vanOnderen in het kort april 2022

April 2022

vanOnderen: het Hoe en Waarom Vorm vanOnderen is een bottom-up methodiek (in ontwikkeling) met gestandaardiseerd instrumentarium (in ontwikkeling) ter versterking en vernieuwing van de (lokale) democratie. De voeding / vulling van het instrumentarium vindt gebiedsgewijs plaats, bijv. per dorp of wijk. Elke bewoner binnen dat gebied krijgt de mogelijkheid om via een leefbaarheidsenquête zijn/haar plussen en minnen m.b.t. het woon- en leefklimaat in kaart te brengen, alsmede een blik vooruit te werpen richting ontwikkelwensen in de toekomst. De resultaten van die individuele enquêtes worden gebundeld per dorp/wijk. Het ‘eindproduct’ is een dorps(ontwikkelings)visie. Door streekgerichte bundelingen van visies is het mogelijk tot een gebiedsvisie te komen. Door de ‘gestandaardiseerde vorm’ van vraagstelling t/m visie wordt het goed mogelijk om kennis te delen, te vergelijken etc. Een organisatie als Groninger Dorpen zou een mooi ‘centraal trefcentrum’ kunnen zijn, dat dorpen ondersteunt met het in praktijk leren brengen van de methodiek, als kennisbank en als coördinerende/stimulerende/initiërende club van professionals, die de vrijwilligers in dorpen en wijken terzijde kan staan.

Inhoud De inhoud/kleur/zwaartekracht/urgentie van de resulterende dorpsvisie wordt bepaald vanuit de dorpen zelf, via (periodieke) inventarisatie van wensen/ideeën van alle bewoners, via een gestandaardiseerde vragenlijst. De vragen zijn gebaseerd op, en gerelateerd aan de sectoren die zijn opgenomen in de Dorpsvernieuwingswaaier (hierna DVW, zie model achteraan deze notitie). De vragen spelen ook in op de actuele beleidslijnen, die de eigen gemeente voor de betreffende sectoren heeft uitgezet c.q. aan het herijken is. Dat kan dus ook betekenen dat er via de vanOnderenstructuur pro-actief wordt meegedacht/gewerkt/geparticipeerd aan/in nieuw te ontwikkelen beleid. Via die ‘gestandaardiseerde bottom-up structuur’ kan een dorpsvisie worden opgesteld, met ook een lange-termijn-ontwikkelingsvisie in termen van een aantrekkelijk woon- en leefklimaat met toekomstperspectief. Door ‘stapeling’ van nabije dorpsvisies ontstaan gebiedsvisies.

1

Hiermee kan een dynamische overlegstructuur worden opgebouwd met de gemeenteraad. Onze democratisch gekozen volksvertegenwoordigers hebben zo een structurele, nietpartijpolitieke bloedbaan met de achterban. Betrokkenheid vice versa blijft dan niet beperkt tot 1 x per 4 jaar stemmen, maar is een permanent onderdeel van de gemeenschap(svorming). Uiteraard vormt de dorpsvisie/gebiedsvisie ook de basis voor (het komen tot) uitvoeringsafspraken met bestuur en ambtelijk apparaat.

vanOnderen en het Aardgasdossier De vanOnderen-methodiek kan ook gefocust worden ingezet op het aardgasdossier. Dit vanuit noodzaak en urgentie, omdat de aanpak verzand is in technocratische bureaucratie, die zich maar al te vaak tegen de burger lijkt te keren. De aardbevingsproblematiek vereist een integrale aanpak, met de burger(s) echt centraal in diens eigen woon- een leefomgeving. Met de herinrichting van de aanpak van dit dossier - met die 2 hoofdpunten in het vizier – kan de breed gewenste versterking en vernieuwing van de lokale democratie een enorme boost krijgen, met positieve en constructieve betrokkenheid van alle belanghebbenden. De aanpak in bijv. de dorpen Krewerd, Tjuchem en Steendam kan hierbij als voorbeeld gelden.

De vanOnderen-methodiek in korte versimpelde stappen. a. Vul de sectoren van de DVW met de hoofdpunten uit de actuele beleidskaders van de eigen gemeente b. Bepaal per dorp welke sectoren van belang zijn voor een goed woon- en leefklimaat in de eigen omgeving (niet overal is bijv. industriebeleid van toepassing) c. Stel per sector een aantal gestandaardiseerde vragen op. Die vragen kunnen in principe in elk dorp gesteld worden. d. Die (van toepassing zijnde) gestandaardiseerde vragen vormen een gestandaardiseerde leefbaarheidsenquête, die aan elke bewoner (digitaal) ter invulling wordt voorgelegd. e. Een gestandaardiseerd softwarepakket geeft toegang tot snelle analyse en statistische weergave van de resultaten. f. Die (concept-)uitkomsten kunnen breed met de bewoners worden gecommuniceerd om te komen tot gedragen ‘hiërarchische ordening’ van de gewenste ontwikkelingen. Hiërarchisch in termen van urgentie en van tijd. g. De uitkomsten worden neergelegd in een dorpsvisie met een reach van (bijv.) 10 jaar. De lange termijn horizon kan worden geschetst in (bijv.) streefbeelden. h. Door de gestandaardiseerde opzet van deze inventarisatiemethodiek kunnen de verschillende dorpsvisies per samenhangend gebied met elkaar worden vergeleken en waar nuttig ‘bij elkaar worden opgeteld’, en kan door de betreffende dorpen besloten worden tot krachtenbundeling (bijv. via gebiedscoöperaties). 2

i.

Het zo tot stand gekomen en beschreven ‘wensprofiel leefbaarheid’ vormt de basis voor een goede overlegstructuur met de gemeente (en wellicht ook andere partijen). j. In overleg met de gemeente wordt een uitvoeringsplan opgesteld, waarbij bijv. the right to challenge in stelling kan komen. k. De dorpsvisies vormen geen dichtgetimmerde kaders. Er kan worden besloten om periodiek een herijking te doen via een dan geactualiseerde leefbaarheidsenquête. l. In het contact met de gemeente kunnen vingers aan polsen worden gehouden m.b.t. de afgesproken uitvoeringsplannen en kan periodiek de voortgang van en in de interactie tussen partijen worden geëvalueerd: al doende leert/ontwikkelt men … __________________________________________________________________________ ‘Haagse stukken’ in dit kader: • https://www.binnenlandsbestuur.nl/Uploads/2021/5/kamerbrief-over-versterkingen-vernieuwing-lokale-democratie.pdf • https://vng.nl/nieuws/vng-positief-over-wet-versterking-participatie • Kamerbrief over voortgang versterking en vernieuwing van de lokale democratie | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl • Initiatiefnota van de leden Samsom en Segers: “De herovering van de publieke samenleving, naar coöperatief overheidsbestuur” | Tweede Kamer der StatenGeneraal Provinciale zaken in dit kader: • Toukomstbundel ‘Nieuwe Democratie in Groningen’ (51.

Nieuwe democratie in Groningen: ‘Steendammen’ - Toukomst), met advies van het Toukomstpanel ( Advies Toukomstpanel - Toukomst (zie blz. 90) • Groningen als beste democratie ter wereld (https://lokaledemocratie.nl/news/view/a934567d-6ee0-46a8-88c7-ac65f8c98528/groningen-alsbeste-democratie-ter-wereld?utm_medium=email&utm_campaign=overview) • Actieve Dorpen Aanpak (ADA) (https://groningerdorpen.nl/wat-is-ada/) Overige publicaties: • NRC artikel David van Reybrouck (https://www.nrc.nl/nieuws/2021/10/08/geefburgers-echte-invloed-op-het-klimaatbeleid-met-het-preferendum-a4061204) • NRC artikel Roel in ’t Veld, m.n. de slotalinea over participatieve democratie (https://www.nrc.nl/nieuws/2021/11/05/politici-en-media-zijn-terechtgekomen-ineen-marketing-logica-van-stemmen-winnen-en-marktaandeel-vergroten-a4064470) • NRC column Marjolein de Vos (https://www.nrc.nl/nieuws/2021/11/08/dewerkelijkheid-chaotisch-voel-ik-t-zo-a4064608)

3

4