetoond (hoger dan de bepalingsgrens van de analyse) zijn het vrijkomende slib en de venige waterbodem van locatie 2 niet verspreidbaar als waterbodem.
4.2.3.6
Beoordeling gehalten aan PFAS De gehalten aan PFAS zijn alleen van belang bij de afvoer van baggerspecie en de toepassing hiervan als land- of waterbodem elders. In dit geval zijn het slib en de vaste waterbodem (klei en veen) van locatie 1 (Commandeurskade) en locatie 2 (Kwakelweg) onderzocht op PFAS (met uitzondering van de kleiige waterbodem in de poldersloten van locatie 2). Verhoogde gehalten aan PFAS zijn alleen aangetoond in het slib (van zowel de boezem- alsook de poldersloten) en in de venige waterbodem in de poldersloten van locatie 2. In de kleiige waterbodem (van zowel de boezem- alsook de poldersloten) zijn daarentegen geen verhoogde gehalten aan PFAS aangetoond. Voor de toepassing van grond of baggerspecie in oppervlaktewater geldt voor PFAS momenteel in principe een nul-tolerantie (bepalingsgrens 0,1 µg/kg). Een uitzondering hierop vormt de toepassing van baggerspecie in hetzelfde oppervlaktewater of in aansluitende (sediment-delende) stroomafwaarts gelegen oppervlaktewateren en in ophogingen (uitgezonderd diepe plassen) of in waterbouwkundige constructies in hetzelfde oppervlaktewater (voor de volledige omschrijving wordt verwezen naar het ‘Tijdelijk Handelingskader PFAS’).
Dit komt erop neer dat vrijkomende baggerspecie waarin verhoogde gehalten aan PFAS zijn aangetoond (in dit geval het slib en het veen op locatie 2) op land beperkt toepasbaar of verspreidbaar is (niet in een grondwaterbeschermingsgebied) en als waterbodem niet toepasbaar of verspreidbaar is, uitgezonderd in hetzelfde oppervlaktewater als van waaruit het afkomstig is.
20
5
CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN
5.1
Landbodem De resultaten van het uitgevoerde verkennend (land-)bodemonderzoek conform NEN 5740 volgens de strategie ONV zijn géén erkend bewijsmiddel in het kader van het Besluit bodemkwaliteit (Bbk). Op basis van de resultaten van het verkennend landbodemonderzoek (met aangepaste monsternemingsstrategie) kan ten aanzien van de milieuhygiënische kwaliteit van de grond (landbodem) ter plaatse van de onderzoekslocaties in en nabij de Commandeurspolder te Maasland, het volgende worden geconcludeerd:
5.1.1
Locatie 1: Commandeurskade Bovengrond klei: Milieuhygiënische kwaliteit (Standaard NEN-pakket): niet verontreinigd Indicatieve kwaliteit conform Bbk: Altijd toepasbaar (land- en waterbodem) PFAS: diverse PFAS >0,1 µg/kg; som-PFOS >3 µg/kg Vrijkomende bovengrond elders niet-toepasbaar als grond of als waterbodem (vanwege PFAS) Aanbeveling: vrijkomende bovengrond voor zover mogelijk op locatie hergebruiken. Overtollige bovengrond afvoeren naar definitieve opslagplaats (DOP). Afhankelijk van de hoeveelheid kan het uitvoeren van een partijkeuring noodzakelijk zijn. Ondergrond klei: Milieuhygiënische kwaliteit (Standaard NEN-pakket): licht verontreinigd Indicatieve kwaliteit conform Bbk: Wonen (landbodem) of Altijd toepasbaar (waterbodem) PFAS: niet onderzocht (ondergrond PFAS-onverdacht) Aanbeveling: vrijkomende ondergrond van klei zoveel mogelijk op locatie hergebruiken. Overtollige grond afvoeren naar grondbank. Afhankelijk van de hoeveelheid kan het uitvoeren van een partijkeuring noodzakelijk zijn. Ondergrond veen: Milieuhygiënische kwaliteit (Standaard NEN-pakket): licht verontreinigd Indicatieve kwaliteit conform Bbk: Wonen (landbodem) of Klasse A (waterbodem) PFAS: niet onderzocht (ondergrond PFAS-onverdacht Aanbeveling: vrijkomende veengrond zoveel mogelijk op locatie hergebruiken. Overtollige grond afvoeren naar een grondbank.
Afhankelijk van de hoeveelheid kan het uitvoeren van een partijkeuring noodzakelijk zijn.
21
5.1.2
Locatie 2: Kwakelweg Bovengrond klei, sterk puinhoudend (Kwakelweg): Milieuhygiënische kwaliteit (Standaard NEN-pakket): licht verontreinigd Indicatieve kwaliteit conform Bbk: Wonen (landbodem) of Klasse A (waterbodem) PFAS: niet onderzocht Aanbeveling: vrijkomende grond voor zover mogelijk op locatie hergebruiken. Overtollige grond afvoeren naar een grondbank. Afhankelijk van de hoeveelheid kan het uitvoeren van een partijkeuring noodzakelijk zijn. Boven- en ondergrond klei (polder): Milieuhygiënische kwaliteit (Standaard NEN-pakket): zeer licht verontreinigd Indicatieve kwaliteit grond conform Bbk: Altijd toepasbaar (land- en waterbodem) PFAS: niet onderzocht (ondergrond PFAS-onverdacht Aanbeveling: vrijkomende kleigrond voor zover mogelijk op locatie hergebruiken. Overtollige grond afvoeren naar een grondbank. Afhankelijk van de hoeveelheid kan het uitvoeren van een partijkeuring noodzakelijk zijn. Bovengrond veen (polder): Milieuhygiënische kwaliteit (Standaard NEN-pakket): licht verontreinigd Indicatieve kwaliteit grond conform Bbk: Industrie (landbodem) of Klasse A (waterbodem) PFAS: niet onderzocht Aanbeveling: vrijkomende veengrond voor zover mogelijk op locatie hergebruiken. Overtollige grond afvoeren naar een grondbank. Afhankelijk van de hoeveelheid kan het uitvoeren van een partijkeuring noodzakelijk zijn.
Ondergrond klei (polder): Milieuhygiënische kwaliteit (Standaard NEN-pakket): niet verontreinigd Indicatieve kwaliteit grond conform Bbk: Altijd toepasbaar (land- en waterbodem) PFAS: niet onderzocht (ondergrond PFAS-onverdacht) Aanbeveling: vrijkomende kleigrond voor zover mogelijk op locatie hergebruiken. Overtollige grond afvoeren naar een grondbank. Afhankelijk van de hoeveelheid kan het uitvoeren van een partijkeuring noodzakelijk zijn.
22
5.2
Waterbodem De resultaten van een verkennend waterbodem conform NEN5720 zij een erkend bewijsmiddel in het kader van het Besluit bodemkwaliteit (Bbk). Op basis van de resultaten van het verkennend waterbodemonderzoek (met aangepaste monsternemingsstrategie) kan ten aanzien van de milieuhygiënische kwaliteit van de watergrond (slib en vaste waterbodem) ter plaatse van de onderzoekslocaties in en nabij de Commandeurspolder te Maasland, het volgende worden geconcludeerd:
5.2.1
Locatie 1: Commandeurskade
5.2.1.1
Deellocatie Zuidgaag (boezemsloot) Slib -
-
Milieuhygiënische kwaliteit (Standaard NEN-pakket): licht verontreinigd Kwaliteit baggerspecie conform Bbk: Klasse A (waterbodem) of Industrie (landbodem) PFAS: diverse PFAS >0,1 µg/kg (lager dan max. toepassingswaarde) Aanbeveling: vrijkomend slib (baggerspecie) voor zover mogelijk toepassen of verspreiden in hetzelfde oppervlaktewaterlichaam, verspreiden op aangrenzend perceel of toepassen als grond voor industrie (niet mogelijk in grondwaterbeschermingsgebieden). Vrijkomend slib is in ander oppervlaktewater niet toepasbaar of verspreidbaar als waterbodem. Overtollig (niet verspreidbaar of toepasbaar) slib afvoeren naar een grond- of baggerdepot. Afhankelijk van de hoeveelheid kan het uitvoeren van een partijkeuring noodzakelijk zijn.
Vaste waterbodem (klei) Milieuhygiënische kwaliteit (Standaard NEN-pakket): zeer licht verontreinigd Kwaliteit baggerspecie conform Bbk: Altijd toepasbaar (waterbodem en landbodem) PFAS: <0,1 µg/kg Aanbeveling: vrijkomende vaste waterbodem (baggerspecie) voor zover mogelijk toepassen of verspreiden in hetzelfde oppervlaktewaterlichaam, verspreiden op aangrenzend perceel of elders toepassen als schone grond (landbodem) of als schone waterbodem. Overtollige (niet verspreidbare of toepasbare) baggerspecie afvoeren naar een grond- of baggerdepot. Afhankelijk van de hoeveelheid kan het uitvoeren van een partijkeuring noodzakelijk zijn.
5.2.1.2
Deellocatie poldersloten (Commandeurspolder) Slib -
-
Milieuhygiënische kwaliteit (Standaard NEN-pakket): licht verontreinigd Kwaliteit baggerspecie conform Bbk: Klasse A (waterbodem) of Wonen (landbodem) PFAS: diverse PFAS >0,1 µg/kg (lager dan max. toepassingswaarde) Aanbeveling: vrijkomend slib (baggerspecie) voor zover mogelijk toepassen of verspreiden in hetzelfde oppervlaktewaterlichaam, verspreiden op aangrenzend perceel of elders toepassen als grond voor Wonen (niet mogelijk in grondwaterbeschermingsgebieden). Vrijkomend slib is in ander oppervlaktewater niet toepasbaar of verspreidbaar als waterbodem. Overtollig (niet verspreidbaar of toepasbaar) slib afvoeren naar een grond- of baggerdepot. Afhankelijk van de hoeveelheid kan het uitvoeren van een partijkeuring noodzakelijk zijn.
23
Vaste waterbodem (klei) Milieuhygiënische kwaliteit (Standaard NEN-pakket): niet verontreinigd Kwaliteit baggerspecie conform Bbk: Altijd toepasbaar (waterbodem en landbodem) PFAS: <0,1 µg/kg Aanbeveling: vrijkomende baggerspecie (klei) voor zover mogelijk toepassen of verspreiden in hetzelfde oppervlaktewaterlichaam, verspreiden op aangrenzend perceel of elders toepassen als schone grond (landbodem) of als schone waterbodem. Overtollige (niet verspreidbare of toepasbare) baggerspecie afvoeren naar een grond- of baggerdepot. Afhankelijk van de hoeveelheid kan het uitvoeren van een partijkeuring noodzakelijk zijn. Vaste waterbodem (veen) Milieuhygiënische kwaliteit (Standaard NEN-pakket): licht verontreinigd Kwaliteit baggerspecie conform Bbk: Klasse B (waterbodem) of Wonen (landbodem) PFAS: <0,1 µg/kg Aanbeveling: vrijkomende baggerspecie (veen) voor zover mogelijk verspreiden in hetzelfde oppervlaktewaterlichaam, verspreiden op aangrenzend perceel of elders toepassen als waterbodem klasse B of als grond voor wonen (landbodem). Overtollige (niet verspreidbare of toepasbare) baggerspecie afvoeren naar een grond- of baggerdepot. Afhankelijk van de hoeveelheid kan het uitvoeren van een partijkeuring noodzakelijk zijn.
5.2.2
Locatie 2: Kwakelweg
5.2.2.1
Deellocatie Middelwetering (boezemsloot) Slib -
-
Milieuhygiënische kwaliteit (Standaard NEN-pakket): licht verontreinigd Kwaliteit baggerspecie conform Bbk: Klasse A (waterbodem) of Industrie (landbodem) PFAS: diverse PFAS >0,1 µg/kg (lager dan max. toepassingswaarde) Aanbeveling: vrijkomend slib (baggerspecie) voor zover mogelijk toepassen of verspreiden in hetzelfde oppervlaktewaterlichaam, verspreiden op aangrenzend perceel of toepassen als grond voor industrie (niet mogelijk in grondwaterbeschermingsgebieden). Vrijkomend slib is in ander oppervlaktewater niet verspreidbaar of toepasbaar als waterbodem. Overtollig (niet verspreidbaar of toepasbaar) slib afvoeren naar een grond- of baggerdepot. Afhankelijk van de hoeveelheid kan het uitvoeren van een partijkeuring noodzakelijk zijn.
Vaste waterbodem (klei) Milieuhygiënische kwaliteit (Standaard NEN-pakket): licht verontreinigd Kwaliteit baggerspecie conform Bbk: Wonen PFAS: <0,1 µg/kg Aanbeveling: vrijkomende vaste waterbodem (baggerspecie) voor zover mogelijk toepassen of verspreiden in hetzelfde oppervlaktewaterlichaam, verspreiden op aangrenzend perceel of elders toepassen als grond voor wonen (landbodem) of als waterbodem klasse A. Overtollige (niet verspreidbare of toepasbare) baggerspecie afvoeren naar een grond- of baggerdepot. Afhankelijk van de hoeveelheid kan het uitvoeren van een partijkeuring noodzakelijk zijn
24
5.2.2.2
Deellocatie poldersloten (Commandeurspolder) Slib -
-
Milieuhygiënische kwaliteit (Standaard NEN-pakket): licht verontreinigd Kwaliteit baggerspecie conform Bbk: Klasse B (waterbodem) of Wonen (landbodem) PFAS: diverse PFAS >0,1 µg/kg (lager dan max. toepassingswaarde) Aanbeveling: vrijkomend slib (baggerspecie) voor zover mogelijk toepassen of verspreiden in hetzelfde oppervlaktewaterlichaam, verspreiden op aangrenzend perceel of elders toepassen als grond voor Wonen (niet mogelijk in grondwaterbeschermingsgebieden). Vrijkomend slib is elders niet toepasbaar of verspreidbaar als waterbodem. Overtollig (niet verspreidbaar of toepasbaar) slib afvoeren naar een grond- of baggerdepot. Afhankelijk van de hoeveelheid kan het uitvoeren van een partijkeuring noodzakelijk zijn.
Vaste waterbodem (veen) Milieuhygiënische kwaliteit (Standaard NEN-pakket): licht verontreinigd Kwaliteit baggerspecie conform Bbk: Klasse B (waterbodem) of wonen (landbodem) PFAS: diverse PFAS >0,1 µg/kg (lager dan max. toepassingswaarde) Aanbeveling: vrijkomende baggerspecie (veen) voor zover mogelijk toepassen of verspreiden in hetzelfde oppervlaktewaterlichaam, verspreiden op aangrenzend perceel of elders toepassen als grond voor wonen (landbodem). Vrijkomend slib is in ander oppervlaktewater niet toepasbaar of verspreidbaar als waterbodem. Overtollige (niet verspreidbare of toepasbare) baggerspecie afvoeren naar een grond- of baggerdepot. Afhankelijk van de hoeveelheid kan het uitvoeren van een partijkeuring noodzakelijk zijn. Vaste waterbodem (klei) Milieuhygiënische kwaliteit (Standaard NEN-pakket): licht verontreinigd Kwaliteit baggerspecie conform Bbk: Altijd toepasbaar (als grond- en waterbodem) PFAS: niet onderzocht Aanbeveling: vrijkomende baggerspecie (klei) voor zover mogelijk verspreiden in hetzelfde oppervlaktewaterlichaam, verspreiden op aangrenzend perceel of elders toepassen als schone grond (landbodem). Overtollige (niet verspreidbare of toepasbare) baggerspecie afvoeren naar een grond- of baggerdepot. Afhankelijk van de hoeveelheid kan het uitvoeren van een partijkeuring noodzakelijk zijn.
25
BIJLAGEN
B1 SITUATIETEKENINGEN MET BOORLOCATIES -
Locatie 1 (Commandeurskade) Locatie 2 (Kwakelweg)
B1-1
B1.1 Locatie 1 (Commandeurskade)
B1-2
1:500
B1.2 Locatie 2 (Kwakelweg)
B1-3
1:500
B2 PROFIELBESCHRIJVINGEN BORINGEN -
Locatie 1: boringen Commandeurskade Locatie 2: boringen Kwakelweg
B2-1
B2.1 Boringen locatie 1 (Commandeurskade) -
Landbodem: boringen LB01 t/m LB10 Waterbodem: boringen WB01 t/m WB09 (poldersloten) en WB10 t/m WB15 (Zuidgaag)
B2-2
Boring:
LB01
X 78449,18
Boring:
Y 439803,34
weiland
0
0
LB02 0
0
Klei, matig zandig, zwak humeus, zwak wortelhoudend, neutraalbruin
Y 439800,92
Klei, matig zandig, matig humeus, zwak wortelhoudend, donkerbruin
1
1
50
50
X 78440,48 weiland
50
50 Klei, matig zandig, zwak slibhoudend, donker grijsbruin
2
Klei, matig zandig, zwak humeus, zwak slibhoudend, donker grijsbruin
70
2
Veen, zwak plantenresten houdend, donkerbruin
3
100
100
3 140
4
150
Veen, zwak plantenresten houdend, donkerbruin
150
4
170
170
Klei, matig zandig, sporen plantenresten, lichtgrijs
5
200
Klei, sterk siltig, zwak plantenresten houdend, neutraalgrijs 5
200
6 250
250
6
250 Veen, zwak plantenresten houdend, donkerbruin
7 270
270
Klei, sterk siltig, neutraalgrijs
Veen, zwak kleiïg, zwak plantenresten houdend, donkerbruin
7 8 300
300
300
Klei, sterk siltig, resten veen, neutraalgrijs
8
9
350
350
9 10 400
400
Boring:
LB03 0
0
400
400
X 78442,44
Boring:
Y 439807,40
weiland
LB04 0
0
Klei, matig zandig, zwak humeus, zwak puinhoudend, sporen roest 1
50
50
50 Veen, zwak kleiïg, sporen baksteen, donkerbruin
Klei, matig zandig, matig baksteenhoudend, zwak grindhoudend, sporen roest, neutraal grijsbruin
2 2
80
Klei, matig zandig, sporen slib, donkergrijs
3 100
Y 439812,43
Klei, matig zandig, zwak humeus, zwak baksteenhoudend, donkerbruin
1
50
X 78441,22 weiland
100
100
Projectnaam:
100
21.0338 Handmatig milieutechnisch land- en Projectcode: waterbodem onderzoek 2021-004271 te Maasland -
Locatienaam: Veldwerkbureau: Commandeurskade 17 Boormeester:
L. Mulders
Schaal:
1: 30
Getekend volgens: NEN 5104
Boring:
LB05
X 78449,53
Boring:
Y 439809,51
weiland
0
0
LB06 0
0
Klei, matig zandig, zwak humeus, zwak baksteenhoudend, zwak puinhoudend, donkerbruin
Y 439801,81
Klei, sterk zandig, zwak humeus, zwak baksteenhoudend, zwak zandhoudend, neutraal grijsbruin
1
1
50
50
X 78435,49 weiland
50 Veen, zwak kleiïg, sporen roest, neutraal grijsbruin
2 70
2
Klei, matig zandig, sporen roest
3 90 100