05 Jaarrekening 2024 versie Raad dd 5-6-2025

Participatiebeleid In dezelfde raadsvergadering van 22 oktober is ook budget beschikbaar gesteld voor participatie. Hiermee kan onder externe begeleiding toegewerkt worden naar een beleidsplan voor de inwonersbetrokkenheid (initiatief bij de gemeente) en overheids-betrokkenheid (initiatief bij de gemeenschap). Na drie informatieavonden start het opstellen van een verordening, beleidskader en ondersteunende instructies voor de ambtelijke organisatie. Afronding is gepland voor de 2e helft 2025. Door het college en de individuele bestuurders is op verschillende wijze invulling gegeven aan betrokkenheid en samenwerking met de samenleving. Voorbeelden zijn individuele gesprekken op basis van signalen of op verzoek, informatie- en bewonersavonden, aanwezigheid bij openingen, op uitnodiging en diverse bijzondere gebeurtenissen en bedrijfsbezoeken op eigen initiatief of op uitnodiging. Dienstverlening In 2023 is de dienstverleningsvisie vastgesteld. Op 16 januari 2024 is tijdens een raadsinformatieavond de 0-meting over de kwaliteit van de dienstverlening gepresenteerd. Onderzoeksresultaten in vier categorieën zijn: 1. Koesteren: aangifte burgerlijke stand, sociale ondersteuning, bijwonen raadsvergadering. 2. Handhaven: aanvraag persoonlijk document, aanvraag subsidie, bijwonen activiteit. 3. Aandacht: inspraak, inzage verzoeken, indienen klacht. 4.

Verbeteren: melding openbare ruimte, algemene vraag of verzoek, aanvraag vergunning. Binnen de organisatie is gestart met het vergroten van het bewustzijn over het belang van professioneel werken. De gemeente wil klaarstaan voor de inwoners en hen gastvrij en ondersteunend benaderen. Hierop wordt vanuit directie en teamleiders nadrukkelijk gestuurd en zijn meerdere organisatorische maatregelen genomen. Dit is een doorlopend proces dat steeds gericht is op kwaliteit en verbetering. Er is vooral gestuurd op telefonisch- en mailverkeer, met extra

Gemeente Midden-Delfland

27

Jaarstukken 2024 aandacht voor terugbelverzoeken. Daarnaast is gestart met de invoering van het programma Heldere Taal. Hiermee moet de tekstuele kwaliteit van brieven, mails en website beter worden. Bij de categorie 'aandacht' wordt prioriteit gegeven aan het participatiebeleid (zie hiervoor). De processen voor inzage verzoeken en indienen klacht worden verbeterd. De implementatie van de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv) vormt het uitgangspunt van deze aanpak. Trajecten van participatie en Wmebv worden stap voor stap aangepakt met een programma. Zo zorgen we ervoor dat de verbeteringen in de dienstverlening blijvend en digitaal in de organisatie worden vastgelegd. Hoge prioriteit is gegeven aan de categorie 'verbeteren'. Voor de meldingen openbare ruimte is andere software aangeschaft. Hiermee is het mogelijk om uitgebreidere informatie aan inwoners te geven en zijn processtappen ingebouwd om de (kwaliteit van) de voortgang te bewaken. Ook zijn bij de aanbesteding van de bestekken onderhoud groen en bestrating deze grotendeels samengevoegd. Hierdoor wordt op raakvlakken discussie tussen de aannemers voorkomen en kan het signaal van de inwoner sneller worden opgelost. Algemene vragen en verzoeken zijn ook onderdeel van de Wmebv en de gesprekken over de bewustwording over kwaliteit.

Het traject voor vergunningen maakt deel uit van het uitvoeren van de Omgevingswet en is onderdeel van het op 18 februari 2025 vastgesteld Uitvoerings- en handhavingsbeleid vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH). Het proces vergunningen openbare orde is gewijzigd, waarbij de lokale initiatiefnemers beter inhoudelijk worden begeleid en ondersteund. Tevens heeft een organisatorische wijziging plaatsgevonden, waardoor alle vergunningverleners zijn samengevoegd in één uitvoeringsteam. Cittaslow Met de negen andere Cittaslows in Nederland is gewerkt aan het verbeteren van het Nederlands netwerk. Als gevolg van de Coronaperiode en diverse bestuurlijke wisselingen, was de onderlinge samenhang verzwakt. Uitkomst hiervan is de vaststelling door het burgemeestersnetwerk van de visie VITA Cittaslow Nederland. Hierbij staat VITA, als Italiaans woord voor 'leven', voor de waarden Verbinding, Identiteit, Toekomstbestendigheid en Ambitie. De waarden van Cittaslow worden bij beleid, projecten en de bedrijfsvoering als ondersteunende principes bij de besluitvorming gebruikt. In het bijzonder is hierbij aandacht voor de kwaliteit en duurzaamheid vanuit de insteek om de gemeenschap en het landschap te versterken vanuit een optimaal evenwicht tussen economische, ecologische en sociale belangen. Op basis van de visie VITA Cittaslow is gestart met het proces voor een periodieke controle.

Die vindt plaats in het 2e kwartaal 2025. Kwaliteit openbaar bestuur De provincie ondersteunt gemeenten bij het versterken van de kwaliteit van het openbaar bestuur. Wettelijke taak wordt uitgevoerd van het Interbestuurlijk Toezicht (IBT) Interbestuurlijk toezicht Zuid-Holland . Dat is gericht op de beleidsterrein financieel toezicht, ruimtelijke ordening, omgevingsrecht, monumentenzorg & archeologie, informatie- & archiefbeheer en huisvesting vergunninghouders. Midden-Delfland scoort over 2024 groen (trede 1) op ruimtelijke ordening en huisvesting vergunninghouders, geel (trede 2, informatie opvragen en beoordelen) op financiën, archief- & informatiebeheer en monumentenzorg & archeologie en oranje (trede 3a ambtelijk afspraken maken) op omgevingsrecht. Dit houdt dat geen verscherpt bestuurlijk toezicht aanwezig is. Met het vaststellen van het 'Uitvoerings- en handhavingsbeleid voor vergunningverlening, toezicht en handhaving' op 18 februari 2025 is invulling gegeven aan de provinciale toezichtseisen. De provincie heeft gemeenten de mogelijkheid geboden deel te nemen aan een pilot De Spiegel. Deelname aan dit traject is bedoeld als een zelfreflectie om buiten de inhoudelijke politieke kaders als organisatie te leren en te verbeteren. Van deze uitnodiging is gebruik gemaakt met als doel het

28

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2024 bestuurlijk samenspel tussen gemeenteraad, college van burgemeester en wethouders en ambtelijke organisatie te evalueren en zo nodig verder te versterken. Dit 'spiegelproces' wordt uitgevoerd in 2025, met een geplande afronding 2e helft 2025. Met omliggende gemeenten, de provincie en andere overheden wordt op diverse beleidsterreinen samengewerkt. Rapportage hierover vindt plaats bij de inhoudelijke programma's en de paragraaf verbonden partijen. Als uitvoering van een wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen zijn deze regelingen die genoemd zijn in de paragraaf verbonden partijen veelal in technische zin gewijzigd. Bij de uitvoering van de gemeentelijke taken wordt gebruik gemaakt van de diverse programma's die door het Rijk en de VNG, vaak in gezamenlijkheid, worden aangeboden. Deze ondersteuning is effectief en soms nodig bij het invoeren en uitvoeren van beleid dat niet landelijk is. Voorbeelden zijn de Wet open overheid, wijzigingen van de Gemeentewet en de Algemene wet bestuursrecht.

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen?

De Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) werkt met de 21 deelnemende gemeenten aan het verbeteren van de mobiliteit en het versterken van het economisch vestigingsklimaat van de regio Rotterdam Den Haag. Naast deze formele taken vervult de MRDH in beperkte mate ook een netwerkfunctie, zoals bij de Regionale Energiestrategie (RES), ruimtelijke afwegingen vanuit de kerntaken mobiliteit en economische vestigingsklimaat en als formele taak advisering aan de provincie bij ruimtelijke procedures werklocaties.

Wat heeft het gekost? Beschikbare middelen U Bestuurlijke samenwerking Bestuursonderste uning raad Bestuursorganen Burgerzaken Raad en raadcommissie I Bestuursorganen Burgerzaken Raad en raadcommissie

Primitieve begroting 2024 € 2.196.134 € 112.224

Begroting incl. wijzigingen € 2.429.248 € 202.636

Werkelijk 2024

Verschil

€ 2.925.324 € 201.419

- € 496.076 € 1.217

€ 235.097

€ 262.532

€ 276.477

- € 13.945

€ 581.794 € 933.813 € 333.206

€ 627.821 € 1.003.053 € 333.206

€ 1.001.639 € 1.080.273 € 365.516

- € 373.818 - € 77.220 - € 32.310

- € 394.490 - € 19.400 - € 375.090 €0

- € 422.090 €0 - € 422.090 €0

- € 469.554 - € 1.859 - € 467.208 - € 487

€ 47.464 € 1.859 € 45.118 € 487

€ 1.801.644

€ 2.007.158

€ 2.455.770

- € 448.612

Toelichting financiële afwijking Uitgaven Overschrijding Bestuursorganen (€ -373.818) De voornaamste reden voor deze overschrijding is een hoge storting in de voorziening voor pensioen van (ex)wethouders. Deze storting is gebaseerd op een jaarlijkse herberekening door een extern bureau. Gemeente Midden-Delfland

29

Jaarstukken 2024 Overschrijding Burgerzaken (€ -77.220) In 2024 zijn er meer reisdocumenten en rijbewijzen aangevraagd dan was voorzien op basis van de vervaldatum van documenten van inwoners. Hierdoor zijn er ook hogere kosten gemaakt voor de aankoop van documenten en afdracht aan het Rijk. Daarnaast zijn er meer kosten gemaakt voor de verkiezingen. Hier staat wel een extra vergoeding via het gemeentefonds tegenover maar die is hier niet zichtbaar omdat de uitkering uit het gemeentefonds valt onder programma Algemene dekkingsmiddelen. Overschrijding Raad en raadscommissies (€ -32.310) Inkomsten Overschrijding Burgerzaken (€ 45.118) In 2024 zijn er meer reisdocumenten en rijbewijzen aangevraagd dan was voorzien op basis van de vervaldatum van documenten van inwoners,

Beleidsveld openbare orde en veiligheid Beleidsdoel De gemeente Midden-Delfland is een veilige gemeente om in te wonen, werken en recreëren.

Wat willen we bereiken? Gewenst maatschappelijk effect Inwoners, ondernemers en bezoekers voelen zich veilig in Midden-Delfland. Wanneer er een incident, ramp of crisis is of deze zich dreigt voor te doen, merken inwoners dat de gemeente dit passend oppakt.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Een goede en veilige leefomgeving is een basisvoorwaarde bij de beleving van de kwaliteit van leven in een gemeente. Cittaslow besteedt bij de fysieke leefomgeving aandacht aan herstel en herbestemming van vervallen locaties en leegstaande panden. De aandacht voor de fysieke leefomgeving draagt bij aan de leefbaarheid en veiligheid in een gemeente.

Wat gaan we daarvoor doen?

Operationeel doel om het gewenste effect in de samenleving te bereiken We zetten in op het voortzetten van ons veiligheidsniveau. We zetten lopende activiteiten voort. De meeste aandacht gaat uit naar de veiligheidsaspecten die we noemen in het geldende actieprogramma veiligheid. Het operationele doel staat eveneens in dit actieprogramma. Concrete doelen/acties Veiligheid waarborgen is een kerntaak van de overheid die steeds ingewikkelder wordt. Veiligheidsproblemen worden groter en dringender. Zo nemen criminaliteit, zoals ondermijning en cybercriminaliteit, en fysieke veiligheidsrisico’s, toe. De effectieve aanpak van de veiligheidsvraagstukken vraagt bovendien steeds vaker om een algehele samenwerking, bijvoorbeeld tussen zorg en veiligheid en tussen private en publieke partijen.

30

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2024 Zo zullen er continu Beleids- en programmaontwikkelingen voor een brede aanpak van veiligheid (zoals het IVP/Integraal Veiligheidsbeleid ) plaatsvinden en rond specifieke veiligheidsthema’s zoals Ondermijning, Cybercrime en Informatiebeveiliging. Wat gaan we daarvoor doen? Maken van (Risico-)analyses, evaluatie en benchmarks van veiligheidsvraagstukken en de aanpak daarvan (met o.a. ondersteuning van het RIEC), zoals enquêtes veiligheid en leefbaarheid, de benchmark integrale veiligheid. 

Ontwikkeling en implementatie van instrumenten, interventies en onderdelen van een veiligheidsaanpak zoals Toezicht en handhaving Openbare Ruimte;  Het Integraal Veiligheidsbeleid 2025 - 2028 opstellen met bijbehorende uitvoeringsplannen;  Organisatie- en netwerkontwikkeling van deelnemers in het veiligheidsdomein;  Versterkingsgelden van het rijk inzetten om een ‘aanpak ondermijning op bedrijventerreinen’ op te zetten voor bedrijventerrein Harnaschpolder;  O.a. het evenementenbeleid actualiseren met extra vrijgemaakte middelen;  In 2024 willen we de BOA functie versterken door een tweede BOA aan te stellen. De werving voor deze functie wordt gestart als de middelen door de raad ter beschikking worden gesteld. Met deze versterking worden de BOA's aanzienlijk effectiever en zichtbaarder binnen de gemeente. Bovendien kunnen de BOA's, indien nodig, gezamenlijk worden ingezet en elkaar ondersteunen. Instrumenten            

IVB (integraal veiligheidsbeleid) Uitvoeringsprogramma IVB Algemene Plaatselijke Verordening Midden-Delfland (en bijzondere wetten) Evenementenbeleid Horecabeleid Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Haaglanden Regionaal Crisisplan Haaglanden Onze handhaver/BOA Veiligheidshuis– en kamer VTH beleid (vergunning-, toezicht- en handhavingsbeleid) Het RIEC en Bibob (van de Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur) Bemiddeling & Mediation

Wat hebben we gedaan? Partners in 2024 De samenwerking met onze partners, zoals buurtpreventie, politie en brandweer, is verder versterkt. De overeenkomst met de buurtpreventie is herzien en er is een subsidieregeling opgesteld om hun inzet te ondersteunen. We hadden regelmatig overleg met onze partners, waarbij de focus lag op de thema’s uit het Integraal Veiligheidsplan 2024-2027 en het bijbehorende uitvoeringsplan 2024-2025. Wat deden we in 2024 In 2024 is de inzet op zichtbaarheid en handhaving verder uitgebreid met de komst van een tweede BOA. Dit heeft bijgedragen aan een versteviging van onze handhavingscapaciteit en een snellere reactie op meldingen. De samenwerking tussen de BOA’s en de wijkagenten is sterker en intensiever

Gemeente Midden-Delfland

31

Jaarstukken 2024 geworden. Meldingen worden regelmatig besproken en, wanneer gewenst, teruggekoppeld aan de melder. Afgelopen jaar is opnieuw stevig ingezet op de aanpak van ondermijning. Dit is mede mogelijk gemaakt door de samenwerking met het Regionaal Informatie- en Expertise Centrum (RIEC). Een projectleider ondermijning is aangesteld om nog verdere uitvoering te geven aan het plan van aanpak ondermijning. Er wordt steeds meer ingezet op bewustwording, zowel binnen de organisatie als daarbuiten. Zo is er onder andere een bijeenkomst georganiseerd voor ondernemers om hen te informeren over ondermijningsrisico’s en signalering. Ook is er in 2024 veel aandacht besteed aan crisisbeheersing. Er heeft een grootschalige oefening plaatsgevonden voor het gemeentelijk beleidsteam. Dit soort oefeningen wordt slechts eens in de zoveel tijd georganiseerd en draagt bij aan een goede voorbereiding op crisissituaties. Daarnaast hebben veel medewerkers trainingen gevolgd of cursussen afgerond ter voorbereiding op nieuwe functies binnen crisisbeheersing. Verder is in 2024 de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) herzien. Dit past binnen de werkwijze om jaarlijks te bekijken of actualisatie nodig is, zodat regelgeving up-to-date blijft en aansluit bij nieuwe ontwikkelingen.

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? De gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) is ontstaan door de Wet veiligheidsregio’s. In deze wet staat dat gemeenten moeten samenwerken. Ze moeten samen afspraken maken over hoe ze omgaan met brandweerzorg, rampenbestrijding en crisissituaties en geneeskundige hulpverlening. Met politie, zorg en het Veiligheidshuis Haaglanden werken we aan een gezamenlijke aanpak bij gebiedgebonden overlastgevende thema's.

Wat heeft het gekost?

Beschikbare middelen U Brandweer en rampenbestrijdin g Overige openbare orde I Brandweer en rampenbestrijdin g Overige openbare orde

32

Primitieve begroting 2024 € 2.066.872 € 1.329.028

Begroting incl. wijzigingen € 2.223.872 € 1.369.028

Werkelijk 2024

Verschil

€ 2.320.500 € 1.340.780

- € 96.628 € 28.248

€ 737.844

€ 854.844

€ 979.719

- € 124.875

- € 22.200 €0

- € 42.200 €0

- € 50.517 €0

€ 8.317 €0

- € 22.200

- € 42.200

- € 50.517

€ 8.317

€ 2.044.672

€ 2.181.672

€ 2.269.983

- € 88.311

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2024

Toelichting financiële afwijking Uitgaven

Onderschrijding Brandweer en rampenbestrijding (€ 28.248) Overschrijding Overige openbare orde (€ -124.297)

Mutaties reserve Mutaties reserves programma 2 Uitgaven Inkomsten

Werkelijk 2023 €0 €0 €0

Primitieve Begroting incl. begroting wijzigingen 2024 €0 € 50.000 €0 - € 10.000 €0 € 40.000

Werkelijk 2024

Verschil

€ 49.306 - € 10.000 € 39.306

€ 694 €0 € 694

Geen toelichting. Opgenomen bedrag is kleiner dan € 25.000.

Gemeente Midden-Delfland

33

Jaarstukken 2024

Programma 3: Beheer, verkeer en milieu Beleidsveld beheer openbare ruimte Beleidsdoel

Het leveren van een kwalitatieve bijdrage aan de aanleg, de verbetering en de instandhouding van de boven- en ondergrondse infrastructuur, de leefbaarheid van de woonomgeving en de natuur-ontwikkeling.

Wat willen we bereiken? Gewenst maatschappelijk effect We willen binnen de kaders van wat financieel mogelijk is een onderhoudsniveau van de openbare ruimte in stand houden waarbij inwoners zich prettig voelen.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? De inrichting van de openbare ruimte draagt bij aan de beleving van de kwaliteit van de dorpen en het landschap. Cittaslow ondersteunt bewustwording van de inrichting van die ruimte, waarbij we rekening houden met de directe omgeving. Een historische omgeving vraagt om een ander bestratingsmateriaal en om andere inrichtingselementen dan een nieuwbouwwijk. In het open veenweidegebied wordt rekening gehouden met zichtlijnen en het voorkomen van lichtvervuiling door bijvoorbeeld groene ledverlichting toe te passen. We hebben aandacht voor duurzaamheid door bijvoorbeeld het gebruik van milieuvriendelijke materialen, hergebruik van bestratingsmateriaal en het renoveren van bestaande riolering door middel van 'relining'. Dit is bij de inrichting van de openbare ruimte een belangrijk aspect. Ook wordt er bij vervanging van voertuigen voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte zoveel mogelijk ingezet op elektrische voertuigen.

Wat gaan we daarvoor doen? Wegen Concrete acties voor 2024             

34

De kwaliteit van wegen verhogen door een extra structurele financiële impuls op basis van het nieuwe wegenbeheerplan. De wegen binnen enkele jaren op een hoger kwaliteitsniveau brengen en houden. Klimaat adaptief inrichten van wegen bij nieuwbouw en reconstructies. Benutten van meekoppelkansen bij infrastructurele projecten van andere overheden zoals de N468 of de N223. Intensiveren van afstemming en samenwerking met het Hoogheemraadschap van Delfland voor wegen op kades. Intensiveren van integrale aanpak wegen en nutsvoorzieningen. Optimaliseren van vegen en onkruidbestrijding in afstemming met groenbeheer. Beheer van wegmeubilair, markering en bebording volgens het nieuwe beheerplan. Opschoonactie van bebording en wegmeubilair (sanering, afronding van in 2023 gestarte werk). Opstellen van onderhoudsplan halfverharding. Opstellen van beheernotitie onkruidbestrijding en vegen. Opstellen van beheernotitie halfverharding. Actualiseren van gemeentelijke regelgeving kabels en leidingen.

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2024 Instrumenten  Wegenbeheerplan 2024-2028. Vaststelling staat gepland in 2023.  Gladheidsbestrijdingsplan  Wegenlegger  Beheerplan wegmeubilair 2024-2028 (inclusief bebording en markering) Civiele kunstwerken Concrete acties voor 2024  Vaststellen van geactualiseerd beheerplan bruggen Instrumenten  Beheerplan bruggen 2024-2028 Openbare verlichting Concrete acties voor 2024  Vervangen van afgeschreven armaturen en verbeteren van de lichttechnische kwaliteit.  Gebruik maken van dimmers, Telemanagement units en (groene) ledverlichting.  Verlichten van achterpaden (sociale veiligheid). Instrumenten 

Keuzenotitie openbare verlichting 2024-2028

Wat hebben we gedaan? Wegen 

In diverse ontwerpen voor wegen bij nieuwbouw en reconstructies zijn klimaatadaptieve maatregelen opgenomen. Hiervoor is ook subsidie aangevraagd en toegekend.  Het geactualiseerde beheerplan voor wegen is in concept gereed en er is een maatregelentoets uitgevoerd om de planning te verbeteren.  Het nieuwe beheerplan voor bebording en wegmeubilair is vastgesteld.  Er is elk kwartaal afstemming over de planning met de nutspartijen. Met Westland Infra is op meer reguliere basis afstemming over het plaatsen van nieuwe trafostations.  Overbodige bebording is verwijderd. Civiele kunstwerken 

Het beheerplan voor beschoeiingen, damwanden en kades en de beheernotitie voor de stuwen zijn vastgesteld.  Het beheerplan voor bruggen is vastgesteld. Openbare verlichting  

Wanneer verlichtingsarmaturen zijn vervangen, hebben die energiezuinige verlichting gekregen. Er is een start gemaakt met het actualiseren van het beheerplan voor openbare verlichting.

Wat heeft het gekost? Beschikbare middelen U

Primitieve begroting 2024 € 3.937.632

Gemeente Midden-Delfland

Begroting incl. wijzigingen € 4.244.246

Werkelijk 2024

Verschil

€ 4.278.978

- € 34.732 35

Jaarstukken 2024 Beschikbare middelen Binnenhavens en waterwegen Waterkering, afwatering en landaanwinning Wegen I Binnenhavens en waterwegen Wegen

Primitieve begroting 2024 € 498.973

Begroting incl. wijzigingen € 470.192

Werkelijk 2024

Verschil

€ 517.606

- € 47.414

€0

€ 2.448

€0

€ 2.448

€ 3.438.659 - € 82.000 - € 5.000

€ 3.771.606 - € 193.362 - € 5.000

€ 3.761.372 - € 271.559 - € 5.843

€ 10.234 € 78.197 € 843

- € 77.000 € 3.855.632

- € 188.362 € 4.050.884

- € 265.716 € 4.007.419

€ 77.354 € 43.465

Toelichting financiële afwijking Uitgaven

Overschrijding binnenhavens en waterwegen (€ 47.414) Dit is een overschrijding op onderhoud wegbermen (maai- en slootwerk). Inkomsten Overschrijding wegen (€ 77.354) De overschrijding komt voornamelijk door hogere inkomsten uit de afrekening straatwerkbonnen (€ 54.573) en schadeverhaal van openbare verlichting (€ 28.242). Tegenover het schadeverhaal staan ook schadekosten.

Wat gaan we daarvoor doen? Groen Concrete acties voor 2024

 Ondersteunen van bewonersinitiatieven voor vergroening van de wijken.  Klimaatadaptieve inrichting realiseren met meer groen.  Uitvoeren van ecologisch plus groenbeheer met eigen groendienst.  Uitbreiden van ecologisch bermbeheer.  Kwaliteitsimpuls groen Harnaschpolder.  Actualiseren van groenbeleidsplan.  Optimaliseren van afstemming groenbeheer en onkruidbestrijding op verharding en vegen. Instrumenten  Groenbeleidsplan Midden-Delfland Begraafplaatsen Concrete acties voor 2024  Actualiseren van beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen.  Opstellen van beheerplan begraafplaatsen.  In stand houden van het huidige kwaliteitsniveau van de begraafplaatsen Instrumenten 

36

Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen 2009

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2024

Wat hebben we gedaan? Groen 

Bij reconstructies van wegen zijn klimaatadaptieve maatregelen genomen, zoals groene parkeervakken.  De eigen groendienst heeft 'ecologisch plus groenbeheer' uitgevoerd.  Er is een onderzoek uitgevoerd naar mogelijkheden voor het realiseren van natuurvriendelijke oevers en extensief bermbeheer.  Er is een nieuwe aanbesteding gestart voor het groenonderhoud. Hierbij zetten we in op het per kern combineren van groenonderhoud en onkruidbestrijding op verharding en vegen. Begraafplaatsen  

Er is een start gemaakt met het actualiseren van de beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen, de heffingsverordening voor de lijkbezorgingsrechten en de nadere regels voor de begraafplaatsen. De paden op de begraafplaats in Maasland zijn vervangen voor paden waarop het onkruid beter te beheersen is.

Wat heeft het gekost? Beschikbare middelen U Begraafplaatsen Openbaar groen I Begraafplaatsen Openbaar groen

Primitieve begroting 2024 € 1.687.717 € 253.306 € 1.434.411 - € 171.000 - € 147.800 - € 23.200 € 1.516.717

Begroting incl. wijzigingen € 1.729.811 € 246.562 € 1.483.249 - € 188.151 - € 147.800 - € 40.351 € 1.541.660

Werkelijk 2024

Verschil

€ 1.767.788 € 251.809 € 1.515.979 - € 246.741 - € 173.980 - € 72.761 € 1.521.048

- € 37.977 - € 5.247 - € 32.730 € 58.590 € 26.180 € 32.410 € 20.612

Toelichting financiële afwijking Uitgaven

Overschrijding Openbaar groen (€ 32.730) Dit gaat voornamelijk om een overschrijding op het groenonderhoud aan de dorpskernen (€ 89.800) en het boombeheer (€ 19.604). Hiernaast blijft een onderschrijding op doorbelasting tractie (€ -34.737) en een verschuiving van werkgeverslasten (€ -57.314) over. Inkomsten Overschrijding Begraafplaatsen (€ 26.180) De inkomsten voor afkoopsommen eigen graven en begrafenisrechten zijn hoger dan begroot. Dit komt voornamelijk doordat de aanschrijvingen voor graven die in 2024 verlopen aan het begin van het jaar zijn verstuurd in plaats van het einde van het jaar daarvoor. Hierdoor zijn de inkomsten voor verlengingen geheel in 2024 komen in plaats van (gedeeltelijk) in 2023.

Gemeente Midden-Delfland

37

Jaarstukken 2024

Overschrijding Openbaar groen (€ 32.410) Deze overschrijding heeft als oorzaak een hogere vergoeding voor de aanpak zwerfafval en openbare prullenbakken.

Wat gaan we daarvoor doen? Speelplaatsen Concrete doelen/acties voor 2024 

Meer aandacht voor natuurlijk spelen en spelen in het groen bij herinrichting van speelplaatsen;  Vergroenen van verharde (grijze) speelplaatsen;  Bij speelplaatsen die weinig gebruikt worden niet opnieuw speeltoestellen plaatsen, maar wel de speelruimte behouden en speelaanleidingen toevoegen;  Actualiseren Nota spelen. Instrumenten 

Nota spelen

Wat hebben we gedaan? Speelplaatsen  

Er zijn meerdere speelplaatsen heringericht. Bij de Maaslandse Dam is een natuurspeelplaats aangelegd.

Wat heeft het gekost? Beschikbare middelen U Speelvoorziening en I Speelvoorziening en

Primitieve begroting 2024 € 224.899 € 224.899

Begroting incl. wijzigingen € 173.124 € 173.124

Werkelijk 2024

Verschil

€ 195.148 € 195.148

- € 22.024 - € 22.024

€0 €0

€0 €0

- € 449 - € 449

€ 449 € 449

€ 224.899

€ 173.124

€ 194.699

- € 21.575

Toelichting financiële afwijking

Verschil is kleiner dan € 25.000, daarom bevat deze afwijking geen toelichting.

Beleidsveld verkeer Beleidsdoel

Het hoofddoel van het verkeersbeleid blijft het terugdringen van de overlast van het gemotoriseerde verkeer in de dorpen. Dit doen we via drie routes: 

38

Het actief ontmoedigen van het gebruik van de wegen in Midden-Delfland voor doorgaand verkeer.

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2024 

Het verbeteren van de alternatieve vervoersmogelijkheden, zoals openbaar vervoer, fiets en wandelen.  Het verduurzamen van het wagenpark door het aanleggen en faciliteren van oplaadpunten voor elektrische voertuigen. Verder blijft het verkeersbeleid van de gemeente erop gericht om:  

de veiligheid voor alle verkeersdeelnemers te verbeteren, met een extra prioriteit voor schoolroutes; de recreatiemogelijkheden in Midden-Delfland te vergroten door het verbeteren van fietsen wandelverbindingen.

Wat willen we bereiken? Gewenst maatschappelijk effect De afwikkeling van het verkeer op een zodanige wijze organiseren dat voor de inwoners beperkte overlast wordt veroorzaakt.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Het stimuleren van alternatieve vervoersmethoden vloeit voort uit de uitgangspunten van Cittaslow. Binnen de dorpen wordt rekening gehouden met veilige routes voor fietsers en voetgangers. Fietsroutes zijn beschikbaar voor recreatie en woon-werkverkeer. Binnen de MRDH is een actieve inzet om voor fietsverkeer metropolitane fietsroutes te creëren. Dit zijn routes die woongebieden verbinden met locaties in de regio waar veel mensen werken en bedrijven gevestigd zijn.

Wat gaan we daarvoor doen? Concrete acties voor 2024  

In stand houden openbaar vervoer op minimaal het huidige niveau, in Midden-Delfland. Belang van onze gemeente inbrengen in infrastructurele projecten van het rijk en de provincie.  Aanpassen van de parkeersituatie en verkeercirculatie in het centrum van Den Hoorn.  Terugdringen van doorgaand verkeer door de dorpen.  Mobiliseren van bedrijven tot duurzame mobiliteit.  Opstellen van de visie verkeersveiligheid.  Herinrichting Maassluiseweg voor verbetering verkeersveiligheid.  Verbeteren verkeersveiligheid Zouteveenseweg. Instrumenten          

Verkeersplan Den Hoorn 2016 Nota parkeernormen Midden-Delfland 2020 Beleid laadinfrastructuur 2022 Routestructuurplan (Recreatieschap Midden-Delfland) Structuurschets Harnaschpolder e.o. 2002 Bestuurlijke overeenkomst IODS Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid MRDH 2016-2025 Regionaal Investeringsprogramma Regionale aanbesteding laadinfrastructuur Strategisch Plan Verkeersveiligheid

Gemeente Midden-Delfland

39

Jaarstukken 2024

Wat hebben we gedaan?        

Het openbaar vervoer in Midden-Delfland is behouden gebleven. We hebben actieve gemeentelijke inbreng in het infrastructurele project N468 van de provincie. Er zijn bij meerdere wegen verkeersveiligheidsmaatregelen uitgevoerd. In ontwerpen voor reconstructies van wegen zijn verkeersveiligheidsmaatregelen opgenomen. Er is geïnventariseerd wat voor knelpunten er rondom scholen zijn op het gebied van verkeersveiligheid en hiervoor zijn maatregelen uitgewerkt. Voor het verbeteren van de verkeersveiligheid voor fietsers bij de Maassluiseweg werken we in afstemming met Maassluis scenario's uit. Voor mogelijke maatregelen op de Zouteveenseweg is afstemming met de buurgemeenten. Voor het AZC zijn langzaam verkeerroutes in beeld gebracht en uitgewerkt.

Wat heeft het gekost? Beschikbare middelen U Parkeren Verkeer en vervoer I Parkeren Verkeer en vervoer

Primitieve begroting 2024 € 428.979 € 12.782 € 416.197

Begroting incl. wijzigingen € 411.280 € 12.782 € 398.498

Werkelijk 2024

Verschil

€ 250.950 € 1.874 € 249.077

€ 160.330 € 10.908 € 149.421

- € 42.600 - € 11.000 - € 31.600

- € 102.500 - € 11.000 - € 91.500

- € 93.857 - € 14.767 - € 79.089

- € 8.643 € 3.767 - € 12.411

€ 386.379

€ 308.780

€ 157.094

€ 151.686

Toelichting financiële afwijking Uitgaven

Onderschrijding verkeer en vervoer (€ 149.421) Dit heeft als hoofdoorzaak een verschuiving van werkgeverslasten.

Beleidsveld milieu Beleidsdoel

Het versterken en behouden van een duurzame, veilige, gezonde en aangename leefomgeving voor inwoners en bezoekers gebaseerd op de uitvoering van de Wet milieubeheer, de waarden van Cittaslow en de Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties (Global Goals).

Wat willen we bereiken?

Het realiseren en in stand houden van een veilige, gezonde en aangename leefomgeving en bijdragen aan een duurzaam Midden-Delfland, vanuit een duurzame ontwikkeling. Een duurzame ontwikkeling van de fysieke leefomgeving is een ontwikkeling die voorziet in de behoeften van huidige generaties zonder daarmee de mogelijkheden voor de toekomstige generaties in gevaar te brengen ook in hun behoeften te voorzien (VN-commissie Brundtland, 1987).

40

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2024

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld?

Duurzaamheid is één van de basisprincipes van Cittaslow. Hierbij gaat het om de regelgeving op deze terreinen en zorgen voor bewustwording. Dit heeft als doel dat inwoners en bedrijven meer maatregelen treffen dan wettelijk voorgeschreven. Hierdoor zijn inwoners en bezoekers zich er meer bewust van dat zij zich bevinden in een groen landschap van hoge kwaliteit. Maatregelen om minder energie te gebruiken en meer duurzame energiebronnen te gebruiken sluiten nauw aan bij Cittaslow. Bijvoorbeeld de onderdelen die betrekking hebben op klimaatadaptatie en klimaatmitigatie. Voor klimaatadaptatie (aanpassen aan klimaatverandering) wordt vanuit het nationale Deltaprogramma gewerkt aan een klimaatbestendig Midden-Delfland. Denk daarbij aan maatregelen met betrekking tot droogte, hitte en wateroverlast voor de diverse gebieden in Midden-Delfland. Daarnaast is aandacht voor maatregelen met betrekking tot klimaatmitigatie (verminderen emissies broeikasgassen). De Regionale Energie Strategie (RES), de Warmtetransitie visie vormt daarvoor een kader voor maatregelen. In het aan de Warmtetransitie visie gekoppelde Meerjarig Uitvoeringsprogramma staan projecten opgenomen om het verminderen van energiegebruik bij inwoners en de verdere energietransitie van fossiele brandstoffen naar duurzaam opgewekte energie te ondersteunen.

Andere onderdelen komen terug bij de desbetreffende beleidsterreinen, zoals het beheer van de openbare ruimte en Duurzaam Boer Blijven. Doelstelling daarbij is dat Midden-Delfland in 2050 CO2 neutraal is. Afvalbeleid is een ander onderdeel dat binnen dit beleidsveld en Cittaslow belangrijk is. Cittaslow roept op tot voorkomen van verspilling, preventie op het ontstaan van afval en bij het ontstaan van afval dit zoveel mogelijk gescheiden te verwerken.

Wat gaan we daarvoor doen?

De Wet milieubeheer wordt voor een groot deel geïntegreerd in de Omgevingswet. De gemeentelijke verplichtingen (en daarmee onze doelen) zijn uitgewerkt in operationele plannen en (toetsings)kaarten die gebaseerd op de regelgeving van de Wet milieubeheer. Per beleidsveld zijn operationele doelen vastgesteld en kosten inzichtelijk gemaakt. De bestaande plannen en kaarten hebben betrekking op de volgende milieu gerelateerde thema’s:  Riolering  Afval en circulaire economie  Handhaving, toezicht en vergunningverlening  Bodem  Geluid (Geluidsactieplan/Geluidskaart) en stiltebeleid  Luchtkwaliteit  Externe Veiligheid  Klimaat, energie en warmte  Water  Groen en natuur Concrete doelen/acties voor 2024 Handhaving en vergunningverlening De milieubelastende activiteiten worden door Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) getoetst aan en gecontroleerd op de voorschriften van de Wet milieubeheer, de Omgevingswet met de daarbij behorende Algemene Maatregelen van Bestuur en andere milieuregelgeving. De ODH doet dit vooral op basis van een jaarlijks door het college vast te stellen uitvoeringsplan. De jaarlijkse bijdrage aan

Gemeente Midden-Delfland

41

Jaarstukken 2024 de ODH wordt bepaald op grond van voorcalculatie. Daadwerkelijke afrekening van de kosten van de ODH vindt plaats op basis van werkelijke gepleegde inzet (output financiering). Op 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet in werking. Dat kan zorgen voor aanpassing van de jaarlijkse bijdrage aan ODH. Bodem Met het vaststellen van de bodemfunctiekaart is gekozen voor het principe dat de bodem in Midden-Delfland niet vuiler mag worden. De bodemfunctiekaart maakt de gewenste bodemkwaliteit inzichtelijk. Voor de Harnaschpolder is een aparte bodemkwaliteitskaart vastgesteld. Uitgangspunt van het Rijk is dat per 1 januari 2024 een deel van de huidige bodemtaken van de provincie worden overgedragen aan gemeenten. De ODH zal deze taken namens ons uitvoeren. Op nationaal niveau vindt nog discussie plaats over de vergoeding van deze extra taak voor gemeenten . In de begroting is nog geen aanvullende raming opgenomen omdat de kosten en vergoeding ervan nog onbekend zijn. Door het ministerie, het IPO en de VNG wordt gewerkt aan meerjarige afspraken over financiering voor de periode 2024-2030. Geluid  

Voldoen aan de wettelijke verplichtingen voor omgevingslawaai en geluid belaste bedrijven. Ondersteunen van het provinciale beleid voor stiltegebieden en hier rekening mee houden in de vergunningverlening.  Geen nieuwe overlast gevende activiteiten zoals helikoptervluchten en wegverkeerslawaai. Het Actieplan Geluid is een wettelijke verplichting van de Europese commissie. Het gemeentelijk actieplan bestaat uit een geluidskaart en een actieplan voor de aanpak van de knelpunten. Het actieplan dient elke vijf jaar herzien te worden. Het huidige actieplan is vastgesteld in 2018. Aan de hand van de in 2022 geactualiseerde geluidskaart wordt gewerkt aan een nieuw Actieplan Geluid dat in 2024 aan de raad ter vaststelling zal worden voorgelegd. Luchtkwaliteit Onder de Omgevingswet wordt de luchtkwaliteit jaarlijks gemonitord in aandachtsgebieden van stikstofoxide en fijnstof. Omdat de gemeente Midden-Delfland in een aandachtsgebied ligt, monitoren wij jaarlijks de luchtkwaliteit langs relevante gemeentelijke wegen. Bij nieuwe planontwikkelingen nemen wij het aspect luchtkwaliteit mee. Wij ondersteunen regionale plannen die de luchtkwaliteit verbeteren. Externe Veiligheid/Omgevingsveiligheid Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet wordt het begrip Externe Veiligheid vervangen door het begrip Omgevingsveiligheid.

Bij omgevingsveiligheid gaat het onder meer om risico's van het gebruik en transport van gevaarlijke stoffen, veiligheid van milieubelastende activiteiten en veiligheid van zich snel ontwikkelende technieken. Daarnaast worden aandachtsgebieden en voorschriftgebieden geïntroduceerd om de omgevingsveiligheid te beheersen. Omgevingsveiligheid binnen Midden-Delfland is gericht op:    

42

Binnen de mogelijkheden, situaties voorkomen die kunnen leiden tot een verhoogd veiligheidsrisico. Risicovolle bedrijven en activiteiten weren uit woonomgeving en waar nodig verplaatsten. Voorbereid blijven op risico’s. Structurele borging van omgevingsveiligheid in beleid ruimtelijke ordening en milieu.

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2024 Klimaatadaptatie De doelstelling is een klimaatbestendige en waterrobuuste inrichting van de leefomgeving in 2050. Daarvoor zijn maatregelen nodig om nadelige gevolgen van wateroverlast, droogte (met kans op versnelde bodemdaling), overstromingen en hittestress tegen te gaan. Klimaatadaptatie is opgenomen als één van de speerpunten in het Duurzaamheidsprogramma fysiek domein MiddenDelfland 2020-2023. In de Strategie Klimaatadaptatie Midden-Delfland 2021-2026 is uitgewerkt welke aanpak nodig is om klimaatadaptatie in de gemeente te implementeren. Deze aanpak is gestoeld op de 7 ambities uit het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) en bestaat uit twee fasen. Het streven is om in 2024 fase 1 af te ronden: kwetsbaarheden in beeld brengen, risicodialogen voeren en een beknopte strategie maken, en opstellen van het meerjarig uitvoeringsprogramma. Fase 2 is het uitvoeren van projecten uit het uitvoeringsprogramma. Indien dit structurele consequenties heeft voor de meerjarenbegroting, wordt dit separaat aan de raad voorgelegd. Klimaatmitigatie In de Transitie Visie Warmte (TVW) van de gemeente Midden-Delfland (2021) is als doel gesteld om in 2050 een CO2-neutrale gemeente te zijn. Ons streven is om in 2030 de transitie naar definitieve fossielvrije alternatieven mogelijk te maken.

Binnen het raamwerk van de TVW is het meerjarig uitvoeringsprogramma (MJUP) verduurzaming koopwoningen Midden-Delfland 2023 -2026 vastgesteld (juni 2023). Het MJUP draagt bij aan de doelstelling van het Nationaal Isolatieprogramma, namelijk het versneld isoleren van slecht geïsoleerde woningen en daarbij ondersteuning bieden aan de doelgroepen die dat het hardst nodig hebben. Het programma draagt direct bij aan de gemeentelijke doelstelling om inwoners te helpen met energiebesparing, energiearmoede te bestrijden en energie- en CO2-neutraal te zijn in 2050. Toezicht energie label C kantoren Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) heeft per 1 januari 2023 de energielabel C-verplichting ingevoerd voor kantoren. Dit geldt ook voor gemeentelijke vastgoed. Deze verplichting is opgenomen in het bouwbesluit waarvoor de gemeente bevoegd gezag is. Ook in 2024 zullen wij uitvoering geven aan toezicht op de energielabel C verplichting bij kantoren. Deze taak is als 'plustaak' ondergebracht bij de ODH. Dat heeft extra kosten tot gevolg. Hierom is de jaarlijkse bijdrage aan de ODH voor de jaren 2024 en 2025 verhoogd met € 11.000. Water: 





In het kader van het afsprakenkader Emissieloze kas 2027 wordt samen met andere glastuinbouwgemeenten, waterschappen en de glastuinbouwsector gewerkt aan het voorkomen van emissies van bestrijdingsmiddelen en meststoffen vanuit de glastuinbouw naar het oppervlaktewater. Onder leiding van het Hoogheemraadschap van Delfland wordt samen met andere gemeenten gewerkt aan de maatregelen ten behoeve van de (chemische en ecologische) doelstellingen van de Europese Kaderrichtlijn Water in 2027. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen de resultaat verplichte oppervlaktewaterlichamen (grote wateren zoals vaarten en kanalen) en inspanningsverplichte overige, kleinere wateren. Concreet moet bijvoorbeeld gedacht worden aan de maatregelen die voortkomen uit het Afsprakenkader Emissieloze Kas, BPL en Kringloopboeren. Daarnaast is in 2023 een kleinschalige pilot van een toezichtproject gestart specifiek gericht op indirecte lozingen van de glastuinbouw en daarmee verbetering van de kwaliteit van het oppervlaktewater. In dit project werkt de Omgevingsdienst nauw samen met het

Gemeente Midden-Delfland

43

Jaarstukken 2024 Hoogheemraadschap om indirecte lozingen op te sporen. Doel van de pilot is het opdoen van kennis van de materie en vaststellen van mogelijkheden tot opsporing van indirecte lozingen. Bij positief resultaat zal de pilot in 2024 worden voortgezet. In dat geval zal het project grootschaliger opgezet worden dat naar verwachting resulteert in een extra bijdrage aan de ODH.  Vanuit BPL wordt ook ingezet op terugdringen van emissies van de glastuinbouw. Groen/natuur Ons natuurbeleid is verwoord in programma 1, bij het beleidsveld ‘groen’. Daarnaast voeren we het volgende uit: 

Waar mogelijk ecologisch beheer van wegkanten en oevers vanuit het gemeentelijk beheer en in samenwerking met de Coöperatie Coöperatief Beheer Groengebieden MiddenDelfland u.a..  Toetsen van omgevingsvergunningen aan de Wet natuurbescherming (per 1 januari 2024 Omgevingswet).  Interne en externe communicatie over het milieu.  Waar mogelijk subsidie aanvragen ter ondersteuning van projecten.  Participatie in regionale projecten, zoals de emissie van meststoffen en bestrijdingsmiddelen naar het oppervlaktewater door de glastuinbouwsector te verminderen.  Actieve participatie bij het realiseren van nieuwe geothermielocaties in Midden-Delfland.  Actieve deelname aan WarmtelinQ (voorheen Leiding door het Midden). Instrumenten                

Wet Milieubeheer Omgevingswet (inwerkingtreding 1 januari 2024) Regionaal bodembeleid Zuid-Holland (tot gedeeltelijke taakoverheveling naar gemeente) Omgevingsvisie Provincie Zuid-Holland Stiltebeleid Provincie Zuid-Holland Bodemkwaliteitskaart bedrijfsterrein Harnaschpolder Bodemfunctiekaart gemeente Midden-Delfland Duurzaamheidsprogramma fysiek domein Midden-Delfland 2020-2023 Regionale Energiestrategie MRDH (RES) Regionale energieloket Uitvoeringsplan Transitievisie Warmte Omgevingsvisie 1.0 Regelgeving bruidsschat Omgevingswet Geurverordening Midden-Delfland 2009/geurhinderbeleid Gebiedsvisie Midden-Delfland®2025 en visie Behoud door Ontwikkeling (Vitale Dorpen in Midden-Delfland 2025) LOP Midden-Delfland®2025

Wat hebben we gedaan? Resultaten 2024 Met ingang van 1 januari 2024 is de Omgevingswet inwerking getreden. Daarmee is de Wet milieubeheer voor een belangrijk deel opgegaan in deze Omgevingswet. Op onderdelen blijft daarnaast de Wet milieubeheer bestaan. De bestaande gemeentelijke verplichtingen (en daarmee onze doelen) gebaseerd op de regelgeving vanuit de Wet milieubeheer, uitgewerkt in operationele plannen en (toetsings)kaarten, blijven ook onder de nieuwe wet van kracht. Deze hebben betrekking op de volgende milieu gerelateerde thema’s:

44

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2024          

Riolering Afval en circulaire economie Handhaving, toezicht en vergunningverlening Bodem Geluid (Geluidsactieplan/Geluidskaart) en stiltebeleid Luchtkwaliteit Externe Veiligheid Klimaat, energie en warmte Water Groen en natuur

Handhaving en vergunningverlening Door de Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) zijn de milieubelastende activiteiten getoetst aan en gecontroleerd op de voorschriften van de Wet milieubeheer, de Omgevingswet met de daarbij behorende Algemene Maatregelen van Bestuur en andere milieuregelgeving. Deze toetsing en controle is gebeurd op basis van het jaarlijks door het college vastgestelde uitvoeringsplan inclusief voorcalculatie. De daadwerkelijke afrekening van de kosten van de ODH vindt plaats op basis van de werkelijke gepleegde inzet (output financiering). Bodem Met het vaststellen van de bodemfunctiekaart is gekozen voor het principe dat de bodem in Midden-Delfland niet vuiler mag worden. De bodemfunctiekaart maakt de bodemkwaliteit inzichtelijk. Voor de Harnaschpolder is een aparte bodemkwaliteitskaart vastgesteld. Als gevolg van de inwerkingtreding van de Omgevingswet zijn een deel van de huidige bodemtaken van de provincie overgedragen aan de gemeenten. Daarmee is de gemeente bevoegd gezag geworden. Voor Midden-Delfland zal de ODH deze taken namens ons uitvoeren. Vooralsnog betekent dit een lastenverzwaring, omdat het bijbehorende budget niet is overgedragen. Geluid Het wettelijke verplichte Actieplan Geluid moeten we elke vijf jaar opnieuw vaststellen. In 2024 is gewerkt aan de actualisatie van het gemeentelijke actieplan.

Deze is vervolgens ter vaststelling aan de raad voorgelegd. Ook is gewerkt aan het saneringsprogramma Geluid, dat eveneens is vastgesteld. Verder is ingezet op het voldoen aan de wettelijke verplichtingen ten aanzien voor omgevingslawaai en geluidbelastende bedrijven en het ondersteunen van het provinciaal beleid voor stiltegebieden. Luchtkwaliteit Onder de Omgevingswet wordt de luchtkwaliteit jaarlijks gemonitord in aandachtsgebieden van stikstofoxide en fijnstof. Omdat de gemeente Midden-Delfland in een aandachtsgebied ligt, monitoren wij jaarlijks de luchtkwaliteit langs relevante gemeentelijke wegen. Bij nieuwe planontwikkelingen nemen wij het aspect luchtkwaliteit mee. Wij ondersteunen regionale plannen die de luchtkwaliteit verbeteren.

Gemeente Midden-Delfland

45

Jaarstukken 2024 Externe Veiligheid/Omgevingsveiligheid Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet is het begrip Externe Veiligheid vervangen door het begrip Omgevingsveiligheid. Bij omgevingsveiligheid gaat het onder meer om risico's van het gebruik en transport van gevaarlijke stoffen, veiligheid van milieubelastende activiteiten en veiligheid van zich snel ontwikkelende technieken. Daarnaast zijn aandachtsgebieden en voorschriftgebieden geïntroduceerd om de omgevingsveiligheid te beheersen. Voor de Omgevingsveiligheid binnen Midden-Delfland is ingezet op: 

Binnen de mogelijkheden, situaties voorkomen die kunnen leiden tot een verhoogd veiligheidsrisico.  Risicovolle bedrijven en activiteiten weren uit woonomgeving en waar nodig verplaatsten.  Voorbereid blijven op risico’s.  Structurele borging van omgevingsveiligheid in beleid ruimtelijke ordening en milieu. Klimaatadaptatie In de Strategie Klimaatadaptatie Midden-Delfland 2021-2026 is uitgewerkt welke aanpak nodig is om klimaatadaptatie in de gemeente te implementeren. Deze aanpak is gestoeld op de 7 ambities uit het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) en bestaat uit twee fasen. In 2024 is gestart met het opstellen van het meerjarig uitvoeringsprogramma. Dit ronden we medio 2025 af. Om dit te bereiken is onder andere begonnen met voeren van risicodialogen en het in beeld brengen van kwetsbaarheden. Klimaatmitigatie In de Transitie Visie Warmte (TVW) van de gemeente Midden-Delfland (2021) is als doel gesteld om in 2050 een CO2-neutrale gemeente te zijn. Ons streven is om in 2030 de transitie naar definitieve fossielvrije alternatieven mogelijk te maken. Er is ingezet op de uitvoering van het meerjarig uitvoeringsprogramma (MJUP) voor de verduurzaming van koopwoningen als onderdeel van de TVW.

Het MJUP draagt bij aan de doelstelling van het Nationaal Isolatieprogramma, namelijk het versneld isoleren van slecht geïsoleerde woningen en daarbij ondersteuning bieden aan de doelgroepen die dat het hardst nodig hebben. Het programma draagt direct bij aan de gemeentelijke doelstelling om inwoners te helpen met energiebesparing, energiearmoede te bestrijden en energie- en CO2-neutraal te zijn in 2050. Daarnaast is in regionaal verband de samenwerking gezocht om te onderzoeken op welke wijze we aan de doelstelling om in 2050 een CO2-neutrale gemeente te zijn kunnen gaan voldoen. Water Er is op verschillende fronten ingezet op het verder terugdringen van emissies en andere (ecologische) maatregelen die leiden tot verbetering van de kwaliteit van het oppervlaktewater. Dit is onder meer gedaan vanuit de doelstellingen van de Europese Kaderrichtlijn Water (2027) en specifiek de maatregelen en afspraken die voortkomen uit het programma Duurzaam Boer Blijven, het uitvoeringsprogramma BPL en het Afsprakenkader Emissieloze Kas. Groen/natuur Voor het beleidsveld Groen (natuurbeleid onder programma 1) is ingezet op onder andere: 

46

het ecologische beheer van wegkanten en oevers,

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2024    

het toetsen van aanvragen voor een omgevingsvergunning aan de Wet natuurbescherming, het aanvragen van subsidies ter ondersteuning van projecten, het participeren in regionale projecten voor het terugdringen van schadelijke emissies en het beoordelen van initiatieven waaronder een mogelijk nieuwe geothermie-locatie.

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen?

Met de deelname aan Regionaal Reinigingsbedrijf Avalex wordt beoogd op een efficiënte en doelmatige wijze invulling te geven aan de wettelijke verplichtingen op het gebied van afvalinzameling. Het doel van de Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) is het uitvoeren van de wettelijke milieutaken. Hierbij wordt voldaan aan landelijke kwaliteitscriteria, wordt gezorgd voor specialismevorming op inhoud en wordt een bijdrage geleverd aan een constante en eenduidige taakuitvoering in de regio. Deelname aan deze gemeenschappelijke regeling is opgelegd vanuit de Wet milieubeheer. De gemeente neemt deel aan de Coöperatie coöperatief Beheer Groengebieden Midden-Delfland U.A. Primaire doelstelling van deelname aan de coöperatieve vereniging is het creëren van een efficiënte en beleidsarme organisatie voor het beheer van recreatieve groengebieden.

Wat heeft een gekost? Beschikbare middelen U Afvalverzameling en -verwerking Milieubeheer Riolering I Afvalverzameling en -verwerking Milieubeheer Riolering

Primitieve begroting 2024 € 5.352.911 € 2.289.421

begroting incl. wijzigingen € 5.778.251 € 2.283.559

Werkelijk 2024

Verschil

€ 5.466.746 € 2.284.035

€ 311.505 - € 476

€ 1.299.338 € 1.764.152 - € 5.282.375 - € 2.799.422

€ 1.579.318 € 1.915.374 - € 5.808.548 - € 2.811.282

€ 1.410.329 € 1.772.382 - € 5.401.644 - € 2.799.415

€ 168.989 € 142.992 - € 406.904 - € 11.867

- € 361.315 - € 2.121.638 € 70.536

- € 543.406 - € 2.453.860 - € 30.297

- € 348.971 - € 2.253.258 € 65.102

- € 194.435 - € 200.602 - € 95.399

Toelichting financiële afwijking Uitgaven

Onderschrijding Milieubeheer (€ 168.989) Bekostiging vanuit (SiSa) subsidiegelden:  

De klimaat en energie uitvoeringskosten zijn achter gebleven op het begrootte (€ 189.721). Het restant is het volgende jaar beschikbaar. Lokale aanpak isolatie uitgaven zijn juist hoger dan vooraf begroot (€ -61.476).

Gemeente Midden-Delfland

47

Jaarstukken 2024

Daarnaast wordt bij de jaarrekening verzocht een budget voor het actieplan geluid over te hevelen naar 2025 (€ 28.000). Hiernaast is er een verschuiving van de werkgeverslasten (€ 14.175). Onderschrijding Riolering (€ 142.992) De hoofdzakelijke oorzaak van de onderschrijding is een afname van de kosten voor electriciteit, gas en water (€ 86.114) en een verschuiving van werkgeverslasten (€ 30.361). Het restant zit in onderbenutting van het budget meetnet (€ 10.719) Klimaatadaptatie (€ 11.143) en advieskosten (€ 14.772) Inkomsten Onderschrijding Riolering (€ -200.602) De aansluitvergunningen riolering hebben meer opgebracht dan begroot (€ 52.828). Hiernaast is er een onttrekking aan de voorziening nodig (€ -246.852). Onderschrijding Milieubeheer (€ -194.435)

Dit gaat over de verwerking van de werkelijke klimaat en isolatie uitgaven met als dekking de (SiSa) subsidiegelden. Restanten zijn in het volgende jaar beschikbaar.

Mutaties reserve Mutaties reserves programma 3 Uitgaven Inkomsten Totaal

Werkelijk 2023 € 884.584 - € 667.053 € 217.531

Primitieve Begroting incl. begroting wijzigingen 2024 € 29.955 € 1.088.955 - € 282.099 - € 1.523.661 - € 252.144 - € 434.706

Werkelijk 2024

Verschil

€ 1.052.366 - € 820.918 € 231.448

€ 36.589 - € 702.743 - € 666.154

Uitgaven: Storting in de Algemene reserve: 

In de Algemene reserve wordt in 2024 voor het budget 'doorschuiven elementenverharding naar 2025' € 31.499 minder gestort dan begroot. Dit komt doordat de werkelijke lasten hoger zijn dan tijdens de 4e periodieke begrotingswijziging verwacht.  Het overige verschil wordt verklaard door meerdere kleine mutaties. Inkomsten: Onttrekking uit de Algemene reserve: 

Uit de Algemene reserve wordt in 2024 voor € 229.011 minder onttrokken voor de doorschuifbudgetten 0-beurt: meubilair, borden en markeringen. De reden hiervoor is dat er in 2024 minder lasten waren dan vooraf begroot.  Uit de Algemene reserve wordt in 2024 voor € 129.000 minder onttrokken voor het doorschuifbudget ingroeivariant kwaliteitsimpuls onderhoud kapitaalgoederen. Dit komt doordat de werkelijk lasten € 21.000 waren. Onttrekking uit de reserve Investeringsprogramma:

48

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2024 

Uit de reserve Investeringsprogramma wordt in 2024 voor € 149.337 minder onttrokken dan begroot. Dit komt doordat de lasten voor de herinrichting centrum Den Hoorn lager uit zijn gevallen. Onttrekking uit de reserve onderhoud kapitaalgoederen: 

Uit de reserve onderhoud kapitaalgoederen is niks onttrokken. Het begrote bedrag van € 180.000 voor onderhoud aan wegen schuift door naar 2025. Het overige verschil wordt verklaard door meerdere kleine mutaties.

Investeringen programma 3

Omschrijving investering

Bedrag begroot

Bedrag werkelijk

Bedrag Afsluiten restant ja/nee krediet € 62.325 Nee

Opmerkingen

Reconstr. wegen Woudseln & Lookwat. Den Hoorn 2023 Verv halfverhardin gspaden begraafpl Schipl (2024) Reconstructie Boezemkade/ Kwakelweg (2017) Reconstructie Anna van Raesfeltstraat (2017) Reconstructie Rijksstraatwe g wegvak 1 en 2 (2018) Reconstructie Willemsoords eweg (2018) Vervangen brug Trekkade/Ker kweg M004 Vervangen Sionsbrug DH021

€ 87.500

€ 25.175

€ 60.000

€0

€ 60.000 Nee

Loopt door in 2025

€ 1.515.000

€ 1.661.704

- € 146.704 Nee

Loopt door in 2025

€ 46.294

€ 63.751

- € 17.457 Ja

Project afgerond

€ 125.493

€ 10.302

€ 115.191 Nee

Loopt door in 2025

€ 280.562

€ 275.668

€ 4.894 Ja

€ 553.511

€ 223.075

€ 330.436 Nee

Loopt door in 2025

€ 32.700

€ 4.012

€ 28.688 Nee

Loopt door in 2025

Gemeente Midden-Delfland

Loopt door in 2025

Project afgerond

49

Jaarstukken 2024 Omschrijving investering

Bedrag begroot

Bedrag werkelijk

Renoveren Hodenpijlbrug S028 behoud gem. monument Verv. bruggen Willemsoords eweg S032 en S042 (2018) Vervangen ophaalbrug Gaagweg S024 Bouw nieuwe Zoutloods Verkeersmaat regelen Zouteveense weg (2018) Reconstructie Slot de Houvelaan Reconstr. deel Westlander, Schouw, Aak en Praam Reconstructie Maassluissew eg 2021 Vervangen lichtmasten en armaturen 2023 Reconstructie Commandeur skade deel 2 (2023) Reynbolt van Maeslantstraa t 2022 Parkeerplaats Tiendweg 2022 Vervangen lichtmasten en armaturen 2024

€ 181.163

50

Opmerkingen

€ 110.108

Bedrag Afsluiten restant ja/nee krediet € 71.055 Nee

€ 378.595

€ 221.411

€ 157.184 Nee

Loopt door in 2025

€ 343.628

€ 135.940

€ 207.688 Nee

Loopt door in 2025

€ 25.692

€0

€ 25.692 Nee

€ 11.808

€0

€ 11.808 Nee

Loopt door in 2025 Loopt door in 2025

€ 40.000

€0

€ 40.000 Nee

Loopt door in 2025

€ 25.000

€0

€ 25.000 Nee

Loopt door in 2025

€ 115.385

€ 33.115

€ 82.270 Nee

Loopt door in 2025

€ 71.155

€ 69.047

€ 2.108 Ja

Project afgerond

€ 53.884

€ 6.327

€ 47.557 Nee

Loopt door in 2025

€ 167.473

€ 168.137

- € 664 Ja

€ 104.892

€ 38.295

€ 66.597 Nee

Loopt door in 2025

€ 182.000

€ 14.076

€ 167.924 Nee

Loopt door in 2025

Loopt door in 2025

Project afgerond

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2024 Omschrijving investering

Bedrag begroot

Bedrag werkelijk

Vervangen beschoeiinge n/damwande n 2021 Herinrichting openbaar groen 2022 Vervangen beschoeiinge n/damwande n 2022 Speelvoorzien ingen 2022 Vervanging duiker Baanderheer M030 (2021) Herinrichting openbaar groen 2023 Herinrichting openbaar groen 2024 Vervangen beschoeiinge n/damwande n 2023 Vervangen beschoeiinge n/damwande n 2024 Speelvoorzien ingen 2023 Speelvoorzien ingen 2024 Natuurvr. oever aan de Burg. van Gentsingel (2024) Aanschaf bekisting en bordjes begraafpl. (2024) Vervangen pompen

€ 133.188

€ 133.986

€ 10.447

€ 10.397

€ 350.000

€ 228.097

€ 121.903 Nee

Loopt door in 2025

€ 95.000

€ 90.016

€ 4.984 Ja

€ 160.000

€0

€ 160.000 Nee

Project afgerond Loopt door in 2025

€ 50.000

€ 30.345

€ 19.655 Nee

Loopt door in 2025

€ 40.000

€ 14.176

€ 25.824 Nee

Loopt door in 2025

€ 350.000

€ 18.500

€ 331.501 Nee

Loopt door in 2025

€ 350.000

- € 7.156

€ 357.156 Nee

Loopt door in 2025

€ 110.000

€0

€ 110.000 Nee

€ 110.000

€ 16.070

€ 93.930 Nee

€ 30.000

€ 29.869

€ 131 Ja

Loopt door in 2025 Loopt door in 2025 Project afgerond

€ 26.000

€0

€ 26.000 Nee

Loopt door in 2025

€ 47.643

€ 47.643

€ 0 Nee

Loopt door in 2025

Gemeente Midden-Delfland

Bedrag Afsluiten restant ja/nee krediet - € 798 Ja

€ 50 Ja

Opmerkingen Project afgerond Project afgerond

51

Jaarstukken 2024 Omschrijving investering hoofdgemale n (GRP) 2022 Vervangen pompunits drukriolering 2023 Vervangen pompen Hoofdgemale n 2023 Vervangen vrijvervalriole ring 2023 Vervangen pompunits electromecha nisch 2024 Vervangen hoofdgemale n 2024 Vervangen vrijvervalriole ring 2024 Vervangen persleidingen 2024

52

Bedrag begroot

Bedrag werkelijk

Bedrag Afsluiten restant ja/nee krediet

Opmerkingen

€ 88.775

€ 85.678

€ 3.097 Nee

Loopt door in 2025

€ 90.000

€ 86.115

€ 3.885 Nee

Loopt door in 2025

€ 32.148

€ 32.000

€ 148 Nee

Loopt door in 2025

€ 205.000

€ 146.352

€ 58.648 Nee

Loopt door in 2025

€ 285.000

€ 186.951

€ 98.049 Nee

Loopt door in 2025

€ 424.975

€ 249.859

€ 175.116 Nee

Loopt door in 2025

€ 403.000

€ 137.222

€ 265.778 Nee

Loopt door in 2025

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2024

Programma 4: Onderwijs Programma 4: Onderwijs Beleidsveld onderwijs: Beleidsdoel

Passend onderwijs voor alle jongeren. Dat streven wij na in Midden-Delfland. Zo dichtbij mogelijk, maar indien nodig in de regio. Zo ondersteunen wij de optimale ontwikkeling van jongeren. De gemeente zet zich ervoor in dat alle jongeren een startkwalificatie behalen. En de gemeente spant zich in om kinderen met een onderwijsachterstand of een risico daarop extra (taal)ondersteuning te bieden. Zodat zij het onderwijs kunnen volgen dat het best aansluit op hun ontwikkelingsmogelijkheden. De gemeente zorgt voor goede huisvesting voor de basisscholen, behorend bij het aantal leerlingen uit de eigen dorpen.

Wat willen we bereiken?

Gewenst maatschappelijk effect We willen bereiken dat iedereen zo goed mogelijk mee kan doen in de maatschappij en op de arbeidsmarkt bereiken. En daarnaast onderwijshuisvesting, passend bij het aantal leerlingen uit de eigen dorpen.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld?

De mogelijkheid om onderwijs te volgen en daarmee kansen op de arbeidsmarkt te vergroten is een toetsingscriterium van Cittaslow. De percentages kinderen met een (onderwijs)achterstand en jeugdwerkloosheid zijn in Midden-Delfland lager dan het landelijke en regionale gemiddelde. Niet het bepalen van de keuzes van mensen, maar mensen bewust maken van de gevolgen van hun eigen keuzes is onderdeel van de filosofie van Cittaslow.

Wat gaan we daarvoor doen?

Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken De gemeente, kinderopvang en scholen zorgen voor Voor- en Vroegschoolse Educatie. De gemeente en de scholen zorgen voor extra ondersteuning van kinderen van inburgeraars en statushouders. De gemeente biedt leerlingenvervoer aan kinderen die daarop aangewezen zijn. Alle jongeren die zonder startkwalificatie het onderwijs verlaten, krijgen een oproep voor een gesprek. Dit gesprek moet leiden tot een passend traject naar scholing of werk. Concrete doelen/acties voor 2024 

Actualisering van het Beleidskader Voor- en Vroegschoolse Educatie in overleg met onze samenwerkingspartners  Actualisering van de Verordening Leerlingenvervoer  Oplevering van het meerjarig Integraal Huisvestingsplan voor onderwijshuisvesting en kinderopvang  Uitvoering van de regionale Beleidsagenda 2021-2024 RMC (regionale meld- en coördinatiefunctie voortijdig schoolverlaten)  Uitvoering van het Lokaal Onderwijsbeleid  Uitvoering van het Convenant LEA Instrumenten