SodM-advies op PvA MG 2026

Staatstoezicht op de Mijnen > Retouradres Postbus 24037 2490 AA Den Haag

College van burgemeester en wethouders Gemeente Midden-Groningen t.a.v. mevrouw van Lente, burgemeester Postbus 75 9600 AB Hoogezand Verstuurd per email: burgemeester@midden-groningen.nl Cc: marcel.moerman@midden-groningen.nl

Bezoekadres Henri Faasdreef 312 2492 JP Den Haag Postadres Postbus 24037 2490 AA Den Haag T 070 379 8400 (algemeen) F 070 379 8455 (algemeen) info@sodm.nl www.sodm.nl Behandeld door ir. J. Pauwels

Ons kenmerk

Datum Betreft

19 december 2025 advies over het ontwerp programma van aanpak 2026

SODM / 102804990 Uw kenmerk Bijlage(n)

Geachte mevrouw van Lente, Op donderdag 27 november 2025 heb ik per e-mail een verzoek om advies van de gemeente Midden-Groningen over het ontwerpprogramma van aanpak 2026 ontvangen. Dit betreft een actualisatie van het programma van aanpak (hierna: PVA) van vorig jaar. In deze brief geef ik u mijn reactie en advies over het ontwerp PVA 2026. Mijn advies licht ik daarna verder toe met een uitleg over het door mij te hanteren toetsingskader en mijn bevindingen. Afsluitend volgen enkele opmerkingen. Reactie en advies Mijn algemene reactie betreft het ontwerp PVA 2026 en daarin neem ik een aantal actuele zaken mee. Mijn advies aan u volgt daarna. Ontwerp PVA 2026 Het ontwerp PVA 2026 voor de versterkingsopgave in uw gemeente is wederom zeer zorgvuldig opgesteld. Met daarin ook een uitsplitsing per dorp. Uit alles blijkt een grote betrokkenheid van u bij de bewoners, gebruikers en eigenaren van de gebouwen in uw gemeente. U geeft duidelijk aan dat voor uw gemeente het in 2028 afronden van de versterkingsopgave nog steeds het uitgangspunt is. En u ziet deze streefdatum als inspanningsverplichting voor de Nationaal Coördinator Groningen (hierna: NCG). Ook geeft u aan dat u daar samen met NCG op blijft sturen en monitoren. Echter, volgens de huidige planning van NCG zal de versterkingsopgave in uw gemeente pas in 2029 worden afgerond.

Ik constateer daarom dat u in grote mate afhankelijk bent van NCG en inmiddels weinig kunt bijsturen op de planning van de resterende versterkingsopgave. Ik beoordeel het PVA volgens het wettelijk kader. Nij Begun is echter aanleiding geweest voor aanvullend beleid. Daardoor heeft NCG nog meer extra taken en werkzaamheden gekregen. De staatssecretaris Herstel Groningen (hierna: SHG) Pagina 1 van 6

Staatstoezicht op de Mijnen Ons kenmerk SODM / 102804990

geeft duidelijk aan dat de versterkingsopgave een veiligheidsopgave is. En dat voor de bewoners en eigenaren van gebouwen in de versterkingsopgave de balans tussen snelheid, kwaliteit en comfort gevonden moet worden.1 De benodigde balans is naar mijn mening nog niet gevonden. Ik maak mij zorgen over de behaalde voortgang en de steeds verder uitlopende planning voor de resterende versterkingsopgave. Het bepalen, monitoren en bewaken van de balans is niet alleen een taak van NCG. Daarin heeft u ook een belangrijke taak en bent u medeverantwoordelijk voor het door NCG zo snel mogelijk laten realiseren van de versterkingsopgave. Voortvarendheid en snelheid zijn nodig om alle gebouwen in de versterkingsopgave zo snel mogelijk veilig en ‘op norm’ te kunnen verklaren. En ook om de bewoners en eigenaren van de te versterken gebouwen die pas later aan de beurt zijn, niet nog langer te laten wachten. De bewoners en eigenaren van alle gebouwen moeten zich zo snel mogelijk veilig voelen en veilig zijn. Actuele zaken De aardbeving in Zeerijp op 14 november 2025 heeft het gevoel van onveiligheid onder de mensen in Groningen weer vergroot. Deze beving maakte duidelijk dat er nog steeds een kans is op zwaardere aardbevingen.

In een recente brief aan de Tweede Kamer gaat de staatssecretaris Herstel Groningen hier ook op in.2 Dit onderstreept nogmaals het belang van een voortvarende versterking van de gebouwen in het aardbevingsgebied. Mijn bijzondere zorg gaat uit naar die bewoners die al heel lang op versterking wachten, de zogeheten ‘complexe dossiers'. NCG is samen met de SHG een programma gestart om langlopende en vastgelopen ‘complexe dossiers’ met voorrang vlot te trekken. Daarin krijgt het team ‘Impactvolle dossiers’ van NCG een wat andere positie dan het nu heeft. Dit programma steun ik. Bewoners van te langlopende of vastgelopen dossiers kunnen als laatste redmiddel bij de al in 2014 ingestelde Commissie Bijzondere Situaties of het in 2021 gestarte onafhankelijke en zelfstandige ‘Interventieteam Vastgelopen situaties’ terecht. Maar dat laatste redmiddel moet naar mijn mening zoveel mogelijk voorkomen worden door de ‘complexe dossiers’ nu voortvarend aan te pakken. Als gemeente kunt u ook een actieve rol hebben in het afronden van de ‘complexe dossiers’, bijvoorbeeld door NCG te ondersteunen bij het verder inventariseren en oplossen van deze dossiers. U geeft duidelijk aan aandacht te hebben voor ‘complexe dossiers’ en u brengt knelpunten actief in bij NCG om stagnatie te voorkomen. Het met voorrang oplossen van langlopende en vastgelopen dossiers zie ik daar graag aan toegevoegd.

In de ‘Staat van de veiligheid in verband met de voormalige winning uit het Groningen-gasveld’ rapporteer en adviseer ik in 2026 over de voortgang en planning voor de gehele versterkingsopgave. Dit zal ook input zijn voor het opstellen van de ‘Staat van Groningen en Noord-Drenthe’ in 2026 waarmee het Rijk en de regio de voortgang op de uitvoering van de maatregelen uit Nij Begun monitoren. Advies

1

Beleidsbrief Versterken van 24 januari 2025 aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal. 2 kamerstuk 33529, nr. 1343, van 24 november 2025. Pagina 2 van 6

Staatstoezicht op de Mijnen Ons kenmerk SODM / 102804990

In het door mij beoordeelde ontwerp PVA 2026 staat uw duidelijke oproep aan NCG om meer aandacht te geven aan de benodigde voortvarendheid en snelheid in de versterkingsopgave. U streeft ernaar de versterkingsopgave in uw gemeente in 2028 af te ronden. Dat ziet u ook als een inspanningsverplichting voor NCG. Vanuit het belang van de veiligheid onderschrijf ik uw oproep aan NCG. U geeft ook duidelijk aan aandacht te hebben voor ‘complexe dossiers’ en u brengt knelpunten in deze dossiers actief in bij NCG om stagnatie te voorkomen. In het vast te stellen PVA 2026 zie ik daar graag het met voorrang oplossen van langlopende en vastgelopen ‘complexe dossiers’ aan toegevoegd. Toetsingskader Ik ga hier eerst in op het wettelijk kader van de Tijdelijke Wet Groningen (hierna: TWG) en mijn rol als toezichthouder. Vervolgens geef ik het huidig beleid voor de versterkingsopgave aan dat ik ook meeneem in mijn advies.

Wettelijk kader Uit de TWG volgt dat de inspecteur-generaal der mijnen binnen zes weken na het verzoek van de gemeenteraad een advies uitbrengt over het ontwerp van het PVA.3 In het Besluit Tijdelijke wet Groningen (hierna: BTWG) zijn regels gesteld over de inhoud en reikwijdte van de advisering door de inspecteur-generaal der mijnen.4 De inspecteur-generaal der mijnen geeft een advies in relatie tot de veiligheid.5 De gemeenteraad kan alleen gemotiveerd afwijken van het advies van de inspecteur-generaal der mijnen bij de vaststelling van het PVA.6 Uit het wettelijk kader volgt dat ik beoordeel of een PVA: 1. voldoende gericht is op het zo snel mogelijk realiseren van de versterkingsopgave; en 2. voldoet aan de genoemde voorwaarden uit artikel 10c, tweede, derde of vierde lid, van het BTWG. Ik kijk daarbij naar wijzigingen van de scope van gebouwen en de planning van de versterkingsopgave binnen uw gemeente. In bijlage 1 geef ik meer uitleg over de voorwaarden die gelden voor het wijzigen van de scope en de planning. Huidig beleid Nij Begun is aanleiding geweest voor aanvullend beleid voor de uitvoering van werkzaamheden in de versterkingsopgave. In de beleidsbrief Versterken van 24 januari 20257 en in de kamerbrief voortgang herstel Groningen van 23 juni 20258 wordt daar het nodige over geschreven.

In de zogeheten Agenda voor Herstel werken de vijf versterkingsgemeenten, de provincie Groningen, NCG, het IMG, en het Rijk samen aan manieren om als één overheid proactief ondersteuning te bieden aan bewoners in het versterkingsgebied. De afhandeling van de aardbevingsproblematiek moet milder,

3 In dit geval betreft mijn advies de wijziging van het PVA voor 2025. 4 Artikel 10c en 10d van het Besluit Tijdelijke Wet Groningen.

5 Artikel 13g, derde lid, juncto vierde lid, van de Tijdelijke Wet Groningen. 6 Op grond van artikel 3:50 van de Algemene wet bestuursrecht.

7 Beleidsbrief Versterken van 24 januari 2025 aan de Voorzitter van de Tweede

Kamer der Staten-Generaal. 8 Voortgangsbrief Herstel-Groningen van 23 juni 2025 aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal. Pagina 3 van 6

Staatstoezicht op de Mijnen Ons kenmerk SODM / 102804990

menselijker en makkelijker worden voor de bewoners in het versterkingsgebied. Daarvoor heeft de SHG een aantal acties uitgezet en besluiten genomen. Daardoor kreeg NCG nog meer extra taken en werkzaamheden die invloed hebben op de voortgang en de planning van de resterende versterkingsopgave. De SHG geeft ook duidelijk aan dat de versterkingsopgave een veiligheidsopgave is. Dat snelheid daarin een grote rol speelt. En dat voor de bewoners en eigenaren van gebouwen in de versterkingsopgave de balans tussen snelheid, kwaliteit en comfort gevonden moet worden. Dit moet naar mijn mening ook gelden voor de vele bewoners en eigenaren die al erg lang wachten op het versterken van hun gebouw. In bijlage 1 geef ik meer uitleg over alle extra taken en werkzaamheden van NCG in de versterkingsopgave.

Bevindingen Mijn bevindingen baseer ik op uw ontwerp PVA 2026 en mijn eigen analyses van de behaalde voortgang en de planning van de resterende versterkingsopgave. In bijlage 2 staan een aantal overzichten met gegevens over de behaalde voortgang en de planning van de resterende versterkingsopgave. Daarin kunt u de aantallen adressen vinden die ik hierna in mijn bevindingen noem. Gebruikte datasets SodM maakt in dit advies gebruik van de door NCG online aan SodM beschikbaar gestelde datasets zoals die op 17 november beschikbaar waren:  NCG Brondata 17-11-2025 voor de behaalde voortgang.  MJVP versie 2025 november voor de resterende planning.  MJVP versie 2024 november voor het inzichtelijk maken van de ontwikkelingen. Scope De scope is volgens het ontwerp PVA 2026 in een jaar met 26 adressen toegenomen tot 3.372 adressen. Uit de door mij gebruikte datasets kom ik inmiddels op een totaal van 3.377 adressen. Ik kijk ook naar de reden van het aan de scope toevoegen van adressen. In het vierde kwartaal van 2024 heeft NCG 3 adressen vanwege een administratieve wijziging toegevoegd. In 2025 zijn door NCG 22 adressen via het Loket opname op verzoek toegevoegd. In het ontwerp PVA 2026 voegt u zelf geen adressen toe aan de scope. Ik maak daarom geen bezwaar tegen de uitbreiding van de scope.

In 2026 zal ik mij wel gaan verdiepen in de processen waarmee NCG nog steeds adressen aan de scope toevoegt. Voortgang Voor de totale scope van 3.377 adressen geeft de volgende figuur aan hoeveel adressen in welke fase zitten:

Pagina 4 van 6

Staatstoezicht op de Mijnen Ons kenmerk SODM / 102804990

Figuur 1: aantal adressen per fase Uit figuur 1 volgt dat er nog maximaal 736 adressen versterkt moeten worden. In de overzichten van bijlage 2 is te zien dat in het MJVP wordt gerekend met uiteindelijk 1.191 of wellicht 1.500 versterkte adressen. Daarvan zijn er volgens de Brondata inmiddels 576 versterkt. De verschillende datasets lopen niet helemaal synchroon en ook worden niet altijd alle mijlpalen tijdig ingevoerd. Daarom kunnen er ook beperkte verschillen in de aantallen optreden. Uit bovenstaande leid ik af dat er nog 615 tot 736 adressen te versterken zijn in uw gemeente. In 2025 zijn er tot nu toe 102 adressen tot mijlpaal 8 ‘Uitvoeringsplan gereed’ en 100 adressen tot mijlpaal 11 ‘Bouw gereed’ gebracht. In het MJVP stonden daarvoor in 2025 echter 221 respectievelijk 328 adressen gepland. Inmiddels is dat in het MJVP bijgesteld tot 165 respectievelijk 176 adressen. Uitgaande van de nu behaalde voortgang, verwacht ik niet dat de vorig jaar in het MJVP aangegeven planningen voor 2025 gehaald zullen worden. Voor de ‘Staat van de veiligheid in verband met de voormalige winning uit het Groningen-gasveld’ zal ik hier nader onderzoek naar doen. Planning Een jaar geleden zag het er nog naar uit dat de versterkingsopgave in uw gemeente, met een flinke versnelling in 2025 en 2026, in 2028 afgerond zou worden.

De geplande versnelling in 2025 is echter niet gerealiseerd en de planning is opgeschoven in de tijd. Voor 2026 heeft NCG nu 237 adressen voor mijlpaal 8 ‘Uitvoeringsplan gereed’, 242 adressen voor mijlpaal 10 ‘Bouw gestart’ en 212 adressen voor mijlpaal 11 ‘Bouw gereed’ in de planning van het MJVP staan. De versterkingsopgave wordt daarmee pas in 2029 afgerond. Gezien de trend van de afgelopen jaren, verwacht ik niet dat NCG de nu in het MJVP voor mijlpaal 11 in 2026 aangegeven planning zal halen.9 Ik heb geen opmerkingen op de prioritering, de volgorde van het beoordelen van de gebouwen. De meeste gebouwen zijn namelijk al beoordeeld. De resterende te

9 Zie bijlage 2: Overzicht 1: totale scope.

Pagina 5 van 6

Staatstoezicht op de Mijnen Ons kenmerk SODM / 102804990

beoordelen gebouwen staan op basis van een eerdere prioritering in de planning. Nieuw aan de scope toegevoegde gebouwen worden praktisch ingepland. De realisatie van de te versterken gebouwen wordt aansluitend praktisch en volgens de laatste inzichten en beleid gepland. Opmerkingen U geeft aan dat het ontwerp PVA 2026 is opgesteld in samenwerking met het lokale versterkingspunt van NCG. Des te meer waardeer ik het dat u in het ontwerp PVA 2026 aangeeft te blijven streven naar het zo snel mogelijk afronden van de versterkingsopgave in uw gemeente. Het is mij tegelijkertijd ook duidelijk dat u daarbij in grote mate afhankelijk bent van NCG. Afsluitend Ik ga ervanuit dat u mijn advies meeneemt bij het definitief maken van het PVA 2026. Ook verzoek ik u om mij het door de gemeenteraad van Midden-Groningen vastgesteld PVA 2026 toe te sturen. Of mij van de publicatie daarvan op de hoogte te stellen. Met vriendelijke groet,

Drs. F. Kiewiet de Jonge – Lulofs Directeur Centrale Expertise; Toezicht Groningen, Gasnetten, Olie- & gas en Wind op Zee

Pagina 6 van 6

Bijlage 1

Staatstoezicht op de Mijnen Ons kenmerk SODM / 102804990

Bijlage 1 In deze bijlage leg ik de voorwaarden voor de scope en planning voor de versterkingsopgave uit die volgen uit de TWG. Aansluitend geef ik aan welke extra taken Nationaal Coördinator Groningen (hierna: NCG) heeft volgens de TWG en het huidige beleid.

Voorwaarden scope In uw PVA rekent u net als NCG administratief met aantallen adressen en niet met aantallen gebouwen.10 De lijst van adressen waarmee de scope van de gebouwen in de versterkingsopgave wordt beschreven, kan om verschillende redenen wijzigen: 1.

Het risicoprofiel van een gebouw buiten de scope van de versterkingsopgave is door NGC verhoogd. Voorbeelden zijn o.a.: o Een gebouw waarvan de eigenaar zich heeft gemeld bij het Loket Opname op Verzoek (hierna: LOOV) en waarvoor NCG heeft besloten dat het gebouw misschien niet veilig is. o Een gebouw waarvoor het IMG voor een gebouw met een ‘normaal risicoprofiel’ een acuut onveilige situatie of een aantasting van de constructieve veiligheid vanwege schade heeft vastgesteld. o Een gebouw dat grote overeenkomsten heeft in opbouw en locatie met andere gebouwen in de versterkingsopgave met een ‘licht verhoogd risicoprofiel’ of ‘verhoogd risicoprofiel’. o Een gebouw dat constructief verbonden is aan een ander gebouw in de versterkingsopgave met een ‘licht verhoogd risicoprofiel’ of ‘verhoogd risicoprofiel’. 2. Adressen van een gebouw in de scope van de versterkingsopgave kunnen zijn gewijzigd of ontbraken op de lijst. Dit betreft administratieve wijzigingen, er wordt namelijk geen gebouw aan de scope toegevoegd. 3. Een gebouw met een normaal risicoprofiel wordt gemotiveerd door NCG of de gemeente met een aangepast PVA aan de scope van de versterkingsopgave toegevoegd. Hier kan gedacht worden aan: o Een gebouw dat grote overeenkomsten heeft in opbouw en locatie met andere gebouwen in de versterkingsopgave met een ‘normaal risicoprofiel’.

o Een gebouw dat constructief verbonden is aan een ander gebouw in de versterkingsopgave met een ‘normaal risicoprofiel’. o Een gebouw dat erg dicht naast een ander gebouw in de versterkingsopgave staat. Gebouwen die elkaar tijdens een aardbeving kunnen raken moeten, net als constructief verbonden gebouwen, als constructieve eenheid worden beoordeeld. NCG geeft een uitbreiding van de scope en/of een administratieve wijziging van de adreslijst tijdig door aan de gemeente om te verwerken in een aanpassing van het PVA. Ik ga ervanuit dat NCG de gemeente ook uitleg en de motivering voor de wijziging geeft. NCG neemt de uitbreiding van de scope van een aangepast PVA mee in de planning en werkzaamheden. In het PVA is daarvoor dan een motivering gegeven.

10

Een gebouw kan meerdere adressen bevatten, omgekeerd kan een adres ook meerdere gebouwen bevatten. Bijlage 1, pagina 1 van 3

Bijlage 1

Staatstoezicht op de Mijnen Ons kenmerk SODM / 102804990

Voorwaarden planning In de planning moet rekening gehouden worden met de risicoprofielen. In de TWG staat dat een gebouw met een hoger risicoprofiel eerder beoordeeld moet worden dan een gebouw met een lager risicoprofiel. Van deze basis prioritering kan worden afgeweken als: 1.

het geen onredelijke vertraging oplevert voor de versterking van gebouwen met een hoger risicoprofiel, en dit: a. de snelheid van de uitvoering van de meerjarige planning verhoogd; of b. het draagvlak voor de versterking vergroot.

NCG kan de gemeente een voorstel doen om af te wijken van de basis prioritering. De gemeente kan dit ook op eigen initiatief willen doen. De gemeente moet het afwijken van de basis prioritering in het PVA motiveren. Ik ga ervanuit dat NCG de gemeente ook uitleg en de motivering voor de wijziging geeft. Er is geen eis en ook geen streven meer om de versterkingsopgave in 2028 volledig af te ronden. Het volgende uitgangspunt voor de snelheid blijft wel van kracht: 2. De versterkingsopgave moet zo snel mogelijk gerealiseerd worden. De meerjarige planning van het MJVP en de bandbreedte voor de meerjarige planning die NCG in de Diepteanalyse van 2025 heeft aangegeven zijn daarin voor SodM leidend.

Extra taken en werkzaamheden in de versterkingsopgave De primaire taak van NCG is het ‘op norm’ beoordelen of versterken van gebouwen. De TWG biedt een eigenaar van een te versterken gebouw al enkele opties om extra werkzaamheden door NCG uit te laten voeren:  

De zogeheten koppelkansen, bijvoorbeeld een voorgenomen verbouwing of een aanbouw. Dat kan ook het herstellen van door IMG te vergoeden schade zijn.

Voorwaarde daarvoor is dat dit geen onredelijke vertraging geeft voor het ‘op norm’ versterken van dit gebouw of andere gebouwen in de versterkingsopgave. Nij Begun is aanleiding geweest voor aanvullend beleid voor de uitvoering van werkzaamheden in de versterkingsopgave. De afhandeling van de aardbevingsproblematiek moet milder, menselijker en makkelijker worden voor de bewoners in het versterkingsgebied. Dat geeft ook de volgende extra werkzaamheden in de versterkingsopgave: 



NCG heeft als taak een zwaar of middelzwaar te versterken woning volgens maatregel 28 te isoleren en, zo nodig, de ventilatie daarvoor aan te passen. NCG mag de eigenaar van een licht te versterken woning aanbieden om de woning volgens maatregel 29 te isoleren en, zo nodig, de ventilatie daarvoor aan te passen. NCG heeft voorafgaande aan dit besluit en na een proef ingeschat dat dit voor een adres de planvorming met 8 weken en de uitvoering met 3 weken verlengt. Maar dat de impact daarvan op de planning van de versterkingsopgave beperkt is. Bijlage 1, pagina 2 van 3

Bijlage 1

Staatstoezicht op de Mijnen Ons kenmerk SODM / 102804990



NCG kan voor een te versterken gebouw door het IMG voorgestelde maatregelen voor duurzaam herstel uitvoeren. Duurzaam herstel betreft verbeteringen aan de constructie van een gebouw om de kans op nieuwe schade te verkleinen. Daar zijn aanvullende voorwaarden aan verbonden.

De extra taken en werkzaamheden voor NCG zijn van invloed op de voortgang en planning van de versterkingsopgave. Een bewoner of eigenaar komt daardoor ook voor veel keuzes te staan en accepteert wellicht een latere oplevering van het te versterken en verbeteren gebouw. De vertraging heeft echter ook gevolgen voor de bewoners en eigenaren van te versterken gebouwen die nog niet aan de beurt zijn en daardoor nog langer moeten wachten. De staatssecretaris Herstel Groningen geeft duidelijk aan dat de versterkingsopgave een veiligheidsopgave is. Dat snelheid daarin een grote rol speelt. En dat voor de bewoners en eigenaren van gebouwen in de versterkingsopgave de balans tussen snelheid, kwaliteit en comfort gevonden moet worden.

Bijlage 1, pagina 3 van 3

Bijlage 2

Staatstoezicht op de Mijnen Ons kenmerk SODM / 102804990

Overzicht 1: totale scope

Bijlage 2, pagina 1 van 3

Bijlage 2

Staatstoezicht op de Mijnen Ons kenmerk SODM / 102804990

Overzicht 2: aangevulde scope

Bijlage 2, pagina 2 van 3

Bijlage 2

Staatstoezicht op de Mijnen Ons kenmerk SODM / 102804990

Overzicht 3: Behaalde en MJVP geplande mijlpaal 8 en 10 vanaf 2020

Bijlage 2, pagina 3 van 3