03 Jaarstukken 2023 versie Raad 03-07-2024 v1

29

Jaarstukken 2023 ambtelijke begeleiding vanuit de gemeente Den Haag. Deze gemeente heeft vanuit het belang van een goede inhoudelijke regionale samenwerking er voor gekozen die kosten niet in rekening te brengen. Daarnaast zijn geen kosten gemaakt voor incidentele onderzoeken en projecten in een algemeen regionaal verband, waardoor hiervoor geen uitgaven zijn gedaan op de post bestuurlijke samenwerking. Overschrijding Bestuursorganen (€ -78.114) Dit betreft het saldo van de storting in de voorziening Wachtgeld en de onttrekking aan de voorzieningen Pensioenen (oud) wethouders (€ 17.689). Het restant is voornamelijk het gevolg van een verschuiving van werkgeverslasten (€ 61.577). Onderschrijding Burgerzaken (€ 31.991) De uitgifte van paspoorten was een stuk lager dan voorgaand jaar. De hiermee samenhangende kosten derhalve ook. Basisregistratie Personen (BRP). Voor wat betreft de Algemene Dienstverlening zijn de kosten voor inhuur derde en stukje lager uitgevallen. Derhalve zijn de kosten hier lager dan begroot. Inkomsten Overschrijding Bestuursorganen (€ -19.400) De inkomsten/vergoeding Raad van Commissarissen vanuit Juva N.V. is komen te vervallen.

Beleidsveld openbare orde en veiligheid Beleidsdoel

Dat de gemeente Midden-Delfland een veilige gemeente is om in te wonen, werken en recreëren.

Wat willen we bereiken?

Gewenst maatschappelijk effect Dat inwoners, ondernemers en bezoekers zich veilig voelen in Midden-Delfland. Als er een incident, ramp of crisis is of deze zich dreigt voor te doen, merken inwoners dat de gemeente dit adequaat oppakt.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld?

Een goede en veilige leefomgeving is een basisvoorwaarde bij de beleving van de kwaliteit van leven in een gemeente. Cittaslow besteedt bij de fysieke leefomgeving aandacht aan herstel en herbestemming van vervallen locaties en leegstaande panden. De aandacht voor de fysieke leefomgeving draagt bij aan de leefbaarheid en veiligheid in een gemeente.

Wat gaan we daarvoor doen?

Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken We zetten in op het continueren van ons veiligheidsniveau. We zetten lopende activiteiten voort. De meeste aandacht gaat uit naar de veiligheidsaspecten die we noemen in het geldende actieprogramma veiligheid. Het operationele doel staat eveneens in dit actieprogramma. Concrete doelen/acties De regionale en lokale prioriteiten worden samengevoegd en uitgewerkt in het Integraal Veiligheidsbeleid Midden-Delfland 2024-2027 (IVB) dat door de raad wordt vastgesteld. Dit IVB geeft algemene beleidskaders aan. Het laat zien welke speerpunten, doelen en aanpak zijn gekozen voor

30

Jaarstukken 2023 de periode tot en met 2027. Het is gebruikelijk dat het plan elke vier jaar herzien wordt. Dit jaar zal het plan dan ook herzien gaan worden en worden de prioriteiten bepaald voor de opvolgende periode. Hierbij worden de (veiligheids) partners, zoals de politie, betrokken. Aan dit plan zit een tweejaarlijks uitvoeringsprogramma verbonden. Als er een incident, ramp of crisis is of deze zich dreigt voor te doen, pakken we dit direct op. Instrumenten           

IVB Uitvoeringsprogramma Algemene Plaatselijke Verordening Midden-Delfland (en bijzondere wette) Evenementenbeleid Horecabeleid Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Haaglanden Regionaal Crisisplan Haaglanden Onze handhaver Veiligheidshuis– en kamer Het RIEC en Bibob (van de Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaarbestuur) Bemiddeling & Mediation

Wat hebben we gedaan?

Partners in 2023 De samenwerking met onze partners zoals buurtpreventie, politie en brandweer is gecontinueerd. We hebben met onze partners regelmatig contact. De meeste aandacht gaat uit naar de veiligheidsaspecten die we noemen in het geldende actieprogramma veiligheid. Daar is de inzet op gericht geweest. Wat deden we in 2023 Er is stevig ingezet op het adequaat reageren op kleine ergernissen. De BOA en de wijkagenten nemen de diverse meldingen frequent door. Er wordt aan de melder teruggekoppeld wanneer deze heeft aangegeven dat te willen. De zichtbaarheid van de BOA is door de inzet van een motor en opvallende kleding aanzienlijk toegenomen. De zichtbaarheid en aanspreekbaarheid van de functionaris is daardoor ook hoog. In 2023 is het niet gelukt om het Integraal Veiligheidsbeleid (IVB) te herzien. De omvang van het traject doet een aanzienlijk beroep op de ambtelijke capaciteit. Het team OOV is een periode onvolledig bezet geweest. Inmiddels is het team weer op volle sterkte. De inzet is dat in 2024 het IVB 2024-2027 en bijbehorende uitvoeringsplannen worden opgeleverd. Afgelopen jaar is er extra inzet gepleegd op ondermijning. Dit is mogelijk gemaakt in de samenwerkingsverband met het Regionaal Informatie- en Expertise Centrum (RIEC). Vanuit het RIEC is er voor een periode een medewerker op detacheringsbasis ingezet in het team Openbare Orde en Veiligheid.

Zij heeft o.a. gewerkt aan het herziene plan van aanpak Midden-Delfland - de basis op orde -. Door het uitrollen van dit plan van aanpak zal de gemeente Midden-Delfland iets weerbaarder worden op het gebied van ondermijning. Er is ingezet op het creëren van bewustwording voor ondermijning binnen onze organisatie. In verschillende teams zijn er medewerkers getraind. Dit zetten we door en breiden we uit in 2024. Naast het volgen van een training is er een roadshow georganiseerd voor het gemeentehuis waar raadsleden, collegeleden,

31

Jaarstukken 2023 medewerkers, de brandweer en de buurtpreventie zich op een interactieve manier konden laten informeren in het herkennen van signalen van georganiseerde (drugs) criminaliteit Daarnaast zijn versterkingsgelden vanuit het Rijk aangetrokken waardoor er in 2023 is begonnen met het project 'doorlichten bedrijventerrein'. Dit project zal verder uitvoering krijgen in 2024. Het doel hierbij is beter inzichtelijk te krijgen of en waar zich malafide bedrijven bevinden, hierop een aanpak te formuleren en om een aantrekkelijk en veilig ondernemersklimaat te behouden. Er is ingezet op het creëren van bewustwording voor ondermijning binnen onze organisatie. In verschillende teams zijn er medewerkers getraind. Dit zetten we door en breiden we uit in 2024. Naast het volgen van een training is er een roadshow georganiseerd voor het gemeentehuis waar raadsleden, collegeleden, medewerkers, de brandweer en de buurtpreventie zich op een interactieve manier konden laten informeren in het herkennen van signalen van georganiseerde (drugs) criminaliteit. In 2023 zijn weer veel van onze medewerkers getraind voor de noodzakelijke voorbereiding op eventuele rampen. Deze trainingen bereiden de medewerkers voor op diverse soorten rampen waarbij er een rol is voor de gemeente om de impact van de ramp voor de samenleving zo klein en draaglijk mogelijk te houden.

We hebben de werkwijze om frequent (jaarlijks) te onderzoeken of de APV geactualiseerd dient te worden. Gezien de komst van de Omgevingswet in 2024 is de APV in 2023 niet geactualiseerd. In 2024 gaat dit wel gebeuren.

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen?

De Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) is ontstaan op basis van de Wet veiligheidsregio’s die gemeenten verplicht een gemeenschappelijke regeling aan te gaan voor het organiseren van de samenwerking op het gebied van brandweerzorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing en geneeskundige hulpverlening. De integrale aanpak van gebiedgebonden overlast gevende thema’s ontwikkelen we in samenwerking met politie, zorg en het Veiligheidshuis Haaglanden.

Wat heeft het gekost?

Beschikbare middelen U Brandweer en rampenbestrijdin g Overige openbare orde I Overige openbare orde Totaal

32

Primitieve begroting 2023 € 1.869.932 € 1.320.149

Begroting incl. wijzigingen € 1.880.932 € 1.299.149

Werkelijk 2023

Verschil

€ 1.819.654 € 1.282.675

€ 61.278 € 16.474

€ 549.783

€ 581.783

€ 536.979

€ 44.804

- € 21.700 - € 21.700

- € 41.700 - € 41.700

- € 43.344 - € 43.344

€ 1.644 € 1.644

€ 1.848.232

€ 1.839.232

€ 1.776.310

€ 62.922

Jaarstukken 2023

Toelichting financiële afwijking

Uitgaven Onderschrijding Overige openbare orde (€ 44.804) We hebben vorig jaar geen woningontruimingen gehad. Dit komt omdat we vanuit de zorgkant meer inzetten op vroegtijdige schuldhulpverlening/vroeg signalering. Dat werpt zijn vruchten af. Ook hebben we vorig jaar bijgeraamd voor het opstellen van beleid om te zorgen dat we meer de basis op orde kregen. Een deel van de beleidstukken kon niet opgepakt worden en daardoor is een deel van het budget onbenut gebleven. Tot slot een deel van het budget wat bedoeld is voor de buurtpreventie Maasland is niet aangevraagd.

Mutaties reserve

Mutaties reserves programma 2 Uitgaven Inkomsten Totaal

Werkelijk 2022 €0 - € 12.381 - € 12.381

Primitieve Begroting incl. begroting wijzigingen 2023 €0 €0 €0 €0 €0 €0

Werkelijk 2023

Verschil

€0 €0 €0

€0 €0 €0

33

Jaarstukken 2023

Programma 3 Beleidsveld beheer openbare ruimte Beleidsdoel

Het leveren van een kwalitatieve bijdrage aan de aanleg, de verbetering en de instandhouding van de boven- en ondergrondse infrastructuur, de leefbaarheid van de woonomgeving en de natuurontwikkeling.

Wat willen we bereiken? Gewenst maatschappelijk effect Binnen de kaders van wat financieel mogelijk is handhaven van een onderhoudsniveau van de openbare ruimte waarbij inwoners zich prettig voelen.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? De manier waarop de openbare ruimte is ingericht, heeft invloed op hoe dorpen en het landschap worden ervaren. Cittaslow helpt mensen bewuster te worden van hoe de ruimte wordt ingericht en dat er rekening wordt gehouden met de omgeving. Als een gebied een lange geschiedenis heeft, kies je bijvoorbeeld voor andere soorten straatstenen en banken dan bij een nieuwbouwwijk. In open veenweidegebieden houden we rekening met uitzichten en we proberen lichtvervuiling te voorkomen door groene ledverlichting te gebruiken. Het is belangrijk om bij de inrichting van de openbare ruimte goed op het milieu te letten, bijvoorbeeld door milieuvriendelijke materialen te gebruiken en materiaal te hergebruiken. We proberen ook zo veel mogelijk elektrische voertuigen te gebruiken voor het onderhoud van de openbare ruimte.

Wat gaan we daarvoor doen? Wegen Concrete doelen/acties voor 2023 

De kwaliteit van wegen verhogen door een extra structurele financiële impuls op basis van het nieuwe wegenbeheerplan;  De wegen binnen enkele jaren op een hoger kwaliteitsniveau te brengen en te houden.  Klimaat adaptief inrichten van wegen bij nieuwbouw en reconstructies;  Benutten van meekoppelkansen bij infrastructurele projecten van andere overheden zoals de N468 of de N223;  Intensiveren afstemming en samenwerking met het Hoogheemraadschap van Delfland voor wegen op kades;  Intensiveren integrale aanpak wegen en nutsvoorzieningen;  Optimaliseren vegen en onkruidbestrijding in afstemming met groenbeheer;  Beheer wegmeubilair, markering en bebording conform het nieuwe beheerplan;  Opschoonactie bebording en wegmeubilair (sanering);  Opstellen onderhoudsplan halfverharding. Instrumenten    

34

Wegenbeheerplan 2023-2027 Gladheidsbestrijdingsplan Wegenlegger Beheerplan borden 2023-2027 (inclusief wegmeubilair en markering)

Jaarstukken 2023 Civiele kunstwerken Concrete doelen/acties voor 2023 

Vaststellen beheerplannen kades, damwanden en beschoeiingen met financiële vertaling in de begroting;  Actualiseren beheerplan bruggen;  Starten met opstellen beheerplan stuwen. Instrumenten  Beheerplan bruggen 2015-2019 (verlengd tot 2024) Openbare verlichting Concrete doelen/acties voor 2023  Vervangen van afgeschreven armaturen en verbeteren van de lichttechnische kwaliteit  Gebruik maken van dimmers, Telemanagement units en (groene) ledverlichting  Verlichten van achterpaden (sociale veiligheid)  Actualiseren Keuzenotitie openbare verlichting Instrumenten 

Keuzenotitie openbare verlichting 2015-2020 (verlengd tot 2024)

Wat hebben we gedaan? Wegen 

In diverse ontwerpen voor wegen bij nieuwbouw en reconstructies zijn klimaatadaptieve maatregelen opgenomen. Hiervoor is ook subsidie aangevraagd en toegekend.  Het beheerplan voor wegen is in concept gereed en wordt in de eerste helft van 2024 in de gemeenteraad behandeld.  Het beheerplan voor bebording en wegmeubilair is in concept gereed en wordt in de eerste helft van 2024 in de gemeenteraad behandeld.  Er is elk kwartaal afstemming over de planning met de nutspartijen.  Overbodige bebording is verwijderd. Civiele kunstwerken 

Het beheerplan voor beschoeiingen, damwanden en kades is in concept gereed en wordt in de eerste helft van 2024 in de gemeenteraad behandeld. Onderdeel van dit beheerplan is ook een beheernotitie voor de stuwen.  Het baggerplan is in concept gereed en wordt in de eerste helft van 2024 in de gemeenteraad behandeld.  Het beheerplan bruggen is in concept gereed en wordt in de eerste helft van 2024 in de gemeenteraad behandeld. Openbare verlichting  

Armaturen die vervangen zijn hebben energiezuinige verlichting gekregen. Er is een start gemaakt met het actualiseren van het beheerplan voor openbare verlichting.

Wat heeft het gekost?

35

Jaarstukken 2023 Beschikbare middelen U Binnenhavens en waterwegen Waterkering, afwatering en landaanwinning Wegen I Binnenhavens en waterwegen Wegen Totaal

Primitieve begroting 2023 € 3.503.927 € 473.244

Begroting incl. wijzigingen € 3.511.255 € 382.737

Werkelijk 2023

Verschil

€ 3.540.146 € 418.781

- € 28.891 - € 36.044

€0

€0

€0

€0

€ 3.030.683 - € 80.152 - € 5.000

€ 3.128.518 - € 177.664 - € 5.000

€ 3.121.365 - € 386.289 - € 8.403

€ 7.153 € 208.625 € 3.403

- € 75.152 € 3.423.775

- € 172.664 € 3.333.591

- € 377.886 € 3.153.857

€ 205.222 € 179.734

Toelichting financiële afwijking Uitgaven Overschrijding binnenhavens en waterwegen (€ 36.044) Betreft een overschrijding voornamelijk op het maai- en slootwerk. Strengere controles vanuit het Hoogheemraadschap van Delfland hebben geleid tot extra werkzaamheden. Doordat dit veel losse opdrachten waren zijn de kosten hiervoor relatief hoog. Dit jaar wordt dit in het reguliere werk meegenomen. Inkomsten Overschrijding wegen (€ 205.222) De overschrijding komt voornamelijk door een schadevergoeding ophaalbrug Gaagweg en hogere inkomsten uit de afrekening straatwerkbonnen.

Wat gaan we daarvoor doen? Groen Concrete doelen/acties voor 2023     

Ondersteunen van bewonersinitiatieven voor vergroening van de wijken; Klimaat adaptieve inrichting met meer groen; Uitvoeren van ecologisch plus groenbeheer met eigen groendienst; Uitbreiden ecologisch bermbeheer; Realiseren van het groenplan voor de door Delfland gereconstrueerde kades langs de Dorpsstraat en de Vlaardingsekade in het dorp Schipluiden;  Kwaliteitsimpuls groen Harnaschpolder;  Vaststellen geactualiseerd groenbeleidsplan;  Optimaliseren afstemming groenbeheer en onkruidbestrijding op verharding en vegen. Instrumenten  Groenbeleidsplan Midden-Delfland Begraafplaatsen Concrete doelen/acties voor 2023 36

Jaarstukken 2023  Actualiseren beheers verordening gemeentelijke begraafplaatsen;  Starten met opstellen beheerplan begraafplaatsen. Instrumenten 

Beheers verordening gemeentelijke begraafplaatsen 2009

Wat hebben we gedaan? Groen 

Bij reconstructies van wegen zijn klimaatadaptieve maatregelen genomen, zoals groene parkeervakken.  De eigen groendienst heeft ecologisch+ groenbeheer uitgevoerd.  Er is een onderzoek uitgevoerd naar mogelijkheden voor het realiseren van natuurvriendelijke oevers en extensief bermbeheer. Begraafplaatsen 

Er is een start gemaakt met het actualiseren van de beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen, de heffingsverordening voor de lijkbezorgingsrechten en de nadere regels voor de begraafplaatsen.

Wat heeft het gekost?

Beschikbare middelen U Begraafplaatsen Openbaar groen I Begraafplaatsen Openbaar groen Totaal

Primitieve begroting 2023 € 1.470.170 € 244.094 € 1.226.076 - € 164.430 - € 144.304 - € 20.126 € 1.305.740

Begroting incl. wijzigingen € 1.637.770 € 243.921 € 1.393.849 - € 242.430 - € 144.304 - € 98.126 € 1.395.340

Werkelijk 2023

Verschil

€ 1.651.571 € 228.614 € 1.422.957 - € 235.692 - € 108.170 - € 127.522 € 1.415.879

- € 13.801 € 15.307 - € 29.108 - € 6.738 - € 36.134 € 29.396 - € 20.539

Toelichting financiële afwijking Uitgaven Overschrijding Openbaar groen (€ 29.108) Betreft voornamelijk een overschrijding op het groenonderhoud aan de dorpskernen. Er zijn extra maairondes en een extra ronde kantensteken nodig geweest. Daarnaast zijn enkele plantvakken opgeknapt. Inkomsten Onderschrijding Begraafplaatsen (€ -36.134) De inkomsten voor afkoopsommen eigen graven en begrafenisrechten zijn lager dan begroot. Dit komt voornamelijk doordat de aanschrijvingen voor graven die in 2024 verlopen laat zijn verstuurd waardoor de inkomsten voor verlengingen geheel in 2024 komen in plaats van (gedeeltelijk) in 2023. Overschrijding Openbaar groen (€ 29.396) Er is meer snippergroen verkocht dan verwacht.

37

Jaarstukken 2023

Wat gaan we daarvoor doen? Speelplaatsen Concrete doelen/acties voor 2023 

Meer aandacht voor natuurlijk spelen en spelen in het groen bij herinrichting van speelplaatsen;  Vergroenen van verharde (grijze) speelplaatsen;  Bij speelplaatsen die weinig gebruikt worden niet opnieuw speeltoestellen plaatsen, maar wel de speelruimte behouden en speelaanleidingen toevoegen;  Actualiseren Nota spelen. Instrumenten 

Nota spelen

Wat hebben we gedaan? Speelplaatsen   

Er zijn meerdere speelplaatsen heringericht. Bij meerdere speelplaatsen die weinig gebruikt worden zijn oude speeltoestellen verwijderd en speelaanleidingen toegevoegd die ook kleur geven aan de grijze speelplaatsen. Bij de Maaslandse Dam is gestart met de aanleg van een natuurspeelplaats.

Wat heeft het gekost?

Beschikbare middelen U Speelvoorziening en Totaal

Primitieve begroting 2023 € 116.263 € 116.263

Begroting incl. wijzigingen € 188.289 € 188.289

Werkelijk 2023

Verschil

€ 175.485 € 175.485

€ 12.804 € 12.804

€ 116.263

€ 188.289

€ 175.485

€ 12.804

Toelichting financiële afwijking

Verschil is minder dan € 25.000 vandaar geen toelichting nodig.

Beleidsveld verkeer Beleidsdoel

Het hoofddoel van het verkeersbeleid blijft het terugdringen van de overlast van het gemotoriseerde verkeer in de dorpen. Dit doen we via drie routes:   

38

het actief ontmoedigen van het gebruik van de wegen in Midden-Delfland voor doorgaand verkeer; het verbeteren van de alternatieve vervoersmogelijkheden, zoals openbaar vervoer, fiets en wandelen; verduurzamen van het wagenpark door het aanleggen en faciliteren van oplaadpunten voor elektrische voertuigen.

Jaarstukken 2023 Verder blijft het verkeersbeleid van de gemeente erop gericht om:  

de veiligheid voor alle verkeersdeelnemers te verbeteren, met een extra prioriteit voor schoolroutes; de recreatiemogelijkheden in Midden-Delfland te vergroten door het verbeteren van fietsen wandelverbindingen.

Wat willen we bereiken?

Gewenst maatschappelijk effect De afwikkeling van het verkeer op een zodanige wijze organiseren dat voor de inwoners beperkte overlast wordt veroorzaakt.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld?

We willen dat mensen meer gebruik maken van fietsen en andere vervoersmiddelen dan auto's. Dit past bij de ideeën van Cittaslow. In de dorpen zorgen we voor veilige wegen voor fietsers en voetgangers. Hier kunnen mensen fietsen voor hun plezier of om naar hun werk te gaan. We werken er in de regio aan om betere fietsroutes te maken tussen de verschillende steden en dorpen.

Wat gaan we daarvoor doen? Concrete doelen/acties voor 2023  

In stand houden openbaar vervoer in Midden-Delfland; Belang van onze gemeente inbrengen in infrastructurele projecten van het rijk en de provincie;  Verbeteren van de parkeersituatie en verkeercirculatie in het centrum van Den Hoorn;  Terugdringen van doorgaand verkeer door de dorpen;  Mobiliseren van bedrijven tot duurzame mobiliteit;  Opstellen visie verkeersveiligheid. Instrumenten             

Verkeersplan Den Hoorn 2016 Nota parkeernormen 2022 Routestructuurplan (Recreatieschap Midden-Delfland) Structuurschets Harnaschpolder e.o. 2002 Visie laadinfrastructuur (nieuw) Bestuurlijke overeenkomst IODS Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid MRDH 2016-2025 Regionaal Investeringsprogramma Regionale aanbesteding laadinfrastructuur Strategisch Plan Verkeersveiligheid Nationale Fietsagenda Klimaatplan 2021 – 2030 Nationale Agenda Laadinfrastructuur

Wat hebben we gedaan?  

Het openbaar vervoer in Midden-Delfland is behouden gebleven. We hebben actieve gemeentelijke inbreng gehad in het infrastructurele project N468 van de provincie.

39

Jaarstukken 2023   

Er zijn bij meerdere wegen verkeersveiligheidsmaatregelen uitgevoerd. In ontwerpen voor reconstructies van wegen zijn verkeersveiligheidsmaatregelen opgenomen. Er is geïnventariseerd wat voor knelpunten er rondom scholen zijn op het gebied van verkeersveiligheid.

Wat heeft het gekost?

Beschikbare middelen U Parkeren Verkeer en vervoer I Parkeren Verkeer en vervoer Totaal

Primitieve begroting 2023 € 359.341 € 13.678 € 345.663

Begroting incl. wijzigingen € 396.262 € 28.678 € 367.584

Werkelijk 2023

Verschil

€ 383.643 € 20.064 € 363.578

€ 12.619 € 8.614 € 4.006

- € 41.730 - € 10.859 - € 30.871

- € 112.730 - € 10.859 - € 101.871

- € 102.601 - € 11.832 - € 90.769

- € 10.129 € 973 - € 11.102

€ 317.611

€ 283.532

€ 281.042

€ 2.490

Toelichting financiële afwijking Verschil is minder dan € 25.000, vandaar geen toelichting nodig.

Beleidsveld milieu Beleidsdoel

Het behouden en versterken van een duurzame, veilige, gezonde en aangename leefomgeving voor inwoners en bezoekers gebaseerd op de uitvoering van de Wet milieubeheer, de waarden van Cittaslow en de Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties (Global Goals).

Wat willen we bereiken?

Het realiseren en in stand houden van een veilige, gezonde en aangename leefomgeving en bijdragen aan een duurzaam Midden-Delfland, vanuit een duurzame ontwikkeling. Een duurzame ontwikkeling van de fysieke leefomgeving is een ontwikkeling die voorziet in de behoeften van huidige generaties zonder daarmee de mogelijkheden voor de toekomstige generaties in gevaar te brengen ook in hun behoeften te voorzien (VN-commissie Brundtland, 1987).

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld?

Duurzaamheid is één van de basisprincipes van Cittaslow. Hierbij gaat het onder meer om bewustwording, zodat inwoners en bedrijven meer maatregelen treffen dan wettelijk is vereist, en inwoners, ondernemers en bezoekers zich meer bewust zijn dat zij zich bevinden in een groen landschap van hoge kwaliteit. Maatregelen om minder energie te gebruiken en meer duurzame energiebronnen te gebruiken sluiten nauw aan bij Cittaslow. Uitvoering van het Duurzaamheidsprogramma fysiek Domein 40

Jaarstukken 2023 Midden-Delfland 2020-2023 zorgt dat de gemeenschap van Midden-Delfland nog duurzamer wordt, zoals door maatregelen met betrekking tot klimaatadaptatie (aanpassen aan klimaatverandering) en -mitigatie (verminderen emissies broeikasgassen). Met de Energievisie ondersteunen en stimuleren wij het verminderen van energiegebruik bij inwoners en de verdere energietransitie van fossiele brandstoffen naar duurzaam opgewekte energie. Andere onderdelen komen terug bij de desbetreffende beleidsterreinen, zoals het beheer van de openbare ruimte en Duurzaam Boer Blijven. Doelstelling daarbij is dat Midden-Delfland in 2050 CO2 neutraal is. Cittaslow roept op tot voorkomen van verspilling, preventie op het ontstaan van afval en bij het ontstaan van afval zoveel mogelijk gescheiden verwerken. Dit komt terug in het Afvalbeleid.

Wat gaan we daarvoor doen?

Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken De Wet milieubeheer wordt voor een groot deel geïntegreerd in de Omgevingswet. De gemeentelijke verplichtingen (en daarmee onze doelen) zijn uitgewerkt in operationele plannen en kaarten die gebaseerd op de regelgeving van de Wet milieubeheer. Op basis van die plannen en kaarten zijn per beleidsveld operationele doelen vastgesteld en kosten inzichtelijk gemaakt. De bestaande plannen en kaarten hebben betrekking op de volgende milieu gerelateerde thema’s:  Riolering  Afval en circulaire economie  Handhaving, toezicht en vergunningverlening  Bodem  Water  Geluid (Geluidsactieplan/Geluidskaart) en stiltebeleid  Luchtkwaliteit  Externe Veiligheid  Klimaat, energie en warmte  Groen en natuur Concrete doelen/acties voor 2023 Handhaving en vergunningverlening Met omgevingsplannen stelt de gemeenteraad vast waar welk type bedrijfsactiviteit plaats mag vinden. Vervolgens worden de individuele benodigde bedrijfsactiviteiten getoetst aan het omgevingsplan. De milieubelastende activiteiten worden door de Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) getoetst aan en gecontroleerd op de voorschriften van de Wet milieubeheer, de Omgevingswet met de daarbij behorende Algemene Maatregelen van Bestuur en andere milieuregelgeving.

De ODH doet dit op basis van een jaarlijks door het college vast te stellen uitvoeringsplan, waarin de wettelijke verplichtingen concreet in activiteiten zijn uitgewerkt. De jaarlijkse bijdrage aan de ODH wordt bepaald op grond van voorcalculatie. Daarbij wordt gebruik gemaakt van historische data aangevuld met te verwachten wijzigingen. Daadwerkelijke afrekening van de kosten van de ODH vindt plaats op basis van werkelijke gepleegde inzet (output financiering). Bodem Met het vaststellen van de bodemfunctiekaart is gekozen voor het stand-still-beginsel. Dit houdt in dat de bodem in Midden-Delfland niet vuiler mag worden. De bodemfunctiekaart maakt de gewenste bodemkwaliteit inzichtelijk. Voor de Harnaschpolder is een aparte bodemkwaliteitskaart vastgesteld. Uitgangspunt van het Rijk is dat per 2023 een deel van de huidige bodemtaken van de provincie worden overgedragen aan gemeenten. De ODH moet dan formeel belast worden met deze taken. Op nationaal niveau vindt nog een discussie plaats over de vergoeding van deze voor gemeenten

41

Jaarstukken 2023 nieuwe taak. In de (meerjaren)begroting is hiervoor nog geen raming opgenomen daar kosten van de werkzaamheden door de ODH en vergoeding beide nog onbekend zijn. Op dit moment wordt door het ministerie, het IPO en de VNG gewerkt aan meerjarige afspraken over financiering voor de periode 2023-2030. Geluid Uitgangspunten:  

Voldoen aan de wettelijke verplichtingen voor omgevingslawaai en geluid belaste bedrijven Ondersteunen van het provinciale beleid voor stiltegebieden en hier rekening mee houden in de vergunningverlening  Geen nieuwe overlast gevende activiteiten zoals helikoptervluchten en wegverkeerslawaai Europese richtlijn omgevingslawaai (Actieplan Geluid) Het Actieplan Geluid is een wettelijke verplichting van de Europese commissie. Het gemeentelijk actieplan bestaat uit een geluidskaart en een actieplan voor de aanpak van de knelpunten. Het is een verplichting die iedere vijf jaar terugkeert. Het huidige actieplan is vastgesteld in 2018. Nieuwe situaties toetsen wij aan de Wet geluidhinder en worden in de vorm van voorwaarden/maatregelen volgens de wettelijke voorschriften opgenomen in de omgevingsvergunning. In 2023 starten wij met het opstellen van een nieuw actieplan geluid. Daarbij maken wij gebruik van de informatie uit een geluidskaart die in 2022 geactualiseerd wordt. Luchtkwaliteit Uitgangspunten: In het kader van het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL) monitoren wij jaarlijks of de luchtkwaliteit voldoet aan de wettelijke norm. Bij nieuwe planontwikkelingen nemen wij het aspect luchtkwaliteit mee. Wij ondersteunen regionale plannen die de luchtkwaliteit verbeteren. Ook na de inwerkingtreding van de Omgevingswet wordt de luchtkwaliteit langs wegen gemonitord.

Externe Veiligheid Uitgangspunten: 

Binnen de mogelijkheden, situaties voorkomen die kunnen leiden tot een verhoogd extern veiligheidsrisico.  Risicovolle bedrijven en activiteiten weren uit woonomgeving en waar nodig verplaatsten.  Voorbereid blijven op risico’s.  Structurele borging van externe veiligheid in beleid ruimtelijke ordening en milieu.  Externe veiligheid als een van de thema’s opnemen in de Omgevingsplannen.  Vergroting van de bestuurlijke bewustwording voor de externe veiligheidsaspecten en – verantwoordelijkheden.  Behoud en beheer van kennis, data, netwerk en samenwerking. Klimaatbeleid Klimaatadaptatie Doelstelling daarbij is klimaatbestendigheid in 2050, door maatregelen die de gevolgen van wateroverlast (door extreme neerslag) en droogte (met kans op versnelde bodemdaling en funderingsschade) zoveel mogelijk beperken en hittestress tegengaan. Klimaatadaptatie (aanpassen aan klimaatverandering) en klimaatmitigatie (voorkomen klimaatverandering, bv RES) is opgenomen in het Duurzaamheidsprogramma fysiek domein Midden-Delfland 2020-2023. De fysieke maatregelen zijn locatie gebonden en verschillen hierbij voor de ruimtelijke gebieden landschap, glastuinbouw, bedrijfsterreinen en dorpen. De vele beleidsvelden die het raakt vragen aandacht, voldoende ambtelijke capaciteit en coördinatie voor implementatie.

42

Jaarstukken 2023 Klimaatmitigatie Maatregelen die het ontstaan van klimaatverandering beperken of voorkomen vallen binnen de nationale strategie van klimaatmitigatie. Voor het gemeentelijk beleid zijn dit in hoofdzaak energie en warmte. In de RES, in 2021 opgeleverd, zijn nationale afspraken uit het Klimaatakkoord concreter gemaakt voor de regio in lijn met de eisen van de Handreiking van het Nationaal Programma Regionale Energiestrategie. Binnen de MRDH is gekozen voor een haalbare aanpak, die past bij het landschap, de inwoners, de bedrijven en de intrinsieke regionale kwaliteiten. In de in 2021 vastgestelde Transitievisie Warmte (TVW) is inzicht gecreëerd ten aanzien van de route naar een aardgasvrije gemeente. Bij het overbrengen en creëren van draagvlak voor de duurzame ambities en verplichtingen naar de inwoners, vervult het energieloket een belangrijke rol. Om de inhoudelijke functie van het energieloket te versterken werken we samen met een aantal regiogemeenten. Via JUVA is er een bijdrage aan Warmte Netwerk Westland om gasverbruik van tuinders te verminderen alsmede de bijdrage van Bedrijvenpark Harnaschpolder door zonnepanelen op daken met opwekking energie gelijk aan het verbruik van 6.000 huishouden. Kader bij de uitwerking van de RES, de TVW en het energieloket is het Duurzaamheidsprogramma fysiek domein Midden-Delfland 2020-2023.

Voor 2022 en verder zal de uitvoering van de TVW door groot deel in teken staan van het opstarten van lokale initiatieven (pilots), waarbij de gemeente een faciliterende rol heeft om (markt-)partijen bij elkaar te brengen. Toezicht EPBDIII Op 10 juli 2018 heeft de Europese Commissie de herziene Europese Energy Performance of Buildings Directive (EPBD III) vastgesteld. De richtlijn is op 10 maart 2020 geïmplementeerd in de Nederlandse wet- en regelgeving. Vanaf deze datum moet aan de regeling en eisen worden voldaan. Deze verplichting is opgenomen in het bouwbesluit waarvoor de gemeente bevoegd gezag is. Het gaat om keuringsverplichtingen die zijn opgenomen voor verwarmings- en airconditioningssystemen met een nominaal vermogen van 70 kW. Gemeenten zijn bevoegd gezag voor toezicht en handhaving op de eisen die voortvloeien uit de EPBD. Deze taak kan als plus taak ondergebracht worden bij de Omgevingsdienst Haaglanden (ODH). Dat heeft gevolgen voor de jaarlijkse bijdrage aan de ODH. Op dit moment is nog geen uitsluitsel of de taak wordt overgedragen aan de ODH. Toezicht energie label C kantoren Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) voert per 1 januari 2023 de energielabel C-verplichting in voor kantoren.

De verplichting geldt voor alle kantoren met een gebruiksoppervlakte (GBO) van minimaal 100 m² (inclusief nevenfuncties) en met een minimale kantooroppervlakte van 50% van de totale gebruiksoppervlakte van het gebouw (exclusief nevenfuncties). Dit geldt ook voor gemeentelijke vastgoed. Deze verplichting is opgenomen in het bouwbesluit waarvoor de gemeente bevoegd gezag is. Uitgezonderd zijn monumentale kantoren, kantoren die binnen twee jaar gesloopt, getransformeerd of onteigend worden. Deze taak is als plus taak ondergebracht bij de Omgevingsdienst Haaglanden (ODH). Water: 

In het kader van het afsprakenkader Emissie loze kas 2027 wordt samen met andere glastuinbouwgemeenten, waterschappen en de glastuinbouwsector gewerkt aan het 43

Jaarstukken 2023 voorkomen van emissies van bestrijdingsmiddelen en meststoffen vanuit de glastuinbouw naar het oppervlaktewater.  Onder leiding van het Hoogheemraadschap van Delfland wordt samen met andere gemeenten gewerkt aan de maatregelen ten behoeve van de (chemische en ecologische) doelstellingen van de Europese Kaderrichtlijn Water in 2027. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen de resultaat verplichte oppervlaktewaterlichamen (grote wateren zoals vaarten en kanalen) en inspanningsverplichte overige, kleinere wateren. Concreet moet bijvoorbeeld gedacht worden aan de maatregelen die voortkomen uit het Afsprakenkader Emissie loze Kas, BPL en Kringloopboeren.  Daarnaast is in 2022 een kleinschalige pilot van een toezichtproject gestart specifiek gericht op indirecte lozingen van de glastuinbouw en daarmee verbetering van de kwaliteit van het oppervlaktewater. In dit project werkt de Omgevingsdienst nauw samen met het Hoogheemraadschap om indirecte lozingen op te sporen. Doel van de pilot is het opdoen van kennis van de materie en vaststellen van mogelijkheden tot opsporing van indirecte lozingen. Bij positief resultaat zal de pilot in 2023 worden voortgezet. In dat geval zal het project grootschaliger opgezet worden dat naar verwachting resulteert in een extra bijdrage aan de ODH.  Vanuit BPL wordt ook ingezet op terugdringen emissies van de glastuinbouw.

Groen/natuur Ons natuurbeleid is verwoord in programma 1. Het groenbeleid is onderdeel van dit programma en verwoord bij het beleidsveld ‘groen’. Daarnaast voeren we de volgende zaken uit: 

Waar mogelijk ecologisch beheer van wegkanten en oevers vanuit het gemeentelijk beheer en in samenwerking met de Coöperatie Coöperatief Beheer Groengebieden MiddenDelfland u.a.  Toetsen van omgevingsvergunningen aan de Wet natuurbescherming (per 1 januari 2023 Omgevingswet). Overige concrete acties   

interne en externe communicatie over het milieu; waar mogelijk subsidie aanvragen ter ondersteuning van projecten; participatie in regionale projecten, zoals beperken emissie van meststoffen en bestrijdingsmiddelen naar het oppervlaktewater door de glastuinbouwsector te verminderen;  actieve participatie bij het realiseren van nieuwe geothermielocaties in Midden-Delfland;  actieve deelname aan WarmtelinQ (voorheen Leiding door het Midden). Instrumenten            

44

Wet Milieubeheer Omgevingswet (inwerkingtreding 1 januari 2023) Regionaal bodembeleid Zuid-Holland (tot gedeeltelijke taakoverheveling naar gemeente) Omgevingsvisie 1.0 Bodemkwaliteitskaart bedrijfsterrein Harnaschpolder Bodemfunctiekaart gemeente Midden-Delfland Stiltebeleid Provincie Zuid-Holland Duurzaamheidsprogramma fysiek domein Midden-Delfland 2020-2023 Regionale Energiestrategie MRDH (RES) Regionale energieloket Uitvoeringsplan Transitievisie Warmte Geurverordening Midden-Delfland 2009/geurhinderbeleid

Jaarstukken 2023       

Gebiedsvisie Midden-Delfland®2025 en visie Behoud door Ontwikkeling (Vitale Dorpen in Midden-Delfland 2025) LOP Midden-Delfland®2025 Lidmaatschap Cittaslow, inclusief Global Goals en kennisuitwisseling binnen landelijk netwerk Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) Coöperatie Coöperatief Beheer Groengebieden Midden-Delfland u.a. Omgevingsplan Regelgeving bruidsschat Omgevingswet

Wat hebben we gedaan? Resultaten 2023 Handhaving en vergunningverlening De Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) heeft toezichts- handhavings- en vergunningverleningstaken op het gebied van milieu uitgevoerd, op basis van het door het college vastgesteld uitvoeringsplan. De werkzaamheden van de ODH voldeden in 2023 aan de kwaliteitscriteria van de Wabo en de kaders die gesteld zijn vanuit de Wet VTH. De in 2023 door de ODH besteedde uren vallen binnen de in het uitvoeringsplan geraamde capaciteit en financiële bijdrage voor de uitvoering van de werkzaamheden. Met inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024 verschuift een deel van de wet- en regelgeving naar het Omgevingsplan. Deze regelgeving is ogenomen in de zgn. bruidsschat en wordt te zijner tijd onderdeel van het vast te stellen Omgevingsplan. In 2023 zijn door ODH

voorbereidende activiteiten uitgevoerd op de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Daarnaast heeft ODH de gemeente ondersteund bij voorbereiding op milieuthema's binnen de Omgevingswet. In 2023 is in samenwerking met ODH en regiogemeenten onderzocht welke regelgeving van de bruidsschat op de thema's bodem, geluid en externe veiligheid geharmoniseerd kunnen worden in de regio. De bepalingen uit de bruidsschat zijn op alle milieuthema's geanalyseerd. Beoordeeld is welke regels aangepast, gewijzigd of geschrapt kunnen worden ter verbetering van de kwaliteit van de leefomgeving.

Bodem ODH heeft namens de gemeente bodemtaken uitgevoerd, zoals beoordelen en toetsen van onderzoeksrapporten en saneringsplannen. Daarnaast is geadviseerd op het aspect bodem bij diverse ruimtelijke plannen en ontwikkelingen.

Geluid In 2023 is een begin gemaakt met opstellen van dit Actieplan Geluid. Het gemeentelijk Actieplan Geluid bestaat uit een geluidsbelastingkaart en een actieplan voor de aanpak van de knelpunten. De in 2022 vastgestelde nieuwe EU-geluidsbelastingkaart vormt de basis voor het opstellen van het gemeentelijke actieplan. Het actieplan en de voorbereiding van de saneringsopgave geluid voor woningen zijn in 2023 uitgevoerd. Voor de voorbereiding is in 2023 een voorbereidingssubsidie bij Bureau Sanering Verkeerslawaai aangevraagd en ontvangen. 45

Jaarstukken 2023

Het aspect geluid is betrokken bij het opstellen van nieuwe bestemmingsplannen en ontwikkelingen. Daarnaast is het aspect geluid getoetst bij relevante omgevingsvergunningen-bouw. Luchtkwaliteit Uitgangspunten: In het kader van het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL) monitoren wij jaarlijks of de luchtkwaliteit voldoet aan de wettelijke norm. Ook in 2023 is de luchtkwaliteit langs wegen gemonitord. De periode waarover de luchtkwaliteit is bepaald, is van het voorgaande jaar (2022). Er zijn geen knelpunten gesignaleerd. De luchtkwaliteit langs veel gemonitorde wegen ligt ver onder de wettelijke grenswaarden en benadert voor een groot deel van de wegen de WHO-waarden. Daarnaast is in 2023 bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen het aspect luchtkwaliteit beoordeeld. Externe Veiligheid In 2023 is bij nieuwe (ruimtelijke) ontwikkelingen en ruimtelijke procedures het aspect Externe Veiligheid getoetst. Bij inwerkingtreding van de Omgevingswet verandert de benadering van externe veiligheid van vooral risicogericht naar effectgericht. In 2023 zijn in samenwerking met ODH, Veiligheidsregio Haaglanden en de Haaglanden gemeenten de wijzigingen en mogelijke keuzes onderzocht. Uiteindelijk zullen de gemeentelijke keuzes in de Omgevingsvisie en het Omgevingsplan opgenomen worden.

Klimaatbeleid Klimaatadaptatie De raad is in mei 2023 geïnformeerd over wat de klimaatadaptieve opgave voor MiddenDelfland inhoudt. In 2023 is gestart met de opstelling van een projectplan klimaatadaptatie, dat in 2024 dient te leiden tot een realistisch uitvoeringsprogramma dat zich richt op maatregelen ten aanzien van wateroverlast, droogte (met kans op versnelde bodemdaling), overstromingen en hittestress. In de Strategie Klimaatadaptatie Midden-Delfland 2021-2026 is uitgewerkt wat nodig is om klimaatadaptatie in de gemeente te implementeren. De uitvoering van deze strategie heeft in 2023 vertraging opgelopen wegens gebrek aan personele capaciteit. De gemeente heeft drie projecten versneld kunnen oppakken, door cofinanciering via de Klimaatimpulsregeling. De aanvraag hiervoor is gecoördineerd vanuit de Samenwerkingsagenda Klimaatadaptatie Werkregio Delfland. Er is in 2023 een rijksbijdrage verkregen van in totaal €141.000. In het landelijk gebied loopt de pilot Water Vasthouden. In één van de polders wordt met stakeholders verkend hoe ‘klimaatslim’ veeteelt kan worden bedreven. Het Hoogheemraadschap leidt dit project. In 2023 is er beperkt voortgang geboekt.

46

Jaarstukken 2023

Klimaatmitigatie In 2023 is uitvoering gegeven aan de Transitievisie Warmte (2021), onder meer door strategische samenwerking met het Regionaal Energieloket (REL). Naast een aantal collectieve inkoopacties zijn meerdere lokale initiatieven gefaciliteerd. Een voorbeeld van een lokale actie is een cadeaukaart-actie waarmee inwoners die energiearmoede ervaren producten en apparaten kunnen kopen die minder energie verbruiken. In 2023 is daarmee een goede basis gelegd (draagvlak onder bewoners) waarop de komende jaren voortgebouwd kan worden voor wat betreft uitvoering energietransitie gebouwde omgeving. Daarvoor zijn rijksgelden beschikbaar gekomen. Rondom de ontwikkelingen van het Warmte Netwerk Westland en de aanleg WarmtelinQ zijn contacten onderhouden met gemeente Westland, Delft en Gasunie. Binnen de RES is een regionaal warmtenet een belangrijke strategische pijler. Zo is vanuit de RES gekeken naar een manier om de regionale coördinatie hiervoor effectief vorm te geven. In 2023 is het Uitvoeringsprogramma verduurzaming koopwoningen 2023 - 2026 (MJUP) vastgesteld. Dit MJUP wordt gedeeltelijk betaald met de specifieke uitkering van het rijk "regeling lokale isolatieaanpak". Met deze gelden ontzorgen we bewoners die het hardst ondersteuning nodig hebben bij de energietransitie.

Toezicht energie label C kantoren Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) voerde per 1 januari 2023 de energielabel C-verplichting in voor kantoren. De taken hieromtrent op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving zijn in 2023 belegd als zgn. plustaken bij de ODH. De ODH heeft in 2023 eerst de informatie uit verschillende bronnen verzameld en geanalyseerd. Daarna is in de 2e helft van 2023 het toezicht gestart. Daarnaast zijn in de 2e helft van 2023 aanvullende acties gestart om een betere informatiepositie te komen ten aanzien van de label-C plicht.

Water Onder leiding van het Hoogheemraadschap van Delfland is samen met andere gemeenten gewerkt aan de maatregelen ten behoeve van de (chemische en ecologische) doelstellingen van de Europese Kaderrichtlijn Water in 2027. Binnen het afsprakenkader Emissieloze Kas 2027 is samen met andere glastuinbouwgemeenten, waterschappen en de glastuinbouwsector gewerkt aan het voorkomen van emissies van bestrijdingsmiddelen en meststoffen vanuit de glastuinbouw naar het oppervlaktewater. Groen/natuur Ons natuurbeleid is verwoord in programma 1. Het groenbeleid is onderdeel van dit programma en verwoord bij het beleidsveld ‘groen’. Daarnaast voeren we de volgende zaken uit: 



Waar mogelijk ecologisch beheer van wegkanten en oevers vanuit het gemeentelijk beheer en in samenwerking met de Coöperatie Coöperatief Beheer Groengebieden Midden-Delfland u.a.; Toetsen van omgevingsvergunningen aan de Wet natuurbescherming.

47

Jaarstukken 2023

Overige concrete acties interne en externe communicatie over het milieu; waar mogelijk subsidie aanvragen ter ondersteuning van projecten; participatie in regionale projecten, zoals beperken emissie van meststoffen en bestrijdingsmiddelen naar het oppervlaktewater door de glastuinbouwsector te verminderen;  actieve participatie bij het realiseren van nieuwe geothermielocaties in Midden Delfland;  actieve deelname aan WarmtelinQ (voorheen Leiding door het Midden). Instrumenten   

             

Wet Milieubeheer Regionaal bodembeleid Zuid-Holland Bodemkwaliteitskaart bedrijfsterrein Harnaschpolder Stiltebeleid Provincie Zuid-Holland (onderdeel provinciale Omgevingsverordening) Regionale Energiestrategie MRDH Energieloket Geurverordening Midden-Delfland 2009/geurhinderbeleid Gebiedsvisie Midden-Delfland®2025 en visie Behoud door Ontwikkeling (Vitale Dorpen in Midden-Delfland 2025) LOP Midden-Delfland®2025 Bestemmingsplan Buitengebied Gras Lidmaatschap Cittaslow, inclusief Global Goals en kennisuitwisseling binnen landelijk netwerk Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) Coöperatie Coöperatief Beheer Groengebieden Midden-Delfland u.a. Bestemmingsplannen

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen?

Met deelname aan Regionaal Reinigingsbedrijf Avalex wordt beoogd om op efficiënte en doelmatige wijze invulling te geven aan de wettelijke verplichtingen op het gebied van afvalinzameling. Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) voert wettelijke milieutaken uit. Hierbij wordt voldaan aan landelijke kwaliteitscriteria, wordt gezorgd voor specialismevorming op inhoud en wordt een bijdrage geleverd aan een constante en eenduidige taakuitvoering in de regio. Deelname aan deze gemeenschappelijke regeling is opgelegd vanuit de Wet milieubeheer.

Wat heeft het gekost? Beschikbare middelen U Afvalverzameling en -verwerking Milieubeheer Riolering 48

Primitieve begroting 2023 € 4.621.538 € 2.155.650

Begroting incl. wijzigingen € 5.074.685 € 2.264.952

Werkelijk 2023

Verschil

€ 5.004.599 € 2.260.357

€ 70.086 € 4.595

€ 878.890 € 1.586.998

€ 1.326.736 € 1.482.997

€ 1.232.860 € 1.511.382

€ 93.876 - € 28.385

Jaarstukken 2023 Beschikbare middelen I Afvalverzameling en -verwerking Milieubeheer Riolering Totaal

Primitieve begroting 2023 - € 4.519.472 - € 2.632.189

Begroting incl. wijzigingen - € 4.882.840 - € 2.741.491

Werkelijk 2023

Verschil

- € 5.003.244 - € 2.734.580

€ 120.404 - € 6.911

€0 - € 1.887.283 € 102.066

- € 358.067 - € 1.783.282 € 191.845

- € 357.224 - € 1.911.440 € 1.355

- € 843 € 128.158 € 190.490

Toelichting financiële afwijking Uitgaven Onderschrijding Milieubeheer (€ 93.876) De uitgaven voor klimaat en energie uitvoeringskosten zijn achter gebleven op begroot (€ 70.707). Het restant is het volgende jaar beschikbaar (zie ook inkomsten). Hiernaast is er een verschuiving van werkgeverslasten (€ 18.744). Het restant verschil is verdeeld over meerdere posten. Overschrijding Riolering (€ -28.385) De overschrijding voornamelijk vanwege een afrekening electriciteit, gas en water en hogere onderhoudskosten riolering. Inkomsten Overschrijding Riolering (€ 128.158) Betreft meer-inkomsten uit aansluitvergunningen riolering (€ 78.120). Daarnaast is er een onttrekking uit de voorziening benodigd (€ 98.822). Het restant zit in meerdere mutaties waaronder de doorschuiving van uitvoeringskosten klimaatadaptatie naar 2024 (€ -45.300) en de werkelijke rioolrechten (niet)woningen (€ 4.089).

Mutaties reserve

Mutaties reserves programma 3 Uitgaven Inkomsten Totaal

Werkelijk 2022 € 2.367.575 - € 2.396.267 - € 28.692

Primitieve Begroting incl. begroting wijzigingen 2023 € 29.584 € 884.584 - € 733.211 - € 898.211 - € 703.627 - € 13.627

Werkelijk 2023

Verschil

€ 884.584 - € 667.053 € 217.531

€0 - € 231.158 - € 231.158

Inkomsten Onderschrijding (€ 231.158) Algemene reserve: - De totale onderschrijding op het doorschuifbudget Baggerwerkzaamheden bedraagt € 67.000. Reserve onderhoud kapitaalgoederen: - De totale onderschrijding op de beheer en onderhoud van de openbare ruimte bedraagt € 150.000. het restant verschil wordt verklaard door meerdere kleine bedragen onder de € 25.000.

49

Jaarstukken 2023

Investeringen programma 3

Omschrijving investering

Bedrag begroot

Bedrag werkelijk

reconstructie kruispunt Oude Veiling (2004)(K) Reconstr. wegen Woudseln & Lookwat. Den Hoorn 2023(K) Reconstructie Veenakkerwe g (2016)(K) Reconstructie Burg. v.d. Lelijkade(K) Reconstructie Boezemkade/ Kwakelweg (2017)(K) Reconstructie Anna van Raesfeltstraat (2017)(K) Aanp. Dijkshoornse weg tbv dorpsvernieu wing (2017)(K) Reconstructie Kluiskade(K)

€ 59.621

€0

€ 5.000

€ 5.000

€0

Reconstructie Rijksstraatwe g wegvak 1 en 2 (2018)(K) Reconstructie Willemsoords eweg (2018)(K)

50

Bedrag Afsluiten restant ja/nee krediet € 59.621 Ja

Opmerkingen

€ 0 Nee

Krediet al doorgeschove n naar 2024

€0

€ 0 Ja

Project afgerond

€0

€0

€ 0 Nee

€ 105.718

€ 105.866

- € 148 Nee

Krediet al doorgeschove n naar 2025 Krediet al doorgeschove n naar 2024

- € 3.100

€ 9.200

- € 12.300 Nee

Loopt door in 2024

€ 236.598

€ 208.663

€ 27.935 Ja

Project afgerond

€0

€0

€ 0 Nee

- € 21.500

€0

- € 21.500 Nee

€ 424.699

€ 234.137

€ 190.562 Nee

Project afgerond

Krediet al doorgeschove n naar 2025 Loopt door in 2024 Loopt door in 2024

Jaarstukken 2023 Omschrijving investering

Bedrag begroot

Bedrag werkelijk

Reconstructie en dijkverzwarin g Hoornsekade( K) Reconstructie Maassluissew eg(K) Vervangen brug Trekkade/Ker kweg M004(K) Vervangen Sionsbrug DH021(K) Renoveren Hodenpijlbrug S028 behoud gem. monument(K) Vervangen brug fietspad 't Woud S034(K) Vervangen SchoutJansheulbrug (S027)(K) Vervangen brug ZuidkadeZouteveense weg (S022)(K) Verv. bruggen Willemsoords eweg S032 en S042 (2018)(K) Vervangen ophaalbrug Gaagweg S024(K) Bouw nieuwe Zoutloods(K) Verkeersmaat regelen

€0

€0

Bedrag Afsluiten restant ja/nee krediet € 0 Nee

Opmerkingen

€0

€0

€ 0 Ja

€ 666.776

€ 43.265

€ 623.511 Nee

Loopt door in 2024

€0

€0

€ 0 Nee

€ 50.000

€ 1.138

€ 48.863 Nee

Krediet al doorgeschove n naar 2024 Loopt door in 2024

€ 146.694

€ 147.233

- € 539 Ja

€0

€0

€ 0 Nee

€0

€0

€ 0 Nee

€ 132.319

€ 43.724

€ 88.595 Nee

Loopt door in 2024

€ 452.323

€ 57.595

€ 394.728 Nee

Loopt door in 2024

€ 198.254

€ 172.562

€ 25.692 Nee

€ 51.808

€0

€ 51.808 Nee

Loopt door in 2024 Loopt door in 2024

Krediet al doorgeschove n naar 2024

Project afgerond

Project afgerond Krediet al doorgeschove n naar 2027 en 2028 Krediet al doorgeschove n naar 2024

51

Jaarstukken 2023 Omschrijving investering Zouteveense weg (2018)(K) Vervangen lichtmasten 2021(K) Vervangen brug Hoornseweg DH003(K) Reconstructie en verb. fietspad Rotterdamse weg(K) Onderzoek afwaardering Hoornseweg (2019)(K) Onderzoek doseerinstalla ties(K) Reconstructie Slot de Houvelaan(K) Opwaarderen fietspad en asfalteren Westgaag(K) Vervangen lichtmasten 2022(K) Reconstr. deel Westlander, Schouw, Aak en Praam(K) Reconstructie Hoornseweg metropolitan e fietsroute(K) Reconstructie Maassluissew eg 2021(K) Vervangen lichtmasten en armaturen 2023(K)

52

Bedrag begroot

Bedrag werkelijk

Bedrag Afsluiten restant ja/nee krediet

Opmerkingen

€ 157.212

€ 158.810

- € 1.598 Ja

Project afgerond

€0

€0

€ 0 Nee

Krediet al doorgeschove n naar 2027

€0

€0

€ 0 Nee

Krediet al doorgeschove n naar 2025

€0

€0

€ 0 Ja

Project afgerond

€0

€0

€ 0 Ja

Project afgerond

€0

€0

€ 0 Nee

€0

€0

€ 0 Nee

Krediet al doorgeschove n naar 2024 Krediet al doorgeschove n naar 2024

€ 175.350

€ 175.255

€0

€ 95 Ja

Project afgerond

€0

€ 0 Nee

Krediet al doorgeschove n naar 2024

€ 50.000

€0

€ 50.000 Nee

€ 25.000

€ 9.615

€ 15.385 Nee

€ 118.500

€ 107.345

€ 11.155 Nee

Gedeelte al doorgeschove n, loopt door in 2024 Gedeelte al doorgeschove n, loopt door in 2024 Gedeelte al doorgeschove n, loopt door in 2024

Jaarstukken 2023 Omschrijving investering

Bedrag begroot

Bedrag werkelijk

Opmerkingen

€0

Bedrag Afsluiten restant ja/nee krediet € 0 Nee

Voetpad van 's-Herenstr. naar Annie M.G Schmidpl.(K) Aanleg parkeerverhar ding(K) Kadeverbeteri ngsproject Schipluiden wegen (2022)(K) Project Centrumplan Schipluiden (2021)(K) Reconstructie Commandeur skade deel 2 (2023)(K) Halfverhardin gspaden begraafplaats Maasland(K) Reynbolt van Maeslantstraa t 2022(K) Parkeerplaats Tiendweg 2022(K) Herinrichting openbaar groen 2019(K) Vervangen beschoeiinge n/damwande n 2020(K) Vervangen beschoeiinge n/damwande n 2021(K) Reconstructie speelvoorzien ingen 2021(K) Herinrichting openbaar groen 2022(K)

€0

€0

€0

€ 0 Nee

€0

€0

€ 0 Ja

Krediet al doorgeschove n naar 2024 Project afgerond

€ 355.100

€0

€ 355.100 Nee

Loopt door in 2024

- € 66.116

€0

- € 66.116 Nee

Loopt door in 2024

€ 75.000

€ 74.996

- € 41.878

€ 23.649

- € 65.527 Nee

Loopt door in 2024

- € 73.664

€ 11.444

- € 85.108 Nee

Loopt door in 2024

€0

€0

€ 0 Ja

Project afgerond

€ 181.701

€ 182.126

- € 425 Ja

Project afgerond

€ 266.231

€ 120.543

€ 145.688 Nee

€ 47.705

€ 44.731

€ 2.974 Ja

Project afgerond

€ 19.612

€ 9.165

€ 10.447 Nee

Loopt door in 2024

€ 4 Ja

Krediet al doorgeschove n naar 2024

Project afgerond

Loopt door in 2024

53

Jaarstukken 2023 Omschrijving investering

Bedrag begroot

Bedrag werkelijk

Vervangen beschoeiinge n/damwande n 2022(K) Speelvoorzien ingen 2022(K) Aanpassen ondergrond (tegels) speelplaatsen (2019)(K) Aanleg groenvoorzie ning binnenterrein Centr. Maasl(K) Kadeverbeteri ngsproject Schipluiden groen (2022)(K) Herinrichting openbaar groen 2023(K) Vervangen beschoeiinge n/damwande n 2023 (K) Speelvoorzien ingen 2023(K) Vervangen opslagkluis gevaarlijke stoffen (2021)(K) Vervangen pompunits drukriolering 2021(K) Vervangen vrijvervalriole ring 2020(K) Vervangen vrijvervalriole ring 2021(K)

€0

54

Opmerkingen

€0

Bedrag Afsluiten restant ja/nee krediet € 0 Nee

€ 95.000

€0

€ 95.000 Nee

€ 13.691

€ 13.691

Loopt door in 2024 Project afgerond

€0

€0

€ 70.433

€ 31.803

€ 50.000

€ 0 Ja

€ 0 Nee

Krediet al doorgeschove n naar 2024

Krediet al doorgeschove n naar 2024

€ 38.630 Ja

Project afgerond

€0

€ 50.000 Nee

Loopt door in 2024

€0

€0

€ 0 Nee

Krediet al doorgeschove n naar 2024

€ 110.000

€0

€ 110.000 Nee

€ 3.279

€ 3.279

€ 0 Ja

Loopt door in 2024 Project afgerond

€ 126.229

€ 124.865

€ 1.364 Ja

Project afgerond

€0

€0

€ 0 Ja

Project afgerond

€ 70.956

€ 70.644

€ 312 Ja

Project afgerond

Jaarstukken 2023 Omschrijving investering

Bedrag begroot

Bedrag werkelijk

Opmerkingen

€ 256.067

Bedrag Afsluiten restant ja/nee krediet - € 1.997 Ja

Vervangen vrijvervalriole ring 2022(K) Vervangen pompen hoofdgemale n (GRP) 2022(K) Vervangen pompunits drukriolering 2022(K) Vervangen pompunits drukriolering 2023(K) Vervangen pompen Hoofdgemale n 2023(K) Vervangen vrijvervalriole ring 2023(K) Aanpassingen minicontainer s ivm zijbelading (2020)(K) Aanvullend krediet zijbelader (2023)(K)

€ 254.070 € 90.000

€ 42.450

€ 47.550 Nee

Loopt door in 2024

€ 147.985

€ 148.450

- € 465 Ja

€ 149.000

€ 65.248

€ 83.752 Nee

Loopt door in 2024

€0

€ 2.666

- € 2.666 Nee

Loopt door in 2024

€ 290.000

€ 266.484

€ 23.516 Nee

Loopt door in 2024

€0

€0

€ 50.000

€ 51.245

€ 0 Ja

- € 1.245 Nee

Project afgerond

Project afgerond

Project afgerond

Loopt door in 2024

55

Jaarstukken 2023

Programma 4 Programma 4: Onderwijs Beleidsveld onderwijs: Beleidsdoel

Passend onderwijs voor alle jongeren. Dat streven wij na in Midden-Delfland. Zo dichtbij mogelijk, maar indien nodig in de regio. Zo ondersteunen wij de optimale ontwikkeling van jongeren. De gemeente zet zich ervoor in dat zoveel mogelijk jongeren een startkwalificatie behalen. En de gemeente spant zich in om kinderen met een onderwijsachterstand of een risico daarop extra (taal)ondersteuning te bieden, zodat zij het onderwijs kunnen volgen dat het beste aansluit op hun ontwikkelingsmogelijkheden. De gemeente zorgt voor goede huisvesting voor de basisscholen, afgestemd op de behoefte van de inwoners van de dorpen in Midden-Delfland.

Wat willen we bereiken?

Gewenst maatschappelijk effect We willen optimale deelname aan de maatschappij en de arbeidsmarkt bereiken. En daarnaast onderwijshuisvesting, afgestemd op de behoefte van de inwoners van Midden-Delfland.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld?

De mogelijkheid om onderwijs te volgen en daarmee kansen op de arbeidsmarkt te vergroten is een toetsingscriterium van Cittaslow. De percentages kinderen met een (onderwijs)achterstand en jeugdwerkloosheid zijn in Midden-Delfland lager dan het landelijke en regionale gemiddelde. Niet het bepalen van de keuzes van mensen, maar mensen bewust maken van de gevolgen van hun eigen keuzes is onderdeel van de filosofie van Cittaslow.

Wat gaan we daarvoor doen? Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken De gemeente, kinderopvang en scholen zorgen voor Voor- en Vroegschoolse Educatie. De gemeente en de scholen zorgen voor extra ondersteuning voor kinderen van inburgeraars en statushouders. Alle jongeren die zonder startkwalificatie het onderwijs verlaten, krijgen een oproep voor een gesprek. Dit gesprek moet leiden tot een passend traject naar scholing of werk. Concrete doelen/acties voor 2023 Uitvoeren van de Lokaal Educatieve Agenda (LEA) met als belangrijk uitgangspunt Onderwijshuisvesting in 2023. Wij maken bestuurlijke afspraken met onze buurgemeenten Rijswijk en Delft, om het meer dan evenredige aantal kinderen uit buurgemeenten dat gebruik maakt van de scholen in het dorp Den Hoorn, beheersbaar te maken. Uitvoering van de nieuwe regionale Beleidsagenda 2021-2024 RMC (regionale meldt en coördinatiefunctie voortijdig schoolverlaten). Concentratie van voorzieningen voor onderwijs en kinderopvang in het dorp Schipluiden Instrumenten

56

Jaarstukken 2023          

Integraal Huisvestingsplan Huisvestingsverordening onderwijs Leerlingenprognose Verordening leerlingenvervoer Jaarlijks huisvestingsprogramma (B&W) Leerplichtverslag Overeenkomst LEA Wet ontwikkelingskansen door kwaliteit en educatie Wet passend onderwijs Wet Educatie en Beroepsonderwijs

Wat hebben we gedaan?

Operationele doelen om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken De gemeente, kinderopvang en scholen hebben gezorgd voor voor- en vroegschoolse educatie. In 2023 hebben we met behulp van de NPO-gelden hier extra inzet voor kunnen bieden in de vorm van extra plaatsen bovenop de reguliere 24 plaatsen en in de vorm van extra pedagogische begeleiding. De gemeente en de scholen hebben gezorgd voor extra ondersteuning voor kinderen van statushouders. Alle jongeren die zonder startkwalificatie het onderwijs verlieten, zijn opgeroepen voor een gesprek. Concrete doelen/acties voor 2023 - Ook in 2023 hebben een tweetal overleggen Lokaal Educatieve Agenda (LEA) plaatsgevonden. De belangrijkste onderwerpen waren Integraal Huisvestingsplan (IHP), onderwijsachterstandenbeleid, nieuwkomers, jeugdhulp en zorg in relatie tot onderwijs. - Met de buurgemeente Maassluis vond overleg plaats over grensverkeer van leerlingen in relatie tot onderwijs. - In 2023 is een start gemaakt met het realiseren van een Integraal HuisvestingsPlan (IHP) voor onderwijs en kinderopvang in nauw overleg met schoolbesturen en kinderopvangorganisaties. Daarin krijgt de situatie van alle dorpskernen aandacht. - In het kader van de regionale RMC Beleidsagenda 2021-2024, is de inzet in Midden-Delfland gericht geweest op het herplaatsen van voortijdig schoolverlaters (capaciteit van de jongerenconsulent).

-In 2023 is gestart met het opstellen van een geactualiseerd beleidskader voor- en vroegschoolse educatie in overleg met stakeholders. -In 2023 zijn afspraken gemaakt over een eenduidige inzet van schoolcontactpersonen en maatschappelijk werk op onze basisscholen. Er is onder andere afgesproken dat licht preventieve zorg op de scholen voortaan is voor alle leerlingen, dus ook leerlingen uit grensgemeenten. Instrumenten - Integraal Huisvestingsplan - Verordening voorzieningen onderwijshuisvesting - Verordening leerlingenvervoer - Leerplichtverslag - Lokaal Onderwijs Beleid - Overeenkomst LEA - Wet ontwikkelingskansen door kwaliteit en educatie - Wet passend onderwijs - Wet Educatie en Beroepsonderwijs

57

Jaarstukken 2023

Wat heeft het gekost?

Beschikbare middelen U Gemeenschappel ijke baten/lasten onderwijs Huisvesting onderwijs I Gemeenschappel ijke baten/lasten onderwijs Huisvesting onderwijs Totaal

Primitieve begroting 2023 € 1.943.226 € 935.566

Begroting incl. wijzigingen € 2.202.352 € 1.061.321

Werkelijk 2023

Verschil

€ 2.119.736 € 1.000.554

€ 82.616 € 60.767

€ 1.007.660

€ 1.141.031

€ 1.119.183

€ 21.848

- € 431.358 - € 244.961

- € 449.802 - € 263.405

- € 398.750 - € 189.353

- € 51.052 - € 74.052

- € 186.397

- € 186.397

- € 209.398

€ 23.001

€ 1.511.868

€ 1.752.550

€ 1.720.986

€ 31.564

Toelichting financiële afwijking Uitgaven

Onderschrijding Gemeenschappelijke baten en lasten (€ 60.767) Het aantal plaatsingen op voor- en vroegschoolse educatieplekken peuters bij kinderopvang is achtergebleven op de verwachting €60.000. De latere start in het jaar van schoolmaatschappelijk werk €10.000 en specifieke regelingen die tevens verband houden met de lagere baten €17.000 en €12.000 vormen de belangrijkste oorzaken van de onderschrijding. Daartegenover staan overschrijdingen op het leerlingenvervoer €50.000. Het resterende verschil is een optelsom van kleine bedragen. Inkomsten Onderschrijding Gemeenschappelijke baten en lasten onderwijs (€ -74.052) De regionale bijdrage Vroegtijdse Schoolverlating is de afgelopen jaren gedaald €18.000. De begroting was hier nog niet op aangepast. Door onzekerheden in de verantwoording Nationaal Programma Onderwijsachterstanden 2022 heeft de rijksoverheid de vergoeding lager vastgesteld €52.500. Vanwege verlenging van de NPO-periode wijzigt de boekhoudkundige toedeling van de baten over de jaren, maar blijft de totale toegekende rijksbijdrage gelijk. Het resterende verschil is een optelsom van kleine bedragen.