Presentatie Raad 20210923 Def

Raad 23 september 2021

Midden-Groningen in z’n regio: ontwikkelingen in samenhang

Wat behandelen? • Context • Ontwikkelingen

• Bestuursakkoord 6-11-2020 • Novi Groningen • Toekomstagenda • Verstedelijkingsstrategie (kort) • NPG/Toukomst • Regiodeal Oost-Groningen

2

• Verstedelijkingsstrategie in grotere context: kansen! • Hoe verhoudt zich dat: • Met acht accenten • Met wens dat rijk en provincie zich meer sterk maken voor MG

• Conclusies en aanbevelingen

Midden-Groningen: ontwikkelingen in samenhang

Raad 23 september 2021

Opfrissen: evenwicht • Allereerst evenwicht in eigen gemeente • Daar zijn, gezien de specifieke situatie van MG, het rijk en provincie heel belangrijk in • Voor een EVENWICHTIGER MG moet ook het EVENWICHT tussen MG en de regio verbeteren: dat vergt samenwerking en daarin van de kant van MG een heldere koers!

3

Midden-Groningen: ontwikkelingen in samenhang

Raad 23 september 2021

Even opfissen: 8 focuspunten, 8 accenten In raad aan de orde geweest in voorjaar 2019 • Nationaal Programma Groningen

• De ontwikkeling van de A7/N33

• De relatie met de stad (en provincie)

• Het sociaal domein, dat ook in andere gemeenten ruimschoots speelt

• Herijking van de Regiovisie GroningenAssen

• Gaswinning, mijnbouw en windenergie

• De ontwikkeling van Groeningen

• Brugfunctie invullen naar Oost-Groningen

4

Midden-Groningen: ontwikkelingen in samenhang

Raad 23 september 2021

Opfrissen • Nationaal Programma Groningen

• De ontwikkeling van de A7/N33

• Nieuw structureel perspectief

• MG centraler en aantrekkelijker als vestigingsplaats

• De relatie met de stad (en provincie)

• Het sociaal domein, dat ook in andere gemeenten ruimschoots speelt

• Wonen, werkgelegenheid en aansluiten bij lobbykracht stad

• Herijking van de Regiovisie Groningen-Assen • Doorbreken cirkel zuid-west-noord-oost

• De ontwikkeling van Groeningen • Van belang voor economie en recreatie- en toerisme

5

• Gezamenlijk optrekken en relatie NPG

• Gaswinning, mijnbouw en windenergie • Versterking zou niet bevochten hoeven te worden

• Brugfunctie invullen naar Oost-Groningen • MG kan katalysatorrol vervullen tussen stad en ommeland

Midden-Groningen: ontwikkelingen in samenhang

Raad 23 september 2021

Vanaf laatste kwartaal 2020: heel veel ontwikkelingen • Bestuursakkoord 06-11-2020 • Onderhandelingen Toekomstagenda. NOVI bleek noodzakelijk vehikel. • MG in NOVI-gebied Groningen • Verstedelijkingsstrategie in RGA

6

• Lokaal programma NPG • Eerste 20 NPG-projecten • Eerste contouren en uitvoeringsagenda Regiodeal OostGroningen • Bestuurlijke instemming advies Toukomstpanel.

Midden-Groningen: ontwikkelingen in samenhang

Raad 23 september 2021

Bestuursakkoord: 6-11-2020: • Omvang 1,42 miljard, met enige cofinanciering vanuit Regio (NPG)

7

Bedoeld voor: • Versnelling versterkingsoperatie (w.o. ook inpassingskosten, verbeteren openbare ruimte, tekort batch 1588 en schrijnende situaties) • En investeren in duurzame toekomst van de provincie.

Midden-Groningen: ontwikkelingen in samenhang

Raad 23 september 2021

Toekomstagenda (met MG wanneer MG zou uitmaken van NOVI-Groningen) • 06112020: bestuurlijke afspraken • Toen afgesproken dat naast de investeringen in woningen en integrale programma’s nadere bestuurlijke afspraken worden gemaakt op kabinetsniveau, waarin Rijk en Regio samenwerken aan een Toekomstagenda Groningen

8

• Deze Toekomstagenda beoogt de economische en duurzame ontwikkeling van de regio • De beschikbare middelen, expertise en samenwerking zo effectief mogelijk in zetten, in samenhang met beleid van de verschillende overheden via de ontwikkeling van Groningen als NOVI-gebied en het NPG. • Dekking: Bestuursakkoord en Europa

Midden-Groningen: ontwikkelingen in samenhang

Raad 23 september 2021

Toekomstagenda: Drie lijnen • Woningbouw en leefbaarheid versterken • Groningen koploper energietransitie

9

• Versterken van het vestigingsklimaat voor een stabiele regionale economie

Midden-Groningen: ontwikkelingen in samenhang

Raad 23 september 2021

Toekomstagenda: woningbouw en leefbaarheid • Kwetsbare wijken – wijkvernieuwing

• Krimp • Rijk en regio (R&R) spreken af gezamenlijk de Groningse krimpproblematiek in OostGroningen, Eemsdelta en Het Hogeland mee te nemen in de uitvoeringsagenda Groningen

• Woningbouw stad

10

• In kwetsbare gebieden: integrale aanpak met zowel aandacht voor de fysieke (herstructurering, aardgasvrij) als de sociale aspecten (soc-ec. status bewoners, veiligheid, economie)

• Sociaal domein

• In stad en regio is sprake van bovengemiddelde armoede en kansenongelijkheid. Dat vereist innovatieve aanpakken

Midden-Groningen: ontwikkelingen in samenhang

Raad 23 september 2021

Toekomstagenda: Woningbouw-leefbaarheid en MG • De regio zal vanuit het NPG, de regiodeal Oost-Groningen, transitiefonds particuliere woningvoorraad en gemeentelijk RO budget waar mogelijk co-financieren • R&R verkennen welke voorzieningen in stand moeten blijven om een basisvoorzieningenniveau te garanderen, en welke instrumenten/middelen daarvoor nodig zijn. Hier ligt een koppeling met bijv. de NOVI.

11

• Afspraken over de uitvoering van de verstedelijkingsstrategie in de Regio Groningen-Assen • Aandacht voor stedelijke gebieden in Groningen, met name Groningen-Noord, Beijum, Leeuwenborg, Hoogezand en Sappemeer (gebiedsgerichte aanpak met zoeken naar synergie en koppelkansen

Midden-Groningen: ontwikkelingen in samenhang

Raad 23 september 2021

Toekomstagenda: Regionale Economie • De grote transities moeten maatschappelijk en economisch renderen. Daarom een gerichte versterking van de regionale economie, gekoppeld aan opgaven zoals de verduurzaming van de agrarische sector, innovatie van het MKB en een modernisering van de arbeidsmarkt. Die transities bieden kansen voor nieuwe economie

12

Focus op: • Opleidingen en Arbeidsmarkt • MKB • Sterke sectoren: Energie, Healthy Ageing, Digitalisering en Chemie

Midden-Groningen: ontwikkelingen in samenhang

Raad 23 september 2021

Toekomstagenda: Energietransitie • Investeringsplan waterstof: ook voor bestaande industrie • Verduurzaming industrie: geen CO2 uitstoot meer in 2050

13

• Warmte transitie: o.a. aandacht voor aardgasvrije wijken. In dit kader wil men 18,3 miljoen naar bevingsgebied waarvan 4 miljoen naar Steendam en Tjuchem

Midden-Groningen: ontwikkelingen in samenhang

Raad 23 september 2021

Nationale Omgevingsvisie (NOVI) • NOVI is gericht op de grote opgaven waardoor de ruimtelijke inrichting van Nederland de komende dertig jaar sterk zal veranderen.

14

• In de zgn. NOVI-gebieden komen veel van deze veranderingen samen. • Er zijn 8 NOVI-gebieden aangewezen in ons land, w.o. NOVI-Groningen • R&R werken op een programmatische wijze samen aan een gebiedsgerichte verdieping en aanpak.

Midden-Groningen: ontwikkelingen in samenhang

Raad 23 september 2021

NOVI: Ambitie / Doel • Groei van de werkgelegenheid:

• opleiden, omscholen en bijscholen om kansen op werkgelegenheid te creëren;

• Verhoging van de leefkwaliteit:

• hier bedoeld als het geheel van fysieke, sociale, culturele, economische en milieukenmerken van de leefomgeving;

• Optimale connectiviteit en bereikbaarheid, zowel digitaal als fysiek.

15

Daarmee bijdragend aan 4 nationale prioriteiten: • Ruimte voor (en bijdragen aan) klimaatadaptatie en energietransitie; • Duurzaam economisch groeipotentieel; • Sterke en gezonde steden en regio’s; • Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied

Midden-Groningen: ontwikkelingen in samenhang

Raad 23 september 2021

Eén van de acht is Novi-gebied Groningen, met MG! • NOVI-Groningen is gebied tussen stad Groningen, Hoogezand en Sappemeer, Delfzijl en Eemshaven. • Grote ruimtelijke opgaven en economische kansen gebundeld in NOVI-gebied: Transities, energie, waterstof, landbouw die groot effect hebben op ec. ontwikkeling, vestigingsklimaat en maatschappelijke uitdagingen. Allemaal opgaven naast de urgentie van de versterkings-opgave. Dat alles vergt gezamenlijke aanpak van R&R in een zgn. NOVI-gebiedsbenadering. • Er is een Plan van Aanpak dat nu in samenhang met Toekomstvisie wordt uitgewerkt.

16

Midden-Groningen: ontwikkelingen in samenhang

Raad 23 september 2021

NOVI: Meerwaarde NOVI-gebied • Het concretiseert de grote fysiekruimtelijke transities en opgaven waar dit NOVI-gebied mee aan slag moet, mede in het licht van de Toekomst-agenda Groningen. • Van groot belang dat MG in dit gebied is opgenomen!

17

• Via gezamenlijke, integrale aansturing komen tot het versnellen van de realisatie van de gestelde ambities en doelen. Dit moet gebeuren door:

• Bundeling van opgaven; • Versnelling van besluitvorming; • Ontwikkeling van partnerships (o.a. gericht op de uitvoering).

Midden-Groningen: ontwikkelingen in samenhang

Raad 23 september 2021

NOVI-Groningen: Opgaven • Energietransitie • Innovatieve economie en toekomstbestendige landbouw • Verstedelijking en krimp

18

• Opgaven gebaseerd op de eerder genoemde doelen

Midden-Groningen: ontwikkelingen in samenhang

Raad 23 september 2021

NOVI-Groningen: Opgaven • Energietransitie: o.a. • Uitbreiding capaciteit TenneT/Enexis, • Warmtetransitie, restwarmte • Waterstof i.p.v. aardgaseconomie

19

• Innovatieve economie etc.: o.a. • Energie, Healthy Ageing (campus) Digitalisering • w.b. MG: innovatieve maakindustrie en strategische ligging aan de transportcorridor A7 richting Duitsland en Scandinavië

Midden-Groningen: ontwikkelingen in samenhang

Raad 23 september 2021

NOVI-Groningen: Opgaven • Verstedelijking en krimp • Woondeal stad • Verstedelijkingsopgave-2040 (RGA) • Bereikbaarheid • Herstructurering, o.a. in stad en in H&S

20

• Aardgasvrije wijken • Krimp (druk op voorzieningen en opgaven woningmarkt • Verbeterde bereikbaarheid (regionaal, met Randstad en Duitsland)

Midden-Groningen: ontwikkelingen in samenhang

Raad 23 september 2021

Verstedelijkingsstrategie: • Waar gaan we woningen bouwen en wat betekent dat voor opgaven op gebied van mobiliteit, werken, ruimtelijke kwaliteit, groen, leefbaarheid etc.

21

Midden-Groningen: ontwikkelingen in samenhang

Raad 23 september 2021

Verstedelijkingsstrategie: ontwikkelprincipes 1. Bestaand stedelijk gebied versterken 2. Agglomeratiekracht vergroten 3. Polycentrische ontwikkeling stimuleren

22

4. Mobiliteit in balans 5. Proportioneel en passend 6. Hefboom voor herstructurering 7. Samenwerken aan een duurzame regio

Midden-Groningen: ontwikkelingen in samenhang

Raad 23 september 2021

Nationaal Programma Groningen: nu al >29 m In uitvoering: • 12 projecten: 13 mln • Leefbaarheid 7 mln • Warmtetransitie: 6 mln

23

Aangevraagd in 2021: • 15 projecten: 16,1 mln

• Leefbaarheid /herstructurering: 5,9 mln • Sociaal: 9,2 mln • Onderwijs: 1 mln

Met provincie: • 2 projecten: 2 mln

Midden-Groningen: ontwikkelingen in samenhang

Raad 23 september 2021

NPG Toukomst (mogelijkheden o.b.v. conceptadvies panel) • 2 parapluprojecten:

• Landschapswerkplaats (30 mln): integrale samenwerking op vlak van landschap met 8,1 voor laagveengebied GroningenSchildmeer • Roemte: tbv initiatieven, die provincie aantrekkelijker maken om te wonen, werken, recreëren, o.a. met benutten van leegstaand erfgoed (22,5 mln)

24

• Ons verhoal: • Sterkere kleinere musea (2 mln); • Alle informatie en verhalen over Groningen in één app (2 mln); • De Barst en Aardbeving beleving (6 mln).

Midden-Groningen: ontwikkelingen in samenhang

Raad 23 september 2021

NPG Toukomst (mogelijkheden o.b.v. conceptadvies panel) • Mobiele, educatieve toekomstwerkplaats voor jonge Groningers (475.000) • Stee(vast) in de regio Ontmoetingsplek voor toerist, ondernemer en inwoner. Startbudget (1 ton) voor het eerste project, Aletta Huis van Stee(vast). Initiatiefnemers dienen ook te investeren eigen tijd en geld. • Een kansrijke generatie: de toekomst van Groningen (2 miljoen). Een aanvulling op Tijd voor Toekomst. Vindt men heel belangrijk.

25

• Waterstofbanen in maakindustrie (5 m) • Kansen voor Kinderen uit gezinnen in armoede (5 m): richt zich op 50 gezinnen per gemeente • Iedere stad en elk dorp in Groningen een eigen voedseltuin (4 ton); • Nieuwe democratie in Groningen: ‘Steendammen’ (25.000 als extra impuls).

Midden-Groningen: ontwikkelingen in samenhang

Raad 23 september 2021

Regiodeal Oost-Groningen: relaties • In regiodeal is MG kleine speler; • Omvang 30 miljoen. Getalsmatig aandeel MG: 7%

26

• MG kan brugfunctie vervullen door relaties te leggen met: • NPG: zwaluwstaarten, bijv. extra tijd voor talent • Toekomstagenda: krimp

Midden-Groningen: ontwikkelingen in samenhang

Raad 23 september 2021

Relatie met de 8 accenten: NPG • NPG: ruim 20 mln van 71,25 mln aan ruimte benut. Daarnaast 9 mln uit andere NPG-potten en 2 mln uit thematisch; • Nog mogelijkheden in Toukomst, thematisch en zwaluwstaarten

27

Midden-Groningen: ontwikkelingen in samenhang

Raad 23 september 2021

Relatie met de 8 accenten: Relatie met stad versterken • Is effectief terug te vinden in: • NPG (onderzoek A7 / landschap – Groeningen) • MG plek in NOVI, Toekomstagenda (herstructurering) en verstedelijkingsstrategie • Meeliften met lobbykracht stad

28

Midden-Groningen: ontwikkelingen in samenhang

Raad 23 september 2021

Relatie met de 8 accenten: herijking van RGA • RGA: Doorbreken cirkel zuidwest-noord-oost • Spoort verstedelijkingsstrategie mee • Noodzaak van herstructurering wordt erkend

29

Midden-Groningen: ontwikkelingen in samenhang

Raad 23 september 2021

Relatie met de 8 accenten: Ontwikkeling Groeningen • Groeningen: Van belang voor economie en recreatieen toerisme • Is nu programma onder RGA; • Ligt link met gezamenlijk A7 ca. onderzoek met stad • Landschapsatelier Toukomst

30

Midden-Groningen: ontwikkelingen in samenhang

Raad 23 september 2021

Relatie met de 8 accenten: Ontwikkeling A7 - corridor • A7/N33: MG centraler en aantrekkelijker als vestigingsplaats

• Er lopen nu twee onderzoeken • Plek in Lokaal programma MG • Plek in PvA NOVI • Verbindingen ook belangrijk bij verstedelijkingsstrategie

31

Midden-Groningen: ontwikkelingen in samenhang

Raad 23 september 2021

Relatie met de 8 accenten: Sociaal Domein • Sociaal domein: Gezamenlijk optrekken en relatie NPG

• Nu ca. voor 9 mln aan projecten lokaal programma; • Zitten ook elementen in Toukomst • Herstructurering koppelen aan aanpak sociale achterstanden • Meer afstemming met stad en andere gemeenten én provincie • Krijgt ook aandacht in Toekomstagenda

32

Midden-Groningen: ontwikkelingen in samenhang

Raad 23 september 2021

Relatie met de 8 accenten: Opeenstapeling Gaswinning, Mijnbouw en Windenergie

• Opeenstapeling: Versterking zou niet bevochten hoeven te worden • Aanvullende afspraken over versterking, bestuursakkoord (6-11-2020) • Toekomstagenda, NOVI

33

Midden-Groningen: ontwikkelingen in samenhang

Raad 23 september 2021

Relatie met de 8 accenten: Brugfunctie invullen naar OostGroningen

• MG kan katalysatorrol vervullen tussen stad en ommeland

• Regiodeal • Regiodeal laten aanhaken bij NPG • A7-onderzoeken • Toekomstagenda

34

Midden-Groningen: ontwikkelingen in samenhang

Raad 23 september 2021

Conclusie • Grote stappen gezet op het terrein van de 8 accenten • MG krijgt met heel veel investeringen te maken (geen vergelijking met verleden mogelijk) • Totaal investeringsniveau kan wel eens meer dan 150/200 miljoen zijn. • Ook kunnen particulieren veel doen.

35

• Lijn van aansluiten bij centrum provincie en meedoen aan strategische discussies is van heel groot belang. • MG verschuift van meer op beheer gericht naar ontwikkelingsgericht. Heeft consequenties voor organisatie.

Midden-Groningen: ontwikkelingen in samenhang

Raad 23 september 2021

Aanbeveling • Koppelen en verbinden

36

• MG heeft meer kansen dan haar voorgangers ooit gehad hebben. Het gaat nu om het slim koppelen. Bijv. verstedelijkingsstrategie en herstructurering, met NPG, met bedrijven en leefbaarheid

Midden-Groningen: ontwikkelingen in samenhang

Raad 23 september 2021

Vragen? Discussie!

37

Midden-Groningen: ontwikkelingen in samenhang

Raad 23 september 2021