06 bijlage 2 Informatiefolder experiment nieuw stembiljet
Tekst van het document
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Informatiefolder In 2024 heeft uw gemeente meegedaan aan een experiment met een nieuw stembiljet. Nu is uw gemeente uitgenodigd om tijdens de volgende verkiezing opnieuw deel te nemen.
Lees wat het experiment inhoudt en wat dit betekent voor uw gemeente
>»
Waarom een nieuw stembiljet?
Even opfrissen: hoe werkt het nieuwe stembiljet ook alweer?
Het huidige stembiljet is te groot, daarom wordt er geëxperimenteerd met een nieuw stembiljet dat...
De kiezer kleurt op het stembiljet twee vakjes rood:
^ beter te hanteren is voor kiezers; Stembiljet
^ makkelijker te tellen is door
Q één vakje voor een partij...
stembureauleden; Kies één partij
^ beter te gebruiken is in combinatie meteen hulpmiddel, zoals de stemmal voor blinde en slechtziende kiezers;
«
Q. □!
*
□ > ~.
♦
É
,1
^ geschikt is om in de toekomst elektronisch te tellen.
De namen van de kandidaten staan niet meer op het stembiljet, maar in een losse kandidatenlijst. Deze kandidaten lijst krijgt de kiezer voorafgaand aan de verkiezing thuisgestuurd.
■I- □» ^ □■•ri □ □» * □!*
A
O □>
■
Qu»'
en kies één kandidaat van die partij_______ Qi
□?
□*
Qs Qi5
Qa Qw
nir
□»
Qio
□» □w
Q»
Qzi □ u
Qll ni3 Q: Qzz
□:
□ z*
Qzs
Qz»
nz7
Qz»
Qz*
Qjo
□ si
□»
Osj
Qs*
Qss
nj*
Dir
Qz*
Qjs
Q*o
□«
Qsz
□« □« 0*5 Qié D*; Qsz
Qtz
Q7I
Q7Z
D73
Dsa
Kandidaten staan in een losse kandidatenlijst
□«
Dss
□?<
Di7
0*5
Pst
□<__________________
gsi
0^5
n7<
Q77
□t* Q Qw Q 7»
□«a
070 O *0
◄
J ^ één vakje voor een kandidaat van die partij.
Op de dag van de verkiezing ligt de kandidatenlijst ook in elk stemhokje.
Op de kandidatenlijst kunnen kiezers de kandidaat opzoeken op wie ze willen stemmen. Bij de naam van de kandidaat staat een nummer. Dat nummer kleurt de kiezer op het stembiljet rood.
6
In deze afbeelding staat hoeveel kandidaten een partij heeft. Kiest de kiezer een hoger nummer dan het aantal kandidaten? Dan is die stem helaas ongeldig.
Wat houdt het experiment met een nieuw stembiljet in?
Zo ondersteunt het ministerie van BZK daarbij
Wat wordt van uw gemeente verwacht?
Voor het experiment stemmen bij de volgende verkiezing alle kiezers in uw gemeente met het nieuwe stembiljet, net zoals tijdens de Europees Parlementsverkiezing in 2024. Ook vindt er in uw gemeente weer onderzoek plaats onder kiezers, stembureauleden en verkiezingsteams. Aan hen wordt via enquêtes gevraagd wat zij vinden van het nieuwe stembiljet.
^ Opstellen communicatiestrategie
^ Het verzorgen van extra voorlichting vooraf aan alle kiezers en aan specifieke doelgroepen zoals laaggeletterde, blinde en slechtziende kiezers.
richting kiezers (samen met gemeenten), en het beschikbaar stellen van communicatiemiddelen.
^ Beschikbaar stellen trainingsmateriaal
Q Leveranciers van stembescheiden wijzen op de strengere specificaties.
over het nieuwe stembiljet voor het opleiden van stembureauleden.
Q Actief deelnemen aan de onderzoeken De onderzoeksresultaten worden vergeleken met die van het vorige onderzoek dat is uitgevoerd tijdens de Europees Parlementsverkiezing in 2024. Hebben de aanbevelingen naar aanleiding van dat onderzoek geleid tot verbeteringen? En zijn er nog aandachtspunten voordat het nieuwe stembiljet in meer gemeenten gebruikt kan worden?
^ Betalen eventuele meerkosten van
^ Organiseren wekelijks (online) inloopspreekuur voor experimenteergemeenten.
^ Beschikbaar stellen draaiboek met
Procedure tijdens de verkiezing, net als bij het eerste experiment • In elk stembureau is een vierde stembureaulid aanwezig om uitleg te geven aan kiezers over het nieuwe stembiljet. • De kandidatenlijst in het stemhokje moet af en toe gecontroleerd worden en vervangen worden als dat nodig is.
ten behoeve van de evaluatie.
het experiment ten opzichte van een reguliere verkiezing (geen personele kosten, wel projectkosten).
daarin de belangrijkste stappen voor het organiseren van een verkiezing met een nieuw stembiljet.
Tijdlijn
! I
O
Uw gemeente is uitgenodigd voor het experiment Instemming van de gemeenteraad voor deelname experiment
I I
De minister van BZK wijst de gemeente aan als experimenteergemeente na instemming van de gemeenteraad
O
Registratie logo’s
I
Verkiezing
• Het tellen van de stembiljetten gaat anders.
O
Evaluatie van onderzoek tweede experiment naar de Tweede Kamer
Hoe is het vorige experiment verlopen? In uw gemeente en in 4 andere gemeenten stemden kiezers met het nieuwe stembiljet. Kiezers en stembureauleden konden na het stemmen meedoen aan een onderzoek. Dit onderzoek gebeurde ook in 5 gemeenten waar kiezers stemden met het huidige stembiljet. Zo konden de onderzoekers de twee stembiljetten goed met elkaar vergelijken.
Wat vonden de kiezers van het nieuwe stembiljet? Het nieuwe stembiljet
Vragen aan de kiezer
Het huidige stembiljet
Hoe vond u het om te stemmen met het stembiljet? 1 = heel moeilijk, 5 = heel makkelijk
4,4
Wat vond u van de grootte? 1 = heei onhandig, 5 = heel handig
2.8
De belangrijkste resultaten uit het vorige onderzoek van 2024
99,26%
99% van de tellers vond het nieuwe stembiljet makkelijker te tellen
geldige stemmen
voor 1% van de tellers maakte het niet uit.
48,2% voorkeurstemmen in de gemeenten waar gestemd is met het nieuwe stembiljet. In totaal 80.188 uitgebrachte stemmen | 591 ongeldig
99,84%
geldige stemmen
44,4% voorkeurstemmen in de gemeenten waar gestemd is met het huidige stembiljet. In totaal 76.705 uitgebrachte stemmen 1123 ongeldig
In de gemeenten waar is gestemd met het nieuwe stembiljet zijn meer voorkeurstemmen uitgebracht dan in de gemeenten waar is gestemd met het huidige stembiljet. In totaal waren er wel minder geldige stemmen. De onderzoekers hebben gekeken hoe dat komt. Zo is duidelijk wat er nog beter kan.
Wat wordt er verbeterd bij het volgende experiment? Om het aantal ongeldige stemmen met het nieuwe stembiljet te verminderen, is een aantal verbeteringen doorgevoerd. Deze worden nog uitgebreid getest onder verschillende groepen kiezers. Het gaat om de volgende aanpassingen;
o
De communicatie en de voorlichting over het gebruik van de kandidatenlijst wordt aangescherpt en opnieuw getest.
o
De communicatie en voorlichting voorafgaand aan de verkiezing wordt verbeterd op basis van de resultaten uit de evaluatie. Er komt onder andere meer uitleg rondom een te hoog kandidaatnummer.
e
De stembureau-instructie wordt gewijzigd, zodat stembureauleden de kiezer nog beter kunnen informeren hoe ze een geldige stem uitbrengen.