06 Commandeurskade 17, Maasland_Bijlagen toelichting_Bijlage 4 Vooronderzoek waterbodem.pdf

Opdrachtgever: Projectnummer: Datum:

Hoogheemraadschap Delfland HHD021 15 januari 2021

Opdrachtgever: Projectnummer: Rapportnummer: Status: Datum:

Hoogheemraadschap Delfland HHD021 MIL21.011 Definitief 15 januari 2021

Opsteller: BC

+C0BC+-

T 088 - 33 66 333 F 088 - 33 66 099 E info@kragten.nl

Verificatie: PKaa Validatie: BCo

© 2019 Kragten Niets uit dit rapport mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook zonder voorafgaande toestemming van Kragten. Het is tevens verboden informatie en kennis verwerkt in dit rapport ter beschikking te stellen aan derden of op andere wijze toe te passen dan waaraan in de overeenkomst toestemming wordt verleend.

+R0PKaa+-+V0BCo+-

INHOUDSOPGAVE 2.1 2.1.1 2.1.2 2.1.3 2.1.4 2.1.4.1 2.1.4.2 2.1.4.3 2.1.4.4 2.1.4.5 2.1.4.6 2.1.5 2.1.5.1 2.1.5.2 2.1.6 2.1.6.1 2.1.6.2 2.1.6.3 2.1.6.4

Algemene gegevens .................................................................................................................................................... 9 Locatie 1 .................................................................................................................................................................. 9 Locatie 2 ................................................................................................................................................................ 10 Watertype en sedimentatiepatroon............................................................................................................................... 11 Belastingen oppervlaktewater ..................................................................................................................................... 11 Algemeen................................................................................................................................................................ 11 Bodemgebruik.......................................................................................................................................................... 12 Lozingen en riooloverstorten .......................................................................................................................................

12 Belastingen vanuit omgeving ...................................................................................................................................... 12 Beschoeiingen.......................................................................................................................................................... 12 Scheepvaart ............................................................................................................................................................ 12 Onderhoudsregime.................................................................................................................................................... 13 Locatie 1: Commandeurskade ..................................................................................................................................... 13 Locatie 2: Kwakelweg ............................................................................................................................................... 13 Milieuhygiënische kwaliteit ......................................................................................................................................... 13 Waterbodemkwaliteitskaart HHD .................................................................................................................................

13 Waterkwaliteit ......................................................................................................................................................... 14 Eerder verricht milieuhygiënisch (water-)bodemonderzoek ................................................................................................ 14 Calamiteiten, ongewone voorvallen .............................................................................................................................. 15

3.1 3.1.1 3.1.2 3.1.3 3.1.4 3.2 3.2.1 3.2.2 3.2.3 3.2.4

Locatie 1: Commandeurskade ..................................................................................................................................... 16 Waterbodem Lange Molensloot ................................................................................................................................... 16 Waterbodem Zuidgaag............................................................................................................................................... 16 PFAS ...................................................................................................................................................................... 16 Aanbevelingen ......................................................................................................................................................... 16 Locatie 2: Kwakelweg ............................................................................................................................................... 17 Waterbodem Lange Molensloot ................................................................................................................................... 17 Waterbodem Middelwetering ......................................................................................................................................

17 PFAS ...................................................................................................................................................................... 17 Aanbevelingen ......................................................................................................................................................... 17

BIJLAGEN

5

1

INLEIDING In opdracht van het Hoogheemraadschap Delfland is een (waterbodem-) vooronderzoek conform NEN 5717 uitgevoerd naar de mogelijke aanwezigheid van chemische (waterbodem-) verontreiniging op een tweetal locaties gelegen in de Commandeurpolder te Maasland (gemeente Midden-Delfland). Het onderzoek is uitgevoerd in het kader van de variantenstudie voor de bouw van een nieuw gemaal op locatie 1 óf locatie 2 (kenmerk project HHD 702075). Locatie 1 is gelegen nabij het oude (monumentale) gemaal aan de Commandeurskade 17, aan de westzijde van de Commandeurspolder (veenweidegebied). Locatie 2 is gelegen aan de Kwakelweg, aan de oostzijde van de Commandeurspolder (ter hoogte van Kwakelweg 19). Het doel van het vooronderzoek conform NEN 5717 is om een uitspraak te kunnen doen over de verwachte milieuhygiënische kwaliteit van de waterbodem, de daaruit vrijkomende baggerspecie en over eventueel overige relevante gegevens, zoals de aanwezigheid van kwetsbare objecten en obstakels op de locatie en in de directe omgeving. De verzamelde informatie wordt vervolgens geanalyseerd, geïnterpreteerd en gerapporteerd. De verantwoordelijkheid bij het uitvoeren van het milieuhygiënisch vooronderzoek conform NEN 5717 ligt deels bij de opdrachtgever, eigenaar en/of beheerder van het oppervlaktewater en deels bij de onderzoeker.

De opdrachtgever, eigenaar en/of beheerder wordt gevraagd om alle beschikbare informatie over de onderzoekslocatie aan te leveren. De onderzoeker heeft de verantwoordelijkheid om de informatie te achterhalen en de verzamelde gegevens en de inspanningen die verricht zijn om deze te verkrijgen, te rapporteren. De onderzoeker kan er vanuit gaan dat de op zijn verzoek geleverde informatie naar waarheid is geleverd. Het resultaat van het vooronderzoek zijn verwachtingen (hypotheses) ten aanzien van de aan- of afwezigheid van verontreiniging en de milieukundige kwaliteit van waterbodem. De resultaten van het vooronderzoek conform NEN 5717 dienen als basis voor het uit (eventueel) te voeren verkennend bodemonderzoek conform NEN 5720 naar chemische verontreinigingen in de waterbodem. De aandachtspunten die met het (basis-) vooronderzoek conform NEN 5717 moeten worden behandeld zijn vermeld in hoofdstuk 2. De hypothesen staan vermeld in hoofdstuk 3. Tekeningen en kaarten zijn achterin het rapport opgenomen als bijlagen.

Vrijwaring: Het onderzoek is door Kragten met de grootste zorgvuldigheid uitgevoerd. De verzamelde informatie is grotendeels afkomstig van externe bronnen. Kragten kan niet verantwoordelijk worden gesteld voor de juistheid van de externe informatie. De verzamelde informatie is evenwel door een bodemexpert van Kragten beoordeeld, waardoor duidelijk onjuiste of onwaarschijnlijke informatie is uitgefilterd.

7

2

VOORONDERZOEK CONFORM NEN 5717

2.1

Algemene gegevens De beide onderzoekslocaties 1 en 2 zijn gelegen in de Commandeurspolder ten noorden van de kern Maasland in de gemeente Midden-Delfland. De topografische ligging van de locaties is aangegeven in bijlage 1. Alle watergangen op locatie 1 en locatie 2 zijn gegraven, lintvormige watergangen (poldersloten en boezems). Beheerder van de watergangen is het Hoogheemraadschap Delfland (verder in dit rapport aangeduid als HHD).

2.1.1

Locatie 1 Locatie 1 is gelegen aan de Commandeurskade, aan de zuidwest-zijde van de Commandeurspolder, op korte afstand ten noordoosten van het bestaande gemaal met woning aan de Commandeurskade 17 (foto 1).

Foto 1: Locatie 1 aan de Commandeurskade aan de west-zijde van de Commandeurspolder (foto Google Earth) Het nieuwe gemaal op locatie 1 grenst in zuid- en oostelijke richting (de inlaat-zijde) aan een brede poldersloot (Lange Poldersloot: primair water met leggercode POL103001790) en mondt in zuidwestelijke richting uit op de Zuidgaag (primair water met leggercode OB3670). Locatie 1 is gelegen aan de rand van een landbouwgebied (Commandeurspolder) op korte afstand van het bestaande gemaal met woning aan de Commandeurskade 17. Over de Commandeurskade loopt een smal fietspad. Ter plaatse van het nieuw te bouwen gemaal ligt een halfverhard pad dat vanaf de Molenweg naar een lager gelegen klepstuw in de Commandeurspolder leidt. De aangrenzende gronden zijn in gebruik als gras- of weideland. De oevers van de poldersloten nabij de stuw zijn verstevigd met (hard-)houten planken. De oevers van de naastgelegen Zuidgaag zijn ter plaatse van de uitlaat verstevigd met (hard-)houten damwand-planken. Direct ten westen van de Zuidgaag loopt een provinciale weg (N468: Molenweg) die de kern Maasland verbindt met het noordelijk gelegen Naaldwijk. Westelijk van de N468 liggen landbouwgronden (Dijkpolder).

9

De onderzoekslocatie voor het vooronderzoek betreft de waterbodem (oever en natte waterbodem) ter plaatse van de aan te leggen inlaat aan de Lange Molensloot (lengte circa 24 meter), alsook de waterbodem (oever en natte waterbodem) ter plaatse van de aan te leggen uitlaat van het gemaal op de Zuidgaag, inclusief de directe omgeving daarvan. Bronnen: - Leggerkaart Hoogheemraadschap Delfland - Veldinspectie Kragten d.d. 30 oktober 2020

2.1.2

Locatie 2 Locatie 2 is gelegen aan de oost-zijde van de Commandeurspolder, nabij de Kwakelweg ter hoogte van een landbouwbedrijf met woning aan de Kwakelweg 19 (foto 2).

Foto 2: Locatie 2 nabij de Kwakelweg aan de oost-zijde van de Commandeurspolder (foto Google Earth) Het nieuwe gemaal op locatie 2 grenst in zuidwestelijke richting (de inlaat-zijde) aan een (te verbreden) poldersloot (Lange Molensloot: primair water met leggercode POL10302340) en mondt in oostelijke richting uit op de Middelwatering (primair water met leggercode NL15_140MW24B1000). Locatie 2 is gelegen aan de rand van een landbouwgebied (Commandeurspolder). De aangrenzende gronden zijn in gebruik als gras- of weideland. In de poldersloot direct ten westen van locatie 2 bevindt zich een stuw. Een oeverbeschoeiing of -versteviging is in de poldersloten (inlaat-zijde van het nieuwe gemaal) niet aanwezig. De oevers van de oostelijk gelegen Middelwatering zijn beschoeid met (hard-)houten planken. De west-kade van de Middelwatering alsook de woningen, landbouwbedrijven en landbouwgronden in het oostelijk deel van de Commandeurspolder zijn bereikbaar vanaf de oostelijk gelegen Kwakelweg via diverse ophaalbruggen over de Middelwatering (o.a. op circa 100 meter ten zuiden en circa 160 meter ten noorden van locatie 2). De Kwakelweg betreft een smal (éénsporig) asfaltweggetje dat in zuidelijke richting dood loopt.

10

De onderzoekslocatie voor het vooronderzoek betreft de waterbodem (oever en natte waterbodem) ter plaatse van de aan te leggen inlaat aan de Lange Molensloot (lengte circa 24 meter) en de waterbodem (oever en natte waterbodem) ter plaatse van de aan te leggen uitlaat van het gemaal op de Middelwatering, inclusief de directe omgeving daarvan. Bronnen: - Leggerkaart Hoogheemraadschap Delfland - Veldinspectie Kragten d.d. 30 oktober 2020

2.1.3

Watertype en sedimentatiepatroon Zowel de smalle en bredere poldersloten in de Commandeurspolder, alsook de boezems Zuidgaag en Middelwatering zijn historisch gegraven (vóór 1815), lintvormige watergangen (zie historische kaart in bijlage 2). Het sedimentatiepatroon in de watergangen is onder meer afhankelijk van de stromingssnelheid, de aard van het sediment (mineraal of organisch) en de plaatsen van mogelijke instroming. Vanwege het geringe verval is de stromingssnelheid van de watergangen in de Commandeurspolder nihil. Eventueel sediment in de poldersloten zal zich daarom vrijwel ter plaatse op de waterbodem afzetten. Alleen direct benedenstrooms van stuwen (zoals het geval is op locatie 1) zal bij overstort enige stroming merkbaar zijn en kan eventueel sediment worden weggespoeld. Vanwege het ontbreken van externe lozingen op de poldersloten of inwaaiend blad, bestaat de aard van het sediment in het polderland naar verwachting voornamelijk uit afstromende venige grond, afkomstig van de direct aangrenzende wei- of graslanden. De boezems Zuidgaag en Middelwatering zijn duidelijk (2 à 3 meter) hoger gelegen dan het omringende polderland. Vanwege hun functie als afwateringskanaal hebben deze wateren een relatief hoge stromingssnelheid. Het sediment is grotendeels afkomstig van de gemalen die op de boezems lozen.

Eventueel sediment zal zich daarom op korte afstand, stroomafwaarts van de gemalen op de waterbodem afzetten. Uit meetgegevens van de afgelopen 20 jaar blijkt zich in de boezems echter slechts weinig slib op te hopen. Beide onderzoekslocaties zijn zeer kleinschalig van omvang. Een onderverdeling in sedimentatiepatroon op de locaties is niet aan de orde. Bronnen: - www.topotijdreis.nl - info Hoogheemraadschap Delfland (email d.d. 14 januari 2021) - expertise Kragten

2.1.4

Belastingen oppervlaktewater

2.1.4.1

Algemeen De kwaliteit van het oppervlaktewater en daarmee ook van de waterbodem, kan door tal van externe bronnen van verontreiniging worden beïnvloed, waaronder (onderstaande opsomming is niet uitputtend): afwatering van hemelwater afkomstig van wegen, bebouwd gebied of bedrijventerreinen, riooloverstorten, directe lozingen van rioolwater en overig (bedrijfs-)afvalwater, nabij gelegen baggerdepots, stortplaatsen en landbodem-verontreinigingen, kassen, overige industrie (bijvoorbeeld door morsingen tijdens op- en overslag-activiteiten), ongewone voorvallen en calamiteiten (bijvoorbeeld ongevallen en branden), beroeps- en/of pleziervaart, aangrenzend wegverkeer, oeverbeschoeiing (bijvoorbeeld gecreosoteerd hout), asbestverdachte materialen (als oeverbeschoeiing of stort van verontreinigd puin), bouwmaterialen kunstwerken (verzinkt staal, fundering sintels/slakken/puin), diffuse bronnen (afkomstig van verkeer, industrie en bebouwd gebied), bodemvreemde materialen (puin, afval). Bron: NEN 5717 (Bodem – Waterbodem – Strategie voor het uitvoeren van milieuhygiënisch vooronderzoek)

11

2.1.4.2

Bodemgebruik De Commandeurspolder is nagenoeg volledig in gebruik als landbouwgrond (veenweidegebied). Als gevolg van het (conventionele) landbouwkundige gebruik van de gronden, kunnen in het grond- en oppervlaktewater diffuus verhoogde gehalten aan meststoffen maar ook aan zware metalen, PAK, minerale olie en tevens residuen van landbouwbestrijdingsmiddelen worden verwacht. Daarnaast waren voorheen in de Commandeurspolder meerdere tuinbouwkassen aanwezig (momenteel alleen nog in het noordoostelijke deel). Vooral voormalige sierteeltbedrijven zijn verdacht ten aanzien van het intensief gebruik van (vaak slecht afbreekbare) bestrijdingsmiddelen en grondontsmettingsmiddelen, die via het grond- en oppervlaktewater in de waterbodem kunnen zijn geraakt. Bronnen: - historische kaarten (www.topotijdreis.nl) - veldinspectie Kragten d.d. 30 oktober 2020 - expertise Kragten

2.1.4.3

Lozingen en riooloverstorten Bij de gemeente Midden-Delfland zijn weinig gegevens bekend over de overstortfrequentie op de Commandeurspolder. De lozing van hemelwater of spoelwater van de tuinbouwkassen in het noordoosten van de polder wordt echter niet uitgesloten. Bronnen: - Variantenstudie en Schetsontwerp, Nieuw gemaal Commandeurspolder (adviesnotitie HHD d.d. 30 april 2020) - Veldinspectie en expertise Kragten d.d. 30 oktober 2020

2.1.4.4

Belastingen vanuit omgeving De Zuidgaag is gelegen in de directe nabijheid van een provinciale weg (N468: Molenweg) met een hoge verkeersbelasting (méér dan 500 voertuigen per dag, met directe lozing van hemelwater op het oppervlaktewater). De verkeersintensiteit op de doodlopende Kwakelweg is daarentegen zeer gering (minder dan 500 voertuigen per dag). Stortplaatsen, baggerdepots of landbodemverontreinigingen zijn in de nabije of wijdere omgeving niet bekend. Illegale stort van afval of bodemvreemde materialen is op of nabij de onderzoekslocaties niet waargenomen. Bronnen: - Bodemloket (www.bodemloket.nl) - Veldinspectie Kragten d.d. 30 oktober 2020

2.1.4.5

Beschoeiingen Voor zover zichtbaar zijn in de watergangen uitsluitend oeverbeschoeiingen van hardhout aanwezig. Dit (onbehandelde) hout is onverdacht ten aanzien van chemische verontreiniging. Bron: Veldinspectie Kragten d.d. 30 oktober 2020

2.1.4.6

Scheepvaart De Zuidgaag en Middelwatering worden (extensief) gebruikt voor pleziervaart (o.a. door waterscouting). Als gevolg van door benzine- of diesel aangedreven motoren (vaak met uitlaat onder water) kunnen in het oppervlaktewater en in de waterbodem verontreinigingen met minerale olie en PAK worden verwacht. Bron: Veldinspectie en expertise Kragten d.d. 30 oktober 2020

12

2.1.5

Onderhoudsregime

2.1.5.1

Locatie 1: Commandeurskade De Lange Molensloot in de Commandeurspolder (primair water met leggercode 103001790) heeft een leggerdiepte van 0,70 meter t.o.v. schouwpeil (2,95 m -NAP). Eéns in de acht jaar wordt de diepte gecontroleerd. De Lange Molensloot is voor het laatst gebaggerd eind 2018, waarbij destijds circa 530 m3 baggerspecie op de direct aangrenzende percelen is verwerkt, op basis van de toenmalige WBKK (zone met kwaliteit klasse A waterbodem/klasse Industrie/Verspreidbaar). De Zuidgaag (primair water met leggercode OB3670) is onderdeel van een boezemkanaal met een leggerdiepte van 1,40 meter t.o.v. schouwpeil (0,43 m -NAP). Ten behoeve van het onderhoud wordt de diepte van de boezemwateren ééns in de 8 jaar gecontroleerd. De Zuidgaag ter hoogte van locatie 1 is in 2014 voor het laatst gecontroleerd en destijds op diepte bevonden. Uit de meetgegevens van de afgelopen 20 jaar blijkt zich in de boezemwateren slechts weinig slib op te hopen (waarschijnlijk vanwege de relatief hoge stroomsnelheid). Daar waar slib is aangetroffen en onderzocht blijkt de milieukwaliteit klasse B waterbodem/klasse Industrie landbodem, en niet-verspreidbaar over het aangrenzend perceel (kwaliteit volgens de inmiddels verlopen WBKK).

Vermoed wordt dat verontreinigingen in het slib van de boezems afkomstig zijn van de (oude) verontreinigingen uit de polders, die door de werking van de gemalen naar de boezems verplaatst worden. Bron: informatie Hoogheemraadschap Delfland (email d.d. 15 januari 2021)

2.1.5.2

Locatie 2: Kwakelweg Het onderhoud van de Lange Molensloot is beschreven bij locatie 1. De Middelwatering (primair water met leggercode NL15_140MW24B1000) is een boezemkanaal met een leggerdiepte van 1,35 meter t.o.v. schouwpeil (0,43 m -NAP). De diepte wordt ééns in de 8 jaar ten behoeve van het onderhoud gecontroleerd. In 2014 is het gedeelte ter hoogte van locatie 2 voor het laatst gecontroleerd en werd op diepte bevonden. Vrijkomende baggerspecie was volgens de (inmiddels verlopen) Waterbodemkwaliteitskaart (WBKK) klasse B waterbodem/klasse Industrie landbodem en niet-verspreidbaar over de aangrenzende percelen. Bron: informatie Hoogheemraadschap Delfland (email d.d. 15 januari 2021)

2.1.6

Milieuhygiënische kwaliteit

2.1.6.1

Waterbodemkwaliteitskaart HHD Het Hoogheemraadschap Delfland beschikte tot 2020 over een waterbodemkwaliteitskaart (WBKK) waaruit kon worden afgeleid wat de hergebruiksmogelijkheden van de vrijkomende baggerspecie zijn (NB: baggerspecie is het bodemmateriaal dat afkomstig is uit het gebied dat bestemd is voor water, hetzij nat of droog, organisch of mineraal). De WBKK is bedoeld als milieuhygiënische verklaring voor de toepassing van vrijgekomen baggerspecie. De WBKK heeft echter alleen betrekking op de baggerspecie tot de leggerdiepte van de watergangen die als onderhoudsbagger periodiek uit het profiel wordt verwijderd (tot zover de waterbodem ten behoeve van de baggerwerken wordt onderzocht). Volgens de WBKK kon de baggerspecie afkomstig uit de Lange Poldersloot in de Commandeurspolder verspreid worden op de aangrenzende landbodem. De baggerspecie afkomstig uit de Zuidgaag (locatie 1) of uit de Middelwatering (locatie 2) was daarentegen niet verspreidbaar op land en zou moeten worden afgevoerd. Bronnen: - Informatie Hoogheemraadschap Delfland (email d.d. 15 januari 2021) - Waterbodemkwaliteitskaart beheergebied Hoogheemraadschap van Delfland (rapport Marmos d.d. 13 oktober 2014) - expertise Kragten

13

2.1.6.2

Waterkwaliteit De Europese Kaderrichtlijn Water schrijft voor dat in 2027 een goede fysisch-chemische en ecologische toestand bereikt moet zijn in de oppervlaktewateren van het HHD. Om de algehele waterkwaliteit te volgen en de voortgang in het bereiken van de KRW-doelen te volgen, monitort en bewaakt het HHD de waterkwaliteit. Hiertoe worden periodiek zowel macro-verontreinigingen (zoals ammonium- en nitraat-stikstof, fosfaat en chloride) alsook microverontreinigingen (zoals zware metalen, PAK, medicijnresten en PFAS) en fysische parameters (zoals zuurstofgehalte, temperatuur, zuurgraad en helderheid) onderzocht. Ondanks dat de gehalten de laatste jaren afnemen of niet meer toenemen, voldoet de kwaliteit van de watergangen nog niet aan de KRW-eisen, waarbij de knelpunten per watergang kunnen verschillen. De Commandeurspolder is ingedeeld in het KRW-waterlichaam ‘Boezem Midden-Delfland’. Wat betreft de chemische kwaliteit voldoet het water voor het eerst sinds 2013 aan de eisen voor prioritaire stoffen*. Bij de specifiek verontreinigende stoffen voldoen ammonium en een aantal metalen nog niet aan de norm. Wat betreft nutriënten wordt met name de (te hoge) concentratie aan fosfaat als ontoereikend beoordeeld. *ten aanzien van het waterbeleid zijn in 2013 in totaal 45 prioritaire stoffen aangewezen, waarvoor kwaliteitsnormen zijn vastgesteld.

Het betreft voornamelijk landbouw-bestrijdingsmiddelen en daarnaast cadmium-, kwik-, lood- en nikkelverbindingen, PAK’s en organische chloorverbindingen. Bronnen: - Waterkwaliteitsrapportage 2019 Hoogheemraadschap Delfland - Richtlijn 2013 Prioritaire stoffen - expertise Kragten

2.1.6.3

Eerder verricht milieuhygiënisch (water-)bodemonderzoek Locatie 1 Over de kwaliteit van het oppervlaktewater of van de waterbodem van de Commandeurspolder nabij locatie 1 zijn geen onderzoeksgegevens bekend. Ook over de kwaliteit van de waterbodem van de Zuidgaag ter hoogte van het gemaal zijn geen recente onderzoeksgegevens bekend. In 2017 is de waterbodem onderzocht van de sloot tussen het Commandeurspad en het natuurgebied ‘Vlietlanden’, gelegen direct ten noorden van het gemaal, met aansluitingen op de Zuidgaag (watergang OB103P801). De baggerspecie ter plaatse had klasse B waterbodem/klasse Industrie landbodem en was verspreidbaar over het aangrenzend perceel. De maatgevende verontreinigingen waren vooral zink en daarnaast kwik, lood, molybdeen, tin, PCB, PAK en minerale olie. De gehalten aan PFAS zijn destijds niet onderzocht, maar het is inmiddels bekend dat deze hoger zijn dan de achtergrondwaarden uit het THK (Tijdelijk Handelingskader PFAS-houdende grond en baggerspecie), doch lager dan de maximale toepassingswaarden voor grond en baggerspecie boven grondwaterniveau (3-7-3 grenzen). Bron: informatie Hoogheemraadschap Delfland (email d.d. 15 januari 2021)

Locatie 2 In 2012 is een verkennend land- en waterbodemonderzoek uitgevoerd in verband met de herinrichting van de Commandeurspolder direct langs de Middelwatering, waarbij enkele nieuwe poldersloten zijn gegraven en enkele andere zijn gedempt. Het verkennend landbodemonderzoek is uitgevoerd volgens de strategie voor onverdachte locaties (ONV) en het verkennend waterbodemonderzoek volgens de strategie voor ‘overig water, lintvormig’ met een lichte onderzoeksinspanning (OLL). De grond- en grondwatermonsters (landbodem) zijn onderzocht op stoffen conform het Standaard NEN-pakket (barium, cadmium, kobalt, koper, kwik, lood, molybdeen, nikkel, zink, PAK, PCB en minerale olie). In de grond zijn licht verhoogde gehalten (hoger dan de AW2000) met zware metalen (vooral cadmium en daarnaast kwik, lood, molybdeen en/of zink), PAK en/of PCB aangetoond (indicatieve kwaliteitsklasse Wonen of Achtergrondwaarde). In het grondwater zijn geen verhoogde gehalten (hoger dan de Streefwaarden) aangetoond.

14

De waterbodem is onderzocht op stoffen conform het HHD-pakket (barium, cadmium, kobalt, koper, kwik, lood, molybdeen, nikkel, tin, vanadium, zink, PAK, PCB, OCB, minerale olie). In de waterbodem zijn verhoogde gehalten aan minerale olie aangetoond (klasse A waterbodem-verspreidbaar of klasse Industrie landbodem/niettoepasbaar. De klasse-bepalende parameter betrof minerale olie. Verhoogde gehalten aan bestrijdingsmiddelen (OCB) zijn niet aangetoond. Over de kwaliteit van het oppervlaktewater van de Commandeurspolder zijn geen onderzoeksgegevens bekend. Over de kwaliteit van de waterbodem van de Middelwatering zijn geen recente onderzoeksgegevens bekend. In 2015 is de waterbodem onderzocht van de direct aangrenzende Noordgaag (watergangen OB676-014 en OB676-015). De kwaliteit van de baggerspecie was klasse A waterbodem/klasse Industrie landbodem en was verspreidbaar over de aangrenzende percelen. De maatgevende verontreinigingen waren vooral zink en daarnaast koper, kwik en minerale olie. De gehalten aan PFAS zijn destijds niet onderzocht. Naar verwachting zijn de gehalten aan PFAS hoger dan de achtergrondwaarden uit het THK maar lager dan de 3-7-3 grenzen. De baggerwerkzaamheden zijn uitgevoerd in 2016. Bronnen: - Verkennend(water)bodemonderzoek Commandeurspolder – Middelwatering (rapport RPS d.d. 25 oktober 2012) - informatie Hoogheemraadschap Delfland (email d.d.

15 januari 2021)

2.1.6.4

Calamiteiten, ongewone voorvallen In de directe omgeving van locatie 1 (Commandeurskade) en locatie 2 (Kwakelweg) zijn geen calamiteiten en/of bijzonderheden bekend die de kwaliteit van de waterbodem (nadelig) hebben kunnen beïnvloeden. Bron: informatie Hoogheemraadschap Delfland (email d.d. 15 januari 2021)

15

3

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN Op basis van de verzamelde informatie wordt wat betreft de milieuhygiënische kwaliteit van de waterbodem ter plaatse van beide onderzoekslocaties, het volgende verwacht:

3.1

Locatie 1: Commandeurskade

3.1.1

Waterbodem Lange Molensloot Vanwege het historische en huidige gebruik van de gronden in de Commandeurspolder kunnen in de waterbodem van de Lange Molensloot (aan de polderzijde van het nieuwe gemaal) licht verhoogde gehalten met zware metalen, PAK, PCB, OCB, minerale olie en PFAS worden verwacht. Hoewel met eerder uitgevoerd onderzoek in het oostelijke deel van de Commandeurspolder (2012) in de waterbodem slechts licht verhoogde gehalten aan minerale olie zijn aangetoond, kunnen door de onttrekkend werking in de nabijheid van het gemaal aan de Commandeurskade evenwel hogere gehalten aan verontreiniging worden verwacht. Op basis van de (inmiddels verlopen) Waterbodemkwaliteitskaart wordt verwacht dat vrijkomende baggerspecie uit de Commandeurspolder verspreidbaar is op de aangrenzende percelen. Eventueel af te voeren baggerspecie is als landbodem, vanwege de lichte verontreiniging met minerale olie, echter mogelijk niet-toepasbaar.

3.1.2

Waterbodem Zuidgaag Op basis van de (inmiddels verlopen) Waterbodemkwaliteitskaart en vrij recent uitgevoerd waterbodemonderzoek in de directe omgeving (2015) worden in de waterbodem van de Zuidgaag licht verhoogde gehalten aan zware metalen, PCB, PAK en minerale olie verwacht. Vrijkomende baggerspecie is mogelijk niet verspreidbaar (als landbodem) over de aangrenzende percelen, doch mogelijk wel als klasse B waterbodem.

3.1.3

PFAS De gehalten aan PFAS zijn alleen van belang in geval van de afvoer en het hergebruik van baggerspecie elders. De gehalten aan PFAS in de waterbodem van de Commandeurspolder en de Zuidgaag zijn vooralsnog niet onderzocht. Verwacht wordt dat de gehalten aan PFAS hoger zijn dan de achtergrondwaarden uit het THK, doch lager zijn dan de maximale toepassingswaarden voor grond en baggerspecie boven grondwaterniveau.

3.1.4

Aanbevelingen Ten behoeve van de aanleg van het nieuwe gemaal aan de Commandeurskade wordt aanbevolen om de kwaliteit van de waterbodem ter plaatse van de inlaatzijde (Commandeurspolder) alsook ter plaatse van de uitlaatzijde (Zuidgaag) vast te stellen door middel van een verkennend waterbodemonderzoek conform NEN 5720 en volgens de strategie voor lintvormig water met een normale onderzoeksinspanning (LN), waarbij het Standaard-analysepakket wordt aangevuld met PFAS (adviespakket 30 PFAS).

16

3.2

Locatie 2: Kwakelweg

3.2.1

Waterbodem Lange Molensloot Vanwege het historische en huidige gebruik van de gronden in de Commandeurspolder kunnen in de waterbodem van de Lange Molensloot (aan de polderzijde van het nieuwe gemaal) licht verhoogde gehalten met zware metalen, PAK, PCB, OCB, minerale olie en PFAS worden verwacht. Met eerder uitgevoerd onderzoek (2012) zijn in de waterbodem van de Commandeurspolder nabij locatie 2 evenwel slechts licht verhoogde gehalten aan minerale olie aangetoond. Op basis van de (inmiddels verlopen) Waterbodemkwaliteitskaart wordt verwacht dat vrijkomende baggerspecie uit de Commandeurspolder verspreidbaar is op de aangrenzende percelen. Eventueel af te voeren baggerspecie is als landbodem, vanwege de lichte verontreiniging met minerale olie, echter mogelijk niet-toepasbaar.

3.2.2

Waterbodem Middelwetering Op basis van de (inmiddels verlopen) Waterbodemkwaliteitskaart en eerder uitgevoerd waterbodemonderzoek in de directe omgeving (Noordgaag, 2015) worden in de waterbodem van de Middelwatering licht verhoogde gehalten aan zware metalen en minerale olie verwacht. Vrijkomende baggerspecie is naar verwachting verspreidbaar (als landbodem) over de aangrenzende percelen of als klasse A waterbodem.

3.2.3

PFAS De gehalten aan PFAS zijn alleen van belang in geval van de afvoer en het hergebruik van baggerspecie elders. De gehalten aan PFAS in de waterbodem van de Commandeurspolder en de Middelwatering zijn vooralsnog niet onderzocht. Verwacht wordt dat de gehalten aan PFAS hoger zijn dan de achtergrondwaarden uit het THK, doch lager zijn dan de maximale toepassingswaarden voor grond en baggerspecie boven grondwaterniveau.

3.2.4

Aanbevelingen Ten behoeve van de aanleg van het nieuwe gemaal aan de Kwakelweg wordt aanbevolen om de kwaliteit van de waterbodem ter plaatse van de inlaatzijde (Commandeurspolder) alsook ter plaatse van de uitlaatzijde (Middelwatering) vast te stellen door middel van een verkennend waterbodemonderzoek conform NEN 5720 en volgens de strategie voor lintvormig water met een normale onderzoeksinspanning (LN), waarbij het Standaardanalysepakket wordt aangevuld met PFAS (adviespakket 30 PFAS).

Geldigheidstermijn vooronderzoek: De geldigheidstermijn van het milieuhygiënisch vooronderzoek voor de toplaag (slib) is maximaal 3 jaar en voor de onderliggende lagen (vaste waterbodem) maximaal 5 jaar (mits in de tussen liggende periode géén baggerwerkzaamheden of ongewone voorvallen hebben plaatsgevonden).

17

BIJLAGEN

B1 TOPOGRAFISCHE LIGGING

Bron: Kadaster (www.topotijdreis.nl) Situatie 2015 Schaal: zie kaart (raster 1 km) Coördinaten locatie 1: x= 78.445; y= 339.808; locatie 2: x= 79.908; y= 440.331 (kaart is noord gericht)

B1-1

Detail topografische ligging locatie 1 (Commandeurskade)

Detail topografische ligging locatie 2 (Kwakelweg)

B1-2

B2 HISTORISCHE KAART

Situatie 1905

Situatie 1935

B2-1

Situatie 1955

Situatie 1965

B2-2

Situatie 1975

Situatie 1985

B2-3

Situatie 1995

Situatie 2005

B2-4

B2-5

Situatie 2010

B2-6

B3 FOTO’S VELDINSPECTIE

Foto 1: Locatie nieuw gemaal aan de Commandeurskade (rechts op de foto; op achtergrond oude gemaal)

Foto 2: Onderhoudspad naar de stuw onderaan de Commandeurskade

B3-1

Foto 3: Half-verharding onderhoudspad nabij Commandeurskade (schelpen en fijn puin)

Foto 4: Inlaatzijde nieuw gemaal Commansdeurskade (met rechts Lange Molensloot)

B3-2

Foto 5: Uitlaatzijde nieuw gemaal Commandeurskade (haventje bij oud gemaal en woning nr. 17)

Foto 6: Overzichtsfoto locatie nieuw gemaal Commandeurskade (links oud gemaal; rechts Lange Molensloot)

B3-3

Foto 7: Natuurgebied ‘Vlietlanden’ tussen Commandeurskade en Zuidgaag (rechts op de foto)

Foto 8: Middelwatering ter hoogte van waterscouting (rechts pad naar Kwakelweg; links Commandeurspolder)

B3-4

Foto 9: Ophaalbrug over Middelwatering naar Kwakelweg 18a (circa 160 meter noordelijk van locatie 2)

Foto 10: Middelwatering vanaf ophaalbrug (links Kwakelweg, rechts Commandeurspolder)

B3-5

COLOFON Kragten vestiging Roermond Bezoekadres: Postbus: Telefoon: Fax: E-mail:

Schoolstraat 8 Herten Postbus 14, 6040 AA Roermond 088 33 66 333 088 33 66 099 www.kragten.nl

Kragten vestiging ’s-Hertogenbosch Bezoekadres: Postbus: Telefoon: Fax: E-mail:

Hambakenwetering 5-J ‘s-Hertogenbosch Postbus 5231, DD ‘s-Hertogenbosch 088 33 66 333 088 33 66 099 www.kragten.nl