74. Raadsbrief overzicht activiteiten energie en wonen vanuit programma duurzaamheid

Raadsbrief

Datum:

18 januari 2023

Verzenddatum:

18 januari 2023

Behandeld door:

Corina Onderstijn

Mailadres:

corina.onderstijn@midden-groningen.nl

Zaak:

975142

Portefeuillehouder:

Erik Drenth

Onderwerp:

Raadsbrief overzicht activiteiten energie en wonen vanuit programma duurzaamheid

Geachte leden van de raad, Met deze brief informeren wij u over de activiteiten die vanuit het programma duurzaamheid zijn en worden ondernomen op het gebied van energie en wonen. Wij streven ernaar om hiermee voor u een helder beeld te scheppen van wat er speelt rondom dit thema en hoe de gemeente MiddenGroningen hieraan bijdraagt en/of hierbij betrokken is. Aanleiding en context We gaan in Midden-Groningen stap voor stap richting aardgasvrij wonen. Actie op dit thema is extra belangrijk nu de prijzen voor fossiele energie de afgelopen maanden enorm zijn opgelopen. In november 2022 is een samenhangend plan van aanpak voor energiebesparende maatregelen door het college aangenomen. Hiermee stelt de gemeente de komende 2 jaar bijna 3 miljoen euro beschikbaar om energiearmoede te verlichten. Ook is 17 januari jl. een lokaal steunpakket voor hoge energielasten voor huishoudens, maatschappelijke organisaties en kleine ondernemers door het college vastgesteld. Hiervoor is 2 miljoen euro beschikbaar gesteld. Over beide plannen heeft u een raadsbrief ontvangen. Maar rondom en vooraf aan deze plannen is de gemeente op nog meer fronten actief om inwoners te helpen met het besparen van energie en het overgaan op het gebruik van duurzame energie. Wij krijgen hier veel vragen over. Deze brief geeft een overzicht van de overige lopende activiteiten op het gebied van energie en wonen.

De rol van de gemeente: voorlichten, meenemen, ondersteunen en ontzorgen Voor veel van onze inwoners is niet alleen de toekomst van onze warmtevoorzieningen ingewikkeld, maar lopen ze ook nu al bij het verduurzamen van de eigen woning tegen allerlei vragen en uitzoekwerk aan. Want wat kan er in de woning eigenlijk allemaal? Welke subsidies zijn er? En hoe

Pagina:

2 van 7

Datum:

18 januari 2023

Zaak:

975142

vindt men een betrouwbaar bedrijf in het oerwoud van aanbieders? Goede voorlichting is hierbij een belangrijke eerste stap, zodat inwoners antwoorden kunnen krijgen op dit soort vragen. Dit is iets waarin we als gemeente een goede rol kunnen vervullen, evenals het gemakkelijker maken voor mensen om in actie te komen. Ook kunnen we hierin andere lokale initiatiefnemers bijstaan. Activiteiten Regionaal Energieloket De gemeente Midden-Groningen heeft een Energieloket. Inwoners met vragen over energiebesparing en duurzame energie in huis kunnen gratis bij het Energieloket terecht voor onafhankelijke en transparante informatie hierover. Wij bieden deze dienst via het Regionaal Energieloket, een onafhankelijke partij met ruim tien jaar ervaring, die de rol van energieloket voor meer dan 60 gemeenten vervult. Wij zijn hier sinds oktober 2021 bij aangesloten. Website, huisscan en webinars Het Regionaal Energieloket heeft een uitgebreide website, met alle informatie op één plek, inclusief een kennisbank over allerlei technieken, en informatie over subsidies, leningen en andere financieringsmogelijkheden. Ook biedt de website een overzicht van welke energie-initiatieven er in de buurt zijn, en kunnen er via de website eenvoudig en vrijblijvend offertes bij bouw- en installatiebedrijven in de regio worden aangevraagd.

Op de site is tevens een online huisscan beschikbaar die inwoners kunnen invullen voor een eerste globaal stappenplan. Dit maakt duidelijk welke mogelijkheden bij de eigen specifieke woonsituatie passen en in welke volgorde de maatregelen het beste genomen kunnen worden. Daarbij wordt een indicatie van prijzen en terugverdientijden van de maatregelen gegeven. Daarnaast organiseert het Regionaal Energieloket maandelijks webinars voor inwoners over uiteenlopende onderwerpen en technieken. Persoonlijk advies per telefoon, mail en chat Persoonlijk advies kan ook worden gevraagd per chat en per mail op de website. Daarnaast zijn voor online minder vaardige inwoners adviseurs bereikbaar per telefoon. Lokaal handelingsperspectief De site en de adviseurs zijn gericht op het toegankelijk aanbieden van informatie en het stimuleren en enthousiasmeren van mensen om met energiebesparing aan de slag te gaan. Bij het bezoeken van de website of het bevragen van een adviseur, krijgt men na aangeven van postcode of gemeente, bij Midden-Groningen passende informatie en advies. Het afgelopen jaar hebben al bijna 6000 van onze inwoners de website van het Regionaal Energieloket Midden-Groningen bezocht. Meer dan 90% van de inwoners die gebruik maken van het

Pagina:

3 van 7

Datum:

18 januari 2023

Zaak:

975142

energieloket is hier tevreden over. Meer informatie of zelf aan de slag? Mocht u of een buur of dorpsgenoot vragen hebben over energie in huis, dan is het Regionaal Energieloket bereikbaar via www.regionaalenergieloket.nl/midden-groningen Telefoon: 088 525 4110 (lokaal tarief, maandag t/m vrijdag 9:00 - 17:30) E-mailadres: vragen@regionaalenergieloket.nl Collectieve acties We hebben inmiddels twee succesvolle collectieve acties samen met het Regionaal Energieloket georganiseerd. Deze acties hadden als doel om mensen te ontzorgen met een kwalitatief goed aanbod voor het uitvoeren van energiebesparende maatregelen, en om zo inwoners gezamenlijk deze maatregelen te kunnen laten treffen. Vorige winter organiseerden we een actie voor isolatie voor vloer-, muur- en dak, en isolerend glas, deze winter een voor hybride warmtepompen. De resultaten uit deze acties waren als volgt: Actie/stap

Aangeschreve n (brief)

Aanwezig informatieavond

Aanvragen persoonlijk advies/offerte

Opdrachten

Isolatie Warmtepompen

14.000 2000

154 331

1.100 317

326 Loopt nog

Het Regionaal Energieloket, dat al ruim 200 van dit soort acties heeft georganiseerd, geeft vanuit hun ervaring aan dat dit zeer goede resultaten zijn. Zij geven aan dat veel mensen die binnen de actie een offerte hebben opgevraagd maar niet hebben geaccepteerd, hier soms langer mee wachten of ook bij andere bedrijven een offerte hebben opgevraagd, en vanuit de vergelijking de uitvoering door een andere partij hebben laten doen. Gasvrij Gorecht De wijk Gorecht-Noord en een aantal andere gebouwen, waaronder het Huis voor Bestuur en Cultuur, zullen, als alles volgens plan verloopt, uiterlijk 2024 gasvrij zijn, en worden verwarmd met restwarmte van ESKA. Om dit te realiseren werken de gemeente Midden-Groningen, de verhuurders De Reensche Compagnie, Groninger Huis, Lefier en Woonzorg Nederland, ESKA, en het waterbedrijf Groningen nauw samen, ieder vanuit zijn of haar rol. Voor het project is een subsidie (6 miljoen) uit het Nationaal Programma Groningen (NPG) verkregen. Het project loopt al een aantal jaren en er zijn al flink wat stappen gezet. De voorbereidende verduurzamingswerkzaamheden aan de woningen van de verschillende woningcorporaties zijn in volle gang en reeds deels afgerond. Veel inwoners zijn is inmiddels over op inductie-koken; in het kader van dit project hebben de bewoners van Gorecht-Noord een kookplaat ontvangen en is de meterkast kast (kosteloos) aangepast.

De werkzaamheden zijn uitgevoerd door lokale ondernemers. Ook hebben de partners in 2021 een samenwerkingsovereenkomst ondertekend; hierin zijn belangrijke uitgangspunten opgenomen over onder andere de kosten en leveringszekerheid. Het

Pagina:

4 van 7

Datum:

18 januari 2023

Zaak:

975142

voorlopig ontwerp/ definitief technisch ontwerp voor ‘de warmtering’ op basis waarvan tot uitvoering kan worden overgegaan is ver gereed, zo ook de definitieve business case. En recent konden bewoners mee op excursie naar ESKA. De volgende stap die in 2023 zal worden gemaakt is het opstellen en ondertekenen van exploitatieen leveringsovereenkomsten. Daarna kan tot uitvoering worden overgegaan. Steendam Tjuchem In Steendam Tjuchem vindt een versterkingsopgave plaats. Het moment dat een woning versterkt wordt is het ideale moment om de woning tevens te verduurzamen en van het aardgas af te gaan. De stichting Dorp in Eigen Hand en de werkgroep Versterking hebben een plan ontwikkeld om in eigen regie het versterkingstraject uit te voeren tezamen met het verduurzamen en aardgasvrij maken van de panden, in nauw overleg met de gemeente en de Nationaal Coördinator Groningen. Dit plan is in 2020 ingediend als proeftuin voor het Programma Aardgasvrij Wijken. De PAW-subsidie is in 2021 toegekend (3,9 miljoen) en uitgekeerd als onderdeel van de bestuurlijke afspraken aardbevingsgebied Groningen in november 2020. Een groot deel van subsidie wordt besteed aan een verduurzamingssubsidie á €8000 per woning. Hiervoor is en wordt veelvuldig gebruik gemaakt. Daarnaast kunnen bewoners een renteloze lening afsluiten á €15000. Deze komt waarschijnlijk vanaf maart 2023 beschikbaar.

Pilots dorpsenergieplannen/wijkuitvoeringsplannen Vanuit de Transitievisie Warmte zijn we in 2022 begonnen met pilots in twee dorpen om lokale energiecoöperaties actief te ondersteunen bij het ontwikkelen en uitvoeren van activiteiten richting aardgasvrij wonen. In Kiel-Windeweer zetten de Kielster Energie Coöperatie (KEC) en Vereniging Plaatselijke Belangen Kiel-Windeweer en Nieuwe Compagnie (VPBK) zich samen in voor duurzaam wonen, en in Lageland zijn dit Collectief Duurzaam Lageland (CDL) en de Vereniging Dorpsbelangen Lageland. Deze lokale bewonersinitiatieven staan aan het roer om stappen te zetten richting de doelstelling aardgasvrij waarbij de gemeente helpt met bijvoorbeeld procesbegeleiding, communicatie, technisch advies, logistiek, en onderzoek. In Kiel-Windeweer organiseerden we een viertal voorlichtingsbijeenkomsten, zoals bespaarcafé ’s en energiemarkten. Vanuit deze bijeenkomsten is een nieuwe werkgroep ontstaan die zich het komende jaar buigt over het opzetten van een nieuw collectief en coöperatief zonnedak in het dorp. Daarnaast voert de gemeente een onderzoek uit of het mogelijk is woningen te verwarmen vanuit warmte uit het Kieldiep. Ook heeft de gemeente een vrijstelling gemaakt op de leges voor de vergunningen voor het plaatsen van zonnepanelen op de daken van de woningen die tot het beschermd dorpsgezicht behoren.

In Lageland kijken we naar de mogelijkheid om een koppeling te maken tussen de versterkingsopgave in het dorp en het verduurzamen van de woningen. We hebben een dorpsbrede enquête uitgezet om te kijken waar de behoefte van mensen ligt en hoe we hen kunnen helpen om hun huis energiezuiniger te maken. Vanuit de resultaten van deze enquête wordt er nu meer op

Pagina:

5 van 7

Datum:

18 januari 2023

Zaak:

975142

maat advies en begeleiding geboden: een energieadviseur uit het dorp kijkt nu samen met een technisch expert van de gemeente naar groepen van vergelijkbare woningen om hiervoor energiestappenplannen te maken waarmee mensen verder kunnen. We verkennen mogelijkheden om dergelijke activiteiten ook in andere dorpen of wijken uit te voeren. Warmtefoto’s gevels koopwoningen In de winter van 2020-2021 hebben we vanuit de landelijke Regeling Reductie Energieverbruik (RRE) aan ruim 1000 particuliere huiseigenaren in woningen met een slechte tot matige energiekwaliteit warmtefoto’s van de gevel met bijpassend isolatieadvies uitgegeven. Dit was voor de huiseigenaren kosteloos en vrijblijvend. Uitgeven energiebespaarpakketten Vanuit de RRE en de opvolger hiervan, de RRE-Woningen (RREW), die naast koopwoningen ook op huurwoningen gericht was, hebben we energiebespaarpakketten bij zowel huiseigenaren als huurders uitgedeeld: in 2020-2021 ruim 200 pakketten in Menterwolde als pilot vanuit het energieprogramma van het Regionaal Woon- En Leefbaarheidsplan (RWLP) genaamd ‘Jouwbespaarcoach’, en na positieve respons hierop in 2022 nog eens ongeveer 2130 pakketten verspreid over de hele gemeente. In de pakketten zaten materialen zoals ledlampen, tochtstrips en radiatorfolie. Ongeveer de helft van de pakketten is gegaan naar mensen in huurhuizen met een slecht energielabel.

Voor huurders werkten we samen met de woningbouwverenigingen Lefier, Groninger Huis, Woonzorg en de Reensche Compagnie. Voor de huiseigenaren werkten we samen met de lokale initiatieven en projecten Gasvrij Gorecht, Collectief Duurzaam Lageland en de Kielster Energie Coöperatie. Pilot Slimme energiedisplays met Lefier Lefier heeft uit de RREW 100 huurders een slimme energiedisplay aangeboden om te helpen met inzicht in energieverbruik en mogelijkheden om te besparen. Met de energiedisplay is dagelijks te zien hoeveel gas en elektriciteit in huis gebruikt wordt en waardoor. Deelname regionale campagne Zo Simpel Als Wat Met de campagne ‘Zo simpel als wat’ willen de provincie, gemeenten en woningcorporaties in de provincie Groningen inwoners laten zien hoe eenvoudig ze energie en daarmee geld kunnen besparen. Iedereen kan van enkele tientjes tot 300 euro per jaar besparen. Op www.zosimpelalswat.nl zien inwoners hoe ze dat kunnen doen. Deze campagne is in de winter van 2021/2022 gestart en is deze winter 2022-2023 in de herhaling – met zowel online als offline uitingen. Energiecoaches Afgelopen november zijn 4 vrijwillige energiecoaches begonnen in de gemeente Midden-Groningen. Er zijn ook nog 2 energiecoaches in opleiding. De energiecoaches zijn er om bewoners een eerste indruk te geven van hoe ze minder energie kunnen gebruiken in hun huis.

Er is veel vraag naar hun deskundigheid. In de eerste 2 weken waren er al ruim 30 aanvragen voor gesprekken met een

Pagina:

6 van 7

Datum:

18 januari 2023

Zaak:

975142

energiecoach. Op het moment is er een wachtlijst van drie weken. Deze populariteit bevestigt dat het goed is dat we nu meer middelen uittrekken om mensen op persoonlijke wijze te helpen met het verlagen van hun energierekening. Ondersteunen energie-activiteiten Kwartier Zorg en Welzijn De energiecoaches zijn ook actief op de energiemarkten die Kwartier Zorg en Welzijn afgelopen najaar organiseerde: op 29 oktober in Hoogezand en op 22 november in Muntendam. Hier konden inwoners terecht voor vragen en tips over het besparen van energie en verduurzamen van woningen. De Gemeentelijke Kredietbank hielp hier ook met de voorlichting. Door de grote interesse gaat Kwartier Zorg & Welzijn de komende tijd verder met deze activiteiten, de gemeente helpt met netwerk, prijsvragen en communicatie. Deelname Junior Energiecoach In maart en april 2022 hebben kinderen uit 33 gezinnen meegedaan aan Junior Energiecoach. Dit is een spel voor kinderen (7-12 jaar) en hun ouders. Er deden ook hele schoolklassen mee met de uitdaging om vijf weken lang te leren over wat gas en elektriciteit te maken hebben met licht, apparaten, en temperatuur en om de geleerde lessen te gebruiken om energie te besparen. In deze vijf weken hebben ze per gezin bijna €200,- bespaard aan energiekosten.

Docenten, ouders en ook de kinderen waren enthousiast over het spel, waardoor we komende oktober ook als gemeente weer meedoen met de volgende editie. Deelname in Midden-Groningen is voor scholen en kinderen gratis door geld van de gemeente en uit het Regionaal Woon- en Leefbaarheidsplan Oost-Groningen. Stimuleringsregeling Gemeente Midden-Groningen biedt een stimuleringsregeling. Dit is een lening met een lage rente (1.8%) waarmee huiseigenaren in de gemeente onderhoud, verduurzaming, renovatie of restauratie van hun woning kunnen financieren. Zonne-energie tegen energiearmoede Gemeente Midden-Groningen steunde de lokale coöperatie GOED, die in april 2022 162 zonnepanelen plaatste op het dak van een loods in Sappemeer. De opbrengsten hiervan worden verdeeld onder ca 20 huishoudens in de gemeente die last hebben van energiearmoede. www.cooperatiegoed.nl De gemeente hielp bij het werven van fondsen en leden en met het aanpassen van het geschenkenbeleid onder de participatiewet. Onderzoek mogelijkheden verduurzamen ‘gespikkeld bezit’ Vanuit de Prestatieafspraken met de woningbouwverenigingen en de Transitievisie Warmte onderzoeken we samen met Lefier wat de mogelijkheden zijn om appartementencomplexen en/of straten waarbij er een mix is tussen koop- en huurwoningen, zogenaamd gespikkeld bezit, verduurzaamd kunnen worden.

De uitdaging is hierbij tweeledig: de besluitvorming tot het nemen van maatregelen aan de woningen bij de inwoners is complex, evenals de inzet van uitvoerders in de bouw- en installatietechniek omdat bij de koopwoningen niet in vergelijkbare staat verkeren, zoals bij huurwoningen vaak wel het geval is. Steun voor pilot ‘Anders Warm’ van de zes lokale energiecoöperaties De zes lokale energiecoöperaties in de gemeente Midden-Groningen hebben de handen

Pagina:

7 van 7

Datum:

18 januari 2023

Zaak:

975142

ineengeslagen om gezamenlijk een aanpak te ontwikkelen om naast hun inzet op energie-opwek, en naast de gemeentelijke inzet op het verlichten van energiearmoede, ook de doelgroep inwoners die niet onmiddellijk last heeft van energiearmoede te kunnen helpen met energiebesparing. Een plan om ‘van onderop’ een bredere groep inwoners te bereiken en bewust te maken van hun mogelijkheden is in de maak. De gemeente steunt deze inzet met budget (€30.000) en capaciteit (0,2fte). Nieuwsbrief Programma Duurzaamheid brengt sinds september 2021 elk kwartaal een digitale nieuwsbrief uit om inwoners te informeren waar de gemeente op het gebied van duurzaamheid mee bezig is en wat ze hier zelf in kunnen doen. Inmiddels zijn er ongeveer 400 abonnees op deze nieuwsbrief. Wilt u ook op de mailinglijst? Dan kunt u een mail sturen naar duurzaam@midden-groningen.nl

Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van de gemeente Midden-Groningen

A. Hoogendoorn Burgemeester

H.J.W. Mulder Gemeentesecretaris