Bijlage 2 Toelichting ontwikkelingen laatste prognose

Bijlage 2: Toelichting ontwikkelingen & overhevelingen In deze bijlage wordt een toelichting gegeven op de diverse ontwikkelingen ten opzichte van de laatste prognose.

De ontwikkelingen zijn hieronder per programma toegelicht. In de toelichting is de argumentatie voor de overheveling ook beschreven. Aan het einde is een overzicht weergegeven van de overhevelingen.

Dorpen en wijken

1. Bermen en sloten indexatie en hogere kosten bestek inschrijving Voor het uitvoeren van het bestek bermen en sloten is in 2024 € 251.000 meer budget nodig. Door gestegen prijzen is de aanbesteding hoger uitgevallen. 2. Bomen indexatie en herstelkosten schade Door gestegen prijzen en herstelkosten voor schade aan bomen is € 103.000 extra budget nodig. 3. Huisvestingskosten programma Dorpen en Wijken We constateren dat de huisvestingskosten in 2024 sterker zijn gestegen dan verwacht. Dit wordt grotendeels verklaard door hogere energiekosten (gas/elektra). Daarnaast zien we dat door inflatie de kosten voor schoonmaak en beveiliging zijn toegenomen. Voor het programma Dorpen en Wijken gaat dit om € 208.000 aan hogere kosten. Deze worden voor € 94.000 opgevangen door hogere opbrengsten van onze sportaccommodaties. Per saldo resteert een nadeel van € 114.000. 4. Pilot verduurzaming wagenpark (overhevelingsvoorstel 9) De pilot met een elektrische vuilniswagen wordt niet in 2024 uitgevoerd, waardoor er € 93.000 overblijft. Deze middelen zijn echter wel noodzakelijk om de pilot volgend jaar uit te kunnen voeren. Hiervoor is een overhevelingsvoorstel ingediend. 5. Energiearmoede (overhevelingsvoorstel 2) In 2023 is voor de aanpak energiearmoede €500.000 beschikbaar gesteld.

Hierbij is de afspraak gemaakt dat in 2024 een evaluatie van de effectiviteit van de uitgevoerde werkzaamheden over de

1

periode april 2023 – april 2024 zou plaatsvinden. Daarna zou worden bepaald waar deze €500.000 voor wordt ingezet. Halverwege 2024 heeft deze evaluatie plaatsgevonden. Besloten is dat de gelden zullen worden ingezet om ‘achterstallig onderhoud’ te vergoeden. Hiervoor wordt een subsidieregeling opgezet. Een dergelijk subsidieregeling wordt als waardevol gezien omdat deze aanvullend is op diverse andere subsidieregelingen voor isolatiemaatregelen die ‘achterstallig onderhoud’ niet vergoeden. En voor de huishoudens met lagere inkomens wordt hiermee een enorme drempel opgeworpen om tot isolatiemaatregelen over te gaan. De subsidieregeling voor ‘achterstallig onderhoud’ wordt op dit moment uitgewerkt en kan naar verwachting vanaf 2025 worden geopend. Om deze regeling te kunnen uitvoeren is de overheveling van de €500.000 noodzakelijk.

Sociaal

6. Huisvestingskosten programma Sociaal Zoals benoemd zien we dat onze huisvestingskosten in 2024 sterker zijn gestegen dan verwacht. Dit wordt grotendeels verklaard door hogere energiekosten (gas/elektra). Daarnaast zien we dat door inflatie de kosten voor schoonmaak en beveiliging zijn toegenomen. Voor het programma Sociaal gaat dit om € 278.000 aan hogere kosten. 7. Noodopvang Zuidbroek De ontvangen COA-gelden voor de opvang in Zuidbroek worden ingezet voor de dorpen Zuidbroek en Noordbroek. We verwachten dat er in 2024 voor € 400.000 aan subsidies wordt verstrekt. Er wordt € 400.000 onttrokken aan de reserve om deze kosten te dekken. Hiermee is deze ontwikkeling budgettair neutraal. 8. Jeugd-Wmo Jeugd (nadeel € 610.000) De solidaire en gezamenlijke kosten jeugdhulp worden verdeeld over de Groninger gemeenten. Naar verwachting zijn deze kosten € 415.000 hoger dan begroot. Dit wordt veroorzaakt door hogere lasten Jeugdhulp plus, Landelijk werkende instellingen, instandhouding gerechtelijke instellingen en investering spoed voor Jeugd. Door autonome groei stijgen de kosten van zorg in natura met € 165.000. Daarnaast lopen de kosten van niet gecontracteerde zorg voor één cliënt op met € 200.000, dit was niet voorzien. De beschikbare middelen voor GIDS, vanuit overheveling 2022, zijn niet besteed. Dit leidt tot een voordeel van € 90.000.

Op de lasten voor kinderopvang wordt een voordeel verwacht van € 50.000. Er worden door de GGD minder inspecties uitgevoerd dan verwacht. Daarnaast voeren we de coördinatietaken vanaf maart 2024 zelf uit, waardoor de lasten van kinderopvang sociaal medische indicatie lager zijn. Overige plussen en minnen tellen op tot € 30.000 voordeel.

2

WMO (voordeel € 452.000) In de begroting is voor begeleiding, dagbesteding en huishoudelijke hulp rekening gehouden met een groei op basis van het WMO-voorspelmodel van de VN. Bij begeleiding/dagbesteding blijft de groei achter op de begroting. Dit leidt tot een voordeel van € 696.000. Bij huishoudelijke hulp is de groei na Q2 gestegen. Dit leidt tot een nadeel van € 400.000. De lasten van publiek vervoer zijn naar verwachting € 88.000 lager doordat het gebruik lager is dan begroot. Voor algemene voorzieningen is de verwachte realisatie € 43.000 lager (incidenteel). Kwartier (voordeel € 200.000, overhevelingsvoorstel 4). De middelen met betrekking tot de transitie rondom Kwartier (totaal € 200.000, verdeeld over meerdere producten) worden niet in 2024 uitgegeven. De kaders worden door uw raad tegelijkertijd met dit voorstel vastgesteld. Waarna overgaan kan worden tot inzet van deze middelen in 2025. Hiervoor is een overhevelingsvoorstel ingediend. 9. Communicatiecampagne Kredietbank (overhevelingsvoorstel 10) Met de communicatiecampagne willen we mensen bereiken die financiële problemen hebben en hen ertoe bewegen om hulp te aanvaarden. We weten dat in Midden-Groningen nog veel mensen wonen die we nog niet in beeld hebben, maar die de nodige hulp kunnen gebruiken. Wanneer we stoppen met de communicatiecampagne bereiken we mogelijk niet die groep mensen.

In 2024 hebben wij een communicatiemedewerker in dienst genomen om een campagne uit te voeren om deze groep mensen te bereiken. Dit contract loopt door in 2025. De dekking voor deze kosten komt vanuit de overhevelingen 2022. Aangezien de overhevelingen twee jaar beschikbaar blijven (besteding in 2023 en 2024) moeten deze middelen opnieuw overgeheveld worden. 10. Oekraïne De kosten voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne zijn lager dan de opbrengsten die we op basis van normbedragen ontvangen. Dit leidt tot een voordeel van € 129.000. We verwachten dat dit voordeel incidenteel is. Het Rijk heeft de normbedragen meerdere malen verlaagd. In 2024 ontvangen we € 61 per dag per bed. Voor 2025 wordt dit bedrag verlaagd naar € 45 per dag per bed. We zullen hier echter ook geen nadelig effect van ondervinden. Wanneer de vergoeding onvoldoende is voor de werkelijke kosten, dan wordt dit alsnog gecompenseerd door het Rijk. 11. SPUK hersteloperatie Kinderopvangtoeslag Het aantal plannen van aanpak voor de Hersteloperatie Kinderopvangtoeslag zijn in 2024 gestegen. Naar verwachting komen de lasten uit op € 150.000. Daarentegen verwachten we dat we op basis van normbedragen € 360.000 ontvangen vanuit de specifieke uitkering van het Rijk. Hierdoor resteert een voordeel van € 210.000. 12.

ESF-subsidie (overhevelingsvoorstel 7) Het project weer in beeld zet zich in voor mensen die al geruime tijd in de bijstand zitten. Het betreft mensen die uit het zicht zijn geraakt van de Gemeente. Binnen het project brengen ze de situatie van de inwoner in kaart en begeleiden de professionals de inwoners waar mogelijk bij een stap vooruit. Dit project wordt gefinancierd vanuit de overhevelingen 2022 en de kosten lopen in 2025 door. Aangezien de overhevelingen twee jaar beschikbaar blijven (besteding in 2023 en 2024) moeten deze middelen opnieuw overgeheveld worden.

3

13. Loonkostensubsidie en verhaalde salarissen De baten van de Loonkostensubsidie voor afspraakbanen en ontwikkelbanen nemen toe met € 1.118.000 ten opzichte als gevolg van het nieuwe verstrekkingenbeleid zoals in juni 2024 is vastgesteld door uw Raad. Hier staan ook extra lasten tegenover, loonkosten WSW-medewerkers en Nieuw Beschut, van in totaal € 773.000. Dit resulteert in een voordeel van € 345.000. Daarnaast stijgen de verhaalde salarissen WSW door de toename van de Compensatieregeling Transitievergoeding van het UWV. Deze bedragen zijn fors hoger dan ziektewet of WAZOuitkeringen. Daarnaast heeft het UWV met terugwerkende kracht een WIZ-uitkering uitgekeerd. Dit levert een voordeel op van € 410.000. In totaal zien we een voordeel van € 755.000.

Bestuur en bedrijfsvoering

14. Huisvesting (hogere lasten energieverbruik en onderhoud) Ook voor het programma Bestuur en bedrijfsvoering zijn de huisvestingskosten in 2024 sterker gestegen dan verwacht. Dit wordt grotendeels verklaard door hogere energiekosten. Daarnaast zien we dat door inflatie de kosten voor schoonmaak en beveiliging zijn toegenomen. Voor dit programma gaat het om € 296.000 aan hogere kosten. 15. Beheerplan vastgoed Het beheerplan vastgoed is in 2024 geactualiseerd en gelijktijdig met deze slotwijziging in uw raad behandeld. De actualisatie leidt dit jaar tot een nadeel van € 127.000 in de exploitatie. Daarnaast worden naar aanleiding van dit plan diverse kredieten aangevraagd. Deze kredieten zijn opgenomen in bijlage IV. 16. Automatisering Door de overgang van Microsoft E3 naar E5 zien we een nadeel van €337.000 in 2024. De E5-licentie biedt aanvullende beveiligingsmogelijkheden, waardoor we beter voldoen aan de NIS2-eisen. In de Voorjaarsnota 2024 is dit meerjarig opgenomen. Daarentegen zien we een voordeel van € 212.000 op de kosten voor mobiele telefonie. Dit voordeel komt door het gebruik van refurbished telefoons in plaats van nieuwe telefoons. Daarnaast is er sprake van een hogere doorbelasting van Telecom aan scholen. Gesaldeerd leidt dit tot een nadeel van €125.000. 17.

Alleenverdienersproblematiek (overhevelingsvoorstel 8) In 2016 werd bekend dat door een samenloop van fiscaliteit, sociale zekerheid en toeslagen voor een groep alleenverdienershuishoudens nadelig uitpakt, waardoor zij toeslagen mislopen. Als gevolg hiervan hebben zij een lager besteedbaar inkomen dan een vergelijkbaar huishouden met een volledige bijstandsuitkering en ligt dit inkomen onder het bestaansminimum. Het Rijk heeft via de septembercirculaire 2024 middelen voor compensatie beschikbaar gesteld. Besluit tot uitvoering

4

binnen is eerder uitgesteld in afwachting van beschikbaarheid van deze middelen. Het is echter niet haalbaar de uitvoering dit jaar nog te realiseren. Om dit in 2025 te realiseren is een overhevelingsvoorstel ingediend. 18. Team Eropaf! (Overhevelingsvoorstel 6) Uw raad heeft in 2024 ingestemd met het voorstel ‘Voortzetting Team Eropaf’ (zaaknr: 1362463). Dit houdt in dat de beschikbare middelen in 2024 (€ 175.000) ingezet worden voor de periode 2025 tot en met 2028. Om te zorgen dat deze middelen beschikbaar blijven, is een overhevelingsvoorstel ingediend. 19. Verrekening Algemene Uitkering 2023 Vanuit de laatst ontvangen uitkeringspecificatie 2023 vloeit een incidenteel voordeel van € 160.000.

20. Traineeprogramma (overhevelingsvoorstel 5) Het traineeprogramma loopt van september tot september in verband met het einde van het schooljaar in juli en het slagen van studenten. Om het traject voor de in 2024 gestarte trainees uit te voeren moet € 185.000 van het budget worden overgeheveld naar 2025. 21. Omgevingswet (overhevelingsvoorstel 3) Sinds 1 januari 2024 is de Omgevingswet van kracht. Binnen de teams VTH en REO wordt hard gewerkt aan de implementatie van de Omgevingswet. Zo moet als gevolg van de uitvoering van de Omgevingswet het van rechtswege verkregen tijdelijk Omgevingsplan uiterlijk in 2032 zijn omgezet in één Omgevingsplan voor de gehele gemeente. Daarnaast wordt op dit moment gewerkt aan de uitwerking van alle opgaven binnen het dit jaar opgestelde Plan van Aanpak Omgevingsplan. Dit vraagt extra inzet van de organisatie naast de reguliere wettelijke en nieuwe aanvullende taken. De implementatie van nieuwe taken en wetgeving is een traject van de lange adem. Het beschikbare budget van € 327.000 in 2024 wordt niet ingezet en leidt tot een voordeel, maar is wel noodzakelijk voor de komende jaren.

• Budget noodzakelijk voor extra fte’s voor wettelijke en aanvullende taken; • Budget noodzakelijk voor aanbesteding transitie tijdelijk naar een Omgevingsplan voor de gehele gemeente; • Het digitaal stelsel Omgevingswet is op dit moment nog instabiel en vraagt budget voor extra inzet van de organisatie. Het team VTH heeft met eenzelfde problematiek van doen. De winkel is open terwijl we aan het ombouwen zijn. Dit vraagt bij VTH ook extra capaciteit en inzet op nieuw beleid. 22. Raadswerkprogramma 2024 (overhevelingsvoorstel 1) Voor het raadswerkprogramma 2022 – 2025 is jaarlijks € 500.000 beschikbaar. In 2024 resteert het volledige budget van € 500.000. Hoewel dit budget nog niet is uitgegeven, zijn er al verplichtingen aangegaan voor de uitwerking van bestuursopdrachten die doorlopen tot en met 2026. Hiervoor is een overhevelingsvoorstel ingediend.

5

Overzicht overhevelingsvoorstellen

6