Bijlage 1 - Brief zonnepark Noordbroek d.d. 4 juli 2024 - ontwikkelaars aan provincie en verzoek gemeente

Aan:

Gedeputeerde Staten van Groningen Ter attentie van Johan Hamster Postbus 610 9700AP Groningen

Groningen, 4 juli 2024 Betreft: Betrouwbaar bestuur provincie Groningen inzake Zonnepark Evenreiten/Noordbroek Geachte leden van Gedeputeerde Staten van Groningen, geachte heer Hamster, Inleiding Zonnepark Evenreiten/Noordbroek is al sinds 2020 een lopend project waar energiecoöperatie Duurzaam Menterwolde, de gemeente Midden-Groningen, de provincie Groningen en de ontwikkelaars Pure Energie en Novar nauw bij betrokken zijn en gezamenlijk aan werken. Het project maakt onderdeel uit van het gemeentelijke RES 1.0 bod. De locatie van het zonnepark, ten zuiden van de Pastorieweg en ten oosten van de N33, is onderdeel van het zoekgebied van de gemeente Midden-Groningen en is sinds 2020 benoemd als de locatie voor het zonnepark Evenreiten/Noordbroek. Twee gedeputeerden van de provincie Groningen hebben de waarnemend wethouder van de gemeente Midden-Groningen op 19 april 2024 laten weten een formeel verzoek om een nieuwe geometrische begrenzing vast te stellen voor zonnepark Evenreiten/Noordbroek niet te bekrachtigen. Voorheen betrof dit het al dan niet afgeven van een aanwijzingsbesluit. Dit is door de provincie aan de initiatiefnemers teruggekoppeld op 19 april 2024. De gedeputeerde herhaalde dit richting initiatiefnemers op 29 mei 2024. Dit heeft initiatiefnemers en de gemeente Midden-Groningen ten zeerste verrast.

Sinds 2020 draagt de provincie actief bij aan de totstandkoming van dit zonnepark. Zo ondersteunt de provincie onder meer de energiecoöperatie via het Ontwikkelfonds Energiecoöperaties (onderdeel van het Fonds Nieuwe Doen) op financieel vlak ten behoeve van de ontwikkeling van het zonnepark op deze locatie, neemt de provincie deel aan maatwerkgesprekken en heeft de provincie op 24 april 2024, bij monde van de landschapsarchitect, het definitieve landschappelijke ontwerp goedgekeurd. Indien het voornemen om geen nieuwe geometrische begrenzing vast te stellen wordt doorgezet, zijn wij van mening dat de provincie niet handelt als een betrouwbare overheid. Dit lichten wij als volgt toe: De provincie Groningen Evenreiten/Noordbroek

is

sinds

2020

betrokken

bij

Zonnepark

Bijgevoegd de tijdlijn en de correspondentie van energiecoöperatie Duurzaam Menterwolde, Pure Energie en Novar met de provincie Groningen. Onderstaand een aantal uitgelichte momenten:

-

-

-

Om invulling te geven aan het uitgangspunt van het lokale draagvlak benoemt de gemeente Midden-Groningen in januari 2021 dat het dorp Noordbroek hinder ondervindt van groot vrachtverkeer dat door het dorp heen rijdt. Wanneer Solarfields (voorloper van Novar) kan bijdragen aan het oplossen van deze verkeersproblematiek ontstaat volgens de gemeente een interessante koppelkans die bijdraagt aan het draagvlak voor het zonnepark. Dit geeft aanleiding voor Solarfields om, samen met de omgeving en de gemeente Midden-Groningen te kijken, of deze een koppelkans is te realiseren met het zonnepark. Op 10 mei 2021 vindt vervolgens een gesprek plaats tussen de gemeente, brEneCo (destijds betrokken bij het project) en Solarfields. De verantwoordelijk wethouder van de gemeente Midden-Groningen geeft tijdens dit gesprek aan dat de realisatie van het wegtracé, om de verkeerssituatie in het dorp te ontlasten, een voorwaarde van de provincie Groningen is om het project te realiseren. Solarfields geeft aan hiermee akkoord te gaan en het nieuw aan te leggen wegtracé financieel te kunnen bekostigen. In de subsidieaanvraag kan ook het nieuw aan te leggen wegtracé worden meegenomen. De gemeente Midden-Groningen stemt ermee in dat de aanvraag van de vergunning simultaan kan lopen met de nog resterende maatwerkgesprekken.

Op 17 maart 2022 vindt er een overleg plaats tussen de gemeente MiddenGroningen, BrEneCo en Solarfields. Ook de verantwoordelijk wethouder is aanwezig. Aanleiding is de brief van de gemeente Midden-Groningen van 8 februari 2022. De wethouder bevestigt de positieve grondhouding van de gemeente Midden-Groningen. De gemeente Midden-Groningen bevestigt dat de koppeling met de weg vervalt. Ook de provincie houdt niet meer aan het wegtracé vast. Wel zal het plan landschappelijk goed moeten worden ingepast. In samenspraak met de provincie zal het plan nader worden uitgewerkt.

-

Er hebben vier maatwerkgesprekken plaatsgevonden op 9 oktober 2023, 31 oktober 2023, 11 maart 2024 & 24 april 2024. Hierbij aanwezig waren Eelerwoude (namens Novar, Pure Energie en Duurzaam Menterwolde) en de landschappelijk architecten van de gemeente Midden-Groningen en de provincie Groningen. Het plan is van feedback voorzien door de aanwezigen, op 24 april 2024 is een definitief ontwerp vastgesteld en goedgekeurd door de gemeente Midden-Groningen en provincie Groningen, bij monde van de landschappelijk architecten.

-

Op 21 december 2023 heeft de betrokken ambtenaar van de provincie Groningen schriftelijk aan Pure Energie, Novar en Duurzaam Menterwolde bevestigd dat de provincie Groningen zonneparken die onder het RES 1.0-bod van de gemeente vallen niet zal blokkeren. Dit naar aanleiding van de Provinciale Statenvergadering van 20 december 2023. Op 15 januari 2024 heeft de betrokken ambtenaar van de gemeente MiddenGroningen Duurzaam Menterwolde, Novar en Pure Energie nogmaals bevestigd dat Zonnepark Evenreiten/Noordbroek onderdeel is van de gemeentelijke RES 1.0 en dat de gemeente door wil met de realisering van het project. Ook is aangegeven dat

-

de verantwoordelijk wethouder dit inbrengt bij het bestuurlijk overleg met de provincie. Sinds 2020 draagt de provincie op zowel ambtelijk als bestuurlijk niveau actief bij aan de totstandkoming van Zonnepark Evenreiten/Noordbroek. De correspondentie en de toezeggingen die de provincie Groningen heeft gedaan ten aanzien van dit project resulteren in een gewekt vertrouwen om dit project gezamenlijk te willen realiseren. Door de onverwachtse draai concluderen energiecoöperatie Duurzaam Menterwolde, de gemeente Midden-Groningen en de ontwikkelaars Pure Energie en Novar dat de provincie Groningen niet handelt als een betrouwbare overheid. Dit is in strijd met het vertrouwensbeginsel voortkomende uit de Algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Provincie benadrukt betrouwbare overheid te willen zijn in Provinciale Staten Het hoofdlijnenakkoord ‘Veur Mekoar’ en het Statenbesluit van 20 december 2023 zijn duidelijk. De provincie Groningen gaat een nieuwe koers varen ten aanzien van zonneparken op landbouwgronden. Er is vastgesteld om geen medewerking meer te verlenen aan nieuwe zonneparken op landbouwgrond boven op de afspraken die zijn gemaakt binnen de RES 1.0. Zonnepark Evenreiten/Noordbroek valt binnen de RES 1.0 en was daarnaast reeds in procedure op het moment dat deze koerswijziging werd bekrachtigd.

Het zonnepark had een positief principebesluit van de gemeente en de aanvraag omgevingsvergunning was reeds ingediend. Daarmee is het geen nieuw zonnepark maar valt het onder de lopende projecten. In het Statenbesluit staat het volgende: ‘’Wij willen een betrouwbare overheid zijn en committeren ons aan het RES-bod van 5,7 TWh. [-] Bij gemeenten bestond de vrees dat via de RES er opgaven "opgelegd" of "gedwarsboomd" zouden worden. Daarom is nadrukkelijk in de RES 1.0 afgesproken dat: (i). Iedere gemeente staat voor zijn eigen ambitie voor duurzame energieopwekking binnen de RES.’’ Op 13 december werd tijdens de vergadering van de Statencommissie over het voornemen van het provinciebestuur om een nieuwe koers te varen ten aanzien van zonneparken. Hierbij is door Statenlid Bennema (VVD) de volgende vraag geformuleerd: “Het bod zoals het gedaan is in het RES-bod is 5,7 TWh. Door individuele projecten, ambities, opgetelde zonnevisies, wind, 6,4 werd dat ongeveer becijferd. Daar zit dus een ruimte tussen. Kan het zo zijn dat op het moment dat er al genoeg is ingevuld voor die 5,7 en er zijn allerlei plannen om toch op open land, op landbouwgrond parken aan te leggen, dat dan de provincie zegt: dit is mooi geweest?” Gedeputeerde Hamster heeft daarop het volgende geantwoord: “Volgens het college zou dat ingaan tegen de bestaande RES-afspraken.

Als de gemeente nog steeds de ambitie heeft om voor de eigen gemeente te realiseren, ook al zijn we de 5,7 gepasseerd en ze houden eraan vast op basis van eigen besluiten, eigen visies en eigen ambities en het valt inderdaad binnen de eigen ingediende RES 1.0 ambitie, dan denken wij dat wij als provincie geen betrouwbare overheid zouden zijn als we daarvoor zouden gaan liggen.”

Het voornemen om geen nieuwe geometrische begrenzing vast te stellen voor Zonnepark Evenreiten/Noordbroek is niet verenigbaar met bovenstaande passages uit het Statenbesluit van 20 december 2023 en de uitspraken die de gedeputeerde op 13 december 2023 tijdens de Statencommissievergadering heeft gedaan. Dit omdat het zonnepark valt binnen de gemaakte afspraken van de RES 1.0 en het reeds in procedure was op het moment dat het Statenbesluit is genomen. De gemeente Midden-Groningen heeft daarbij meermaals aangegeven dat ze volledig achter de ontwikkeling en realisatie van het zonnepark staat. Juridisch advies: Ontwikkeling zonnepark moet doorgaan Begin 2023 is reeds geconstateerd dat de gemeente Midden-Groningen zou handelen als een niet betrouwbare overheid indien de ontwikkeling van onder andere Zonnepark Evenreiten/Noordbroek geen doorgang zou vinden. Dat blijkt uit een juridische analyse van Yspeert-Advocaten in opdracht van de gemeente Midden-Groningen. Op basis van alle reeds doorlopen stappen en genomen besluiten was de conclusie van Yspeert-Advocaten dat op basis van de Algemene beginselen van behoorlijk bestuur de ontwikkeling van dit zonnepark door moet gaan. Maatwerktraject landschappelijke inpassing In oktober 2023 zijn initiatiefnemers met de gemeente Midden-Groningen en provincie Groningen een maatwerktraject gestart.

Tijdens diverse overleggen en ontwerpsessies zijn de wensen en eisen vanuit de landschapsarchitecten van de provincie en gemeente verenigd met de wensen van initiatiefnemers. Zo zijn er specifieke maatregelen getroffen om het zonnepark in te passen in het open landschap. Aan de noord-, oost- en zuidzijde is een minimale afstand van 50 meter tussen het zonnepark en omliggende wegen aangehouden. Deze bufferzone wordt opgevuld met ruigte vegetatie, kruidenrijk grasland en een vijf meter brede struweelhaag. In dit struweel wordt geen hoog opgaande beplanting opgenomen en is er bewust gekozen voor laagblijvende soorten. Rondom het zonnepark wordt de groei van het struweel beperkt tot een maximale hoogte van twee meter. Ook is er met de hoogte van de technische installaties rekening gehouden met de wensen en eisen vanuit de landschapsarchitecten. De hoogte van de zonnepalen en de transformatoren bedraagt maximaal 1,8 meter. Daarnaast zijn er nog diverse andere landschapselementen opgenomen in het landschappelijk inpassingplan, waaronder veel ruimte voor vegetatie ten behoeve van akkervogels. Dit heeft ertoe geleid dat de provincie en gemeente op 24 april 2024 het definitieve landschappelijke ontwerp voor Zonnepark Evenreiten/Noordbroek hebben goedgekeurd.

Concreet voorbeeld schending gelijkheidsbeginsel en motiveringsbeginsel Een ander zonnepark gelegen in het open landschap is eerder vergund en heeft wel een aanwijzingsbesluit gekregen van de provincie Groningen. Dit betreft Zonnepark Tweekarspelenweg in Blijham. De panelen van dit zonnepark zijn maximaal 2,4 meter hoog. In de ruimtelijke onderbouwing wordt aangegeven dat het zonnepark is gelegen in het open landschap. Hierin staat dat het open karakter minimaal wordt aangetast door gebruik te maken van struweel en niet van hogere opgaande groenstructuren. Zonnepark Evenreiten/Noordbroek ligt tevens in het open landschap. In het landschappelijk inpassingsplan– net als bij Zonnepark Tweekarspelenweg- wordt ook gebruik gemaakt van struweel en niet van hogere opgaande groenstructuren. De maximale

paneelhoogte van Zonnepark Evenreiten/Noordbroek is een stuk lager, namelijk 1,8 meter. Met het voornemen om geen formele wijziging van de geometrische begrenzing af te geven voor Zonnepark Evenreiten/Noordbroek, met als argument dat het gelegen is in open landschap, terwijl er wel een aanwijzingsbesluit genomen is voor een ander, hoger, zonnepark in het open landschap, wordt er met twee maten gemeten. Het niet afgeven van een wijzing van de geometrische begrenzing voor Zonnepark Evenreiten/Noordbroek is daarmee niet in lijn met het gelijkheidsbeginsel en het motiveringsbeginsel voortkomende uit de Algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Resumerend De gemeente Midden-Groningen, energiecoöperatie Duurzaam Menterwolde, Pure Energie en Novar zijn allen zeer verrast door de onverwachte draai van de provincie Groningen ten aanzien van zonnepark Evenreiten/Noordbroek. Deze partijen zijn op grond van de correspondentie en de bovengenoemde argumenten van mening dat de provincie Groningen hiermee niet handelt als een betrouwbare overheid en daarmee strijdig zou handelen met de Algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Wij betreuren het verloop en rekenen erop, dat de provincie Groningen haar voornemen herziet en op korte termijn een formele wijzing door wil voeren ten aanzien van de geometrische begrenzing van zonnepark Evenreiten/Noordbroek afgeeft.

Met vriendelijke groet, Gemeente Midden-Groningen Energiecoöperatie Duurzaam Menterwolde Pure Energie Novar