Document · PDF

03 bijlage 2025.09.10 Inrijverboden Vianen Lexmond def 20240618

Gemeenteraad 11 november 2025, gemeente Midden-DelflandBij agendapunt: Motie 3 Stop sluipverkeer door onze gemeente (OGP D66)9.334 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Inrijverboden traject Vianen Lexmond Verkeerskundige effecten

Opdrachtgever

Datum

Gemeente Vijfheerenlanden

Juni 2025

Postbus 11 4140 AA LEERDAM

Contactpersoon opdrachtgever Anna Jonker

Status

Stephan Schrijvers

EINDRAPPORT Contactpersoon Arane Kenmerk

Koen Adams

24003/KA

Martijn Sparnaaij Nagarjun Reddy

Inhoud 1

Samenvatting: de effecten op hoofdlijnen ..................................................... - 2 -

De maatregel en de onderzoeksaanpak ........................................................ - 4 -

2.1

Inrijverboden traject Vianen – Lexmond .............................................................. - 4 -

2.2

Beschikbare gegevens ....................................................................................... - 5 -

2.3

Evaluatie van de effecten ................................................................................... - 7 -

Intensiteit: drukte op het wegennet .............................................................. - 9 -

3.1

Effect van de maatregel op de totale intensiteit ................................................... - 9 -

3.2

Locatie Lakerveld (camera 2): de sluiproute ...................................................... - 12 -

3.3

Locatie Bentz-Berg richting Zuid: de sluiproute in Vianen ................................... - 14 -

3.4

Locatie Achthoven (camera 4): een andere route binnendoor ............................ - 17 -

Bereikbaarheid: Reistijd en vertraging op routes.......................................... - 18 -

4.1

Reistijd en vertraging op routes ........................................................................ - 18 -

4.2

Filebeeld op de snelweg .................................................................................. - 20 -

Oversteekbaarheid Bentz-Berg ................................................................... - 22 -

5.1

Reistijd op het traject ....................................................................................... - 22 -

5.2

Snelheid p85 op locatie Bentz-Berg .................................................................. - 23 -

5.3

Oversteekbaarheid met gemiddelde volgtijden ................................................. - 24 -

Handhaving ............................................................................................... - 26 -

6.1

Ontheffingen ................................................................................................... - 26 -

6.2

Aantal passages zonder ontheffing ................................................................... - 27 -

6.3

Waarschuwingen en boetes ............................................................................. - 30 -

Bevindingen van de klankbordgroep ........................................................... - 33 -

7.1

Klankbordgroep inrijverboden .......................................................................... - 33 -

7.2

Aanbevelingen en suggesties ........................................................................... - 33 -

Bijlagen ..................................................................................................... - 36 -

8.1

Uitsluitingen en storingen ................................................................................ - 36 -

8.2

Tijd wegdiagram Route HWN (grotere versie)..................................................... - 38 -

Inrijverboden traject Vianen – Lexmond | verkeerskundige effecten

-1-

Samenvatting: de effecten op hoofdlijnen

Dit rapport presenteert de verkeerskundige effecten van de inrijverboden op het traject Vianen - Lexmond, ingesteld door de gemeente Vijfheerenlanden. In deze managementsamenvatting zijn de belangrijkste bevindingen opgenomen, met een verwijzing naar het hoofdstuk waar deze nader uiteen worden gezet. De inrijverboden op het traject Vianen - Lexmond hebben geleid tot een grote afname van sluipverkeer op de route zonder verdringing naar andere sluiproutes in de buurt en zonder dat de situatie op de snelweg is verslechterd. Er is ook een verbeterde oversteekbaarheid van Bentz-Berg geconstateerd.

De maatregel en onderzoeksaanpak (H2) Om sluipverkeer vanuit de A2 via Vianen naar de A27 bij Lexmond te beperken, zijn er op zes locaties inrijverboden ingesteld. Deze zijn van maandag tot en met vrijdag van 15.00 tot 19.00 uur van kracht en worden gecontroleerd met camera’s. Voertuigen zonder ontheffing ontvangen een waarschuwing of een boete bij herhaalde overtredingen. De verkeerskundige effecten van deze maatregel zijn onderzocht aan de hand van data van de camera’s, aanvullende meetpunten en reistijdgegevens.

Intensiteit: drukte op het wegennet (H3) De camerametingen tonen een significante daling van het verkeer op alle zes locaties tijdens de tijden dat de maatregel actief is. Op de gehele sluiproute (van afrit Vianen op de A2 tot toerit Lexmond op de A27 is de hoeveelheid verkeer flink afgenomen. Op cameralocatie Lakerveld, is de reductie 48%. Op de andere cameralocaties is er ook een afname van de drukte waargenomen; dit betekent dat het verkeer in elk geval geen alternatieve sluiproutes heeft genomen. Tabel | Gemiddelde intensiteiten per cameralocatie op werkdagen tussen 15 en 19 uur (voor en na in mvt/uur)

Locatie

Voor

Verschil

Verschil%

Heicopperweg (cam 1)

167

149

-18

-11%

Lakerveld (cam 2)

793

416

-377

-48%

Driemolensweg (cam 3)

-4

-18%

Achthoven (cam 4)

288

262

-26

-9%

Merwedekade (cam 5)

107

-48

-44%

Nieuweweg Achterkade (cam 6)

-9

-14%

Inrijverboden traject Vianen – Lexmond | verkeerskundige effecten

-2-

Op Bentz-Berg in Vianen is de afname minder groot omdat waarschijnlijk het lokaal verkeer in Vianen de ruimte die is ontstaan, deels weer in beslag heeft genomen voor hun lokale reis. Het vrachtverkeer is uitgezonderd van de maatregel. De metingen tonen aan dat het vrachtverkeer op Bentz-Berg niet is toegenomen ondanks de afname van het andere verkeer.

Bereikbaarheid: Reistijd en vertraging op routes (H4) De reistijden op de route over de snelweg en de sluiproute zijn geanalyseerd. Doordat het rustiger is op de sluiproute is de gemiddelde reistijd daar gedaald. De reistijd op de snelweg is echter ook licht gedaald, ondanks dat er nu weer meer (sluip)verkeer van deze route gebruik maakt. Dit komt waarschijnlijk omdat er door de inrijverboden een knelpunt bij het invoegen op de snelweg bij toerit Lexmond is opgelost.

Oversteekbaarheid Bentz-Berg(H5) Om de oversteekbaarheid te bepalen zijn de gemiddelde volgtijden tussen voertuigen geanalyseerd. Zowel de lagere drukte (wat leidt tot grotere gaten tussen voertuigen) als de hogere gemiddelde snelheid op Bentz-Berg (wat leidt tot kleinere gaten tussen voertuigen) hebben impact op de gemiddelde volgtijd. Het netto-effect is echter positief: de gemiddelde volgtijd is gestegen van 4,23 seconden naar 5,83 seconden waardoor er meer ruimte is om over te steken. Het positieve effect gaat door in de avonduren, wanneer de maatregel niet meer actief is.

Handhaving (H6) Na invoering van de maatregel is er gestart met de handhaving door het versturen van waarschuwingsbrieven vanaf 9 september 2024, gevolgd door boetes vanaf 16 oktober 2024. Er wordt ook gebruik gemaakt van ontheffingen voor de maatregel: deze zijn gratis voor bewoners en betaald voor bezoekers. Het aantal aangevraagde ontheffingen is in de loop van de tijd gestegen, met gemiddeld tussen de 500 en 700 aanvragen per week. Door de handhaving en de uitgifte van ontheffingen is het aantal voertuigen wat zonder ontheffing langs een inrijverbod rijdt gedaald, tot minder dan 100 voertuigen per uur over alle camera-locaties.

Bevindingen van de klankbordgroep (H7) De klankbordgroep heeft aanbevelingen gedaan om de maatregel te verbeteren, zoals het beter faciliteren van bestemmingsverkeer en het vooraf stellen van duidelijke doelen voor de maatregel. De groep pleit ook voor blijvende communicatie over de werking van de maatregel naar inwoners en bedrijven.

Inrijverboden traject Vianen – Lexmond | verkeerskundige effecten

-3-

De maatregel en de onderzoeksaanpak

2.1

Inrijverboden traject Vianen – Lexmond

In de avondspits reed altijd veel sluipverkeer vanaf de A2 aansluiting Vianen binnendoor, via Vianen en Lexmond naar de A27 aansluiting Lexmond. Om dit sluipverkeer tegen te gaan is er door de gemeente een verkeersbesluit genomen en is op zes plaatsen een inrijverbod ingesteld. Zo voorkomt de gemeente Vijfheerenlanden dat het sluipverkeer via een andere route alsnog binnendoor rijdt. In dit rapport brengen we de verkeerskundige effecten van de maatregel in beeld. De maatregel in het kort Van maandag tot en met vrijdag tussen 15.00 en 19.00 uur geldt op zes locaties in de gemeente Vijfheerenlanden, op het traject van Vianen richting Lexmond, een inrijverbod1: • Achthoven • Driemolensweg; • Heicopperweg; • Lakerveld; • Merwedekade; • Nieuweweg. Alle voertuigen die binnen de venstertijden zonder ontheffing langs de geslotenverklaring2 rijden krijgen een waarschuwing. Bij een volgende overtreding wordt een boete uitgedeeld. Uitzonderingen zijn er voor hulpdiensten, vrachtwagens, landbouwverkeer, taxi’s en lijnbussen. De maatregel wordt gehandhaafd met camera’s op bovenstaande zes locaties. Dit wordt gedaan op basis van de kentekens van passerende voertuigen. Deze worden gecontroleerd op de aanwezigheid van een ontheffing voor het voertuig. Zonder ontheffing wordt het voertuig als sluipverkeer aangemerkt. De buitengewoon opsporingsambtenaar (boa) is

1 Een inrijverbod is een beperking voor het verkeer waarbij bepaalde straten of gebieden niet mogen worden ingereden door bepaalde voertuigen of personen, tenzij zij een ontheffing hebben

2 Een geslotenverklaring is een verkeersbord dat aangeeft dat het verboden is om een bepaalde straat in te rijden. Dit kan voor alle voertuigen gelden maar ook voor slechts bepaalde voertuigen, ook is het mogelijk dat je enkel tussen bepaalde tijdstippen niet door de straat mag rijden.

Inrijverboden traject Vianen – Lexmond | verkeerskundige effecten

-4-

bevoegd om op te treden tegen overtredingen van de inrijverboden. Daarbij heeft de boa de bevoegdheid om bij een overtreding van een inrijverbod een waarschuwing te geven of een boete op te laten sturen. Op de Achthoven richting Ameide is vanwege een voorlopige voorziening een tijdelijke wijziging van het inrijverbod het onderbord aangepast naar ‘uitgezonderd bestemmingsverkeer’. De camera heeft wel alle passages geregistreerd, maar er werd vanaf dat moment niet actief gehandhaafd op het inrijverbod op deze locatie.

2.2

Beschikbare gegevens

7 10

Route Bentz Bergh

Route OWN (de sluiproute)

Route HWN ( de gewenste route) 5 3

Figuur 1 Overzicht meetlocaties en routes

Allereerst worden de verschillende routes aangegeven: de Route HWN (de gewenste route) over de snelweg en de Route OWN (de sluiproute) via Vianen en Lexmond. Om de situatie in Vianen te kunnen beoordelen is daar nog de Route Bentz-Berg aan toegevoegd. Voor deze routes zijn de reistijden per minuut bepaald op basis van floating car data (FCD) ingewonnen bij het Nationaal Dataportaal Wegverkeer (NDW). Deze reistijden verwerken we tot aggregaten. Een aggregaat is een verzameling van de data uitgedrukt in één getal. Bijvoorbeeld de gemiddelde reistijd over het de Route OWN in de voorperiode. En we aggregeren ook over de tijd zodat we een een gemiddelde snelheid in een spits, op een dag of in een hele week of maand krijgen. Op basis van de reistijddata berekenen we per route verschillende aggregaten voor de gemiddelde snelheid, de vrije reistijd (zonder vertraging) en de vertraging .

Inrijverboden traject Vianen – Lexmond | verkeerskundige effecten

-5-

De cameralocaties 1 t/m 6 geven de locaties van de inrijverboden en bijbehorende cameralocaties aan. Hier wordt, in één rijrichting, de hoeveelheid verkeer (intensiteit) gemeten door het herkennen van kentekens. Later worden de kentekens gekoppeld aan de informatie over de uitgegeven ontheffingen zodat er onderscheid kan worden gemaakt in verkeer met en zonder ontheffing. Noot: de data van kentekens wordt geanonimiseerd, de dataset is AVG veilig. Locatie 2, Lakerveld, ligt op de sluiproute (Route OWN). De overige camera’s zijn geplaats om ervoor te zorgen dat verkeer geen andere sluiproutes gaat gebruiken. Op meetlocaties 7 t/m 11 is er data beschikbaar over de hoeveelheid verkeer. Locaties 7 (Afrit Vianen), 8 (Bentz-Berg) en 9 (Toerit Lexmond) geven ons aanvullende informatie over de drukte op de sluiproute. Op de meetlocatie Bentz-Berg (8) kan er bovendien (in twee richtingen) inzicht worden gekregen in snelheden, volgtijden3 en de hoeveelheid verkeer (intensiteit) per categorie (personenauto, vrachtwagens, etc.). Locatie 10 (Toerit Vianen) kan inzicht geven in verkeer dat weer terugrijdt naar de snelweg en locatie 11 (op Lakerveld nabij Meerkerk, niet op de kaart) geeft ons inzicht in verschil in het (sluip)verkeer richting aansluiting Noordeloos door de kern Meerkerk. Tabel 1 Overzicht meetlocaties en indicatoren Locatie/route

Indicatoren

Route HWN

Reistijd, snelheid, vertraging

Route OWN

Reistijd, snelheid, vertraging

Route Bentz-Berg

Reistijd, snelheid, vertraging

1 | Heicopperweg (cam 1)

Intensiteit (met en zonder ontheffing)

2 | Lakerveld (cam 2)

Intensiteit (met en zonder ontheffing)

3 | Driemolenseweg (cam 3)

Intensiteit (met en zonder ontheffing)

4 | Achthoven (cam 4)

Intensiteit (met en zonder ontheffing)

5 | Merwedekade (cam 5)

Intensiteit (met en zonder ontheffing)

6 | Nieuweweg Achterkade (cam 6)

Intensiteit (met en zonder ontheffing)

7 | Afrit Vianen

Intensiteit

8 | Meetlocatie Bentz-Berg

Intensiteit, snelheid, volgtijden, voertuigcategorieën

9 | Oprit Lexmond

Intensiteit

10 | Oprit Vianen

Intensiteit

11 | Doseerpunt Lakerveld

Intensiteit

Door de gemeente is informatie aangeleverd over het aantal aangevraagde ontheffingen per week en het aantal uitgeschreven waarschuwingen en boetes per dag per locatie. 2.2.1

Meetperiode

3 De tijd die gemeten wordt tussen twee opeenvolgende voertuigen die na elkaar hetzelfde punt passeren.

Inrijverboden traject Vianen – Lexmond | verkeerskundige effecten

-6-

Voor de evaluatie hebben we een representatieve voorperiode en naperiode bepaald. Deze periodes worden in de evaluatie met elkaar vergeleken. De camera’s om het verkeer en sluipverkeer te monitoren zijn op 2 maart 2024 geplaatst. De voorperiode loopt daarom van 2 maart 2024 tot 30 juni 2024, dus tot aan het moment dat de zomervakantie startte. Hoewel de maatregel officieel vanaf 1 juli 2024 actief is, start de naperiode op 9 september 2024. Dit is direct na de zomervakantie en tegelijk met de start van de handhaving (het sturen van waarschuwingsbrieven). Tabel 2 Meetperiodes voor het in beeld brengen van de effecten

Periode

Van

Tot

totaal

Totale periode waarvoor data beschikbaar is

2-3-2024

30-4-2025

voor

Representatieve periode voor introductie van de maatregel

2-3-2024

30-6-2024

Representatieve periode na introductie van de maatregel

9-9-2024

30-4-2025

2.2.2

Uitsluitingen en storingen

We willen dat niet-representatieve dagen geen invloed hebben op de evaluatie van de maatregel. Daarom is een analyse uitgevoerd om deze dagen in beeld te krijgen zodat ze kunnen worden uitgesloten. Redenen voor uitsluiting zijn feestdagen, vakantieperiodes, werk-in-uitvoering en extreme omstandigheden zoals calamiteiten. Deze dagen zijn niet meegenomen bij de verschillende berekeningen van de voor- en naperiode. Helaas hebben we tijdens de meetperiodes ook te maken gehad met storingen in meetapparatuur. In de figuren in dit rapport wordt dat weergegevens als een ‘gat’ in de data. In paragraaf 8.1 van het bijlagehoofdstuk zijn de uitsluitingen en storingen opgenomen.

2.3

Evaluatie van de effecten

De verkeerskundige effecten van de maatregel worden op verschillende manieren in beeld gebracht. > Intensiteit (Hoofdstuk 3): We meten de drukte (intensiteit) op de sluiproutes en andere relevante locaties. > Bereikbaarheid (Hoofdstuk 4): We brengen de reistijd, gemiddelde snelheid en vertraging op de sluiproute en de route op de snelweg in beeld. > Oversteekbaarheid Bentz-Berg (Hoofdstuk 5): De snelheden en volgtijden en afstanden tussen voertuigen zijn in beeld gebracht. > Handhaving van de maatregel (Hoofstuk 6): Het aantal ontheffingen, resterend sluipverkeer, het aantal waarschuwingen en boetes is in beeld gebracht. > Klankbordgroep voor de maatregel (Hoofdstuk 7): Een samenvatting van de adviezen van de klankbordgroep.

Inrijverboden traject Vianen – Lexmond | verkeerskundige effecten

-7-

Inrijverboden traject Vianen – Lexmond | verkeerskundige effecten

-8-

Intensiteit: drukte op het wegennet

In dit hoofdstuk brengen we de drukte in het netwerk in beeld: de intensiteiten in motorvoertuigen per uur (mvt/uur). Dit doen we voor de cameralocaties en andere relevante locaties in het netwerk. Voor een paar specifieke locaties zoomen we verder in op de effecten. Noot: voor alle andere locaties zijn soortgelijke figuren gemaakt en beschikbaar als onderdeel van de evaluatie.

3.1

Effect van de maatregel op de totale intensiteit

3.1.1

Intensiteiten op de cameralocaties

Op de zes camera-locaties is de gemiddelde intensiteit voor en na introductie van de maatregel bepaald. De nummering komt overeen met de nummering van de locaties in Figuur 1. Tabel 3 Gemiddelde intensiteiten per cameralocatie op werkdagen tussen 15 en 19 uur (voor en na in mvt/uur) Locatie

Voor

Verschil

Verschil%

Heicopperweg (cam 1)

167

149

-18

-11%

Lakerveld (cam 2)

793

416

-377

-48%

Driemolensweg (cam 3)

-4

-18%

Achthoven (cam 4)

288

262

-26

-9%

Merwedekade (cam 5)

107

-48

-44%

Nieuweweg Achterkade (cam 6)

-9

-14%

> Op Lakerveld (camera 2), op hoofd-sluiproute, is het effect van de maatregel het best zichtbaar. De intensiteit is daar tussen 15 en 19 uur gedaald van gemiddeld 793 mvt/uur naar 416 mvt/uur, een daling van 48%. > Op de andere cameralocaties is de intensiteit ook licht gedaald. Dit betekent in elk geval dat geen nadrukkelijke verdringing van het verkeer naar andere potentiële sluiproutes heeft plaatsgevonden. > Het effect op de Merwedekade (camera 5) is groot met een reductie van 44%. In absolute aantallen (48 voertuigen) is dit echter beperkt.

Inrijverboden traject Vianen – Lexmond | verkeerskundige effecten

-9-

In Tabel 3 worden de effecten in één getal gevangen, waardoor een gemiddeld effect over de gehele naperiode te zien is. We willen echter ook het verloop van het effect door de tijd beoordelen. In Figuur 2 brengen we daarom de intensiteiten per week in beeld.

Figuur 2 Gemiddelde intensiteiten per cameralocatie tussen 15 en 19 uur (in mvt/uur)

Links in de figuur staat per locatie het gemiddelde van de voorperiode. Daarnaast zijn de gemiddelde intensiteiten per week (alleen werkdagen) afgebeeld. De rode (vakantie)weken zijn weken die zijn uitgesloten voor het berekenen van de effecten. In de figuur is, in lijn met de cijfers uit Tabel 3, te zien dat op Locatie Lakerveld het effect van de maatregel het beste zichtbaar is. Daarnaast is te zien dat door de tijd heen het effect van de maatregel nog iets toeneemt: de gemiddelde weekintensiteit daalt. De weekgemiddelden net na de zomervakantie zijn hoger dan die in het begin van 2025, een aantal maanden na introductie van de maatregel. Dit komt overeen met de verwachte ‘gewenningsperiode’ na introductie van de maatregel. Door communicatie, de informatieborden langs de weg, het sturen van waarschuwingen en uiteindelijk boetes neemt de bekendheid met de maatregel toe. Dit is terug te zien in intensiteiten. 3.1.2

Intensiteiten op andere relevante locaties

Ook op andere relevante locaties zijn ook de intensiteiten in beeld gebracht. De nummering komt overeen met de nummering van de locaties in Figuur 1.

Inrijverboden traject Vianen – Lexmond | verkeerskundige effecten

- 10 -

Tabel 4 Gemiddelde intensiteiten op andere locaties op werkdagen tussen 15 en 19 uur (voor en na in mvt/uur) nr

Locatie

Voor

Verschil

Verschil%

Afrit Vianen

1510

1242

-269

-18%

Bentz-Berg ri. Z

1046

762

-284

-27%

Oprit Lexmond

649

246

-403

-62%

Bentz-Berg ri. N

303

320

Oprit Vianen

194

231

19%

Doseerpunt Lakerveld ri. N

160

164

Doseerpunt Lakerveld ri. Z

273

251

-22

-8%

Op de locaties die op de hoofd-sluiproute liggen is eenzelfde effect zichtbaar als op Lakerveld. Het sluipverkeer rijdt via de Afrit Vianen (-269 mvt/uur), via Bentz-Berg (-284 mvt/uur), via de cameralocatie op Lakerveld (-377 mvt/uur) naar de oprit Lexmond (-403 mvt/uur). Het valt op dat de daling intensiteit op de locaties 7 en 8 in Vianen (-269 en -284 voertuigen per uur) ruim 100 mvt/uur lager ligt dan de daling op locatie 10 aan het eind van de sluiproute (-403 voertuigen per uur). Oorzaak hiervan ligt vermoedelijk in het lokale verkeer met een herkomst en/of bestemming in Vianen. Doordat er in Vianen nu minder sluipverkeer rijdt, ontstaat er ruimte op de weg en deze ruimte is deels weer in beslag genomen door het lokale verkeer. Ook voor deze locaties zijn de weekintensiteiten in beeld gebracht, zie Figuur 3. Het verloop van de intensiteiten op de afrit Vianen, Bentz-Berg richting Zuid en Oprit Lexmond komen overeen met het verloop op Lakerveld.

Figuur 3 Gemiddelde intensiteiten op andere relevante locaties tussen 15 en 19 uur (in mvt/uur)

Inrijverboden traject Vianen – Lexmond | verkeerskundige effecten

- 11 -

3.2

Locatie Lakerveld (camera 2): de sluiproute

Om de effecten nader te kunnen analyseren zoomen we in op cameralocatie Lakerveld. In Figuur 4 staan de weekintensiteiten van deze locatie afgebeeld.

Figuur 4 Gemiddelde intensiteit op Lakerveld (cam 2) tussen 15 en 19 uur (in mvt/uur)

Er is in de naperiode een dalende trend van de intensiteit. De weekintensiteiten in 2025 zijn consistent lager dan de weekintensiteiten in het eerste deel van de naperiode (week 37 van 2024 tot eind 2024). Dit is waarschijnlijk toe te schrijven aan de gewenningsperiode na introductie van de maatregel en de handhaving met waarschuwingen en boetes. In Figuur 5 hieronder zijn de gemiddelde uur-intensiteiten van een gemiddelde werkdag afgebeeld, zowel voor als na introductie van de maatregel. In de voorperiode is een duidelijk piek in de intensiteiten te zien tussen 15 en 19 uur. Deze piek is er in de naperiode ook nog, maar deze is veel lager en meer in lijn met de piek in de ochtendspits. De blauwe lijn uit Figuur 5 hebben we vervolgens verder opgesplitst naar dag van de week: zie Figuur 6. In Figuur 6 staan de gemiddelde intensiteiten in de naperiode per dag van de week (bijvoorbeeld alle maandagen in de naperiode). In die figuur vallen twee dingen op. Allereerst zijn de intensiteiten in het weekend in de spitsperiodes logischerwijs lager dan op werkdagen, maar tussen de ochtend- en avondspits benaderen ze de intensiteit van een gemiddelde werkdag. Daarnaast is ook te zien dat er alleen op vrijdag een piek eerder op de middag ligt, tussen 13 en 15 uur, waardoor er een veel langere spitsperiode ontstaat.

Dit heeft waarschijnlijk te maken met de gemiddeld kortere werkdag op vrijdagen.

Inrijverboden traject Vianen – Lexmond | verkeerskundige effecten

- 12 -

Figuur 5 Gemiddelde intensiteit per uur van de dag op Lakerveld (cam 2), in mvt/uur

Figuur 6 Gemiddelde intensiteit per uur van de dag op Lakerveld (cam 2), per dagtype, in mvt/uur

Inrijverboden traject Vianen – Lexmond | verkeerskundige effecten

- 13 -

3.3

Locatie Bentz-Berg richting Zuid: de sluiproute in Vianen

Op de locatie Bentz-Berg richting het zuiden laten de weekintensiteiten eenzelfde verloop door de tijd zien. Ook hier is in 2025 de weekintensiteit iets lager dan in de beginperiode van de maatregel. De intensiteit is ook hoger dan op Lakerveld; dit komt door het lokale verkeer in Vianen; de Bentz-Berg is een belangrijke weg in de ontsluiting van dit deel van Vianen.

Figuur 7 Gemiddelde intensiteit op Bentz-Berg richting Zuid tussen 15 en 19 uur (in mvt/uur)

Figuur 8 Gemiddelde intensiteit per uur van de dag op Bentz-Berg richting Zuid, in mvt/uur

Inrijverboden traject Vianen – Lexmond | verkeerskundige effecten

- 14 -

Figuur 7 en Figuur 8 laten zien dat in de avondspits door het lokale verkeer het effect van de maatregel ook kleiner is. Ook hier zijn rustige weekenddagen en een veel bredere vrijdagavondspits zichtbaar: zie Figuur 9.

Figuur 9 Gemiddelde intensiteit per uur van de dag op Bentz-Bergrichting Zuid, per dagtype, in mvt/uur

Voertuigcategorieën Op de locatie Bentz-Berg richting Zuid kunnen we met het meetpunt ook voertuigcategorieën meten. We kunnen daarom inzicht geven in de hoeveelheid vrachtverkeer die gebruik maakt van Bentz-Berg, en welke invloed de maatregel hierop heeft gehad. We maken onderscheid in 3 categorieën: lichte voertuigen (personenauto’s), middelzware voertuigen (bv. bestelauto’s en kleinere vrachtwagens) en zware voertuigen (vrachtwagens). Door de maatregel is een kleine daling van de hoeveelheid (zwaar) vrachtverkeer geweest. Het is wellicht ook logisch dat geen daling is waargenomen omdat vrachtverkeer is uitgezonderd van de inrijverboden. Doordat de intensiteit van lichte voertuigen wel sterk is gedaald, is het percentage vrachtverkeer op deze locatie wel iets gestegen, zie onderstaand overzicht. Tabel 5 Intensiteit (in mvt/uur) en percentage per voertuigcategorie op Bentz-Berg richting Zuid op werkdagen tussen 15 en 19 uur Voor

Perc.

762

Verschil

Totaal

1046

Lichte voertuigen

985

94,2%

709

93,0%

-27,2%

Middelzware voertuigen

4,3%

4,9%

-15,4%

Zware voertuigen

1,5%

1,9%

-9%

Inrijverboden traject Vianen – Lexmond | verkeerskundige effecten

-27,2%

- 15 -

Figuur 10 Gemiddelde intensiteit op Bentz-Berg richting Zuid per voertuigcategorie op werkdagen tussen 15 en 19 uur (in mvt/uur)

Figuur 10 laat zien dat het meest zichtbare effect op de personenauto’s is. Het effect op het zware verkeer is echter hier niet goed in af te lezen. Dit is in Figuur 11 verder uitvergroot, waarbij we de totale intensiteit aan zware voertuigen op Bentz-Berg in beeld brengen, met onderscheid tussen richting noord en richting zuid.

Figuur 11 Gemiddelde intensiteit van zware voertuigen op Bentz-Berg tussen 15 en 19 uur (in mvt/uur)

Inrijverboden traject Vianen – Lexmond | verkeerskundige effecten

- 16 -

3.4

Locatie Achthoven (camera 4): een andere route binnendoor

Een locatie welke als nieuwe sluiproute gebruikt kon worden is de route via de Achthoven (cameralocatie 4). Vlak nadat de maatregel actief werd is met een aanpassing van het inrijverbod het onderbord op deze locatie aangepast en is de handhaving op sluipverkeer op deze locatie gestopt, vanwege de eerdergenoemde voorlopige voorziening. We kunnen voor deze locatie wel de effecten bepalen door de gemiddelde weekintensiteiten te bekijken. Deze effecten zijn echter zonder handhaving van het verkeersbesluit en daarom niet direct te vergelijken met andere locaties. De intensiteiten op deze locatie zijn lager dan op Lakerveld. In de figuur is te zien dat na introductie van de maatregel en na het aanpassen van het onderbord de intensiteiten niet zijn gestegen. Over het algemeen is er tijdens de uren dat de maatregel actief is een iets lagere intensiteit geregistreerd.

Figuur 12 Gemiddelde intensiteit op Achthoven (cam 4) tussen 15 en 19 uur (in mvt/uur)

Noot: in week 4 van 2025 is een lage gemiddelde intensiteit te zien. In deze week is een tijdelijke storing geweest in de meetapparatuur waardoor het weekgemiddelde op deze locatie is gebaseerd op de data van alleen een deel van de maandag.

Inrijverboden traject Vianen – Lexmond | verkeerskundige effecten

- 17 -

Bereikbaarheid: Reistijd en vertraging op routes

In dit hoofdstuk doen we analyses voor de bereikbaarheid. In dit geval richten we ons op de reistijden en vertragingen van enerzijds het snelwegtraject vanaf de A2 aansluiting Vianen tot A27 aansluiting Lexmond (Route HWN) en anderzijds op de sluiproute met hetzelfde begin- en eindpunt, maar dan door Vianen (Route OWN). Zie figuur 1 voor de routes op de kaart. Voor het snelwegtraject hebben we ook het filebeeld voor en na introductie van de maatregel geanalyseerd.

4.1

Reistijd en vertraging op routes

In onderstaand figuur zijn de gemiddelde reistijden én vertragingen voor beide routes opgenomen, voor en na introductie van de maatregel. Tabel 6 Gemiddelde reistijden en vertraging per route tussen 15 en 19 uur (voor en na in minuten) Locatie

Voor

Verschil

Verschil%

Route HWN – reistijd

14,0

13,7

-0,4

-2,6%

Route OWN – reistijd

7,8

6,6

-1,2

-15,5%

Route HWN – vertraging

9,5

9,2

-0,4

-3,9%

Route OWN – vertraging

2,0

0,8

-1,2

-59,4%

Figuur 13 Gemiddelde reistijd per uur van de dag, Route HWN en Route OWN, in minuten

Inrijverboden traject Vianen – Lexmond | verkeerskundige effecten

- 18 -

Uit de data blijkt dat de reistijd over de Route OWN in de voor- en naperiode lager is dan over de Route HWN. Het reistijdverschil is door de maatregel toegenomen. Doordat het veel rustiger op de sluiproute is treedt nagenoeg geen vertraging meer op en ervaren de gebruikers een bijna vrije doorstroming.

Figuur 14 Gemiddelde reistijd per week, Route HWN en Route OWN, in minuten

In Figuur 14 is het vrij grillige week-tot-week verloop van de gemiddelde reistijd op de Route HWN afgezet tegen de veel stabielere reistijd op de Route OWN. In de figuur is ook te zien dat in periodes dat geen vertraging op de snelweg optreedt, zoals in de vakantieperiodes, de Route HWN sneller is. Echter, door de structurele vertraging op dit traject wordt de Route OWN aantrekkelijker. Hoe groot die vertraging is, is mede afhankelijk van de situatie stroomafwaarts van de oprit Lexmond. Er kunnen files zijn verderop ontstaan (bij Meerkerk of Gorinchem) en zo lang worden dat ze ook file ter hoogte van oprit Lexmond veroorzaken. Op dezelfde manier kan de situatie op A2 bij Leerdam of knooppunt Deil invloed hebben op de reistijd die wordt ervaren. Dit maakt het verloop door te tijd heen grilliger. Uit de data blijkt dat de gemiddelde reistijd én vertraging op de Route HWN iets is gedaald, maar deze daling is kleiner dan de week-tot-week fluctuaties die we in de data zien. Wat wel geconcludeerd kan worden is, dat ondanks dat een groot deel van het sluipverkeer nu (als het goed is) weer op de snelweg rijdt, dit niet tot meer vertraging heeft geleid en niet voor een veel langere reistijd op de Route HWN heeft gezorgd.

Inrijverboden traject Vianen – Lexmond | verkeerskundige effecten

- 19 -

4.2

Filebeeld op de snelweg

Voor de Route HWN is het gemiddelde filebeeld voor en na introductie van de maatregel geanalyseerd. Dit doen we met een zogenaamd tijd/wegdiagram. Een tijd/wegdiagram laat in dit geval zien wat de kans is dat op een bepaalde plek op een bepaald tijdstip vertraging optreedt, in de voor- en naperiode (figuren links en midden). Rechts is het verschil tussen beide periodes afgebeeld. Horizontaal is de tijd afgebeeld: een gemiddelde werkdag van 00:00 tot 23:59 uur. Verticaal is de ‘weg’ afgebeeld, de route van A2 aansluiting 11 Vianen, via het knooppunt (stippellijnen) naar de A27 aansluiting 10 Lexmond. Links en in het midden wordt met een kleur de kans afgebeeld dat er op dat moment, op die locatie langzamer dan 50 km/uur wordt gereden. De kleur geeft het percentage aan, van 0 (wit) naar 100 procent (zwart). De rode delen van de figuur laten de knelpunten zien (locatie waar de file begint) en geeft een beeld van de gemiddelde filelengte daarachter. De rechterfiguur toont het verschil van Voor en Na, het verschil in het filebeeld als gevolg van de maatregel. In het bijlagen hoofdstuk paragraaf 0 is een grotere versie van dit figuur opgenomen. 2

Wat uit deze figuur is af te lezen (zie ook de nummers in de figuur): 1) 2)

Er is een bekend doorstromingsknelpunt wat optreedt in de avondspits bij de wegversmalling over het Merwedekanaal. Daarnaast ontstond ook vaak file rond de aansluiting Lexmond, waarschijnlijk vanwege het vele sluipverkeer dat daar de snelweg weer op wilde. Door het invoegproces ontstond er een knelpunt met een nieuwe file als resultaat. Na invoering van de maatregel is een groot deel van het invoegend verkeer bij Lexmond weg en ontstaat daardoor bijna nooit meer file op dat punt. Het knelpunt is grotendeels opgelost. Dit is ook te zien in de Verschil-figuur, de blauwe kleur geeft aan dat er op dat stuk minder vaak vertraging optreedt.

Inrijverboden traject Vianen – Lexmond | verkeerskundige effecten

- 20 -

De file achter het knelpunt over het Merwedekanaal is gemiddeld langer geworden. Dit kan onder andere komen door het extra (voormalig sluip)verkeer dat weer op de snelweg rijdt. Dit is ook te zien in de Verschil-figuur. De bruine kleur geeft aan waar nu vaker vertraging optreedt.

Door de maatregel is dus een knelpunt opgelost en de gemiddelde filelengte op een ander knelpunt iets toegenomen. Netto leiden deze ‘fileverplaatsingen’ volgens Tabel 6 tot een iets kortere reistijd over de Route HWN.

Inrijverboden traject Vianen – Lexmond | verkeerskundige effecten

- 21 -

Oversteekbaarheid Bentz-Berg

Op Bentz-Berg in Vianen is voor de evaluatie van de maatregel een meetpunt aangelegd. Ook is informatie beschikbaar over het hele traject vanaf de aansluiting Vianen tot aan de Lexmondsestraatweg, waardoor gemiddelde snelheden en vertragingen op het traject zijn gemeten. In dit hoofdstuk brengen we met de beschikbare data uit het meetpunt en het reistijdtraject indicatoren in beeld die inzicht geven in de oversteekbaarheid op deze locatie.

5.1

Reistijd op het traject

In Figuur 15 is de gemiddelde reistijd over de dag op het hele traject afgebeeld, voor en na introductie van de maatregel.

Figuur 15 Gemiddelde reistijd per uur van de dag op Route Bentz Berg, in minuten

We hebben eerder geconstateerd dat door de maatregel de intensiteit is gedaald en het minder druk is geworden op Bentz-Berg richting het zuiden. In Figuur 15 is te zien dat hierdoor de reistijd wanneer de maatregel actief is, is gedaald en nagenoeg geen vertraging meer optreedt op het traject. De reistijden zijn redelijk constant over de dag.

Inrijverboden traject Vianen – Lexmond | verkeerskundige effecten

- 22 -

5.2

Snelheid p85 op locatie Bentz-Berg

De 85-percentiel (of p85) snelheid geeft de snelheid aan waar 85% van de bestuurders onder zit. Is de p85 bijvoorbeeld 50 km/uur? Dan betekent dat dat 85% van de bestuurders op een bepaald stuk weg 50 km/uur of minder rijdt en dat 15% sneller rijdt. Met deze indicator is (beter dan met een gemiddelde) inzicht te krijgen in de snelheden die gereden worden, ook in relatie tot de geldende maximumsnelheid. In Tabel 7 en Figuur 16 is de p85 snelheid op de locatie Bentz-Berg opgenomen. Tabel 7 85-percentiel snelheid op meetpunt Bentz-Berg tussen 15 en 19 uur (voor, na in km/uur) Locatie

Voor

Verschil

Verschil%

Bentz-Berg richting Noord

58,2

58,1

-0,1

-0,1%

Bentz-Berg richting Zuid

48,3

55,7

7,4

15,3%

De tabel laat zien dat er voor introductie van de maatregel een snelheidsverschil was richting Noord en Zuid. Door de drukte richting het zuiden (sluiproute) trad vertraging op en dit heeft logischerwijs ook impact op de gereden snelheden gehad. Na introductie van de maatregel is de p85 snelheid richting het zuiden flink gestegen naar 55,7 km/uur en komt hiermee dicht bij de p85 snelheid richting het noorden (die is 58,1 km/uur). De 55,7 km/uur betekent dat 15% van het verkeer daar harder rijdt dan 55,7 km/uur.

Figuur 16 Gemiddelde p85 snelheid per week op Bentz-Berg, in km/uur.

De figuur laat verder zien dat door de tijd heen wel wat variatie zit in de gereden snelheden. In de kerstvakantie bijvoorbeeld (de twee rode bolletjes in week 52/1) ligt de p85 snelheid nog hoger omdat het dan nog rustiger is qua verkeer. Noot: de ontbrekende gegevens in deze figuur zijn het resultaat van een korte storing in de meetapparatuur.

Inrijverboden traject Vianen – Lexmond | verkeerskundige effecten

- 23 -

5.3

Oversteekbaarheid met gemiddelde volgtijden

Uit het meetpunt op Bentz-Berg kunnen we ook gemiddelde volgtijden tussen voertuigen halen. Dit is een indicator die we gebruiken om de oversteekbaarheid te kunnen bepalen. Hoe groot is gemiddeld het gat tussen passerende voertuigen? Bij deze analyses moeten we wel een noot maken dat we de data niet op individueel voertuigniveau hebben; het minimale aggregatieniveau uit dit meetpunt is kwartier, waardoor we gegevens hebben over de gemiddelde volgtijd per kwartier. Binnen een kwartier kunnen de volgtijden afhankelijk van de drukte en gereden snelheden nog wel verder variëren. De data hieronder geeft wel een redelijk goed beeld van de impact op de gemiddelde volgtijden op Bentz-Berg.

Figuur 17 Gemiddelde volgtijden door de dag heen op Bentz-Berg richting Zuid, in seconden.

Eerder is al geconstateerd dat de intensiteit op Bentz-Berg richting het zuiden is gedaald, waardoor de gemiddelde snelheden zijn gestegen. Zowel de lagere drukte (grotere gaten tussen voertuigen) als de hogere gemiddelde snelheid (kleinere gaten tussen voertuigen) hebben impact op de gemiddelde volgtijd. In Figuur 17 zijn de gemiddelde volgtijden per kwartier van de dag afgebeeld, voor en na introductie van de maatregel. Uit de figuur blijkt dat er een netto positief effect is op de gemiddelde volgtijden tijdens de venstertijden van de maatregel. Deze is gestegen van 4,23 seconden naar 5,83 seconden. Tijdens de venstertijden van de maatregel ligt de oranje lijn duidelijk boven de zwarte lijn. Dit betekent gemiddeld grotere gaten tussen opeenvolgende voertuigen voor overstekend verkeer. Dit effect zien we ook in de avonduren, wanneer de maatregel niet meer actief is. Overdag, voordat de maatregel ingaat, is er nauwelijks verschil in de volgtijden. In Fout!

Inrijverboden traject Vianen – Lexmond | verkeerskundige effecten

- 24 -

Verwijzingsbron niet gevonden. en Fout! Verwijzingsbron niet gevonden. zijn de bijbehorende cijfers opgenomen, waarbij als referentie ook de Bentz-Berg richting noord is meegenomen. In die richting is tijdens de maatregel een lichte daling van de volgtijd, maar deze is al veel groter (rond de 12 seconden) dan in zuidelijke richting. De uren voor de maatregel is nauwelijks verschil in de volgtijden, in de avond is een stijging van een paar seconden, die vanuit de data niet direct te verklaren is. Tabel 8 Gemiddelde volgtijden Bentz-Berg richting Zuid, in seconden. Voor

Verschil

Venstertijden maatregel (15:00 – 19:00)

4,23

5,83

1,6

Uren voor de maatregel (11:00 – 15:00)

8,93

9,28

0,35

Uren na de maatregel (19:00 – 23:00)

18,46

19,62

1,16

Tabel 9 Gemiddelde volgtijden Bentz-Berg richting Noord, in seconden. Voor

Verschil

Venstertijden maatregel (15:00 – 19:00)

12,09

11,71

-0,38

Uren voor de maatregel (11:00 – 15:00)

10,89

10,93

0,04

Uren na de maatregel (19:00 – 23:00)

30,17

32,12

1,95

Inrijverboden traject Vianen – Lexmond | verkeerskundige effecten

- 25 -

Handhaving

In dit hoofdstuk bespreken we de data die we hebben over de handhaving van de maatregel: hoeveel ontheffingen zijn verleend, hoeveel voertuigen nog zonder ontheffing op de camera-locaties worden gezien en hoeveel waarschuwingen en boetes als gevolg daarvan zijn uitgedeeld. Wijze van handhaven De buitengewoon opsporingsambtenaar (boa) is bevoegd om op te treden tegen overtredingen van de inrijverboden. Daarbij heeft de boa de bevoegdheid om bij een overtreding van een inrijverbod een waarschuwing te geven of een boete op te laten sturen. De gemeente is op 9 september 2024 begonnen met het sturen van waarschuwingsbrieven. Na een gewenningsperiode is de gemeente vanaf 16 oktober 2024 gestart met het sturen van boetes. Hierbij wordt een recidive termijn gebruikt van 3 weken, wat betekent dat na versturen van een boete geen tweede boete wordt uitgeschreven als de gebruiker binnen de recidive termijn wederom zonder ontheffing een inrijverbod passeert.

6.1

Ontheffingen

Figuur 18 Aantal aangevraagde ontheffingen per week

Inrijverboden traject Vianen – Lexmond | verkeerskundige effecten

- 26 -

Er zijn twee type ontheffingen: gratis ontheffingen die door bewoners en ondernemers (ook voor hun klanten) kunnen worden aangevraagd en betaalde ontheffingen voor bezoekers. In Figuur 18 is te zien dat na introductie van de maatregel het aantal aangevraagde ontheffingen vanwege de zomervakantie niet direct stijgt. Ook in de kerstvakantie is een grote dip te zien. De laatste weken (2025) is te zien dat gemiddeld tussen de 500 en 700 ontheffingen worden aangevraagd per week, waarvan tussen de 100 en 150 betaald zijn. Niet elk voertuig zonder ontheffing is sluipverkeer Op de camera-locaties worden alle passerende voertuigen geregistreerd. Elke nacht filtert de leverancier van de camera’s hier de voertuigen uit die een ontheffing hadden en stuurt de resterende lijst naar de gemeente voor beoordeling. Dit is de dataset die wij ook direct van de leverancier krijgen om onze analyses uit te voeren. Hierbij hebben we de informatie per individuele passage. De BOA (buitengewoon opsporingsambtenaar) van de gemeente moet vervolgens beoordelen of de passages zonder ontheffing een waarschuwing of boete moeten krijgen, of toch een ontheffing (bv. bij hulpdiensten, buitenlandse kentekens, etc.). Achteraf krijgen we van de gemeente de gegevens over aantal waarschuwingen en boetes retour om op te nemen in deze rapportage.

Dit krijgen we in aantallen per dag (en dus niet voor de individuele passages). Door dit proces is dus een verschil tussen het aantal voertuigen dat zonder ontheffing de camera-locatie passeert (wat we in paragraaf 6.2 in beeld brengen) en het aantal voertuigen wat als daadwerkelijk sluipverkeer wordt behandeld en een waarschuwing of boete krijgt (paragraaf 6.3). Door het aggregatieniveau waarin de informatie wordt aangeleverd kunnen we ook niet alle analyses met beide datasets uitvoeren.

6.2

Aantal passages zonder ontheffing

Ook na introductie van de maatregel zien we in de data dat voertuigen zonder ontheffing worden geregistreerd. Een (klein) deel daarvan is geen sluipverkeer (zie kader), echter analyse van deze passages geeft ons wel een goed beeld van de potentie van de maatregel en het nog te behalen effect in de toekomst. 6.2.1

Intensiteiten op camera-locaties

Allereerst kunnen we direct uit de camera-data in beeld brengen hoeveel passages zonder ontheffing zijn geregistreerd. In Figuur 19 is deze intensiteit per locatie per week in beeld gebracht.

Inrijverboden traject Vianen – Lexmond | verkeerskundige effecten

- 27 -

Figuur 19 Gemiddelde intensiteit zonder ontheffing op de camera-locaties, in mvt/uur.

In de figuur is te zien dat met name op cameralocatie 2 (de hoofd sluiproute) nog flink wat verkeer zonder ontheffing de camera passeert. Er is wel een ‘leercurve’ te zien; gemiddeld is het aantal passages in 2025 lager dan in de eerste maanden na introductie van de maatregel en duikt onder de 100 passages per uur. Op de andere locaties is nauwelijks sprake van passages zonder ontheffing, op een kleine verhoging op de Achthoven (camera 4) in januari na. Tabel 10 Aantal passages zonder ontheffing (gemiddeld aantal per uur wanneer de maatregel actief is) Passages z. ontheffing

J-24

A-24

S-24

O-24

N-24

D-24

J-25

F-25

M-25

A-25

Totaal

191

174

173

211

148

121

127

1 | Heicopperweg

2 | Lakerveld

139

144

151

187

135

113

3 | Driemolenseweg

4 | Achthoven

5 | Merwedekade

6 | Nieuweweg Achterkade

Tabel 10 laat de cijfers zien. In totaal worden in april 2025 gemiddeld nog 91 passages per uur geregistreerd met voertuigen zonder ontheffing, waarvan 77 op Lakerveld. Dit totaal is ook de theoretische hoeveelheid ‘sluipverkeer’ dat nog kan worden gereduceerd, met in acht name van de disclaimer in het kader ‘Niet elk voertuig zonder ontheffing is sluipverkeer’.

Inrijverboden traject Vianen – Lexmond | verkeerskundige effecten

- 28 -

6.2.2

Voertuigen die meerdere keren passeren

We hebben de passages zonder ontheffing nader onderzocht, met de focus op het aantal keer dat een voertuig zonder ontheffing een camera is gepasseerd. Doel is om inzicht in de effectiviteit van de handhaving te krijgen. We gebruiken hiervoor de data vanaf 9 september 2024; de dag waarop de eerste waarschuwingsbrieven zijn verstuurd. Zie Tabel 11voor een overzicht. Tabel 11 Aantal keer dat voertuigen zonder ontheffing op een cameralocatie zijn gezien. Aantal keer gezien

Aantal voertuigen

Percentage

Percentage cumulatief

19123

87,16%

87,2%

1660

7,57%

94,7%

3-5

852

3,88%

98,6%

6-10

211

0,96%

99,6%

11-20

0,32%

99,9%

21-30

0,06%

99,96%

>30

0,04%

100,00%

Totaal

21939

100%

In de tabel is te zien dat verreweg de meeste kentekens slechts éénmalig zijn gezien op een camera-locatie; 19123 van de in totaal 21939 passages (87,16%). Dit is verkeer dat na het passeren van de camera tijdens de venstertijden van de maatregel een waarschuwingsbrief heeft gekregen en daarna niet opnieuw langs een camera is gereden. Ook een relatief groot aandeel is twee keer een camera gepasseerd (1660 passages, 7,57%); de eigenaren van deze voertuigen hebben, afhankelijk van de periode dat ze zijn gepasseerd, óf twee waarschuwingsbrieven of een waarschuwing en een boete gekregen en zijn daarna niet meer gepasseerd. Door het cumulatieve percentage te berekenen zien we dat 98,6% vijf of minder keer een camera is gepasseerd zonder ontheffing. Dit betekent echter ook dat 1,4%, wat 304 voertuigen zijn, vaker dan 5 keer zonder ontheffing zijn gepasseerd. 6.2.3

Verband tussen drukte op de snelweg en de sluiproute

Er is vermoeden dat er een verband (een ‘correlatie’) tussen de vertraging op de snelweg en de hoeveelheid sluipverkeer. Dit vermoeden is getoetst en in beeld gebracht met onderstaand Figuur 20. In de figuur staan twee datasets afgebeeld, die zijn afgezet tegen de op dat moment optredende vertraging op de Route HWN. Per dataset is er ook een lineaire trendlijn bepaald, die de samenhang van de drukte en de vertraging weergeeft. > In het zwart de gemiddelde uurintensiteit op camera-locatie Lakerveld voor introductie van de maatregel; > In oranje de gemiddelde uurintensiteit op camera-locatie Lakerveld na introductie van de maatregel. Deze set is weer opgedeeld in twee subsets die worden getoond:

Inrijverboden traject Vianen – Lexmond | verkeerskundige effecten

- 29 -

Wat in deze figuur is af te lezen en geen verrassing is, is dat de totale intensiteit op Lakerveld na introductie van de maatregel sterk is afgenomen; de oranje puntenwolk ligt onder de zwarte puntenwolk.

Figuur 20 Correlatie tussen vertraging HWN (in minuten) en intensiteiten op Lakerveld (in mvt/uur)

In de figuur is het verband tussen de indicatoren af te lezen uit de steilte (of richtingscoëfficiënt) van de trendlijn. Hoe steiler de trendlijn, hoe sterker het verband is en hoe groter de invloed van de vertraging op de Route HWN is op de bereidheid om de Route OWN te nemen. Voor de intensiteiten is dit verband goed zichtbaar, waarbij de steilte van de zwarte lijn voor introductie van de maatregel groter is dan van de oranje lijn daarna. Dit betekent dat er bij een gelijke vertraging op de Route HWN, er veel minder verkeer over de sluiproute gaat.

6.3

Waarschuwingen en boetes

Op 9 september 2024 (week 37) is de gemeente begonnen met het versturen van waarschuwingsbrieven aan eigenaren van voertuigen die zonder ontheffing een inrijverbod (camera-locatie) zijn voorbijgereden. Na een gewenningsperiode is er op 16 oktober 2024 (week 41) gestart met het beboeten van overtreders. De data van voertuigen zonder ontheffing worden door de BOA’s van de gemeente beoordeeld en op basis daarvan worden de boetes bepaald. Noot: De BOA’s hebben de keuze om eerst een waarschuwingsbrief te sturen bij een eerste overtreding. Ook is het zo dat na uitgifte van een boete er een periode is van 3 weken waarin er geen nieuwe boete kan worden gekregen op dat kenteken. Bij het beoordelen van de cijfers moeten we er rekening mee houden dat er bij het versturen van de waarschuwingsbrieven en door de beoordeling van het CJIB nog ‘uitval’ kan plaatsvinden.

Inrijverboden traject Vianen – Lexmond | verkeerskundige effecten

- 30 -

In Figuur 21 zijn het totaal aantal waarschuwingen en boetes per week in beeld gebracht. In Tabel 12 en Tabel 13 is dezelfde data (maar dan per maand) uitgesplitst naar waarschuwingen en boetes en uitgesplitst naar locatie.

Figuur 21 Aantal waarschuwingen en boetes per week (alle camera-locaties)

In Figuur 21 zijn al een paar interessante zaken te zien. Zo werden er volgens de data al vóór week 37 waarschuwingen gestuurd. Dit was ook de bedoeling en de benodigde waarschuwingen zijn in de data ook als zodanig geregistreerd maar door een technische fout zijn de daadwerkelijke brieven niet verstuurd. Deze fout is hersteld en de daadwerkelijke handhaving is daarom gestart op 9 september 2024. Voor het aantal verstuurde waarschuwingen is er in de figuur en tabel een duidelijke dalende trend te zien, voor het aantal boetes is die dalende trend er ook, maar dan vooral de laatste maanden. Noot: de nullen aan het eind van de reeks (week21-22) komt omdat de data voor deze weken op moment van schrijven nog niet beschikbaar is. Ook is te zien dat er in de vakantieperiodes geen waarschuwingen en boetes worden verstuurd; er is in vakantieweken geen handhaving op de maatregel. Tabel 12 Aantal uitgegeven waarschuwingen per locatie per maand Locatie

J 24

A 24

S 24

O 24

N 24

D 24

J 25

F 25

M 25

A 25

Totaal

11074

3703

9509

8403

10675

4723

4873

3933

3187

3118

1 | Heicopperweg

469

307

397

323

429

136

163

136

159

174

2 | Lakerveld

8239

2236

8146

7551

9764

4473

4295

3612

2780

2707

3 | Driemolenseweg

130

123

116

4 | Achthoven

1257

808

331

242

5 | Merwedekade

801

164

369

291

271

107

124

133

6 | N. Achterkade

178

143

122

113

Inrijverboden traject Vianen – Lexmond | verkeerskundige effecten

- 31 -

Tabel 13 Aantal uitgegeven boetes per locatie per maand Locatie

J 24

A 24

S 24

O 24

N 24

D 24

J 25

F 25

M 25

A 25

Totaal

338

1194

842

1060

746

673

508

1 | Heicopperweg

2 | Lakerveld

281

1023

780

924

651

579

435

3 | Driemolenseweg

4 | Achthoven

5 | Merwedekade

6 | N. Achterkade

Inrijverboden traject Vianen – Lexmond | verkeerskundige effecten

- 32 -

Bevindingen van de klankbordgroep

7.1

Klankbordgroep inrijverboden

Voor de evaluatie van de maatregel en om advies in te winnen over vervolgstappen voor het tegengaan van sluipverkeer in de gemeente Vijfheerenlanden, is een klankbordgroep (KBG) geïnstalleerd. De KBG bestaat uit deelnemers afkomstig uit de verschillende kernen/dorpen van de gemeente, waarbij is gezorgd voor een balans tussen vertegenwoordigers van inwoners en bedrijven. De KBG is in de periode oktober 2024 – april 2025 vijf keer bij elkaar geweest. Het geheel van de gesprekken en discussies in de bijeenkomsten, de aanvullend verkregen informatie en de suggesties/voorstellen van de KBG-leden vormen de basis voor het advies. In dit hoofdstuk is een samenvatting opgenomen van de bevindingen en adviezen van de KBG. Het volledige adviesrapport van de KBG is beschikbaar bij de gemeente Vijfheerenlanden. De speelruimte van de KBG laat zich als volgt samenvatten: > De KBG is adviserend als het gaat om de uitvoering van de maatregel in algemene zin, inclusief flankerende maatregelen (ontheffingenbeleid, handhaving, anders). > De KBG doet suggesties die de maatregel makkelijker uitvoerbaar of beter maken voor inwoners en bedrijven. > De KBG kan aanbevelingen en suggesties geven voor toekomstige situaties/ ontwikkelingen.

7.2

Aanbevelingen en suggesties

Voor de bevindingen van de KBG wordt verwezen naar het adviesrapport van de KBG. Hieronder zijn integraal de aanbevelingen en suggesties van de KBG opgenomen. 7.2.1 1)

Aanbevelingen

Alle mogelijkheden om bestemmingsverkeer beter te faciliteren (denk aan ruimere en gratis- ontheffingsmogelijkheid voor bezoekers en klanten) moeten worden benut. De maatregel moet pijn doen bij sluipverkeer, niet bij bestemmingsverkeer. Hoewel de KBG positief is over de bereikte resultaten (paragraaf 4), is de KBG van mening dat er vooraf duidelijke doelen (hadden) moeten worden gesteld (al dan niet met enige bandbreedte) om te kunnen bepalen wanneer een maatregel wel/niet geslaagd is. Dat is nu te algemeen gehouden.

Inrijverboden traject Vianen – Lexmond | verkeerskundige effecten

- 33 -

8) 9)

10)

11) 12) 13)

Parallel aan de doelen moeten voorwaarden worden benoemd waaraan een maatregel moet voldoen. Denk aan het voorkomen van waterbedeffecten (elders sluipen) en situaties die de verkeersveiligheid raken (rijden door rood licht, snelheid). In de monitoring van de effecten moeten de randvoorwaarden worden meegenomen. Mocht uit data blijken dat t.z.t. -bijvoorbeeld na verbreding van de A27 – de maatregel niet meer nodig is, dan kan deze worden stopgezet. De maatregel moet met andere woorden niet langer duren dan nodig. De gemeente doet er verstandig aan om in de toekomst een KBG in te stellen voorafgaande aan de invoering van een maatregel met vergelijkbare impact als de huidige maatregel. Dit i.p.v. na besluitvorming. De ervaring in de KBG leert dat er door het gesprek over de inzichten en belangen vanuit de verschillende kernen/dorpen meer begrip ontstaat voor elkaars afweging en positie. Door dit mee te nemen kan de gemeente een betere afweging maken. Ook kunnen dan vooraf de voorstellen voor communicatie worden getoetst. Bovendien kan de gemeente de adviezen en aanbevelingen van de KBG meenemen naar de voorlichtingsavonden in de verschillende kernen. Het is verstandig om (daar waar dat kan) de lasten van een (toekomstige) maatregel zoveel mogelijk daar neer te leggen waar ook het meest profijt is van de maatregel.

Dit kan als principe worden meegenomen in de afweging en uitwerking. Op die manier worden baten en lasten beter met elkaar in evenwicht gebracht. In het geval van deze specifieke maatregel was het logisch geweest om de inrijverboden/camera’s te plaatsen aan de kant van Vianen. Waarschuwingsbrieven moeten blijvend onderdeel uitmaken van de uitvoering van de maatregel. De KBG snapt dat hier relatief veel kosten mee zijn gemoeid, maar als de maatregel goed blijft werken zal het aantal te versturen brieven ook aanzienlijk lager worden. En daarmee ook de kosten. De ontheffingen voor inwoners en bedrijven/organisaties dienen gratis te blijven. Wanneer de mogelijkheid zich (juridisch) voordoet om op een andere manier boetes uit te schrijven dan via de huidige systematiek via het CJIB, moet hiernaar worden gehandeld. Een systematiek waarin de gemeente zelf de hoogte van een boete kan betalen (bijvoorbeeld via een bestuurlijke boete) en waarbij de opbrengsten naar de gemeente gaan in plaats van naar de schatkist heeft de voorkeur. De KBG is ervan op de hoogte dat dit op dit moment nog niet kan. Als er een menselijke fout wordt gemaakt in de systematiek van waarschuwingen en boetes moet de gemeente de helpende hand bieden. Bijvoorbeeld door een potje te creëren waaruit boetes kunnen worden betaald die al in het traject CJIB zitten.

Uiteraard alleen als aan vooraf gestelde (nader uit te werken) voorwaarden kan worden voldaan. Het is van belang dat er (blijvend) maatwerk wordt geleverd aan bedrijven in verschillende branches op verschillende locaties (zie ook suggestie 3). Het is van belang periodiek te blijven communiceren over de (werking van) de maatregel naar inwoners en bedrijven. Zo wordt de kracht van herhaling benut. De KBG constateert dat de navigatiesystemen steeds beter functioneren. Tegelijkertijd bestaat het gevoel dat automobilisten nu soms worden omgeleid om op een bestemming te komen. Hierdoor ontstaat mogelijk verkeersoverlast op andere plekken in de gemeente (zoals A2, N484, Hei- en Boeicopseweg, Heicopperweg). Dat is ongewenst. Uitgangspunt moet zijn dat als je een bestemming in Vijfheerenlanden intikt, je de directe (snelste) route als advies krijgt.

Inrijverboden traject Vianen – Lexmond | verkeerskundige effecten

- 34 -

7.2.2 I.

II. III.

IV.

V. VI.

VII.

Suggesties

Verhoog het aantal ‘vrije’ ontheffingen (niet gekoppeld aan het woonadres) van 1 naar 3. Dat maakt het voor inwoners flexibeler en vermindert het aantal verzoeken aan de gemeente. Dit kan mogelijk ook door inwoners een code te verstrekken (al dan niet op verzoek) waarmee bezoekers worden vrijgesteld van de maatregel. De camera bij Achthoven staat (tijdens het opstellen van dit advies) uit. Wel wordt het verkeer gemonitord. Daaruit blijkt dat het sluipverkeer over de Achthoven van Lexmond naar Ameide niet is toegenomen. Om het voor inwoners en bezoekers makkelijker te maken kan de camera hier structureel worden uitgezet, tenzij uit de monitoring blijkt dat het sluipverkeer weer substantieel toeneemt. In navolging van de situatie zoals beschreven bij suggestie 3, kan het wenselijk zijn om ook op andere plekken de camera uit te zetten (alleen nog monitoren, niet meer waarschuwen/beboeten, tenzij.). Als onderdeel van de uitwerking van aanbeveling 11 (maatwerk aan bedrijven) kan worden gedacht aan een tegemoetkoming in de door bedrijven extra te maken kosten. Neem (opnieuw) in overweging of van de Bentz-Berg een normale weg (met gelijkwaardige kruisingen) kan worden gemaakt, i.p.v. een voorrangsweg. Dan wordt het van nature onaantrekkelijker om deze route te ‘sluipen’.

Organiseer voor ondernemers een apart loket (via email, telefoon) waar ze terecht kunnen met hun vragen en/of problemen waar ze tegenaanlopen. Hierop dient snel (bijvoorbeeld binnen 4 uur) op te worden gereageerd. De ervaring op dit moment is dat een reactie vaak te lang duurt.

Inrijverboden traject Vianen – Lexmond | verkeerskundige effecten

- 35 -

Bijlagen

8.1

Uitsluitingen en storingen

Onderstaande dagen zijn uitgesloten in het berekenen van de gemiddelden van de voor- en naperiode. Daarnaast zijn ook standaard alle weekenddagen uitgesloten. Van

Tot

Reden van uitsluiting

29-3

Feestdag – Goede vrijdag

31-3

1-4

Feestdag - Pasen

27-4

Feestdag - Koningsdag

9-5

10-5

Feestdag – Hemelvaartsdag en Dag na Hemelvaart

19-5

21-5

Feestdag - Pinksteren

1-7

1-9

Zomervakanties

16-8

18-8

Werkzaamheden A2 (afrit Vianen afgesloten)

23-8

25-8

Werkzaamheden A2 (afrit Vianen afgesloten)

30-8

1-9

Werkzaamheden A2 (afrit Vianen afgesloten)

26-10

3-11

Herfstvakantie

9-11

10-11

A27 afsluiting (richting van Utrecht)

23-11

24-11

A27 afsluiting (beide richtingen)

21-12

05-01

Kerstvakantie

06-02

Niet-regulier verkeerspatroon Lakerveld en Bentz-Berg

24-02

28-02

Voorjaarsvakantie

21-04

2e Paasdag

28-04

30-03

Meivakantie

Inrijverboden traject Vianen – Lexmond | verkeerskundige effecten

- 36 -

Tijdens de meetperiode zijn de volgende storingen opgetreden in de meetapparatuur Van

Tot

Locatie storing

1-7-24

25-7-24

Camera 3 (Driemolenseweg)

15-1-25

21-1-25

Bentz-Berg ri. Noord

10-1-25

21-1-25

Bentz-Berg ri. Zuid

21-1-25

27-1-25

Camera 4 (Achthoven)

31-3-25

Bentz-Berg ri. Noord en Zuid

20-4-24

25-7-24

Camera 3 (Driemolenseweg)

Inrijverboden traject Vianen – Lexmond | verkeerskundige effecten

- 37 -

8.2

Tijd wegdiagram Route HWN (grotere versie)

Inrijverboden traject Vianen – Lexmond | verkeerskundige effecten

- 38 -

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=middendelfland&id=93be67e9-949f-4b64-a814-6c894bb448e6