RB 07 1 Bijlage 1 Leidraad maatschappelijk rendement zonneparken Midden-Groningen

Maatschappelijk rendement uit zonneparken in Midden-Groningen Op 28 november 2019 is de beleidsnotitie ‘Zonneparken Midden-Groningen’ vastgesteld door de gemeenteraad van Midden-Groningen. In de notitie staat dat maatschappelijk draagvlak bijdraagt aan de kansrijkheid van het ontwikkelen van duurzame energie en dat daarbij zowel omgevingsparticipatie als financiële participatie/compensatie een voorwaarde is. Om de omgevingsparticipatie te borgen is een uitgebreide maatwerkmethode opgesteld, deze wordt nu toegepast bij meerdere initiatieven. U bent belanghebbende in een zonnepark-initiatief in de gemeente Midden-Groningen. Hieronder leest u over gedeeld lokaal eigendom, de alternatieven hiervan en hoe deze maatschappelijk rendement kunnen opleveren voor Midden-Groningen. Maatschappelijk rendement Onder maatschappelijk rendement verstaan we dat er waardevermeerdering wordt gerealiseerd voor het gebied, de leefbaarheid en de omwonenden op het gebied van duurzaamheid. Door lokaal eigendom of als dit niet lukt door financiële compensatie. Dit gaat dus niet om de landschappelijke inpassing van een zonnepark. Wij vinden het van belang dat niet alleen initiatiefnemers profiteren van de zonneparken maar dat de omgeving ook mee profiteert.

Als het creëren van lokaal eigendom niet lukt is compensatie essentieel om de maatschappelijke uitvoerbaarheid in een ruimtelijke procedure te borgen. Lokaal eigendom Wij vinden het belangrijk dat omwonenden en belanghebbenden kunnen meebeslissen in en profiteren van een grootschalig zonnepark project. Daarom streven we naar het uitgangspunt van 50% lokaal eigendom bij zonneparken. Dit is in lijn met het Klimaatakkoord. Onder lokaal eigendom of (mede-)eigenaarschap bij duurzame energieprojecten wordt verstaan, het risicodragend (mede)ontwikkelen en exploiteren van die energieprojecten door lokale partijen - te weten een (nog op te richten) coöperatie ofwel een groep particulieren of omwonenden - met het oogmerk de opbrengsten ervan ook weer lokaal in te zetten voor CO2-reductie, lastenverlichting en leefbaarheid. Bij lokaal eigendom zal (een deel van) een zonnepark in eigendom zijn van een coöperatie waarvan het lidmaatschap open staat voor alle lokale inwoners en ondernemers. Dat betekent dat zowel de lusten als de lasten lokaal geborgd zijn, evenals het zeggenschap en de beslissingsbevoegdheid. Voor het creëren van lokaal eigendom kan bijvoorbeeld samengewerkt worden met een energiecoöperatie. Financiële participatie We realiseren ons dat 50% lokaal eigendom niet altijd haalbaar is. Daarom hebben we voorgesorteerd op een tweede optie.

Een leidraad voor waardevermeerdering van MiddenGroningen. Deze leidraad is gebaseerd op breed onderzoek van de gemeente Westerwolde en de provincie Groningen. Op basis van berekeningen van bestaande projecten en cijfers uit openbare stukken is een voorbeeld-businesscase gemaakt van een standaard zonnepark. Vervolgens is uiteengezet en uitgewerkt welke fondsbedragen en wat voor looptijd hier logischerwijs uit voortvloeien. Deze opbouw – hoogte/duur bijdrage, afgezet tegen vermogen zonnepark - wordt door de hele provincie als gangbaar aangemerkt.

Deze leidraad heeft drie doelen: 1. Meerwaarde voor omwonenden en omliggend gebied creëren Wij vinden het cruciaal dat een zonnepark iets toevoegt aan het gebied, de leefbaarheid en voor de inwoners. Als gedeeld lokaal eigendom niet mogelijk is, dient er gecompenseerd te worden. Met deze compensatie kunnen huizen verduurzaamd worden of kan de leefbaarheid in hun buurt worden geoptimaliseerd. Ook kan de biodiversiteit in het omliggende gebied vergroot worden en/of culturele of recreatieve aspecten in de gemeente worden versterkt. 2. Economische en innovatie koppelkansen benutten Als er een zonnepark gerealiseerd wordt willen we dat deze ontwikkeling aangegrepen wordt om andere ontwikkelingen te ondersteunen. Door kansen te koppelen, zijn ze van meerwaarde voor bijvoorbeeld de werkgelegenheid, innovatieve projecten en/of energieopslag. Denk aan een samenwerking met BWRI of een project met een onderwijsinstelling. 3. Vliegwieleffect aanjagen We staan met z’n allen voor een enorme opgave, namelijk de energietransitie in MiddenGroningen. Daarom zetten we een gebiedsfonds op. Met het geld uit dit gebiedsfonds ondersteunen en (mede-)ontwikkelen we projecten om Midden-Groningen te verduurzamen. Het gebiedsfonds kan op dit gebied dus een aanjagende werking hebben. Het gebiedsfonds zal in de komende tijd opgezet worden.

Op die manier heeft de in gebruik name van zonneparken in Midden-Groningen een vliegwieleffect op het verduurzamen van de hele gemeente. En kunnen veel mensen profiteren van de ontwikkeling van grootschalige zonneparken en blijven de revenuen niet alleen bij de projectontwikkelaars en grote bedrijven. Fondsbedragen Er wordt gerekend met een bijdrage gebaseerd op het opgestelde vermogen in MWp (megawattpiek) per jaar, over een looptijd van 15 jaar. Grote zonneparken leveren vanwege de schaalvoordelen meer winst per MWp op dan de kleine(re) parken. Daarom wordt er gerekend met een staffel. Wij gaan ervan uit dat, indien er geen sprake is van lokaal eigendom, er een substantieel deel van de winst ten goede komt van de doelen die gesteld zijn in de leidraad. Als een initiatief lokaal eigendom heeft wordt dit aandeel in mindering gebracht op de compensatie. Mocht er twijfel zijn over de businesscase van een ontwikkelaar, dan kan deze door een externe deskundige nagerekend worden. Voordat de omgevingsvergunning kan worden aangevraagd moeten de afspraken zijn vastgelegd in een samenwerkingsovereenkomst. Wanneer een park is aangesloten en stroom gaat leveren begint het moment waarop de ontwikkelaar een financiële bijdrage levert aan het gebiedsfonds.

De te hanteren fondsbedragen staan in onderstaand schema vermeld. Vermogen zonnepark 0-5 MWp 6-10 MWp 11-20 MWp 21-50 MWp >50 MWp

Vergoeding per MWp per jaar Alleen lokaal eigendom € 1.500,€ 2.500 € 3.000,€ 5.000,-

Wanneer bij een plan voor een zonnepark meekoppelkansen aanwezig zijn - te denken valt aan ontwikkeling van natuur of realisatie van nieuwe infrastructuur - wat ten goede komt aan de lokale omgeving, bestaat de mogelijkheid om een korting te geven op de bijdrage aan het gebiedsfonds. Deze korting is gebaseerd op de reeds gedane investeringen. Daarom moet per verzoek bepaald worden wat de hoogte is van de korting die gegeven kan worden. Wat resulteert in maatwerk per aanvraag wanneer er potentiële meekoppelkansen in en rond het plangebied aan de orde zijn. Rekenvoorbeelden De onderstaande formule in de rekenvoorbeelden verduidelijkt de totstandkoming van de uiteindelijke hoogte van de bijdrage aan het gebiedsfonds: Voorbeeld 1: Er wordt een zonnepark van 20 MWp ontwikkeld. 2 MWp wordt lokaal eigendom van een energiecoöperatie, dit is 20% van de in het Klimaatakkoord genoemde 50%. De compensatie wordt berekend op basis van 20 MWp (€ 2.500,- per MWp per jaar). Hierop wordt het percentage lokaal eigendom in mindering gebracht, zodat de compensatie € 2.000,- per MWp per jaar bedraagt. De compensatie voor het park is dus 20 x € 2.000,-= € 40.000,- per jaar. Over de looptijd van 15 jaar is dit € 600.000,-. Bij dit zonnepark zijn kansen voor een smart grid voor omliggende woningen. Met de opbrengsten die bijgedragen zijn aan het gebiedsfonds kan dit (gedeeltelijk) gefinancierd worden.

Voorbeeld 2: Bij een ander zonnepark wordt 60 MWp ontwikkeld. 10 MWp wordt lokaal eigendom van een energiecoöperatie, dit is 33,3% van de in het Klimaatakkoord genoemde 50%. De compensatie wordt berekend op basis van 60 MWp (€ 5.000,- per MWp per jaar). Hierop wordt het percentage lokaal eigendom in mindering gebracht, zodat de compensatie ongeveer € 3.333,- per MWp per jaar bedraagt. De compensatie voor het park is dus 60 x € 3.333,-= +-€ 200.000,- per jaar. Over de looptijd van 15 jaar is dit € 3.000.000,-. Bij dit zonnepark zijn er kansen voor recreatie, werkgelegenheid en verduurzaming van de huizen. Hier wordt rechtstreeks een substantieel deel van de revenuen in geïnvesteerd (korting: in mindering te brengen op totale bijdrage aan het gebiedsfonds) en de rest gaat naar het gebiedsfonds. Conclusie Wanneer grootschalige zonneparken worden gerealiseerd is een voorwaarde in het beleid dat er sprake is van gedeeltelijk (50%) lokaal eigendom. Indien dit niet aan de orde is, moet de ontwikkelaar een bijdrage leveren aan het gebiedsfonds. Dit gebiedsfonds ziet toe op financiële ondersteuning van (soortgelijke) verduurzamings- en/of leefbaarheidsinitiatieven in de gemeente.

De financiële bijdragen vanuit de zonneparken komen ten goede aan verduurzamings- en/of leefbaarheidsinitiatieven in de gemeente. Zodat er naast ruimtelijke druk en (sociale) impact ook een maatschappelijk rendement verkregen kan worden. De opbrengsten van het zonnepark worden op deze manier gedeeld met en verdeeld onder de inwoners. Bovendien compenseert de ontwikkelaar hiermee de winsten met de lokale gemeenschap, zodat zij ook kunnen profiteren van het zonnepark in hun directe omgeving.