Jaarverslag en jaarrekening 2025 GGD Groningen

Gemeenschappelijke regeling GGD Groningen JAARVERSLAG & JAARREKENING 2025

Gemeenschappelijke regeling GGD Groningen – Jaarverslag en Jaarrekening 2025

1. Voorwoord In deze jaarstukken 2025 (jaarverslag en jaarrekening) informeren wij u over de inhoudelijke en financiële ontwikkelingen binnen GGD Groningen. Vanaf 1 januari 2025 is de RIGG geen onderdeel meer van deze Gemeenschappelijke Regeling en daarom ook niet meer in de realisatie verwerkt. Ook in 2025 heeft GGD Groningen onder het motto ‘Alle Groningers gezond’ weer volop ingezet op het bijdragen aan de gezondheid van de inwoners in onze provincie. Dat deden we in nauwe samenwerking met de gemeenten als onze primaire opdrachtgevers, en in diverse netwerken van zorg en gezondheid in onze provincie, waaronder ‘Gezond Groningen’. Samen werken aan gezondheid: dat is ook wat centraal staat in de Landelijke nota gezondheidsbeleid 2025-2028, die eind 2025 is verschenen. De landelijke nota bevat 5 hoofdthema’s: kansrijk opgroeien, terugdringen van gezondheidsachterstanden, mentale gezondheid, vitaal ouder worden en gezonde leefomgeving. Deze thema’s zijn ook volop van belang in onze provincie. De duurzame inzet van GGD Groningen op publieke gezondheid is dan ook nodig. Wij sluiten het jaar af met een positief totaalresultaat van € 194.000 euro. Dat resultaat is mede het gevolg van de inkomsten in het kader van de covid-vaccinatiecampagne 2025. Daarnaast is het budget dat is bestemd voor de ICT-ontvlechting nog niet geheel uitgegeven.

Een deel van die kosten zal in 2026 alsnog komen. Het jaar 2025 was een bewogen jaar. Ik noem 3 belangrijke zaken uit een veelheid van ontwikkelingen. Als eerste hadden we te maken met druk op de taakuitvoering van de jeugdgezondheidszorg en de maatregelen die zijn genomen om de beschikbare middelen en de wettelijke verplichtingen binnen het programma ‘Gezond en veilig opgroeien’ zo veel mogelijk in balans te brengen. Verder was 2025 het jaar van de ontvlechting van de ICT van de GGD uit de gemeente Groningen die per 31 december 2025 grotendeels is gerealiseerd. Ten slotte is in 2025 met de besluitvorming in het Algemeen Bestuur een traject afgerond om te komen tot structurele bezuiniging op GGD Groningen. Die bezuiniging € 397.000 betreft de begroting 2026 en verder.

Jaap Koopman Directeur Publieke Gezondheid GGD Groningen

2

Gemeenschappelijke regeling GGD Groningen – Jaarverslag en Jaarrekening 2025

Inhoudsopgave 1.

Voorwoord ............................................................................................................................. 2

2.

Jaarverslag ............................................................................................................................. 4 2.1

Gezond en veilig opgroeien (JGZ) ............................................................................................................................... 4

2.2

Gezondheid beschermen en bevorderen ................................................................................................................... 6

2.3

Adviseren over gezonde wijken, dorpen en steden ................................................................................................. 18

2.4

Inspecteren en adviseren van locaties ter bevordering van kwaliteit, veiligheid en hygiëne .................................. 26

2.5

Bedrijfsvoering ......................................................................................................................................................... 28

Paragrafen ............................................................................................................................33

3

3.1

Paragraaf: Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................................................. 33

3.2

Paragraaf: Financiering........................................................................................................................................ 39

3.3

Paragraaf: Bedrijfsvoering ........................................................................................................................................ 40

3.4

Paragraaf: Openbaarheid ......................................................................................................................................... 42

4. Jaarrekening 2025 ......................................................................................................................43 4.1

Overzicht van baten en lasten .................................................................................................................................. 43

4.2

Toelichting overzicht van baten en lasten ................................................................................................................ 44

4.3

Toelichting deelprogramma’s ................................................................................................................................... 45

4.4

Toelichting deelprogramma RIGG ............................................................................................................................ 50

4.5

Overzicht incidentele baten en lasten ...................................................................................................................... 50

Balans...................................................................................................................................51

5

5.1

Activa ........................................................................................................................................................................ 51

5.2

Passiva ...................................................................................................................................................................... 52

5.3

Waarderingsgrondslagen.......................................................................................................................................... 53

5.4

Toelichting balans activa .......................................................................................................................................... 56

5.5

Toelichting balans passiva ........................................................................................................................................ 58

5.6

Niet in balans opgenomen verplichtingen ................................................................................................................ 62

5.7

Gebeurtenissen na balansdatum .............................................................................................................................. 62

Wet normering topinkomens ...................................................................................................63

6.

6.1

WNT Bestuur GGD Groningen .................................................................................................................................. 63

6.2

WNT .......................................................................................................................................................................... 64

7.

Rechtmatigheidsverantwoording ..............................................................................................65

8.

Bijlagen.................................................................................................................................66 a.

Paragraaf overige gegevens...................................................................................................................................... 66

b.

Bijlage 2: Taakvelden ................................................................................................................................................ 67

c.

Bijlage 3: EMU-saldo ................................................................................................................................................. 68

d.

Bijlage 4: SISA-verantwoordingsinformatie .............................................................................................................. 69

3

Gemeenschappelijke regeling GGD Groningen – Jaarverslag en Jaarrekening 2025

2. Jaarverslag 2.1 Gezond en veilig opgroeien (JGZ) Wat heeft het gekost Actuele Begroting

Jaarrekening

Afwijking

2025

2025

2025

Deelprogramma

baten of lasten

Programma- onderdeel

Gezond en veilig opgroeien

lasten

Totaal lasten

-21.905

-24.176

-2.271

Gezond en veilig opgroeien

baten baten baten

Inwonersbijdrage Overige baten Totaal baten Gerealiseerd saldo baten en lasten Toevoeging Onttrekking Gerealiseerd resultaat

15.803 6.102 21.905 0 0 0 0

15.803 8.035 23.838 -338 0 0 -338

0 1.933 1.933 -338 0 0 -338

Gezond en veilig opgroeien Reserve-mutaties

Jeugdgezondheidszorg Wat hebben we in 2025 bereikt/gedaan? Verbetering, vernieuwing en doorontwikkeling naar een duurzame en meer flexibele Jeugdgezondheidszorg (JGZ) stond net als in voorgaande jaren ook in 2025 centraal. Daarbij was het streven om alle kinderen in beeld te houden, samen met ouder(s)/verzorgers en ketenpartners. De vorm, inhoud en het aantal contacten met de JGZ passen bij die behoefte van ouder(s) en kind. Ook hebben we ons actief ingezet voor de Eerste 1000 dagen. Veel vrouwen hebben ook in 2025 gebruikgemaakt van de vaccinaties – tegen kinkhoest en griep – bij de JGZ tijdens de zwangerschap. Hiermee is de rol van de JGZ in de prenatale fase nog meer verankerd. Van het vakmanschap van de JGZ mag verwacht worden dat per kind en per ouder de juiste afweging wordt gemaakt. Dat doen we op basis van beschikbare (wetenschappelijke) kennis en onze eigen praktijkervaringen, gecombineerd met de ervaringen/wensen/behoeften van de jeugdige en de ouder zelf. Zo beslissen we samen en doen we wat werkt. De belangrijkste resultaten over 2025: Doorontwikkeling JGZ 4-18 jaar In opvolging van de doorontwikkeling van de JGZ 0-4 jaar hebben we afgelopen jaar voorbereidingen getroffen voor de doorontwikkeling van de JGZ 4-18 jaar.

Voor de doelgroep 12+ hebben we verschillende ontwikkelingen al uitgeprobeerd, namelijk in de Oost-Groninger gemeenten een pilot MAZL waarin onze rol in ziekteverzuim op scholen wordt verstevigd. En op het gebied van mentale gezondheid onder jongeren hebben we samen met Mentaal Gezond Groningen en het voortgezet onderwijs de STORM-methodiek op een aantal scholen uitgevoerd en zijn voorbereidingen gestart om dit uit te breiden naar meer scholen.

4

Gemeenschappelijke regeling GGD Groningen – Jaarverslag en Jaarrekening 2025

Taakherschikking arts naar jeugdverpleegkundige in 0-4 jaar voor 80% gereed In 2023 en 2024 heeft de JGZ actief ingezet op de ‘doorontwikkeling JGZ’. Eind 2025 kunnen we concluderen dat ongeveer 80% van onze jeugdverpleegkundigen de scholing Pluis-niet Pluis van de NSPOH met succes doorlopen heeft. De opgedane kennis wordt in praktijk gebracht waardoor onze jeugdartsen zich steeds meer kunnen focussen op vraagstukken waar hun medische kennis en ervaring specifiek van belang is. Intercollegiale deskundigheidsbevordering binnen JGZ opgezet middels Kijkje in de Keuken De preventieve jeugdgezondheidszorg wordt voor het grootste deel op individuele basis uitgevoerd. Onze professionals werken samen en in teamverband, maar in contact met ouders/verzorgers en kinderen zijn zij zelfstandig aan de slag. In 2025 zijn we gestart met een nieuwe methodiek van deskundigheidsbevordering door met elkaar mee te kijken en in de praktijk, feedback te geven en in groepsverband terugkoppelen om het leereffect te vergroten en de organisatie een kwaliteitsslag te laten maken en meer uniformiteit te bereiken. Door met elkaar samen te werken en te observeren, kunnen alle medewerkers zich ontwikkelen in hun eigen professionaliteit.

Er ontstaat meer transparantie en een positief kritische houding naar elkaar, waardoor het van elkaar leren genormaliseerd wordt en ervaren wordt als een onderdeel van het werk. CZV uitgerold Vanuit het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) is afgesproken dat zorgverzekeraars en gemeenten met ingang van 1 januari 2024 in elke regio starten met het inrichten van een ketenaanpak voor kinderen met overgewicht en obesitas in alle gemeenten. Binnen deze ketenaanpak is een belangrijke rol weggelegd voor de centrale zorgverlener (CVZ), een jeugdverpleegkundige met de opleiding CZV. In maart 2025 is de projectleider gestart om de CZV uit te rollen in de provincie Groningen. Eind 2025 zijn nagenoeg alle CZV-en geworven en gestart met hun opleiding bij de NSPOH. De eerste casuïstiek is opgepakt. Het financiële tekort in de JGZ deels teruggebracht Het jaar 2024 is door de JGZ met een groot financieel negatief resultaat afgesloten. De opdracht om dit negatieve resultaat terug te brengen naar 0 hebben we ter harte genomen. Dit heeft van ons gevraagd om rigoureuze keuzes te maken in de bemensing van onze JGZ-teams. Deze keuzes hebben ertoe geleid dat de uitvoering van de JGZ onder grote druk is komen te staan. De marges binnen de organisatie werden steeds smaller, terwijl onze uitdagingen blijven toenemen.

Dat is voelbaar in de dagelijkse praktijk: de bezetting binnen de JGZ is in meerdere regio’s te krap. Binnen de huidige bezetting leidt dit tot een verhoogde werkdruk en een toename van ziekteverzuim. Als gevolg hiervan hebben wij, noodgedwongen maar zorgvuldig afgestemd met de betrokken gemeenten, de JGZtaakuitvoering in enkele gemeenten moeten beperken. Dit alles heeft duidelijk gemaakt dat het er, binnen de huidige situatie, wél toe doet waar je wieg staat. Dat staat haaks op de gelijke kansen die we iedere jeugdige willen bieden – en onderstreept dat keuzes nodig zijn.

5

Gemeenschappelijke regeling GGD Groningen – Jaarverslag en Jaarrekening 2025

2.2 Gezondheid beschermen en bevorderen Wat heeft het gekost? Actuele Jaarrekening Afwijking begroting Deelprogramma

baten of lasten

Programma- onderdeel

2025

Gezondheid beschermen en bevorderen lasten

Totaal lasten

-12.153

-15.530

-3.377

Gezondheid beschermen en bevorderen baten baten Gezondheid beschermen en bevorderen baten

Inwonersbijdrage Overige baten Totaal baten Gerealiseerd saldo baten en lasten Toevoeging Onttrekking Gerealiseerd resultaat

2.730 9.423 12.153 0 0 0 0

2.950 13.339 16.290 759 0 0 759

0 4.137 4.137 759 0 0 759

Reserve-mutaties

2025

2025

Infectieziektebestrijding Wat hebben we in 2025 bereikt/gedaan? Versterking infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid (VIP) Naar aanleiding van het VIP-programma is GGD Groningen in 2023 gestart met het kwantitatief en kwalitatief versterken van het team [de afdeling?] Infectieziektebestrijding (IZB). Het team is inmiddels op formatie gebracht. Aan de hand van het kerntakenrapport is onderzocht op welke wijze de uitvoering van de taken kan worden versterkt en daarmee toekomstbestendig kan worden ingericht. Dit heeft ertoe geleid dat team IZB een zestal portefeuilles heeft ingericht, waarin diverse disciplines participeren, zowel vanuit het eigen team als vanuit andere onderdelen van de organisatie. • Landelijke Functie Opschaling Infectieziektebestrijding (LFI). De kans op grootschalige uitbraken van infectieziekten in de komende jaren wordt als reëel beschouwd. De coronapandemie heeft aangetoond dat verbeterde voorbereiding, snelle opschaling en centrale aansturing van medisch-operationele processen – waaronder testen, vaccineren en bron- en contactonderzoek – essentieel zijn voor een effectieve respons. Om deze landelijke paraatheid te versterken is op 1 september 2023 binnen het RIVM de Landelijke Functie Opschaling Infectieziektebestrijding (LFI) ingericht.

GGD Groningen participeert in diverse landelijke werkgroepen van de LFI en is vertegenwoordigd in het kernteam LFI 3Noord. Hiermee wordt structureel gewerkt aan het versterken van de pandemische paraatheid van GGD Groningen. • Het Programma Informatievoorziening Infectieziektebestrijding (IV-IZB) richt zich op het realiseren van een toekomstbestendig en pandemisch paraat IV-landschap voor de infectieziektebestrijding in Nederland. IV staat voor informatievoorziening en omvat de digitale infrastructuren, systemen en gegevensuitwisseling die nodig zijn om infectieziekten effectief te signaleren, monitoren en bestrijden. De aanleiding voor het programma IV-IZB is de kwetsbaarheid van de bestaande informatievoorziening die tijdens de coronapandemie zichtbaar werd: versnipperde systemen, beperkte schaalbaarheid en onvoldoende flexibiliteit voor een snelle, landelijke opschaling bij crises.

6

Gemeenschappelijke regeling GGD Groningen – Jaarverslag en Jaarrekening 2025

Bovenregionale samenwerking De Directeuren Publieke Gezondheid van GGD Groningen, GGD Fryslân en GGD Drenthe hebben een manifest opgesteld waarin het voornemen is vastgelegd om toe te werken naar een gezamenlijke uitvoering van de afdeling Algemene Gezondheidszorg (AGZ) binnen Noord-Nederland, waarvan infectieziektebestrijding (IZB) een integraal onderdeel is. Dit traject zal in 2026 verder worden uitgewerkt en geconcretiseerd. Daarnaast is een bovenregionaal jaarplan IZB Noord-Nederland opgesteld. Om de 8 geformuleerde doelen te behalen zijn werkgroepen ingericht, bestaande uit vertegenwoordigers van diverse disciplines binnen de 3 GGD’en. Hiermee wordt structureel ingezet op versterking en toekomstbestendigheid van het IZB-werkveld in Noord-Nederland. Vaccinatiegraad De integrale werkgroep Vaccinatiegraad verhogen heeft op basis van epidemiologische data de aandachtswijken en -gebieden in kaart gebracht. De werkgroep heeft vervolgens besloten de focus te leggen op 2 kerngebieden: Delfzijl en Groningen. Binnen Groningen is nader ingezoomd op specifieke aandachtswijken. In zowel Groningen als Delfzijl zijn wijkgesprekken gevoerd om inzicht te krijgen in barrières, drijfveren en behoeften van de doelgroep. Hoewel deze gesprekken tijdsintensief zijn, leveren zij waardevolle inzichten op en vormen zij een belangrijke basis voor een duurzaam interventieplan.

Door capaciteitsbeperkingen heeft de werkgroep in de tweede helft van 2025 op een lager niveau gefunctioneerd, waardoor nog geen interventieplan is vastgesteld. Voor 2026 is het voornemen om deze doelgroep- en wijkgerichte aanpak structureel te borgen binnen de organisatie, in nauwe samenwerking met de gemeente. Dit moet leiden tot een duurzaam en strategisch interventieplan dat aantoonbaar aansluit bij de behoeften van de doelgroep. Daarnaast is een voorstel geschreven voor het oprichten van een vaccinatieregiecentrum in de GGD. Dit voorstel ligt in 2026 aan het management voor. Covid-campagne Begin september startte de najaarsvaccinatiecampagne covid (corona) voor ouderen en kwetsbaren, op verschillende locaties verspreid over de provincie Groningen. Daarnaast gingen mobiele teams langs bij verschillende zorginstellingen en ouderen die niet langs konden komen op een priklocatie. In totaal zijn er op 17 locaties in de provincie 78.500 vaccinaties gezet. Antimicrobiële resistentie (AMR) De GGD heeft een actieve rol in het door het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) gesubsidieerde AMR Zorgnetwerk Noord-Nederland (AMR ZNN). Er wordt gewerkt met strategische doelen ten aanzien van antimicrobiële resistentie in een gezamenlijke aanpak met NoordNederlandse partners.

De acties binnen het AMR-zorgnetwerk richten zich met name op rationeel antibiotica voorschrijven bij huisartsen, in verpleeghuizen, instellingen voor langdurige zorg en ziekenhuizen en op infectiepreventie binnen en buiten het ziekenhuis. Dit wordt gedaan middels scholing en audits en biedt voor infectiepreventie ook mogelijkheden voor actieve ondersteuning. De Regionaal Arts Consulent (RAC) van de GGD is actief in de Regionale Adviescommissie Infectiepreventie NN (RAI NN). De deskundige infectiepreventie (DI) heeft zowel intern als extern voorlichting gegeven, ondersteuning geboden en geadviseerd bij vragen over hygiëne,

7

Gemeenschappelijke regeling GGD Groningen – Jaarverslag en Jaarrekening 2025

infectiepreventie en antibioticaresistente in onder andere zorginstellingen en opvanglocaties voor asielzoekers. • Meldpunt Uitbraken Infectieziekten en BRMO (MUIZ). Een van de activiteiten door de 3 noordelijke GGD-en die vanuit het AMR ZNN wordt ondersteund is de implementatie van een Noord-Nederlands meldingssysteem: Meldpunt Uitbraken Infectieziekten en BRMO (MUIZ). MUIZ is een veilige en gebruiksvriendelijke webapplicatie die zorgorganisaties ondersteunt bij het transparant melden van uitbraken aan de GGD en andere zorginstellingen in de regio. Hierdoor kunnen zij snel reageren op infectieziekten. In MUIZ worden gegevens over uitbraken van onder andere influenza/luchtweginfecties, gastro-enteritis, scabiës, bijzonder resistente micro-organismen (BRMO) en COVID-19 vastgelegd en real-time gedeeld met aangesloten instellingen. MUIZ zorgt voor overzicht, laagdrempelig contact en informatie-uitwisseling, wat de samenwerking tussen zorginstellingen vergemakkelijkt. Het stelt zorgorganisaties in staat tijdig preventieve maatregelen te nemen, uitbraken effectief te monitoren en de coördinatie met andere instellingen te verbeteren. Zo wordt het risico op nieuwe uitbraken verkleind, ziekteverzuim verminderd en kosten voor uitbraakbestrijding en isolatie verlaagd. Academische werkplaats infectieziektebestrijding Noord-Nederland i.o.

In 2025 is de academische werkplaats IZB (AW-IZB-NN) voorbereid en gepresenteerd aan het CAPIconsortium. Toetreding tot het consortium in 2026 bleek vanwege voorwaarden en budgetverdeling niet haalbaar. De formele totstandkoming van de werkplaats, inclusief ondertekening van de overeenkomst tussen de GGD’en en het UMCG, is verschoven naar 2026, wanneer ook wordt onderzocht of aansluiting bij CAPI wenselijk en haalbaar is. Preventie-activiteiten 2025 In 2025 heeft de afdeling Infectieziektebestrijding (IZB) geparticipeerd in diverse preventieactiviteiten. Bijvoorbeeld tijdens de Kei week, het regelmatig versturen van nieuwsbrieven voor de kinderopvang en huisartsen en het versturen van nieuwsberichten voor burgers over antimicrobiële resistentie tijdens de World Antimicrobiële Awareness Week. Leefomgeving IZB is onderdeel van de integrale advisering van de omgevingswet. Samen met collega's van andere afdelingen binnen GGD Groningen stellen wij één gezamenlijk advies op. Daarnaast bezoeken we gemeenten om toe te lichten hoe zij GGD Groningen kunnen benaderen en wat zij van onze organisatie mogen verwachten. Daarbij geven we voorbeelden van adviezen die wij geven. Vogelgriep De afdeling Infectieziektebestrijding houdt nauwlettend de ontwikkeling van vogelgriep in de gaten. In 2025 zijn er in onze provincie 2 pluimveebedrijven geruimd.

GGD Groningen is nog steeds aangesloten bij het provinciaal overleg vogelgriep. Samen met de Veiligheidsregio Groningen zorgen we voor een adequate informatievoorziening hieromtrent voor burgers via zowel de website van GGD Groningen als de website van Veiligheidsregio Groningen. In het geval van een melding van een besmet bedrijf geven we gezondheidsadvies en zijn we betrokken bij het verstrekken van Tamiflu (een

8

Gemeenschappelijke regeling GGD Groningen – Jaarverslag en Jaarrekening 2025

virusremmer) om te voorkomen dat mensen die in de stal werken besmet raken met vogelgriep. Ook testen we de pluimveehouder op vogelgriep. Dit laatste om ongemerkte verspreiding te voorkomen. Publieke gezondheid asielzoekers en IZB In 2025 zijn er volgens afspraak 255 voorlichtingsbijeenkomsten gegeven op de COA-locaties in de provincie Groningen. Hiervoor heeft het Central Orgaan opvang Asielzoekers Nederland (COA) een contract met GGD GHOR NL, die deze opdracht heeft uitbesteed aan GGD Groningen. In overleg met het COA is over de volgende thema’s voorlichting gegeven: gezondheidszorg in Nederland, opvoeden in 2 culturen, seksualiteit en relaties, middelengebruik, vrouwelijke genitale verminking (VGV), griep en mondzorg. Er zijn bijeenkomsten gegeven aan Alleenstaande Minderjarige Asielzoekers (AMV’ers), vrouwen en volwassenen. De voorlichting is niet verplicht en COA nodigt asielzoekers uit volgens afspraak. Van het aantal genodigde deelnemers komt gemiddeld 60-70% naar een bijeenkomst. In 2025 zijn er door de deskundigen infectiepreventie (DI’s) 19 hygiëne-audits uitgevoerd. GGD GHOR heeft namens alle 25 GGD landelijke werkafspraken over de hygiëne-audits gemaakt. De DI’s voeren jaarlijks bij alle COA-locaties in de provincie een hygiëne-audit uit en checken of de locatie aan de vastgestelde hygiëne-eisen voldoet.

Bij nieuwe COA-locaties of verbouw van bestaande COA-locaties, doet de DI vóór ingebruikname van het gebouw, een hygiëne-nulmeting en na 3-6 maanden een reguliere hygiëne-audit. Op verzoek van de gemeente hebben de deskundigen infectiepreventie op 3 gemeentelijke opvanglocaties voor Oekraïners een hygiëne-adviesbezoek uitgevoerd. Daarnaast hebben de deskundigen infectiepreventie 3 verstandelijk gehandicaptenzorglocaties en 1 huisartsenpraktijk bezocht namens ons AMR Zorgnetwerk Noord-Nederland. Betrokken bij aantal scabiës-uitbraken op AZC-locaties Op verzoek van 2 COA-locaties zijn we betrokken geweest bij een aantal mogelijke scabiës-uitbraken. Hoe verhoudt dit zich tot de doelen/het beleid van de begroting en de eigen interne plannen van de afdelingen? In de brede context van de IZB-ontwikkeling is alles ruimschoots binnen budget gebleven. Door de SPUK-versterkingsgelden voor VIP is er een volwaardig regulier team opgebouwd passend bij de financiële middelen en de wettelijke taak in de Wet publieke gezondheid (Wpg). De strakke Covidnajaarscampagne heeft geleid tot een positieve balans, de inkomsten van alle voorlichtingen Publieke Gezondheid Asielzoekers – Infectieziektebestrijding (PGA-IZB) hebben geleid tot een kostendekkende opbrengst.

De LFI-gelden zijn ingezet voor robuuste pandemische paraatheid intern, maar vooral op Noord-Nederlandse schaal in de vorm van een bovenregionaal samenwerkingscoördinator, een opleidingscoördinator, een LFI-implementatiecoördinator; alles ten behoeve van een snelle en effectieve samenwerking bij een volgende pandemie.

9

Gemeenschappelijke regeling GGD Groningen – Jaarverslag en Jaarrekening 2025

Tuberculosebestrijding Wat hebben we in 2025 bereikt/gedaan? In 2025 is over het gehele jaar een zeer sterke toename zichtbaar geweest in de activiteiten binnen de tuberculosebestrijding. Deze toename betreft zowel het aantal uitgevoerde röntgenfoto’s als het aantal vastgestelde patiënten en weerspiegelt de grote instroom van asielzoekers uit hoogrisicolanden, met name in Ter Apel, en de uitbreiding van screening op tuberculose-infectie (TBI).

• •

In Q1 en Q2 werden in totaal 6.701 röntgenfoto’s gemaakt.

•

Het grootste deel hiervan vond plaats in Ter Apel, waar het aantal foto’s steeg van 4.885 (Q1Q2) naar 7.161 (Q3-Q4).

•

Ook in Groningen was sprake van een stijging (van 659 naar 748), terwijl Drenthe en Friesland een lichte daling lieten zien in de tweede helft van het jaar.

In Q3 en Q4 liep dit verder op tot 8.911 röntgenfoto’s, waarmee het totaal voor 2025 uitkomt op 15.612 röntgenfoto’s.

Het aantal BCG-vaccinaties bleef over het jaar gezien stabiel. Zowel in Q1-Q2 als in Q3-Q4 werden 175 BCG-vaccinaties toegediend, waarmee het jaartotaal uitkomt op 350 vaccinaties. Binnen de regio zijn hierin wel verschuivingen zichtbaar, zoals een duidelijke toename in Drenthe in de tweede helft van het jaar. Ook het aantal patiënten nam in de loop van het jaar fors toe. • In Q1 en Q2 werden 71 patiënten geregistreerd (Groningen 53, Drenthe 18). • In Q3 en Q4 steeg dit aantal naar 139 patiënten, waarvan 115 in Groningen en 24 in Drenthe. • Hiermee komt het totaal aantal geregistreerde patiënten in 2025 uit op 210, bijna een verdubbeling in de tweede helft van het jaar. Deze toename hangt samen met intensievere screening, waaronder TBI-screening bij asielzoekers en immigranten, wat leidde tot een duidelijke stijging in het aantal IGRA’s en vervolgtrajecten. Dit is nog niet van start. Dit is een ontwikkeling die wij nog moeten invoeren. De huidige stijging van patiënten betreft nog patiënten die voortkomen vanuit de screening in voornamelijk Ter Apel. Wanneer wij het nieuwe beleid invoeren wat betreft TBI-screening zullen we dus nog meer stijging zien in de patiënten en vervolgtrajecten. Naast deze inhoudelijke resultaten is 2025 ook gekenmerkt door een hoge werkdruk binnen het team Tuberculosebestrijding.

Er was sprake van aanzienlijke ziekte en uitval, pensionering van medewerkers en wisselingen in functies, waaronder veranderingen in artsenbezetting en het vertrek van een leidinggevende. Dit heeft de draagkracht van het team onder druk gezet en geleid tot een meer instabiele werksituatie, terwijl de zorgvraag juist sterk toenam. Desondanks zijn de primaire processen, zoals screening, diagnostiek, vaccinatie en registratie, het gehele jaar voortgezet.

Hoe verhoudt zich dit tot de doelen, het beleid van de begroting en de interne plannen van de afdelingen? De resultaten over 2025 sluiten inhoudelijk goed aan bij de doelstellingen uit het jaarplan en het vastgestelde beleid. De forse stijging in röntgenfoto’s, patiënten en TBI-screening bevestigt de

10

Gemeenschappelijke regeling GGD Groningen – Jaarverslag en Jaarrekening 2025

beleidsmatige focus op vroegsignalering, preventie en bescherming van de publieke gezondheid. De uitbreiding van screening en het opsporen van zowel actieve tuberculose als tuberculose-infecties draagt direct bij aan het verminderen van toekomstige ziekte en transmissie, wat aansluit bij landelijke en regionale beleidsdoelen. Tegelijkertijd laten de cijfers over Q3 en Q4 zien dat de belasting op de afdeling aanzienlijk groter is geworden dan vooraf voorzien. De toename in productie, gecombineerd met personele uitval, pensionering en wisselingen in bezetting, legt spanning op de interne plannen rondom duurzame inzetbaarheid, teamstabiliteit en continuïteit van zorg. Dit maakt duidelijk dat de behaalde resultaten weliswaar passen binnen het beleid en de doelstellingen, maar dat ze ook structurele aandacht vragen binnen de begroting voor personele capaciteit, ondersteuning, scholing en organisatorische randvoorwaarden. Samenvattend onderbouwen de jaarcijfers 2025 dat de ingezette koers juist is en effect heeft, maar tonen zij tegelijkertijd aan dat zonder aanvullende maatregelen de balans tussen zorgvraag en draagkracht van het team onder druk blijft staan.

Seksuele Gezondheid Wat hebben we in 2025 bereikt en gedaan? In 2025 is het data-gedreven werken binnen de seksuele gezondheidszorg verder versterkt, met aandacht voor zowel inhoudelijke als financiële kaders. In totaal zijn 2.456 nieuwe afspraken gerealiseerd, waarvan 2.182 soa-consulten, 90 Sense-consulten en 51 gecombineerde consulten, aangevuld met 642 behandelafspraken. Hoewel een groot deel van de beschikbare ASG (Aanvullende Seksuele Gezondheidszorg)-capaciteit is benut, is het maximale aantal consulten niet gehaald door beperkingen in spreekkamercapaciteit en personele inzet. De invoering van online plannen en annuleren van afspraken (vanaf augustus 2025) leidde tot minder no-shows en meer tijdige afzeggingen, wat waardevolle stuurinformatie opleverde. Verder is de HKZ-certificering in 2025 succesvol behaald met een positieve beoordeling. Als verbeterpunt is meegegeven om de evaluatie van doelen per kwartaal duidelijker te borgen in het jaarplan. De scholing van verpleegkundigen verloopt volgens planning. De scholing van doktersassistenten loopt door in 2026, mede door personele wisselingen en ziekte. Processen en veranderingen binnen teams en samenwerkingspartners zijn beter inzichtelijk gemaakt. De aansturing van de Centrum Seksueel Geweld (CSG) 3 Noord-stuurgroep is versterkt. Hoewel de samenwerking is verbeterd, verloopt de voortgang van processen nog geleidelijk.

Daarnaast is de integrale IZB-aanpak binnen GGD Groningen gestart, met vertegenwoordiging vanuit ieder team. Dit draagt bij aan een efficiëntere samenwerking binnen de ASG. De samenwerking met het Centrum voor Seksuele Gezondheid Noord-Nederland (CSGNN) is in ontwikkeling en vraagt verdere aandacht. De telefonie is overgegaan naar GGD Groningen en wordt per 1 februari 2026 per GGD georganiseerd.

11

Gemeenschappelijke regeling GGD Groningen – Jaarverslag en Jaarrekening 2025

In 2025 zijn 45 voorlichtingen, trainingen en workshops verzorgd, waaronder gastcolleges en basistrainingen Jeugdgezondheidszorg (JGZ). De basistraining JGZ is gestart en wordt voortgezet in 2026. Er is extra ingezet op condoomgebruik onder jongeren, met voorlichting op het mbo, het hbo en universiteiten. De inhoud van Sense-consulten sloot aan bij actuele thema’s, zoals onbedoelde zwangerschap, anticonceptie en seksueel geweld. Hoe verhoudt dit zich tot de doelen en het beleid van de begroting en de interne plannen? De gerealiseerde consultproductie laat zien dat de ASG-middelen grotendeels doelmatig zijn ingezet. Tegelijkertijd is zichtbaar geworden dat de beschikbare capaciteit niet optimaal is benut, mede door beperkingen in personele inzet, spreekkamercapaciteit en een relatief hoog aantal no-shows. Dit laatste past binnen een landelijke trend binnen de seksuele gezondheidszorg en vormt daarmee een structureel aandachtspunt, zowel lokaal als landelijk. De invoering van online plannen en annuleren van afspraken heeft geleid tot een afname van het aantal no-shows en meer tijdige afzeggingen, wat aansluit bij de doelstelling om efficiënter met beschikbare middelen om te gaan. De behaalde HKZ-certificering en de voortgang in scholing benadrukken de focus op kwaliteitsverbetering, zoals vastgelegd in de interne afdelingsplannen.

De evaluatie van doelen vindt al tweemaal per jaar plaats, het verbeterpunt richt zich op het structureel vastleggen en rapporteren van deze evaluaties in het jaarverslag in plaats van in de notulen van het teamoverleg. Zodat in één document inzichtelijk is welke doelen zijn gesteld en welke resultaten zijn behaald. Dit biedt concrete aanknopingspunten voor verdere doorontwikkeling in 2026. De versterking van samenwerking (onder andere binnen IZB) sluit aan bij de beleidsdoelstelling om meer integraal en efficiënt te werken. Preventie- en educatieactiviteiten dragen bij aan de strategische ambitie om gezondheidswinst te behalen door vroegtijdige voorlichting en deskundigheidsbevordering.

Forensische Geneeskunde Wat hebben we in 2025 bereikt en gedaan? 2025 was een jaar van intensieve transitie binnen de forensische geneeskunde in Noord-Nederland. Met de vorming van één integraal team Forensische Geneeskunde (FG) 3Noord per 1 januari 2025 is een basis gelegd voor toekomstbestendige dienstverlening. De implementatie kende echter substantiële knelpunten. Verschillen in werkwijzen moesten worden overbrugd, rolduidelijkheid moest opnieuw worden ingericht en de dienstverlening kwam in het eerste kwartaal onder druk te staan. De aanbesteding van de Medische Arrestantenzorg (MAZ) zorgde daarnaast voor onzekerheid over de operationele continuïteit en financiële voorspelbaarheid. Dit vroeg om stevige bijsturing. Vanaf mei 2025 hebben we ingezet op versterkte sturing en organisatieontwikkeling, met een koerswijziging naar integrale aansturing van de volledige FG-dienstverlening. Door scherper te prioriteren, planbaar werk beter te organiseren en de capaciteit van forensisch artsen gericht in te zetten voor acute zorg, nam de operationele druk af. Dit droeg bij aan herstel van vertrouwen binnen de organisatie en bij ketenpartners.

12

Gemeenschappelijke regeling GGD Groningen – Jaarverslag en Jaarrekening 2025

De keuze om in deze fase prioriteit te geven aan continuïteit en kwaliteit leidde tot een (tijdelijk) negatief financieel resultaat. De afbouw van externe artsencapaciteit kon namelijk minder snel plaatsvinden dan voorzien. In 2026 ligt de focus op verdere doorontwikkeling van FG 3Noord, afronding van de MAZ-opgave, versterking van het werkgeverschap en voorbereiding op een landelijk georganiseerd stelsel voor forensische geneeskunde. Dat stelsel treedt mogelijk vanaf 2027 in werking.

Hoe verhoudt dit zich tot de doelen en het beleid van de begroting en de interne plannen? Het nadelig saldo is met name een gevolg van de kosten die zijn gemaakt in verband met landelijke ontwikkelingen en voor het borgen van de uitvoering van de forensische geneeskunde nu en in de toekomst. Het gaat dan bijvoorbeeld om: •

• •

Kosten projectleiding en extra coördinatie gericht op de uitrol van de centrum GGDconstructie waarbij GGD Fryslân de centrum-GGD is voor de uitvoering op Noord-Nederlands niveau. Kosten in verband met aanbesteding medische arrestantenzorg door de politie. Kosten van het opleiden van artsen in opleiding.

Deze extra kosten zijn niet meegenomen in de tariefafspraken met de politie, volgens de huidige overeenkomst. Ten dele worden deze kosten gedekt door de subsidie van het ministerie van Justitie en Veiligheid (J&V) via GGD GHOR Nederland voor borging forensische geneeskunde. Naast bovenstaande kosten dragen de kosten van externe inhuur ook bij aan het nadelig saldo. De externe inhuur is noodzakelijk in verband met druk op het rooster (24-7 beschikbaarheid) voor forensische diensten en een verlaagd aantal professionals in eigen dienst. Er is nog steeds geen duidelijkheid over de structurele financiering van een toekomstbestendig uitvoering van de forensische geneeskunde. De subsidie van het ministerie van J&V betreft tijdelijke en geen structurele financiering.

Openbare Geestelijke Gezondheidszorg Wat hebben we in 2025 bereikt en gedaan? De Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGz) is gericht op personen die onbegrepen gedrag vertonen en zorg vermijden. Het gaat hierbij vaak om zeer complexe problematiek, waarbij bijvoorbeeld sprake is van overlast, vervuiling, verslaving, verwaarlozing en/of ernstige psychische problemen. Wij zorgen ervoor dat deze mensen de hulp en zorg krijgen die ze nodig hebben. Ook coördineren we voor een aantal gemeenten in de provincie Groningen de lokale netwerken en zorgen we voor afstemming met de ketenpartners. Verkennend Onderzoek De Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz) regelt de rechten van mensen die te maken hebben met verplichte zorg vanwege een psychische aandoening. Het Verkennend Onderzoek (VO) is

13

Gemeenschappelijke regeling GGD Groningen – Jaarverslag en Jaarrekening 2025

daar een onderdeel van. Voor veel Groninger gemeenten wordt het VO door onze OGGzmedewerkers uitgevoerd. In 2025 zijn 21 VO's uitgevoerd.

14

Gemeenschappelijke regeling GGD Groningen – Jaarverslag en Jaarrekening 2025

Vangnet & Advies Onze Vangnet- & Advies-medewerkers onderhouden contacten met personen die onbegrepen gedrag vertonen en de zorg vermijden. We constateren dat de meldingen complexer worden en dat er meer sprake is van onbegrepen gedrag met veiligheidsrisico. Het aantal contacten neemt toe. Bij een heel aantal dossiers houden de Vangnet- & Advies-medewerkers voor langere tijd een vinger aan de pols en verdwijnt een contact pas uit de registratie als de organisatie die het contact moet overnemen een goedlopend contact heeft opgebouwd. De meest genoteerde soorten problematiek waarvoor de Vangnet- & Advies-medewerker is ingezet had betrekking op het huishouden, zoals vervuiling en hoarding (verzameldrang) en het psychische functioneren. Het gaat altijd om meervoudige problematiek. Coördinatie winterregeling De coördinatie van de winterregeling is belegd bij de GGD en het Meldpunt Zorg en Overlast. Het is onze taak om zicht te houden op de situatie van buitenslapers en ze te koppelen aan passende hulpverlening. We willen ze beschermen tegen de gevolgen van extreme kou door ze toe te leiden naar opvang en passende zorg. De buitenslapers worden ook buiten de winterperiode gevolgd, waarbij wordt geprobeerd onderdak te bieden. GGD’er in de wijk De GGD’er in de wijk heeft een preventieve functie. Door vroegtijdige inzet op een laagdrempelige wijze wordt erger voorkomen.

De GGD’er in de wijk pakt naast politiemeldingen omtrent verward/onbegrepen gedrag ook meldingen vanuit de gemeente op. Vijf Groninger gemeenten (Eemsdelta, Het Hogeland, Midden-Groningen, Westerkwartier en Westerwolde) nemen samen met de GGD deel aan dit door ZonMw gesubsidieerde project.

Milieu en gezondheid Wat hebben we in 2025 bereikt en gedaan? Gemeenten worden op een adequate manier geadviseerd over gezondheidsaspecten die relevant zijn voor een gezonde leefomgeving. Dit doen we zowel bij het opstellen van omgevingsvisies en -plannen als bij vergunningaanvragen. Onze advisering is integraal van aard en vindt plaats in nauwe afstemming met andere GGD‑teams, waaronder de adviseurs Publieke Gezondheid, Epidemiologie, Gezondheidsbevordering en Infectieziektebestrijding. Daarbij maken we gebruik van de meest recente landelijke inzichten en hanteren we het principe van ‘gezondheid in alle domeinen’. Daarnaast worden inwoners, gemeenten en de provincie zowel gevraagd als ongevraagd geïnformeerd en geadviseerd over gezondheidsaspecten die samenhangen met mogelijke blootstelling aan milieu‑determinanten. Binnen de GAGS‑poule Noord‑Nederland (Gezondheidskundig Adviseur Gevaarlijke Stoffen) is sprake van uitbreiding: vanuit Groningen rondt 1 medewerker momenteel de opleiding af en in 2025 is een Friese collega gestart met de GAGS‑opleiding. Ondanks deze groei blijft de smalle bezetting van de poule een aandachtspunt. Gezondheidsaspecten in opgaven van gemeenten Voor het opstellen van adviezen en handelingsperspectieven zijn nieuwe ontwikkelingen op de voet gevolgd en hebben wij gezorgd dat onze kennis en expertise up-to-date is. We zijn ingebed in

15

Gemeenschappelijke regeling GGD Groningen – Jaarverslag en Jaarrekening 2025

landelijke groepen met andere GGD’en en het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) waardoor we op de hoogte blijven van landelijke – en regionale ontwikkelingen. Denk hierbij aan onderwerpen zoals PFAS, klimaat, veehouderijen en gezondheid rondom industrie. Vanuit Groningen hebben we in 2025 een actieve deelname gehad in de werkgroepen luchtkwaliteit, industrie, binnenmilieu, klimaat, energietransitie en groen water en gezondheid. Behandelen van meldingen en klachten De GGD behandelt vragen, klachten en meldingen op het gebied van binnen- en buitenmilieu in relatie tot gezondheid. Naast burgers benaderen ook gemeenten en provincie ons met vragen. We maken daarbij inschatting van mogelijke blootstelling aan milieu-determinanten en de gevolgen daarvan op de gezondheid. Soms is de GGD ook ingeschakeld voor nazorg na inzet van de Gezondheidskundig Adviseur Gevaarlijke stoffen (GAGS). Gezondheidskundig Adviseurs Gevaarlijke Stoffen De GAGS wordt bij crises en rampen als gezondheidskundig adviseur gevaarlijke stoffen ingezet. Daarnaast neemt de GAGS in de voorbereidende fase deel aan oefeningen, informeert hij ketenpartners over zijn rol waarbij de meerwaarde van de GAGS bij crises en rampen wordt benadrukt. Om 24/7 bereikbaarheid en beschikbaarheid in Noord-Nederland te kunnen garanderen zijn en worden nieuwe GAGS-functionarissen opgeleid.

De bezetting in de poule blijft een aandachtspunt, daarom blijft externe inzet de komende tijd noodzakelijk. Daarnaast is het voor de GAGS’en van belang voldoende tijd in te kunnen ruimen voor koude GAGS-taken, zoals het onderhouden van het netwerk, bijscholing en oefeningen. Omgevingswet/gezonde leefomgeving In 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. De Omgevingswet verplicht gemeenten om gezondheid te betrekken bij haar afweging of bij ruimtelijke ontwikkelingen sprake is van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Anderzijds hebben gemeenten via de Omgevingswet bestuurlijke afwegingsruimte verkregen om gezondheid te verankeren in ruimtelijk beleid. Deze ontwikkelingen leiden tot een grotere vraag vanuit de Groningse gemeenten. Team Medische Milieukunde (MMK) wordt hierbij ondersteund door team Beleid & Advies die onder andere een coördinator levert om de stukken te beoordelen en te verdelen, de uiteindelijke adviezen op te maken en deze te verzenden. Veel Groningse gemeenten werken op dit moment aan de invulling van omgevingsvisies, omgevingsplannen en programma’s binnen het kader van de Omgevingswet. Bij het opstellen van deze instrumenten kan de GGD optreden als deskundige partner, waarbij we gemeenten ondersteunen en adviseren over de wijze waarop gezondheidsaspecten op een goede en zorgvuldige manier kunnen worden ingebed in de fysieke leefomgeving.

Daarnaast speelt de GGD een rol in het vooroverleg en de vergunningverlening. Het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) – het landelijke loket waar initiatiefnemers, overheden en belanghebbenden vergunningen kunnen aanvragen en kunnen nagaan welke regels en welk beleid van toepassing zijn – is inmiddels volledig operationeel. Alle adviesvragen die via het DSO bij ons zijn ingediend, hebben we integraal behandeld en binnen de gestelde termijnen afgehandeld.

16

Gemeenschappelijke regeling GGD Groningen – Jaarverslag en Jaarrekening 2025

GGD als crisisdienst Wat hebben we in 2025 bereikt en gedaan? De volledige planvorming voor de crisisorganisatie van de GGD is afgerond en inmiddels vastgesteld door het managementteam (MT). In het 1e kwartaal van 2026 wordt de planvorming op enkele onderdelen verder geïmplementeerd. Tijdens de collegiale visitatie in 2025 sprak het visitatieteam zich zeer positief uit over de kwaliteit van de plannen. Het belangrijkste advies was om aanvullend scenariokaarten te ontwikkelen voor de crisisteams. Om goed voorbereid en paraat te zijn bij crises zijn 5 e‑learnings ontwikkeld voor sleutelfunctionarissen. Deze worden in de 1e helft van 2026 door de betrokken medewerkers gevolgd. Daarnaast is het opleidings‑, trainings‑ en oefenprogramma voor 2025 volledig uitgevoerd. In samenwerking met GGD Fryslân en GGD Drenthe heeft een verkennende fase plaatsgevonden, die heeft geleid tot een gezamenlijk beleidsdocument over samenwerking in crisistijd. In het 1e kwartaal van 2026 wordt dit verder uitgewerkt en geïmplementeerd. Het beleidsdocument ‘Samen sterker bij crisis’ moet bijdragen aan het verkleinen van kwetsbaarheden binnen de 3 GGD’en. Parallel hieraan werken de noordelijke GGD’en intensief samen aan de voorbereiding op een toekomstige pandemie infectieziekten, in nauwe samenwerking met de Landelijke Functionaliteit Infectieziekten van het RIVM.

Het protocol Psychosociale hulpverlening bij incidenten (PSHi), waaronder de 24/7-piketfunctie van de GGD valt, is in 2025 tien keer geactiveerd. In 3 gevallen leidde dit tot het bijeenroepen van een vooroverleg of coördinatieteam PSHi. In de overige gevallen heeft de GGD geadviseerd bij incidenten zonder opschaling. Het betrof voornamelijk zedenzaken en een mishandeling; daarnaast ging het om een suïcide op een school, het per ongeluk gebruiken van paddo’s door een groep 8‑klas en een vermissing. De incidenten deden zich voor in meerdere Groningse gemeenten. Hoe verhoudt dit zich tot de doelen en het beleid van de begroting en de interne plannen? Belangrijk om te vermelden is dat onze afdeling crisisdienst niet werkt met een eigen begroting, omdat er voor de crisisorganisatie van de GGD geen aparte financiële structuur is ingericht. De doelstellingen die in het jaarplan zijn opgenomen voor de crisisorganisatie zijn desondanks grotendeels behaald, zoals blijkt uit de eerdergenoemde resultaten. Eén doelstelling is echter niet volledig gerealiseerd: het uitvoeren van alle oefeningen en trainingen uit het opleiden‑trainen‑oefenprogramma. Dit is niet gelukt omdat de adviseur crisisbeheersing halverwege het jaar andere taken binnen de GGD heeft opgepakt, waardoor de beschikbare capaciteit voor dit programma tijdelijk beperkt was.

17

Gemeenschappelijke regeling GGD Groningen – Jaarverslag en Jaarrekening 2025

2.3 Adviseren over gezonde wijken, dorpen en steden Wat heeft het gekost? Actuele Jaarrekening Afwijking begroting

Deelprogramma

baten of lasten

Programma- onderdeel

2025

2025

2025

Adviseren over gezonde wijken, dorpen en steden lasten

Totaal lasten

-2.315

-2.738

-422

Adviseren over gezonde wijken, dorpen en steden baten baten Adviseren over gezonde wijken, dorpen en steden baten

Inwonersbijdrage Overige baten Totaal baten Gerealiseerd saldo baten en lasten Toevoeging Onttrekking Gerealiseerd resultaat

1.532 820 2.352 36 -36

1.646 1.444 3.089 352 -293 0 59

0 737 737 316 0 0 59

Reserve-mutaties

0

Kennis en adviesfunctie van de GGD richting gemeenten: De adviserende rol van de GGD aan de gemeenten met betrekking tot publieke gezondheid is in 2025 gecontinueerd door het laagdrempelige contact tussen de ambtenaar Volksgezondheid en de adviseurs Publieke Gezondheid. Advisering vond plaats n.a.v. gemeentelijke vragen, maar ook proactief naar aanleiding van rapportages, landelijke campagnes en ontwikkelingen. Noemenswaardige onderwerpen in vergelijking met voorgaande jaren in de advisering naar gemeenten: • Ondersteuning bij provinciebrede vraag met betrekking tot uitwerking wetswijziging suïcidepreventie. • Duiding van gemeentespecifieke gezondheidsdata in gesprekken met wethouders en ambtenaren Volksgezondheid. • Duiding van de Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV) voor gemeenten. • Ondersteuning bij omgevingsvraagstukken zoals Windpark N33, en diverse plannen met betrekking tot gezondheid in relatie tot gebiedsontwikkeling. • Presentaties aan gemeenten over de resultaten van de Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen. • Deelname aan werkgroepen binnen de gemeenten, zoals bestuurlijk- en ambtelijke werkgroepen rondom jeugdbeleid In totaal zijn 13 Raadsvragen en -bijeenkomsten ondersteund. Opvallende zaken daarbij waren vragen rondom drugs, borstvoeding, luchtkwaliteit, seksuele gezondheid, kraamzorg, preventieve jeugdgezondheidszorg, suïcidepreventie en windparken.

Gezonde en veilige leefomgeving Gezonde en veilige leefomgeving is bij uitstek een domeinoverstijgend onderwerp, waarvoor integraal werken tussen het fysieke en sociale domein noodzakelijk is. 'Health in all policies’, oftewel

18

Gemeenschappelijke regeling GGD Groningen – Jaarverslag en Jaarrekening 2025

'gezondheid in alle beleidsterreinen' wordt in toenemende mate uitgedragen in landelijke nota’s en rapporten. In de praktijk is een 'Health in all policies’ nog niet zo eenvoudig. GGD Groningen streeft naar een advisering die aansluit bij de diversiteit van de gemeenten. Adviezen over gezonde en veilige leefomgeving van de GGD worden zoveel mogelijk in nauwe samenspraak met verschillende afdelingen, zoals Beleid & Advies, Medische Milieukunde (MMK), Infectieziektebestrijding (IZB) en Jeugdgezondheidszorg (JGZ) opgesteld. Daarnaast worden landelijke, regionale en lokale ontwikkelingen gevolgd en meegenomen in de advisering. Relevante thema’s zijn onder andere klimaatverandering, energietransitie, woningbouwopgaven, natuur en biodiversiteit, landbouw, gezond voedsel, schoon en voldoende water. Hierdoor wordt specialistische-, wetenschappelijke- en praktijkkennis gebundeld en vertaald in een integraal gezondheidsadvies. Deze adviezen worden zowel gevraagd als ongevraagd aangeboden. De werkgroep Gezonde en Veilige Leefomgeving van de Meerjarenagenda Publieke Gezondheid 20232026 (MJA) heeft zich het afgelopen jaar beziggehouden met het ontwikkelen van een regionale werkwijze die bijdraagt aan het vroegtijdig meenemen van het integrale advies van de GGD in de besluitvorming. Zo zijn er op lokaal niveau afspraken gemaakt over taken en rollen van gemeenten en GGD.

Om het proces van advisering door GGD zo soepel mogelijk te laten verlopen zijn alle gemeentelijke afdelingen Ruimtelijke Ordening (RO) en Vergunningen, Toezicht & Handhaving (VTH) bezocht door de GGD. Na analyse van interne processen binnen gemeenten op het gebied van een gezonde en veilige leefomgeving heeft de MJA-werkgroep een actielijst opgesteld voor 2026, waarin onder andere meegeschreven wordt in de lokale nota’s, borging van de Omgevingswet en verbindingen met het Leernetwerk Veilige en Gezonde Leefomgeving Groningen (LEGrO) binnen Gezond Groningen.

Nieuwe of versterkte samenwerkingen in 2025 De afdeling Beleid en Advies (B&A) heeft in 2025 extra ingezet op versterking van de interne samenwerking en zichtbaarheid van B&A binnen GGD Groningen. Dit heeft effectieve en productieve koppelingen opgeleverd binnen GGD Groningen op het gebied van Integrale afdeling Infectieziektepreventie, ondersteuning bij formuleren en schrijven bezuinigingsscenario’s, voor zowel de gehele GGD als de Jeugdgezondheidszorg (JGZ), het uitwerken van thema’s van de MJA Publieke Gezondheid 2025–2026 en het ter besluitvorming voorleggen aan het Algemeen Bestuur. Naast de interne samenwerking binnen GGD Groningen heeft de afdeling Beleid en Advies ook ingezet op het versterken van samenwerking binnen de regionale netwerken. In het oog springende netwerken in 2025 worden hierna kort toegelicht. -

-

Regionale werkgroep Suïcidepreventie: naar aanleiding van een heidag met het AOG en AOZ&V is er een werkgroep Suïcidepreventie opgericht. Deze werkgroep bestaat uit medewerkers van 3 Groninger gemeenten en de GGD en verkent mogelijkheden voor regionale samenwerking rondom suïcidepreventie. C4Youth: hernieuwde samenwerking met kenniswerkplaats Jeugd (C4Youth), onder andere vanwege de verwachte komende subsidieronde van ZonMW voor kenniswerkplaatsen die gericht zal zijn op de verschuiving van jeugdhulp richting preventie. Vanuit B&A is

19

Gemeenschappelijke regeling GGD Groningen – Jaarverslag en Jaarrekening 2025

-

-

-

-

-

-

-

meegeschreven met de huidige subsidieronde met betrekking tot de infrastructuur van de kenniswerkplaatsen, waarbij is toegeschreven naar een kenniswerkplaats Jeugd samenwerking op 3Noord niveau. Gezond Groningen: aan het einde van het kalenderjaar is de GGD toegetreden tot de stuurgroep actielijn 3, mentale gezondheid, naast deelname stuurgroep actielijn 2. Ketenaanpak valpreventie: GGD Groningen is regionale trekker. In het bestuurlijk overleg van december 2025 is een presentatie gegeven over de stand van zaken binnen de ketenaanpak. Ketenaanpak kinderen met overgewicht: binnen de ketenaanpak kinderen met overgewicht en obesitas, is GGD Groningen ook regionale trekker. In 2025 zijn de centrale zorgverleners in heel de provincie gestart met de training. Mentaal Gezond Groningen: middels NPG-subsidie via het platform Mentaal Gezond Groningen is het aantal regisseurs mentale gezondheid opgeschaald van 2 naar 4. Regisseurs mentale gezondheid (onderdeel van de GGD) werken aan het verbeteren van de mentale gezondheid van inwoners. Ze helpen gemeenten met het organiseren en samenbrengen van verschillende projecten en initiatieven, zodat er een goed aanbod is voor mentale gezondheid. STORM: Sociale Agenda-maatregel mentale weerbaarheid voor jongeren; hiervoor is binnen het team Beleid & Advies een projectleider aangesteld.

Deze richt zich op het onderzoeken van de interne werkbaarheid van STORM, het uitvoeren van quickscans op alle voortgezet (speciaal) onderwijs‑scholen in de provincie Groningen en het vormgeven van de provinciale samenwerking met partners binnen deze ketenaanpak. Kansrijke Start: in 2025 heeft B&A meegewerkt in de werkgroep Kansrijke Start Regionaal, bestaande uit een kwartiermaker en vertegenwoordigers vanuit verschillende Groninger gemeenten, GGD, geboortezorg en welzijn, om de Regionale coalitie Kansrijke Start een doorstart te geven. Dit betrof het gezamenlijk uitwerken van een hernieuwde inrichting van Kansrijke Start Regionaal, gekoppeld aan het Nationaal Programma Groningen (NPG) en de Sociale Agenda ‘Een Nij Begun’, en onderdeel zijn van de sollicitatiecommissie voor een nieuwe coördinator en adviseur Kansrijke Start Regionaal. Alliantie van Kracht: het doel is het duurzaam doorbreken van generatiearmoede in de Veenkoloniën. In 2025 hebben we, naast participatie in het netwerk, de educatieve activiteiten van de alliantie binnen de GGD-leeromgeving toegankelijk gemaakt. LEGrO: eind 2025 eindigde de vierjarige subsidie voor LEGrO. De resultaten/leeropbrengsten zijn aan Gezond Groningen (en aan ZonMw) gepresenteerd en breed gedeeld tijdens het symposium Kennis, Kracht & Kansen voor een Gezondere Leefomgeving op 3 november 2025.

De leeropbrengsten worden geborgd in Gezond Groningen.

Landelijk is GGD Groningen sterk verbonden met GGD GHOR Nederland. In diverse (leer)netwerken en overleggroepen wordt op verschillende niveaus en een grote verscheidenheid landelijk samengewerkt en van elkaar geleerd. Inhoudelijk leernetwerken zijn bijvoorbeeld Kansrijke Start, Valpreventie en Overgewicht bij kinderen (Kind naar Gezonder Gewicht). Daarnaast is er veel aandacht voor netwerkvorming binnen de regio. Internationaal is in april 2025 het Cross-boarder project Health4DE-NL van start gegaan. Het project heeft als doel het bevorderen van een duurzame en gestructureerde grensoverschrijdende

20

Gemeenschappelijke regeling GGD Groningen – Jaarverslag en Jaarrekening 2025

samenwerking op het gebied van gezondheid in de noordelijke DE-NL regio en loopt tot maart 2029. GGD Groningen is full partner en samen met het UMCG en GGD Fryslân trekker van werkpakket 3, dat zich richt op het systematisch en duurzaam verbinden van publieke gezondheidsdiensten (GGD’s en Gesundheitsämter) aan beide zijden van de grens. Tot slot heeft een kleine delegatie van GGD Groningen deelgenomen aan het EUPHA-congres, dit is een Europees congres over Public Health en vindt jaarlijks plaats.

Gezondheidsbevordering JOGG provinciaal - regiocoördinatie In 2025 is de regionale samenwerking verder versterkt om de vele lopende projecten en programma's voor een gezondere jeugd in provincie Groningen beter te verbinden. Ook hebben gemeenten een duidelijke behoefte aan regiocoördinatie voor de ketenaanpak Kind naar Gezonder Gewicht uitgesproken, passend bij de JOGG-aanpak: gezonde jeugd, gezonde toekomst. Uit de jaarlijkse evaluatie kwam bovendien de gezamenlijke ambitie naar voren om toe te werken naar een (zelfsturend) netwerk. JOGG-gemeente Groningen Gemeente Groningen heeft de JOGG-aanpak verbreed naar een integrale focus op bewegen, gezonde voeding en mentaal welbevinden, en is sinds 2023 in de borgingsfase. In 2025 zijn alle 4 doelen rond activering, motivering en ondersteuning gerealiseerd. De voortgang van de JOGG-aanpak is continu gemonitord en waar nodig bijgestuurd om de effectiviteit en duurzame verankering van een gezonde jeugd in Groningen te waarborgen. Rookvrij en vapevrij (!) opgroeien in Groningen In 2025 behield GGD Groningen haar regierol binnen het Regionaal Netwerk Rookvrij Opgroeien, gericht op een rook- en vapevrije jeugd. In samenwerking met gemeenten, het UMCG, de RUG en het Martini Ziekenhuis werd ingezet op onder andere de Gezonde Huiskamerbus op scholen in het voortgezet onderwijs, aandacht in lokale media en Stoptober.

Dit heeft geleid tot actieve betrokkenheid van gemeentelijke communicatie-afdelingen en meer lokale acties voor een rook- en vapevrije omgeving. Mondgezondheid GGD Groningen heeft in 2025 mondgezondheid integraal aangepakt door het thema actief te koppelen aan roken en vapen, Kansrijke Start, De Gezonde School, JOGG en Jong Leren Eten. GGD Groningen was betrokken bij het project Samen Beslissen voor een betere mondgezondheid dat in september 2025 succesvol is afgerond en een blijvende signaleringsfunctie opleverde. Met het Centrum voor Tandheelkunde en Mondzorg werd samengewerkt rond de tandenpoetsweek en gezamenlijke onderzoeksopdrachten. Gezonde Leefomgeving (advisering Omgevingswet) In 2025 bracht het multidisciplinaire team van GGD Groningen 61 adviezen uit over Omgevingsvisies, -plannen en –vergunningen, een verdubbeling ten opzichte van 2024. GGD Groningen leverde actief input op de Omgevingsvisie en -plannen die alle gemeentes voor 2030 moeten afronden. De multidisciplinaire kennis en advisering in combinatie met de landelijke aandacht voor een gezonde en

21

Gemeenschappelijke regeling GGD Groningen – Jaarverslag en Jaarrekening 2025

veilige fysieke omgeving, zal worden gebruikt om gemeenten te blijven ondersteunen bij de verdere planvorming. Mentale gezondheid Per september 2025 zijn 4 nieuwe regisseurs mentale gezondheid gestart. Zij ondersteunen de Groninger gemeenten bij het versterken van de mentale gezondheid van jeugd en jongeren door middel van preventie. Het aantal uren voor deze functie is verdubbeld ten opzichte van het vorige jaar. Alle gemeenten tonen ondertussen betrokkenheid bij dit thema en in de meeste gevallen zijn het bestaande preventieve aanbod, lokale stakeholders en netwerken in kaart gebracht. Een aantal gemeenten is al verder in de fasering en werkt aan het structureel verbeteren van de preventie van mentale problemen door middel van beleid, interventies en samenwerking. De Gezonde School Door landelijke bezuinigingen op de schoolbrede en structurele aanpak van De Gezonde School heeft GGD Groningen in 2025 fors minder scholen (primair, voortgezet, GO) en middelbaar beroepsonderwijs) kunnen ondersteunen. In het voorjaar van 2025 ontvingen 35 scholen in onze regio een toekenning van de Stimuleringsregeling 2025-2026, waarmee zij ondersteuning vanuit de GGD (hebben) ontvangen. Met de ‘ZonMw implementatie-impuls Mentale Gezondheid’ is in 2025 ingezet op (tijdelijke) versterking van De Gezonde School.