Burgemeestersbrief coalitie-akkoord

Hoogezand, 5 juni 2026

Beste leden van de raad, Daags na de gemeenteraadsverkiezing van 18 maart 2026 is de coalitievorming in Midden-Groningen gestart met het voeren van een duidingsdebat en het aanstellen van een verkenner. Ten behoeve van de coalitievorming leverde de ambtelijke organisatie een overdrachtsdocument aan en schreef ik u een brief. De verkenner heeft op 9 april zijn bevindingen gepresenteerd en daarmee de opmaat gegeven voor de (in)formatie. Nu zijn we gekomen bij het eindresultaat van dit proces: op maandag 8 juni staat de bespreking van het coalitieakkoord en de installatie van de nieuwe wethouders op de agenda van uw raad. Gelet op mijn wettelijke rol in de coalitie- en collegevorming, stuur ik u deze brief. Deze brief vormt voor mij het sluitstuk van de uitvoering van mijn rol op grond van Artikel 35, tweede lid Gemeentewet. Met deze brief geef ik aan wat mijn opvattingen zijn over het coalitieakkoord dat nu voorligt. Belangrijk is te benadrukken dat dit het oordeel is van de burgemeester als bestuursorgaan, en als voorzitter van raad en college. Het gaat er in deze niet om dat ik – als onafhankelijk ambtsdrager – een politiek-inhoudelijke opvatting heb over de voornemens van deze coalitie als zodanig. Met deze brief grijp ik onder andere terug op de thema’s die ik in mijn brief d.d.

19 maart 2026 heb aangekaart: de strategische ontwikkeling van onze gemeente, aandacht voor ontmoeting en verbinding, het versterken van de samenwerking binnen en buiten het gemeentehuis en de thema’s weerbaarheid, integriteit en veiligheid. Betrokkenheid burgemeester proces coalitie- en collegevorming Artikel 35, tweede lid Gemeentewet beschrijft de rol van de burgemeester: “De burgemeester wordt geïnformeerd over de uitkomsten van de college-onderhandelingen. Hij wordt alsdan in de gelegenheid gesteld zijn opvattingen over voorstellen ten behoeve van het collegeprogramma kenbaar te maken.“ Tijdens het proces van de coalitievorming ben ik op donderdag 7 mei tussentijds geïnformeerd over het verloop van de onderhandelingen door de (in)formateur, de heer Bram Schmaal. Op donderdag 22 mei heb ik een conceptversie van het coalitieakkoord ontvangen waar ik op maandag 26 mei op gereageerd heb met een aantal vragen en opmerkingen. Gedurende de onderhandelingen ben ik ambtelijk bevraagd op mijn huidige portefeuilles en mijn wensen voor de nieuwe portefeuilleverdeling, waar het mijzelf betreft. Ik las een coalitieakkoord dat energie uitstraalt, dat blijk geeft van partijen die naast inwoners willen staan, die kracht en kansen willen benutten en die daarnaast oog hebben voor wie het op eigen kracht niet redt in onze samenleving.

Het akkoord ademt voor mij de sfeer van een coalitie die, samen met externe partijen (andere overheden en ook inwoners en ondernemers) strategische kansen wil creëren en benutten en die daar ook in wil investeren – in menskracht en in geld. Een aantal thema’s heeft terecht een prominente plek gekregen in het akkoord, zoals de (gebiedsontwikkeling rond de) Nedersaksenlijn. Samenhangend met dit soort grote thema’s, ben ik blij met de aandacht voor het op te stellen verhaal van Midden-Groningen en de extra inzet op lobby. Deze zijn beide cruciaal om onze gemeente verder te brengen en beter extern te kunnen presenteren. Het instellen van een cofinancieringsfonds om ruimtelijke kansen te benutten is van betekenis, omdat het kunnen bieden van cofinanciering in de regel een voorwaarde is die door andere partijen (i.c. de Rijksoverheid) gesteld wordt. Met betrekking tot het onderwerp veiligheid, formuleert het akkoord een aantal belangrijke en herkenbare ambities, bijvoorbeeld ten aanzien van handhaving. Op enkele van deze ambities is het echter niet het college dat het bevoegd gezag is, maar de burgemeester of de Officier van Justitie. Ik hecht eraan dit te onderstrepen, omdat er anders mogelijk verwachtingen worden gewekt, waar de coalitie en het college niet voor aan zet (kunnen) zijn.

Van coalitieakkoord naar uitvoering Het coalitieakkoord zal vertaald worden in een college-uitvoeringsprogramma dat vervolgens zijn beslag ook zal krijgen in uw LTA. De ambities van het akkoord, opgeteld bij het feit dat sprake lijkt te zijn van een college met zes wethouders met veel ‘nieuw elan’, maakt dat ik met nadruk meegeef dat het nodig is te investeren in interne werkwijzen (programmatisch en opgavegericht, zoals gesteld in het akkoord, inclusief de benodigde cultuur en structuur) en in bestuursadvisering zodat het college zo goed mogelijk toekomt aan besturen en de ambtelijk-bestuurlijke samenwerking zo effectief mogelijk verloopt. Dit is temeer nodig omdat de onderlinge coördinatie bij een college van deze omvang ook aandacht vergt. Deze zaken zullen door mij, in samenspraak met het college, maar vooral ook door en met onze nieuwe gemeentesecretaris worden verkend en uitgewerkt. Integriteit De kandidaat-wethouders doorlopen conform de afspraken met uw raad een risico-analyse integriteit, waar de ad-hoc commissie integriteit zich in de aanloop naar de benoeming over gebogen heeft. De uitkomsten van de analyse en de conclusie van de commissie vormen een belangrijke onderlegger rond de benoeming van de nieuwe wethouders door uw raad.

In de aanloop naar de uitvoering van de risicoanalyse heb ik met alle kandidaat-wethouders een kennismakingsgesprek gevoerd waarbij het accent ook lag op integriteitsaspecten, die vervolgens ook aan de orde zijn gekomen in de risicoanalyse. Hiermee beoog ik, mede conform de aanbevelingen van het Rekenkamer-onderzoek (2025) naar de borging van integriteit binnen onze gemeente, integriteit vanaf de start een regulier gespreksonderwerp te laten zijn binnen het nieuwe college. Samen bouwen In mijn brief d.d. 19 maart 2026 heb ik onderstreept hoe belangrijk het is dat we goed samenwerken ten behoeve van de samenleving, om te beginnen in ons eigen Huis van Cultuur en Bestuur. Op 8 juni staat de bespreking van het coalitieakkoord en de benoeming van de nieuwe wethouders op de agenda van uw raad. Het nieuwe college wordt daarmee een feit. Aan ons allen is het om de samenwerking tussen raad en college effectief en prettig te laten verlopen. Aan het college is het om de collegiale samenwerking vorm te geven. En aan uw raad is het om de samenwerking tussen fracties en raadsleden te organiseren en onderling bruggen te slaan, over de grenzen van de begrippen coalitie en oppositie heen. Samen met de gemeentesecretaris en de griffier, sta ik graag tot uw beschikking om hier een rol in te vervullen. Met vriendelijke groet, Erica van Lente Burgemeester