Document · PDF

05 e Jaarstukken 2021.pdf

Gemeenteraad 28 juni 2022, gemeente Midden-DelflandBij agendapunt: Voorstel tot vaststellen van de jaarrekening 202133.574 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Inhoud 1.

AANBIEDINGSNOTA

1.1 Inleiding .....................................................................................................................4 1.2 Bestemming resultaat ..................................................................................................6 1.3 Financiële samenvatting ...............................................................................................9 2. JAARVERSLAG

2.1 Programmaverantwoording ......................................................................................... 14 2.1.1 Programma 1: Vitale Dorpen in Midden-Delfland®2025

2.1.2 Programma 2: Bestuur en veiligheid

2.1.3 Programma 3: Beheer, verkeer en milieu

2.1.4 Programma 4: Onderwijs

2.1.5 Programma 5: Sociaal domein en Welzijn

2.1.6 Programma 6: Economische- en Sociale zaken

2.1.7 Programma 7: Ruimtelijke Ordening, Ontwikkeling en Volkshuisvesting

2.2 Overzicht van algemene dekkingsmiddelen ................................................................... 99 2.3 Overzicht van overhead............................................................................................ 101 2.4 Paragrafen.............................................................................................................. 104 2.4.1 Lokale heffingen

104

2.4.2 Verbonden partijen

108

2.4.3 Grondbeleid

123

2.4.4 Onderhoud kapitaalgoederen

128

2.4.5 Bedrijfsvoering

131

2.4.6 Weerstandsvermogen en risicobeheersing

137

2.4.7 Financiering

143

3. JAARREKENING

149

3.1 Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening en de toelichting ................................ 149 3.1.1 Het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening

149

3.1.2 Analyse van de begroting na wijziging ten opzichte van de realisatie

151

PROGRAMMA 1 ........................................................................................................... 151 PROGRAMMA 2 ........................................................................................................... 151 PROGRAMMA 3 ........................................................................................................... 152 PROGRAMMA 4 ........................................................................................................... 153 PROGRAMMA 5 ........................................................................................................... 153 PROGRAMMA 6 ........................................................................................................... 155 PROGRAMMA 7 ........................................................................................................... 156 ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN .............................................................................. 158 3.1.3 Analyse begrotingsrechtmatigheid

159

3.1.4 Overzicht aanwending bedrag onvoorzien

161

3.1.5 Overzicht incidentele en structurele baten en lasten

162

3.1.6 Wet normering bezoldiging topfunctionarissen

164

3.2 Balans.................................................................................................................... 165 3.2.1 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling

167

3.2.2 Toelichting op de balans

170

3.2.3.

179

Gebeurtenissen na balansdatum

3.2. Bijlagen................................................................................................................. 180 1

3.2.1 Gerealiseerde baten en lasten per taakveld

180

3.3.2 Single information, Single audit (SiSa)

181

4. Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

186

5. Bijlagen bij de jaarstukken

187

5.1 Incidentele subsidies................................................................................................ 188 5.2 EMU saldo .............................................................................................................. 189 5.3 Rapportage Interbestuurlijk Toezicht.......................................................................... 190 5.4 Beleidsindicatoren ................................................................................................... 192 5.5 Staat van reserves en voorzieningen.......................................................................... 195

1. AANBIEDINGSNOTA

1.1 Inleiding Voor u liggen de jaarstukken van 2021. Met deze jaarstukken leggen wij aan de gemeenteraad verantwoording af over het gevoerde beleid. Zowel onze noodzakelijke taken als de punten uit ons collegeprogramma komen daarbij aan bod. Wij beschrijven welke doelen we hebben bereikt, wat we hiervoor hebben gedaan en wat dat heeft gekost. Het jaar 2021 was ook het laatste volledige jaar van deze bestuursperiode. Een bestuursperiode die voor de helft in ‘corona-tijd’ heeft plaatsgevonden. Vooral de laatste twee jaren hebben ons aangegrepen. De pandemie heeft de kwetsbaarheid van de samenleving blootgelegd en heeft juist ook de meerwaarde van onze Cittaslow filosofie laten zien: ‘people, planet en profit’ staan centraal. Als we terugblikken op 2021 vormen drie punten de essentie van het afgelopen jaar. 1. We hebben onverminderd doorgewerkt aan onze ambities. Natuurlijk heeft de pandemie tot gevolg gehad dat we scherpe keuzes moesten maken en dat we opnieuw onze prioriteiten moesten stellen. We hebben echter geen grote concessies gedaan; ondanks de gevolgen van de pandemie zijn veel resultaten behaald. 2. De identiteit van Midden-Delfland en de Cittaslow filosofie zijn onverminderd actueel. Juist de afgelopen twee jaren is dit gebleken: terug naar nabijheid en verbinding, behoefte aan sociale contacten.

En dus ook het kunnen wonen, samenleven en werken in een groene gemeente en een betrokken gemeenschap. 3. We hebben een duurzamere organisatie gekregen: een gezond verloop, een lager dan gemiddeld ziekteverzuim en goede, betrokken en (veer)krachtige medewerkers. Begroting Bij het aanbieden van de begroting 2021 schreven wij dat we ondanks de financieel moeilijke jaren en onzekere vooruitzichten een realistische begroting konden aanbieden. Een begroting waarin we nadrukkelijk keuzes hebben gemaakt, maar die ons nog steeds in staat stelde om de ambities uit het collegeprogramma te realiseren om op die manier Midden-Delfland sterk te houden. We zochten naar extra inkomsten en waren zeer terughoudend met extra, nieuwe uitgaven. Zo waarborgen we een duurzaam begrotingsevenwicht en konden de gevolgen voor inwoners, ondernemers, het verenigingsleven en maatschappelijke organisaties beperkt blijven. Financieel resultaat Wij zijn erin geslaagd om de uitgangspunten uit de begroting 2021 grotendeels te realiseren. En we sluiten 2021 af met een positief resultaat van bijna € 1,4 miljoen. Dit resultaat wordt voornamelijk veroorzaakt door incidentele meevallers die bekend zijn geworden na vaststelling van de laatste begrotingswijziging van 2021. De algemene reserve sluit per 31 december 2021 op een stand van € 7,5 miljoen.

Dit is een toename van bijna € 1,0 miljoen ten opzichte van de stand per 31 december 2020 (exclusief Resultaat Jaarrekening 2020). Van het huidige positieve resultaat stellen wij voor een bedrag van € 0,45 miljoen weer beschikbaar te stellen in 2022. Dat betekent dat wij voor het restant - een bedrag van € 0,95 miljoen - voorstellen om dit toe te voegen aan de algemene reserve. Deze neemt hierdoor toe tot € 8,4 miljoen. Accountantscontrole Nog nader in te vullen na de accountants controle. Toekomst Het is prettig om jaarstukken te presenteren met “zwarte cijfers” en een toevoeging aan de Algemene Reserve. Ook zijn er veel inhoudelijke resultaten behaald. Daar zijn we trots op. Toch zijn we nog niet gerust. De structurele kosten en ontoereikende financiering voor jeugdzorg, maar ook voor de omgevingswet, blijven onzeker en zorgelijk. Zeker binnen het sociaal domein staan de budgetten nog altijd onder druk. Het was soms aan incidenteel voordeel te danken dat structureel nadeel opgevangen kon worden. Dit blijft een punt van aandacht naar de toekomst. 4

Ons uitgangspunt is om te blijven focussen op wat nodig is voor een solide gemeente zonder losse eindjes in bedrijfsvoering of dienstverlening. Dat betekent dat we kritisch blijven op onze uitgaven en dat er weinig ruimte is voor extra impulsen of nieuwe ontwikkelingen. Leeswijzer De jaarstukken bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening. De jaarrekening is volgens de voorschriften uit het Besluit Begroting en Verantwoording opgebouwd zoals de begroting 20212024. Hierin zijn het beleid en de doelstellingen van de gemeente verdeeld over 7 programma’s. Daarnaast leggen we verantwoording af over de algemene dekkingsmiddelen en overheadlasten. Dit zijn voorgeschreven overzichten die apart worden verantwoord in de jaarstukken.

1.2 Bestemming resultaat Het gerealiseerd resultaat van de jaarrekening 2021 bedraagt positief € 1,4 miljoen. Volgens de regelgeving van het BBV is het voordelig resultaat als afzonderlijke post opgenomen onder het eigen vermogen op de balans. Het is de bevoegdheid van de raad om aan te geven hoe dit resultaat wordt bestemd. Wij stellen voor een bedrag van € 0,45 miljoen door te schuiven naar 2022 voor projecten/ werkzaamheden die in 2021 niet (volledig) afgerond zijn en die doorlopen in 2022. Voor het resterende saldo van € 0,95 miljoen stellen wij voor dit toe te voegen aan de algemene reserve. Voor een nadere verklaring van het resultaat wordt verwezen naar hoofdstuk 1.4 en de toelichtingen bij de programma’s (hoofdstuk 2.1). Doorschuifbudgetten In onderstaand overzicht (A) staan de doorschuifbudgetten ten laste van het resultaat. Dit overzicht telt op tot een bedrag tot € 0,45 miljoen. De afzonderlijke doorschuifbudgetten worden hieronder in tabel A toegelicht. Daaronder staan in tabel B de doorschuifbudgetten ten laste van de (algemene) reserve. Deze hebben geen invloed op de bestemming van het resultaat. A. Doorschuifbudgetten t.l.v. resultaat Asfaltonderhoud

€ 145.120

Schilderwerk gemeentehuis

€ 10.000

Beschut werk

€ 35.000

Diverse uitvoeringskosten

€ 87.000

Lokale dashboards en rapportages

€ 35.000

Vier actielijnen verbeteren dienstverlening

€ 84.418

Herstel culturele infrastructuur

€ 29.214

Ondersteuning buurt- en dorpshuizen

€ 10.000

Lokaal preventieakkoord

€ 14.500

Totaal

€ 450.252

Toelichting doorschuifbudgetten t.l.v. resultaat Asfaltonderhoud Eind 2021 zou het Kralingerpad in Maasland opnieuw geasfalteerd worden. Begin november waren de voorbereidingen gereed en de planning was dat de werkzaamheden voor het einde van het jaar afgerond werden. Tijdens de uitvoering bleek echter dat het werk niet conform het plan op een veilige manier kon worden uitgevoerd. Het fietspad bleek te smal om het werk met groot materieel uit te voeren, waardoor een nieuw uitvoeringsplan gemaakt moest worden. Samen met de aannemer is gezocht naar een uitvoerbare, betaalbare en toekomstbestendige oplossing die begin december is gevonden. Het werk in december starten, had tot gevolg dat deze belangrijke fietsroute tussen De Lier en Maasland enkele weken langer afgesloten zou zijn door vakantiesluiting van de aannemer. Er is daarom gekozen om het gehele werk in 2022 uit te voeren. Wanneer dit budget niet wordt doorgeschoven, moeten de kosten betaald worden uit het budget van 2022 en betekent dit dat in 2022 geplande asfaltwerkzaamheden niet uitgevoerd kunnen worden. Dit resulteert in verslechtering van de asfaltwegen en daarmee kapitaalvernietiging. Schilderwerk gemeentehuis Het schilderwerk kon door de weersomstandigheden niet meer in 2021 uitgevoerd worden.

Beschut werk Om de snel stijgende kosten van beschut werk in 2022 op te vangen, is het huidige budget in de begroting van 2022 niet voldoende om in alle kosten te voorzien op dit gebied. In 2021 resteert er een bedrag van € 82.000. Hiervan is een bedrag van € 35.000 nodig om de begroting sluitend te maken voor 2022. Ten tijde van de 4e periodieke begrotingswijziging is reeds aangegeven (PM) het resterende budget aan het einde van 2021 van Sociale werkvoorziening en beschut werk door te schuiven naar 2022. Diverse uitvoeringskosten Op enkele uitvoeringsbudgetten zijn in 2021 middelen overgebleven. Deze middelen zijn bestemd voor onder meer administratieve werkzaamheden voortvloeiend uit de verschillende coronasteunpaketten. Door uitval bij de administratie zijn er werkzaamheden in 2021 niet uitgevoerd. Deze worden momenteel ingelopen. Dit betekent dat in 2022 incidenteel € 61.000 nodig is voor de invulling van een tijdelijke functie administratie Wmo en € 26.000 voor de verlenging van de inzet van de klantmanager schuldhulpverlening. Het verzoek is om een bedrag van € 87.000 door te schuiven naar 2022. Lokale dashboards en rapportages Bij de 4e periodieke begrotingswijziging 2021 is er budget beschikbaar gesteld voor het ontwikkelen van lokale dashboards en rapportages in verband met de toegenomen behoefte aan sturingsinformatie.

Er is een start gemaakt met het bepalen van de kengetallen (presentatie raad), maar de feitelijke kosten voor het realiseren volgen in 2022. Het verzoek is om het bedrag van € 35.000 door te schuiven naar 2022. Vier actielijnen verbeteren dienstverlening Het Rijk heeft besloten jaarlijks € 150 miljoen beschikbaar te stellen voor het versterken van de dienstverlening bij gemeenten en het extra ondersteunen van mensen in kwetsbare posities voor de periode t/m 2027. De VNG heeft een visiedocument uitgewerkt met acht actielijnen. Bij de decembercirculaire 2021 is een bedrag beschikbaar gesteld van € 84.418. Dit betreft een viertal actielijnen, waaronder Versterking wijkteams en Impuls integraal werken. Dit budget willen we onder andere betrekken bij het opstellen van het plan van aanpak armoede medio 2022. Het verzoek is om dit bedrag door te schuiven naar 2022. Herstel culturele infrastructuur In de decembercirculaire 2021 heeft het Rijk een bedrag beschikbaar gesteld van € 29.214 ten behoeve van het in stand houden van de lokale en regionale cultuur. Dit is nodig voor het herstel van de culturele infrastructuur. Het verzoek is om dit bedrag door te schuiven naar 2022. Door de afnemende beperkende coronamaatregelen zijn er weer mogelijkheden voor de cultuursector.

Daarom wordt, vanuit dit budget, een bedrag van € 15.000 beschikbaar gesteld ter stimulering aan het project Ode aan Midden-Delfland. Een brede, gemeentelijke, culturele samenwerking van organisaties die verscheidene activiteiten organiseren in de zomer 2022. Ondersteuning buurt- en dorpshuizen In 2020 en 2021 is er op gebied van de coronacompensatie een bedrag voor buurt- en dorpshuizen beschikbaar gesteld van totaal € 19.860. In verband met opgelopen corona-nadeel bij de buurthuizen het verzoek om eenmalig een bedrag van € 10.000 door te schuiven naar 2022. Lokaal preventieakkoord De activiteiten die in het kader van het gezondheidsbeleid in relatie tot het lokaal preventieakkoord gepland stonden voor 2021 (aanleg watertappunten, activiteiten rookvrij en de start van terugdringen overgewicht bij kinderen en jongeren) hebben vanwege corona vertraging opgelopen en staan nu gepland voor 2022. Daarom het verzoek het bijbehorende budget (€ 14.500) door te schuiven.

Wij stellen u ook voor om de onderstaande budgetten door te schuiven naar 2022. Deze zijn voor het bestemmingsvoorstel budgettair neutraal, omdat de lasten en baten voor deze projecten gelijk zijn (door dekking vanuit de (algemene) reserve). Voor de begrotingswijziging in 2022 zijn de projecten echter wel van belang. B. Doorschuifbudgetten t.l.v. reserves Plan van aanpak bedrijfsvoering samenleving

€ 43.082

Budget omgevingswet

€ 37.654

Totaal

€ 80.736

Toelichting doorschuifbudgetten t.l.v. reserves Plan van aanpak bedrijfsvoering Samenleving Bij de begroting 2021 heeft de raad incidenteel een bedrag beschikbaar gesteld voor het Plan van aanpak bedrijfsvoering. Dit bedrag is grotendeels besteed. De specialist berichtenverkeer is echter later in het jaar gestart en de functie junior medewerker Bedrijfsvoering is tijdelijk niet bezet geweest in verband met een personeelswisseling. Hierdoor resteert eind 2021 een bedrag van € 43.082 dat nodig is voor de voorgenomen (en deels in tijd iets vertraagde) werkzaamheden. Voor 2022 is dit budget nodig voor de inzet van Centric ten behoeve van het op orde brengen van de systemen en voor de verlenging van de functie junior medewerker Bedrijfsvoering. Het verzoek is om dit bedrag door te schuiven naar 2022. Budget Omgevingswet In de 4e Periodieke Begrotingswijziging 2021 is voor de implementatie van de Omgevingswet een bedrag van € 318.371 doorgeschoven naar 2022. Van het restantbudget voor 2021 is niet alles besteed, zodat we voorstellen een aanvullend bedrag van € 37.654 door te schuiven naar 2022. De oorzaak van de onderschrijding in 2021 is onder meer dat besluitvorming over de raadsvoorstellen ‘Adviesrecht Omgevingswet’ en ‘Participatieplicht bij particuliere plannen omgevingswet’ niet in december 2021 maar in januari 2022 heeft plaatsgevonden.

Daardoor is ook de start met het werken aan het werkproces ‘fase verkennen initiatief’ doorgeschoven naar 2022. Nu de Omgevingswet is uitgesteld betekent dit dat we langer inhuur nodig hebben voor de algemene projectleiding en de ICT-ondersteuning. Daarnaast zullen de kosten voor softwareapplicaties mogelijk ook oplopen omdat we oude systemen langer in de lucht moeten houden.

1.3 Financiële samenvatting In dit hoofdstuk leest u de financiële samenvatting van de jaarrekening. Hierin staat eerst het algemene financiële beeld en vervolgens de gemeentelijke belastingen en de gemeentelijke reserves. Algemeen financieel beeld De jaarrekening 2021 laat een positief resultaat zien van € 1.378.467. Gedurende het begrotingsjaar 2021 is de begroting een aantal keer aangepast op actuele ontwikkelingen. Bij vaststelling van de Begroting 2021 was een onttrekking aan de algemene reserve van € 762.475 noodzakelijk om deze sluitend te maken. Vanuit de septembercirculaire 2020 kon deze onttrekking in de 1e begrotingswijziging 2021 verlaagd worden met € 268.259 tot € 494.216. De 1e Periodieke begrotingswijziging (PBW) 2021 sloot vervolgens met een tekort van € 6.222. De 2e PBW 2021 kende een negatief saldo van € 198.713. Beide bedragen zijn onttrokken aan de algemene reserve. Met het positieve saldo van de 3e PBW 2021 ad € 608.758 kon een aanzienlijk deel van de eerdere onttrekkingen ongedaan gemaakt worden. Met het positieve saldo van de 4e PBW € 649.030 is het laatste deel van de onttrekkingen ongedaan gemaakt en resteert er een positief saldo van € 558.637. Dit is zichtbaar in onderstaand overzicht: Toelichting Begroting 2021 1e Begrotingswijziging 2021 PBW 2021-1 PBW 2021-2 PBW 2021-3 PBW 2021-4 SALDO

Mutatie algemene reserve € -762.475 € 268.259 € - 6.222 € -198.713 € 608.758 € 649.030 € 558.637

Analyse resultaat De belangrijkste oorzaken van het positieve resultaat van € 1,4 miljoen leest u hieronder. Een meer gedetailleerde toelichting leest u in de toelichting op de financiële afwijkingen in de programma’s. Het positieve resultaat wordt voornamelijk veroorzaakt door incidentele meevallers die bekend zijn geworden na vaststelling van de laatste begrotingswijziging van 2021. Vanuit het perspectief van structureel evenwicht sluiten wij 2021, mede door tussentijdse bijstellingen in de Periodieke Begrotingswijzigingen, per saldo nagenoeg neutraal af. De incidentele meevallers betroffen onder meer een vrijval uit de voorziening door verbetering van de exploitatie van het Bedrijvenschap HarnaschPolder (€ 0,21 miljoen). Daarnaast waren er incidentele voordelen op de taakvelden “Overhead ambtelijke organisatie” (€ 0,25 miljoen) en “Bestuursorganen” (€ 0,30 miljoen). Binnen het taakveld “Overhead ambtelijke organisatie” komt dit deels door een onderschrijding op het onderhoudsbudget voor het gemeentehuis en een lagere doorwerking van de nieuwe cao in de salarisbegroting. Voor het taakveld “Bestuursorganen” volgt het voordeel uit de actuariële berekening per 31 december 2021; hierdoor moesten wij in plaats van een begrote storting een onttrekking doen aan de voorziening voor pensioenen en wachtgeld van (oud)-wethouders.

Verder was er sprake van een begrotingsonderschrijding op onder meer de taakvelden “MiddenDelfland en Vitale Dorpen” (€ 0,12 miljoen; onder meer door minder uitgaven ten laste van het uitvoeringsbudget) en “Wegen” (€ 0,25 miljoen; waaronder een doorschuifbudget ad € 0,15 miljoen, zoals hieronder toegelicht). Tot slot waren er enkele projecten die in 2021 niet meer (volledig) uitgevoerd konden worden. Onder 1.3 Bestemming resultaat stellen wij daarom voor de budgetten (in totaal € 0,45 miljoen) voor deze projecten door te schuiven naar 2022. 9

Per programma en de overzichten algemene dekkingsmiddelen en overhead, is het resultaat als volgt. Analyse resultaat 01: Vitale Dorpen in Midden-Delfland®2025 02: Bestuur en veiligheid 03: Beheer, verkeer en milieu 04: Onderwijs 05: Welzijn en Wmo 06: Economische- en sociale zaken 07: Ruimtelijke ordening, ontw. en volkshuisvesting Algemene dekkingsmiddelen Overhead

113.208 334.327 186.297 -21.862 55.096 223.281 1.497.874 -1.093.687 83.934

Totaal Deze saldi zijn inclusief de verrekening van de reservemutaties.

1.378.467

voordelig voordelig voordelig nadelig voordelig voordelig voordelig nadelig voordelig

Analyse lasten De totale uitgaven bedroegen in 2021 ca. € 50,0 miljoen. In onderstaand overzicht staat in hoofdlijnen (en in € miljoen) waaraan dit bedrag is besteed. In de programma’s worden de uitgaven nader toegelicht. Uitgaven 2021 Bestuurlijke organisatie Openbare orde en veiligheid (incl. Brandweer)

1,8 1,7

Beheer onderhoud kapitaalgoederen (excl. afval. en Riolering) Beheer afvalverwijdering en rioleringszorg

4,0 4,0

Onderwijs (incl. huisvesting onderwijs) Sociaal domein (Jeugd, Wmo, Zorg) Sport, Cultuur, Welzijn Bijstand, Participatiewet, Minimabeleid

1,9 10,4 1,5 4,3

Bouw- en woningtoezicht en Ruimtelijke ordening Grondexploitaties

2,0 4,8

Personeel, organisatie en overige overhead

9,0

Diversen

4,6

Totaal

50,0

Ontwikkeling eigen vermogen Het saldo 2021 kan kort als volgt worden weergegeven: Omschrijving Totaal saldo baten en lasten (mutaties jaarrekening) Mutaties reserves jaarrekening Jaarrekening

Resultaat 2021 € 5.830.664 € -4.452.196 € 1.378.467

In de jaarrekening is in de tabellen een nadere uitsplitsing opgenomen. Gemeentelijke belastingen en heffingen In 2021 zijn de volgende inkomsten uit gemeentelijke belastingen en heffingen gerealiseerd:

Overzicht geraamde inkomsten

Werkelijk 2020

Begroot 2021

Werkelijk 2021

Burgerlijke stand

€ 54.761

€ 59.068

€ 57.465

Rijbewijzen en reisdocumenten

€ 146.499

€ 156.330

€ 182.045

Leges gehandicaptenparkeerkaarten

€ 4.799

€ 6.207

€ 5.606

Basisregistratie Personen (BRP)

€ 7.617

€ 6.726

€ 7.952

Leges vergunningen ligplaatsen

€0

€ 1.352

€0

Monumenten

€ 2.056

€ 2.405

€ 3.527

Huisvestingsvergunning

€0

€ 104

€ 2.638

Algemeen plaatselijke verordening

€ 4.000

€ 14.827

€ 5.398

Bijzondere transporten

€ 1.486

€ 2.543

€ 2.586

Afvalstoffenheffing

€ 2.721.663

€ 2.742.927

€ 2.753.307

Rioolheffing

€ 1.846.748

€ 1.856.405

€ 1.871.125

Bouwvergunningen

€ 784.071

€ 893.465

€ 935.520

OZB

€ 5.098.257

€ 5.656.537

€ 5.616.486

Gemeentelijke reserves en voorzieningen Onze werkwijze met betrekking tot onttrekkingen aan reserves spoort niet met de Kadernota rechtmatigheid. Hierin wordt aanbevolen om onttrekkingen aan reserves conform het begrote bedrag plaats te laten vinden. Het niet opvolgen van deze aanbeveling levert een onrechtmatigheid op bij de jaarrekening controle, tenzij de gemeenteraad expliciet besluit een nadere werkwijze te hanteren. Onze werkwijze is om onttrekkingen op basis van werkelijke uitgaven te doen. De gemeenteraad heeft hier op 17 december 2019 toe besloten. Na vaststelling van de 4e Periodieke Begrotingswijziging 2021 en verwerking van alle geraamde reservemutaties sluit de algemene reserve per 31 december 2021 op een stand van € 7,5 miljoen. Dit is een toename ten opzichte van de stand per 31 december 2020 (exclusief Resultaat Jaarrekening 2020) van bijna € 1,0 miljoen. Van het jaarrekeningresultaat ad € 1,4 miljoen stellen wij voor een bedrag van € 0,45 miljoen weer beschikbaar te stellen in 2022. Voor het restant, een bedrag van € 0,95 miljoen, stellen wij voor dit toe te voegen aan de algemene reserve. Deze neemt hierdoor toe tot € 8,4 miljoen. In onderstaande tabel staat de ontwikkeling van de algemene reserve in 2021 weergegeven. Dit verloop van de algemene reserve is gebaseerd op besluiten van de gemeenteraad.

Geraamd saldo per 31 december 2020 Resultaat jaarrekening 2020 Beginsaldo 1-1-2021

6.489.265 1.889.306 8.378.571

Vermeerderingen: Saldo PBGW-1 Saldo PBGW-3 Saldo PBGW-4 Doorschuiven deel budget telefooncentrale naar 2022 Doorschuiven naar 2022 van bouwkosten gemeentehuis ivm extra verhuur Doorschuiven restant waarderen op GBO en onderzoek leges naar 2022 Doorschuiven naar 2022 implementatiebudget omgevingswet Doorschuiven naar 2022 van herontwikkeling Hoornbloem deel Samenleving Doorschuiven budget jongerenaanpak naar 2022 Doorschuiven reintegratiebudget naar 2022 Doorschuiven naar 2022 van ondernemersbijeenkomst. Storting restant verkoopopbrengst vml gemeentehuis Maasland in Algemene reserve. Doorschuiven transformatiefonds naar 2022 plus meer uit 2021 Doorschuiven budget nieuwe Wet inburgering naar 2022 Doorschuiven budget Sportakkoord naar 2022 Doorschuiven naar 2022 van budget kerkenvisie Doorschuiven van NPO-gelden naar 2022 Doorschuiven naar 2022 budget inhuur meldingen openbare ruimte Doorschuiven naar 2022 werkzaamheden markering Doorschuiven naar 2022 van warmtetransitie Doorschuiven naar 2022 van energieloket Doorschuiven naar 2022 tbv covid maatregelen gem raadsverkiezingen Doorschuiven rijksbijdrage aanpak eenzaamheid ouderen naar 2022 Doorschuiven naar 2022 restant uitvoeringsbudget MD 2025

Verminderingen: Instandhouding skateroutenetwerk (10 jr t/m 2024) Strandgroed respijtzorg H4 pilot Frictiekosten OO-traject Septembercirculaire Saldo begroting 2021 Inzet inhuur omgevingswet Saldo PBGW-2 Doorschuifbudget jaarrekening verkeer en milieu Doorschuifbudget jaarrekening mileubeheer Doorschuifbudget jaarrekening samenkracht en burgerparticipaties Doorschuifbudget jaarrekening maatwerkdienstverlening 18Doorschuifbudget jaarrekening openbare gezondheidszorg Doorschuifbudget jaarrekening inkomensregeling Doorschuifbudget jaarrekening begeleide participatie Doorschuifbudget jaarrekening arbeidsparticipatie Doorschuifbudget jaarrekening maatwerkdienstverlening 18+ Doorschuifbudget jaarrekening wonen en bouwen Doorschuifbudget jaarrekening OZB woningen Doorschuifbudget jaarrekening overhead Doorschuif vanuit 4e pbw Midden-Delfland en vitale dorpen Doorschuif vanuit 4e pbw burgerzaken Doorschuif vanuit 4e pbw huisvesting basisonderwijs Doorschuif vanuit 4e pbw onderwijsbeleid en leerlingzaken Doorschuif vanuit 4e pbw cultuurpresentatie, productie en participatie Doorschuif vanuit 4e pbw handel, ambacht en industrie Doorschuif vanuit 4e pbw participatiefonds Doorschuif vanuit 4e pbw ruimtelijke ordening Doorschuif vanuit 4e pbw bouw- en woningtoezicht Doorschuif vanuit 4e pbw ambtelijke organisatie Herinrichting parkeerplaats Optimalisering bedrijfsvoering Voordeel BUIG uit

2020 naar reserve sociaal Domein Compensatieregeling gefinancierd vanuit AR (2020-32199) Budget potentiële woningbouw Hoornbloem Reserve onderhoud gemeentelijke gebouwen

6.222 608.757 649.030 40.000 18.000 15.000 11.875 10.000 27.773 27.019 10.000 315.492 11.245 70.000 42.571 20.000 71.879 50.000 30.000 30.000 34.997 12.381 35.422 45.000 2.192.663

10.665 25.000 60.000 -268.259 762.475 154.390 198.713 182.000 172.761 7.610 5.085 15.208 199.000 25.111 43.929 8.029 100.000 53.900 15.000 78.750 30.828 60.000 1.138 18.988 1.688 9.315 13.750 50.000 47.650 26.030 106.943 47.600 100.000 42.303 650.000 3.055.600

Het hierboven gespecificeerde verloop van de Algemene reserve is gebaseerd op besluiten van de gemeenteraad, die direct of indirect hebben bijgedragen aan de instandhouding en verdere ontplooiing van onze gemeente.

2. JAARVERSLAG

2.1 Programmaverantwoording Leeswijzer In dit hoofdstuk wordt per programma aangegeven − − − −

−

De doelstelling ‘Wat willen we bereiken?’ binnen het betreffende beleidsveld, zoals deze is opgenomen in de begroting 2021. In het onderdeel ‘Wat gaan we ervoor doen?’ de specifieke voornemens voor 2021. De gerealiseerde voornemens in 2021 in het onderdeel ‘Wat is er bereikt/uitgevoerd?’. De financiële tabellen in het onderdeel ‘Wat mag het kosten? /heeft het gekost?’ bestaan uit: • Kolom 1: de gerealiseerde baten of lasten in het voorgaande jaar • Kolom 2: de primitieve programmabegroting • Kolom 3: de programmabegroting (inclusief begrotingswijzigingen) in het verantwoordingsjaar • Kolom 4: de werkelijk gerealiseerde baten of lasten in het verantwoordingsjaar • Kolom 5: het verschil tussen de werkelijk gerealiseerde baten/lasten en de begroting inclusief wijzigingen. Onder het kopje toelichting financiële afwijkingen worden (waar nodig) de verschillen groter dan € 25.000 uit kolom 5 toegelicht.

Een samenvattend overzicht van alle programma’s is opgenomen in hoofdstuk 3.2 (Overzicht baten en lasten).

2.1.1 Programma 1: Vitale Dorpen in Midden-Delfland®2025 Beleidsdoel Versterken en behouden van het open agrarisch cultuurlandschap van Midden-Delfland en de kwaliteiten van de vitale dorpen en de buurtschappen in Midden-Delfland.

Wat willen we bereiken? Gewenst maatschappelijk effect Midden-Delfland is nu en in de toekomst een vitaal landschap, met een agrarisch en recreatief karakter. De ‘koe in de wei’ is en blijft het symbool voor een grondgebonden veehouderij. De ‘Grutto in de wei’ staat voor een natuurlijk landschap met kansen voor weidevogels. Uit allerlei studies, waaronder die van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) blijkt dat het Bijzonder Provinciaal Landschap van Midden-Delfland een belangrijke pijler is voor het versterken van het economisch vestigingsklimaat van de regio en het leefklimaat van haar inwoners. Het landschap van Midden-Delfland draagt daarnaast haar steentje bij aan de regionale economie in de vorm van voedselproductie vanuit korte ketens, een steeds verder ontwikkelde sector van ‘hospitality’ en andere vormen van dienstverlening aan het stedelijk gebied. In de visie Midden-Delfland® 2025 zijn de centrale thema’s vastgelegd. Landschappelijke kwaliteit, rust, stilte en natuurbehoud zijn centrale kenmerken van ons gebied, gedragen door bedrijvigheid die ‘brood ziet’ in weidevogelbeheer, voedselproductie voor de stad (‘korte ketens’) en bij het gebied passende recreatieve voorzieningen (fiets- en wandelpaden, vaarroutes horeca, hippische sport etc.).

Het inspelen op de economische uitdagingen en de veranderende behoeften vanuit de steden binnen de MRDH vraagt van het gebied, de ondernemers– zeker van de veehouders - en ons bestuur flexibiliteit. Het gebied Midden-Delfland is groter dan de gemeente. De belangen van het gebied vragen een passende regionale positie, om een goede invulling te geven aan de ruimtelijke inpassing van maatschappelijke vraagstukken (verstedelijking, biodiversiteit, vrije tijdseconomie, klimaat, energie en circulaire economie). Het gemeentelijk (investerings)beleid draagt hieraan bij door de ontwikkelingen actief te volgen, actoren in het gebied waar nodig steun te geven om zich aan te passen aan de veranderende vraag en de noodzakelijke publieke investeringen mogelijk te maken. Midden-Delfland werkt, o.a. met het geld dat is ontvangen ter compensatie van de aanleg van de A4, aan optimalisering van de eigendommen in het buitengebied (grondruil), aan verbetering van de landschapskwaliteit en aan bedrijfsmatige vernieuwing (innovatie) die inspeelt op de economische kansen voor Midden-Delfland. Samenwerking en draagvlak zijn daarbij belangrijk. Bestuurders uit de regio, maatschappelijke organisaties, ondernemers, inwoners en onderwijs ‘dragen’ met hun plannen en inzet MiddenDelfland en werken zo mee aan het realiseren van de toekomst van het landschap.

Zeker stellen van draagvlak is mede daarom een voortdurend aandachtspunt voor het gemeentebestuur. Het maatschappelijke belang en de toegevoegde waardes van landschappen krijgt een steeds breder draagvlak, wat onder andere blijkt uit het aanscherpen van de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) en het voornemen van het kabinet meer regie te voeren op dit onderdeel. De inwoners van de dorpen Den Hoorn, Maasland, Schipluiden en de buurtschappen vormen met elkaar een gemeenschap waar persoonlijk contact centraal staat. Een dynamische en gastvrije gemeenschap die levenskracht uitstraalt en waar ondernemers een belangrijke plek innemen en bezoekers van harte welkom zijn. De dorpen beschikken over basisvoorzieningen op de terreinen van wonen, zorg en welzijn. Midden-Delfland is lid van de internationale beweging Cittaslow die nadruk legt op de authentieke waarden van gemeenten, op aandacht voor de kwaliteit van leven en voor eerlijk en gezond voedsel. Lid zijn van Cittaslow betekent voor Midden-Delfland een bewuste oriëntatie op de lokale kracht van de samenleving, fijnschaligheid, duurzaamheid vanuit een optimaal evenwicht tussen economische, ecologische en sociale aspecten en de eigen authentieke waarden.

De komende jaren wordt meer ingezet op de samenwerking met het Cittaslow-netwerk in onze gemeente en op de ‘branding’ van Midden-Delfland als een ‘slow’ en vooral ‘Bijzonder Provinciaal Landschap’. 15

In het kader van het versterken en behouden van de kwaliteiten van de vitale dorpen en buurtschappen in Midden-Delfland wordt de realisatie van 700 woningen en de ontwikkeling van de 3 centrumplannen voortgezet. Dit houdt in: uitvoeren van het bestemmingsplan Den Hoorn en zorgen voor een goede verkeersafwikkeling, in Schipluiden voortgaan met de structuurvisie en in Maasland ontwikkelen van een plan van het voormalig gemeentehuis en directe omgeving, Kerkplein en nabij Veldesteijn. De centra van de dorpen krijgen bijzondere aandacht. Zij bieden een mix van wonen en voorzieningen. Bijzondere aandacht gaat daarbij uit naar de vermenging van die functies. Dat maakt keuzes noodzakelijk omdat de beschikbare ruimte niet toeneemt en de kwaliteit en uitstraling van de dorpscentra daar niet onder mag leiden.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Midden-Delfland® 2025 en Behoud door ontwikkeling zijn het fundament van Cittaslow in MiddenDelfland. Beide visies sluiten naadloos aan op de filosofie van deze beweging. Deze filosofie refereert aan drie mondiaal bestaande factoren die de kwaliteit van leven negatief kunnen beïnvloeden, te weten armoede, de energiecrisis en voedselcrisis. Hiermee sluiten Cittaslow en de Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties (Global Goals) nauw op elkaar aan. Gemeenten kunnen vanuit de filosofie van Cittaslow proactief maatregelen nemen en gemeenschappen ondersteunen om de kwaliteit van leven te verbeteren. Zij doen dit door bewustwording en uit te gaan van de kracht van de lokale samenleving. Fijnschaligheid en veerkracht van deze lokale gemeenschappen worden lokaal ondersteund.

Toelichting IODS: “Groen ondernemen” Financiën De beschikbaar gestelde bedragen zijn gespreid uitgekeerd. Vanuit de Provincie na overhandiging van het meerjarenprogramma gevolgd door een beschikking en de uiteindelijke financiële verantwoording. Vanuit het Rijk is er geen verantwoordingsplicht, wel een bestedingsafspraak. In de beschikking van het Rijk is opgenomen: het aanwenden van middelen voor andere maatregelen, die als oogmerk ‘het versterken van de openheid van het authentieke agrarische cultuurlandschap’ hebben. In de notitie Groen Ondernemen 2010-2020 zijn zowel de uitgaven als ook de inkomsten opgenomen. Dit betreft het Grondinstrument en Duurzaam Boer Blijven. Hiernaast is een enkele uitgave ten laste gekomen van het IODS-budget, zonder operationeel raakvlak met de project/programma’s Grondinstrument en DBB. Inhoudelijk ligt er wel degelijk een relatie, en daarom is benutting van IODS-middelen voor deze onderdelen ook legitiem. Het gaat hierbij om de Polderarchitect en PUUUR. Einde 2019 zijn de gelden van het Recreatieschap (CBG/Staatsbosbeheer) volledig benut. Hetzelfde geldt einde 2020 voor wat betreft de gelden van de Provincie Zuid-Holland. Het saldo Rijksgelden laat eind 2021 een bedrag zien van € 13.459.445. Managementletter: IODS als aandachtspunt PSA PSA heeft dit punt opgenomen bij de jaarlijkse meldingen.

Aangezien de verantwoordingsplicht onveranderd is gebleven en de bestedingen ook in 2021 conform afspraak zijn blijft het aandachtspunt PSA zonder gevolgen. Het IODS-saldo blijft opgenomen op de overlopende passiva. Saldo IODS Grondinstrument Deze tabel laat kort samengevat de inkomsten, uitgaven en (restant) saldi zien. Dit betreft de gelden van het Rijk. Financiën IODS-kwaliteitsprojecten Jaar Beginsaldo Ontvangsten

Bestedingen

2012 2013 2014 2015 2016 2017

€ 1.068.000 € 331.000 € 141.000 € 356.756 € 893.346 € 157.819

€0 € 8.597.000 € 8.266.000 € 16.959.921 € 16.603.165 € 15.709.819

€ 9.665.000 * €€ 8.835.000 ** €€€ 457.902 16

Einde jaar saldo € 8.597.000 € 8.266.000 € 16.960.000 € 16.603.165 € 15.709.819 € 16.009.902

2018 2019 2020 2021

€ 16.009.902 € 14.911.126 € 14.496.844 € 13.964.507

€ 55.449 €€€-

€ 1.098.806 € 414.282 € 532.337 € 505.032

€ 14.966.545 € 14.496.844 € 13.964.507 € 13.459.445

*) 1e tranche: dit deel bevat 5,3 miljoen t.b.v. IODS Sanering verspreid liggende glastuinbouw **) 2e tranche: dit deel t.b.v. IODS Grondinstrument

Voortzetting programma’s Ondanks de volledige benutting van de middelen van Provincie Zuid-Holland en het Recreatieschap, wordt het programma Duurzaam Boer Blijven vanuit de Rijksgelden voortgezet. Conform de evaluatienota is voor zowel het grondinstrument als ook Duurzaam Boer Blijven een meerjarenprogramma 2021-2024 en op hoofdlijnen een begroting opgesteld. Dit betekent dat er ook voor de periode na 2024 voldoende middelen beschikbaar zijn om de programma’s te kunnen continueren.

Wat gaan we ervoor doen en wat hebben we bereikt? Wat gaan we daarvoor doen? Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken

De concrete doelen in dit programma zijn direct gerelateerd aan het behoud en versterken van het groene landschap van Midden-Delfland. In de Gebiedsvisie Midden-Delfland®2025 zijn voor 2025 de volgende operationele doelen vastgelegd: 1. Het Landschapsontwikkelingsplan 2. Relatie stad-platteland 3. Identiteit 4. Instrumenten 5. Een blijvende bestuurlijke, juridische en financiële verankering.

Concrete doelen/acties voor 2021

Basis voor de activiteiten in 2021 zijn de Gebiedsvisie Midden-Delfland®2025 en het uitvoeringsprogramma welke door de gemeenteraad zijn vastgesteld en de opdrachten die voortvloeien uit het gegeven dat het gebied Midden-Delfland een Bijzonder Provinciaal Landschap is. Het uitvoeringsprogramma bevat diverse voorstellen en concrete uitvoeringsacties voor de komende jaren. De vijf doelen van de Gebiedsvisie MiddenDelfland®2025 zijn vertaald in het uitvoeringsprogramma in vier opdrachten met bijbehorende actiepunten. Onze gemeente is de spil in deze activiteiten. Hierbij zijn ook onderwerpen genoemd die een langere looptijd kennen. Veel ontwikkelingen in het gebied MiddenDelfland kennen voor de realisatie een meerjarig traject. Opdracht A: Kwaliteit, Landschap van Stand; Opdracht B: Betrokken en duurzaam beheer; Opdracht C: Ontmoeting tussen stad en land; 17

Wat hebben we gedaan?

De naam van de Gebiedstafel is gewijzigd, deze tafel heet nu Landschapstafel Bijzonder Provinciaal Landschap MiddenDelfland

Opdracht D: Het A-merk MiddenDelfland®2025.

Ad A Kwaliteit, Landschap van Stand Het authentieke agrarisch landschap is groen, weids en waterrijk. Met koeien in de wei, monumentale boerderijen, (trek)vaarten en goed verzorgde erven. In het agrarisch landschap kunnen rust en weidsheid ten opzichte van de stad ervaren worden. Versterking van de ruimtelijke kwaliteit is van belang voor de toekomst van Midden-Delfland. Dit geldt voor de veenweiden en cultuurhistorische (lint)bebouwing en structuren. Het authentieke veenweidelandschap is kwetsbaar. Ontwikkeling is nodig om dit landschap in stand te houden. Bij nieuwe ontwikkelingen staat kwaliteit voorop. Centraal bij deze opdracht staan draagvlak en bestuurlijke bescherming. Draagvlak en bewustwording bij inwoners, gebruikers en andere overheden. Tegelijkertijd borging van de kwaliteiten van het bijzondere landschap van Midden-Delfland. Deze opgave voeren we uit met de partners die vertegenwoordigd zijn in de Gebiedstafel Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland. De voorzitter is de burgemeester van Delft, mevrouw Van Bijsterveldt. Actiepunten opgave A: - Nader uitwerken van een toekomstbeeld en uitvoeringsprogramma voor het Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland. Aandachtspunten hierbij voor het komend jaar zijn, naast versterking en behoud van de landschappelijke kwaliteit en economische vitaliteit, klimaatadaptatie en energietransitie.

- Hier ligt ook een directe relatie met de op te stellen Omgevingsvisie en Warmtetransitievisie.

De hiernaast genoemde aandachtspunten zijn in 2021 vastgelegd in de visie voor het Bijzonder Provinciaal Landschap van MiddenDelfland, met ambities voor Ruimtelijke Kwaliteit, Duurzame Landbouw, Water & Klimaat, Biodiversiteit, Recreatie, Bekendheid en Energie. In 2021 is gestart met het maken van een uitvoeringsplan om deze ambities te realiseren. In de RES en de visie voor het BPL is aangegeven dat in het BPL ruimte is voor zonnepanelen op daken van schuren e.d. en kleine windmolens, maar er is geen ruimte is voor zonnevelden en

grote windturbines vanwege de andere ambities. - Halfwegevaluatie van het Bijzonder Provinciaal Landschap (november 2021);

De halfweg evaluatie van het Bijzonder Provinciaal Landschap is eind 2021 gestart en zal naar verwachting begin 2022 gereed zijn.

- Structurele inzet van de Polderarchitect, die gevraagd en ongevraagd advies geeft aan gemeente en andere publieke en private partijen over het vergroten van de ruimtelijke kwaliteit van plannen, projecten en beleid;

De inzet van de polderarchitect is gecontinueerd, wel heeft er vervanging plaatsgevonden.

- Mede vanuit het Weidevogelpact optimaliseren van de kwaliteit van de leefomgeving voor de weidevogels door maatregelen, zoals bevorderen kruidenrijk grasland, aanleg plasdras en het kappen van bomen;

De inzet voor de weidevogels is onverminderd voortgezet. Daarnaast zijn weidevogelgesprekken gevoerd. Aanleiding was het nog onvoldoende broedsucces van de grutto (een indicator voor andere weidevogels en de kwaliteit van natuur en landschap).

- Biodiversiteit vergroten door onder andere het toepassen van ecologisch bermbeheer, aanleg van natuurvriendelijke oevers en het realiseren van een bijenlandschap;

Wegbermen in het buitengebied onderhouden we ecologisch als dat kan en als dat haalbaar is. We legden in 2021 geen nieuwe natuurvriendelijke oevers aan maar rondden wel de voorbereidingen af voor nieuwe ecologische oevers in Den Hoorn. Binnen de landschapstafel Hof van Delfland onderzoeken we de mogelijkheden om aan te sluiten bij het Bijenlandschap.

- Kwaliteitsversterking landschap, waaronder voortgang problematiek saneren verspreid liggend glas en verplaatsen niet agrarisch gebonden bedrijfslocaties;

Uit het daartoe bestemde IODS-budget konden nog maximaal twee verspreid liggende kassen worden gesaneerd. Ten aanzien van één kas is, op verzoek van de eigenaar, besloten om de sanering uit te stellen. De andere kas zal volgens planning worden gesaneerd in 2022.

- De gemeente maakt zich sterk voor een verantwoorde ruimtelijke en verkeerskundige in- en aanpassing van de provinciale wegen N223, N211 en de N468; - Nauwlettend de rijksplannen ten aanzien van de verbreding van de A4 analyseren op impact op ons gebied. Bij het doorzetten van deze rijksplannen opteren wij voor een goede ruimtelijke inpassing en het benutten van koppelkansen om de recreatieve en groene structuur rondom het wegtracé te verbeteren;

- Vaststellen van het definitief ontwerp voor de ecologische verbindingszone tussen de Vlietlanden en de Ackerdijkse Plassen;

- Stakeholders enthousiasmeren om de beleving en de kwaliteit van de Delflandse trekvaarten verder te versterken;

- In samenspraak met omliggende gemeenten een plan uitwerken voor de regionale water- en recreatieopgave met klimaatadaptatie (Blauwe Cirkels)

Ad B Betrokken duurzaam Centraal in deze opdracht staat het vergroten van de betrokkenheid van ondernemers, agrarisch en nietagrarisch, en gebruikers bij het beheer van het landschap. Het beheer van het gebied Midden-Delfland is van directe invloed op de kwaliteitsbeleving door inwoners van onze gemeente en

De gemeente heeft zich samen met de polderarchitect ingezet voor een verantwoorde inpassing van provinciale wegen.

Voor de A4 zijn er in 2021 weinig ontwikkelingen geweest. Dit ligt stil vanwege onder ander de stikstofdiscussie en of verbreding nodig is met de ontwikkelingen rondom thuiswerken. Ook het onderzoeken en monitoren van de verkeerssituatie is stilgelegd door Rijkswaterstaat.

De verantwoordelijkheid van de ecologische verbindingszone ligt bij Staatsbosbeheer. Het projectgebied ligt geheel buiten het grondgebied van de gemeente MiddenDelfland. De EVZ wordt in de periode januari t/m september 2022 gerealiseerd.

De samenwerking is met de betreffende gemeenten en stakeholders op dit thema voortgezet. Een concreet resultaat was de oplevering van de routekaart Delflandse Trekvaarten.

De opgave voor waterrecreatie wordt meegenomen in de Landschapstafel voor het BPL MD en de visie. Er wordt ingezet op duurzaam vaarrecreatie, rekening houden met natuur, voorkomen overlast en energie. De andere wateropgaven zijn ook elders belegd.

omliggende gemeenten en overige recreanten. Boeren zijn van cruciaal belang voor het beheer en onderhoud van het landschap. Samen met andere overheden (o.a. via de CBG) en gebiedsorganisaties zorgt de gemeente voor een betere afstemming tussen de vraag en het aanbod en vooral ook de kwaliteit van de natuur- en recreatiegebieden. Het betrekken van lokale partijen bij beheer en onderhoud is het uitgangspunt. Actiepunten opgave B: - Vaststellen en uitvoeren van een nieuwe (ecologische) beheervisie voor de gronden van het voormalig recreatieschap in samenhang met de gebieden in eigendom van gemeenten, Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten;

In opdracht van de Coöperatie Coöperatief beheer groengebieden Midden-Delfland (de opvolger van het Recreatieschap Midden-Delfland) vindt een nulmeting plaats dat basis wordt voor de nieuwe beheervisie voor de groengebieden.

- Verder uitvoering geven aan het project Grondinstrument (IODS), met de onderdelen ruilverkaveling, grondruilbank, kwalitatieve verplichtingen en innovatie. LTO Delflands Groen vervult hierin een cruciale rol;

De kavelruilcoördinator heeft, in opdracht van LTO Delflands Groen met inzet van een IODS-subsidie van de gemeente, mogelijkheden voor een betere en meer toekomstbestendige verkaveling onderzocht. Er zijn enkele deelplannen in voorbereiding. De projectperiode van de kavelruilcoördinator liep tot en met december 2021, maar is met een jaar verlengd.

- Een nieuw Meerjarenprogramma Duurzaam Boer Blijven in MiddenDelfland (IODS) vaststellen, met de onderdelen: Studieprogramma Kringlooplandbouw, het Jonge Boeren Netwerk en het innovatienetwerk Midden IN Delfland (MIND);

Een nieuw meerjarenprogramma voor het programma Duurzaam Boer Blijven in MiddenDelfland is vastgesteld voor de periode 2021-2024. Onverminderd is ingezet op het studieprogramma kringlooplandbouw, het jonge boeren netwerk en experimenten als duurzame energie, korte ketens en pilot water vasthouden in de polder.

- De ontwikkelde initiatieven en experimenten gericht op innovatie worden voortgezet en/of verder ondersteund en waar gewenst en mogelijk uitgerold naar het gehele Bijzonder Provinciaal Landschap;

- Permanent werken aan het versterken van korte ketens naar de direct omliggende stedelijke omgeving. Hierbij spelen lokale en gebiedspartijen (o.a. ook via de Stichting PUUUR Midden-Delfland), Stichting Groenfonds Midden-Delfland en andere private partijen een belangrijke rol;

Heerlijk van Dichtbij staat centraal in het realiseren van korte ketens. Marketing vindt plaats in afstemming met PUUUR Midden-Delfland.

De druk op groen dichtbij de stad (en een landschap met kwaliteit) neemt toe. Door het terugtrekken van LNV en daarna ook de Provincie ZuidHolland nemen de financiën voor beheer af. De behoefte aan structurele financiering voor ontwikkelingen en beheer (i.p.v. incidentele subsidies vanuit de PZH) brengen wij in diverse gremia onder de aandacht.

Binnen het programma Duurzaam Boer Blijven zijn we in 2021 gestart met kijken hoe we biodiversiteit nog meer kunnen verweven in het programma.

Dit heeft geleid tot de Leidraad Bodemdaling in samenwerking met Delfland, provincie en LTO Delflands Groen.

- Permanente aandacht voor mogelijkheden nieuwe en aanvullende financiering voor behoud en versterking van de kwaliteiten van het landschap Midden-Delfland; - Permanente aandacht voor (nieuwe) kansen en mogelijkheden van bedrijfsopvolging, in het bijzonder door jongeren, en hier een handelingsperspectief aan koppelen; - Permanente aandacht voor versterken van de biodiversiteit, in het bijzonder weidevogels en insectenlandschap;

- Opstellen, in samenwerking met het Hoogheemraadschap van Delfland, van een handelingsperspectief om versnelde bodemdaling in het landelijk gebied tegen te gaan, met inzet van één of meerdere pilotprojecten.

Ad C Ontmoeting tussen stad en land In deze opgave staat centraal de doelstelling dat de stedeling makkelijker en vaker het Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland kan bezoeken en beleven. Deze beleving vraagt een gedoseerde groei om de kwaliteiten rust en ruimte in stand te houden. Het gebied kan beter ontsloten worden door recreatieve (fiets- en water) verbindingen te verbeteren en te realiseren tussen de stadscentra en groengebieden. Bij startpunten voor een bezoek aan Midden-Delfland en digitaal is informatie verkrijgbaar en makkelijk toegankelijk. Een verbetering van waterverbindingen is nodig. We streven bij vervanging van bruggen naar een doorvaarthoogte van 1,80 meter. Samen met andere overheden en private partijen blijven we ons hiervoor inzetten. Ondernemers en gebiedsorganisaties 22

verzorgen de beleving, waarbij lokaal, eerlijk en duurzaam geproduceerd voedsel een volwaardige plek heeft. De Stichting PUUUR Midden-Delfland subsidiëren wij om hier een zeer actieve speler in te zijn. Actiepunten opgave C: -

Ondersteunen en eventueel subsidiëren van concrete maatschappelijke initiatieven die zorgen voor een versterking van de stad-land relatie;

Een kleine incidentele subsidiebijdrage is in de opstartfase gegeven voor maatschappelijke initiatieven zoals de Pluktuin Schipluiden en Voedselbos Maasland.

Verbeteren van de kwaliteit en de belevingswaarde van de Delflandse Trekvaarten in samenwerking met Vlaardingen, Maassluis en Delft;

In samenwerking met Vlaardingen, Maassluis en Delft zijn stakeholdersbijeenkomsten georganiseerd. Deze hebben aangezet tot het doen van nieuwe subsidieaanvragen die de kwaliteit en belevingswaarde van de trekvaarten verbeteren. Projecten die via een subsidie van de provincie van de grond komen zijn: vervoerskamer in museum Tramstation, bouwpakketten van de Snikschuit voor schoolkinderen en 5DVerborgen Stad.

Realiseren van faciliteiten voor recreanten;

In 2021 is een routekaart voor de Delflandse Trekvaarten opgeleverd.

Verder verdichten en variëren recreatieve routenetwerken, in het bijzonder: o Fietspadennetwerk, door verbinding te zoeken met het Metropolitane fietsnetwerk. De ontbrekende schakels in het recreatief fietsnetwerk zijn in samenwerking met de Landschapstafel Hof van Delfland en MRDH in beeld gebracht en nu is de inzet om daar waar nodig barrières op te heffen en nieuwe stadlandverbindingen te realiseren o rapport Blauwe Cirkels van Landschapstafel Hof van Delfland en provincie gericht op waterrecreatie;

De verbetering van het recreatieve fietspadennetwerk maakt onderdeel uit van het programma Fiets van de MRDH. Achterliggend doel is een schaalsprong voor de fiets te realiseren.

Waterrecreatie wordt meegenomen vanuit de Landschapstafel voor het BPL.

In overleg met de Provincie Zuid-Holland vindt onderzoek plaats naar een ontbrekende schakels in het ruiternetwerk.

in samenwerking met Equestrum uitbreiden en verdichten van provinciaal ruiterroutenetwerk;

Benutten kansen Maaslandse Poort voor recreatieve verblijfsmogelijkheid en waterrecreatie in samenwerking met ondernemers, de gemeente Maassluis, de Provincie Zuid-Holland en de regio;

Door een recreatieve stadlandverbinding langs het water (de Wipperskade) en een fietsveilige oversteek over de Oude Veiling’ te realiseren willen Maassluis en Midden-Delfland het recreëren in het gebied tussen de stad (Maassluis) en het land (het buitengebied van Maasland) gezamenlijk verbeteren.

Ondernemers stimuleren om verkoop van lokale producten in korte ketens te realiseren of uit te breiden;

Het stimuleren en uitbouwen van korte ketens van lokaal voedsel blijft onverminderd van het grootste strategische belang. Waar mogelijk hebben we dit gefaciliteerd met een startsubsidie en het koppelen van netwerkverbindingen. Er vindt nauwe samenwerking plaats met de stichting Groenfonds Midden-Delfland en het traject Rotterdam de boer op.

Vestiging hotelketen op het Bedrijvenschap HarnaschPolder benutten om lokale producten te promoten bij bezoekers en recreatieve mogelijkheden Bijzonder Provinciaal Landschap MiddenDelfland te promoten;

PUUUR Midden-Delfland en Heerlijk van Dichtbij zijn in overleg met de eigenaren van het Van der Valkhotel, om respectievelijk de recreatiemogelijkheden onder de aandacht te brengen en streekproducten op het menu te plaatsen.

Ondersteunen feitelijke realisatie fruittuin naast het vrachtwagenparkeerterrein in Schipluiden;

Ondersteuning van de gemeente heeft geleid tot de oplevering van de Pluktuin Schipluiden.

Positieve houding tav maatschappelijk initiatief realisatie Historische scheepswerf.

Waar mogelijk ondersteunen wij de realisatie van de Historische Scheepswerf.

Ad D Het A-merk Midden-Delfland® 2025 Centraal bij deze opgave is een eenduidige branding van het ‘product’ Midden-Delfland, gebaseerd op de kwaliteit van het landschap, de producten en evenementen. Branding is hierbij geen doel op zich, maar een middel om de opgaven te realiseren. Een eenduidige communicatie wekt positieve verwachtingen bij de recreanten over de kwaliteiten, die vervolgens ook zijn waar te maken bij een bezoek aan het gebied. De Stichting PUUUR Midden-Delfland, een initiatief van ondernemers en gebiedspartijen, ondersteunen wij om op die wijze de communicatie, gebieds- en productmarketing vanuit één gezamenlijke boodschap te verzorgen. Actiepunten opgave D: -

Eenduidige communicatie gericht op ‘warme’ branding en bekendheid van het Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland bij de stedeling;

PUUUR Midden-Delfland is primair opgericht om het Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland te vermarkten en bekend te maken bij de regiobewoner.

Samen met agrariërs, groene gebiedsorganisaties, voedselproducenten, horeca en recreatieondernemers wordt een verdere invulling gegeven aan de gebieds- en productmarketing PUUUR Midden-Delfland;

Het bestuur van de stichting PUUUR Midden-Delfland bestaat uit een brede vertegenwoordiging van agrariërs, groene gebiedsorganisaties, voedselproducenten, horeca en recreatieondernemers. Het bestuur is opdrachtgever voor de activiteiten die PUUUR MD ontplooit.

Het groen in de MRDH op de kaart zetten bij de stedeling door samenwerking binnen de werkgroep Vrijetijdseconomie en de regionale samenwerking op het gebied van marketing binnen de Hoek van ZuidHolland (fietsregio Westland, Hoek van Holland, Maassluis, Vlaardingen, Schiedam, Midden-Delfland en Delft);

Door regionaal samen te werken bij de promotie van fietsroutes via Route.nl zetten we het groen op de kaart bij regiobewoners. De VTEgemeenten die samenwerken binnen de MRDH zijn gestart met een project voor een vijftal belevingsroutes. Deze routes zorgen voor een versterking van het economisch vestigingsklimaat en een optimale fietsbeleving in de MRDH.

3. Instrumenten

Nauwere samenwerking met de gemeente Maassluis op onder andere mogelijkheden waterrecreatie en de recreatieve ontwikkeling in het gebied tussen de Monstersche Sluijs en de Maaslandse Poort;

Ondersteunen initiatieven recreatieve sector gericht op uitbreiding fijnschalige voorzieningen en activiteiten gericht op verdere versterking stad-land relatie;

Versterking ruimtelijke kwaliteit Oostgaag-Westgaag; Stimuleren met bijvoorbeeld bewegwijzering en story-telling dat de vindbaarheid en herkenning van recreatieve en cultuur-historische locaties in het gebied wordt vergroot.

Ondersteuning van initiatieven van de recreatieve sector die de stad-land relatie versterken vindt plaats via activiteiten van PUUUR Midden-Delfland. samenwerking met Delft vindt plaats.

Via de Erfgoedlijn trekvaarten is er sprake van stimulering van vindbaarheid en herkenning van cultuur historische en recreatieve locaties.

− −

−

Gebiedsvisie Midden-Delfland®2025 Landschapsontwikkelingsperspectief Midden-Delfland® 2025 (gemeentelijke structuurvisie voor het buitengebied) Visie Behoud door ontwikkeling (Vitale Dorpen) Bestemmingsplannen, in het bijzonder buitengebied Gras en Glas IODS (Integrale Ontwikkeling DelftSchipluiden), met als instrumenten: o Plan van aanpak Saneren verspreid liggend glas; o Plan van aanpak Duurzaam boer blijven in MiddenDelfland; o Evaluatie en uitvoeringsvoorstel Grondinstrument december 2015; Aanwijzing Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland op basis van Wet natuurbescherming/Omgevingswet (concept) Visie en uitvoeringsprogramma Gebiedstafel Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland Lidmaatschap Cittaslow en realisatie Sustainable Development Goals VN (Global Goals), inclusief

− − −

− −

kennisuitwisseling binnen landelijk en internationaal netwerk Cittaslow Coöperatie Coöperatief beheer groengebieden Midden-Delfland U.A. Stichting Groenfonds Midden-Delfland Landschapstafel Hof van Delfland en gebiedstafel Midden-Delfland met als belangrijkste beleidsdocumenten: o Visiedocument Blauwe Cirkels; o Visiedocument Ontbrekende schakels fietsnetwerk Stichting Landschapsfonds Hof van Delfland Stichting PUUUR Midden-Delfland

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? Stichting Landschapsfonds Hof van Delfland

Stichting Groenfonds Midden-Delfland

Deelname aan de stichting heeft als doel om in samenwerking met andere overheden en gebiedsorganisaties de financiële ondersteuning van het beleid tot behoud, versterking en verdere ontwikkeling van de groene landschappen efficiënt te reguleren. De rechtsvorm van de stichting wordt hierbij gebruikt om middelen te werven en ondersteuning te bieden aan projecten die: a. De kwaliteiten van de open groene landschappen behouden en versterken; b. De gebruiks- en belevingswaarden van natuur, recreatie, (cultuur)historie en agrarisch cultuurgebruik of een combinatie van deze gebruiksbestemmingen behouden en versterken; c. De gebruiks- en belevingswaarden voor de inwoners van het omliggend stedelijk gebied vergroten door meer inhoud te geven aan de relatie stad en land. Wat willen we met de deelname bereiken? De doelstellingen van de Stichting Groenfonds Midden-Delfland sluiten aan op de gemeentelijke missie, zoals ook vastgelegd in Midden-Delfland® 2025. De pijler van het open groene agrarische cultuurlandschap, de melkveehouderij, staat onder druk. Door middel van groene diensten (middels een puntensysteem) wordt gewerkt aan de doelen van de stichting, te weten: - instandhouding van het open agrarisch cultuurlandschap - verbetering van de relatie stad en platteland. Wat zijn de beleidsvoornemens? Zorgen voor continuering van de activiteiten zoals de stichting deze ontwikkelt.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=middendelfland&id=b2ecf3bd-3128-41db-991b-b01f1d64b08f