63 1 prestatieafspraken 2023

Prestatieafspraken 2023

Lefier Groninger Huis Woonzorg Nederland Gemeente Midden-Groningen Huurdersraad Hoogezand-Sappemeer Stichting Bewonersraad Slochteren Stichting Huurders Advies Groep Groninger Huis

2

1. Inleiding De kaderafspraken 2021-2026 en de biedingen voor 2023 zijn de basis voor deze jaarschijf 2023. De thematische indeling sluit aan op hoofdstukindeling uit de kaderafspraken. Bij de inhoudelijke thema’s worden de ambities en de onderwerpen voor de jaarschijf als introductie op de afspraken benoemd.

2. Veranderende context Ontwikkelingen woonbeleid Landelijk is er sprake van een grote woningbouwopgave. Het Rijk wil aan deze opgave werken. De minister/het kabinet is daarom gekomen met een Nationale Woon- en Bouwagenda. Nationale Woon- en bouwagenda De landelijke overheid neemt regie op de volkshuisvesting door de schaarste aan woningen. Het Rijk wil de woningbouw versnellen en heeft daarom de Nationale Woon- en Bouwagenda opgesteld. Doel van de agenda is het bevorderen van de beschikbaarheid, betaalbaarheid en kwaliteit van het woningaanbod in Nederland. De uitvoering van de agenda gebeurt met zes programma’: • woningbouw; • een thuis voor iedereen (huisvesting aandachtgroepen); • betaalbaar wonen; • leefbaarheid en veiligheid; • verduurzaming gebouwde omgeving; • wonen en ouderen. Programma woningbouw Het programma woningbouw gaat over de aanpak/versnelling van de woningbouw. Doel is de realisatie van 900.000 woningen tot en met 2030. Het Rijk wil strakker dan in het verleden sturen op woningbouwprogrammering en maakt hierover afspraken met medeoverheden (met de provincie als eerste aanspreekpunt). Het woningbouwprogramma moet aansluiten bij de woonwensen en behoeften van mensen. De inzet is dat tenminste twee derde van de nieuwe huur- en koopwoningen betaalbaar is voor huishoudens met een lager- en middeninkomen.

Nationale prestatieafspraken volkshuisvesting Minister Hugo de Jongen van Volkshuisvesting en Ruimtelijke ordening heeft nationale prestatieafspraken volkshuisvesting gemaakt met Aedes, Woonbond en VNG. Hierin staan onder andere bindende afspraken over de bouw van sociale huurwoningen. Afspraken woningbouw provincie Groningen De provincie Groningen en de Groninger gemeenten willen 19.876 woningen bouwen. Dit staat in het bod van de provincie aan de Minister. Dit bod wordt uitgewerkt in een woondeal die eind 2022/begin 2023 klaar moet zijn. Energietransitie Nederland heeft een kantelpunt bereikt: de energieprijzen zijn geëxplodeerd als gevolg van de oorlog in Oekraïne. Dit leidt tot een extreme toename van energiearmoede. Ook zijn de gevolgen van klimaatverandering voelbaar met de aanhoudende hitte van de afgelopen zomer, bosbranden door droogte, overstromingen en wateroverlast. Het draagvlak voor energiebesparingsmaatregelen is in de afgelopen maanden sterk gestegen. De landelijke overheid zet grote stappen in wetgeving en beleid voor de energietransitie, ook voor de huursector. In de nationale prestatieafspraken volkshuisvesting heeft de verduurzaming van de sociale huursector een belangrijke plek gekregen. Ook zijn er wetsvoorstellen op weg naar de Tweede Kamer onder andere over de bevoegdheden van

3

gemeenten om aardgas af te sluiten, regels voor het instemmingsrecht en het initiatiefrecht, de energieprestatievergoeding en aanpassing van de salderingsregels. Daarnaast zijn er veel subsidies en pakketten gericht op energiebesparing en energiearmoede. Woningmarktonderzoek KAW voert in opdracht van corporaties, huurderorganisaties en gemeente een woningmarktonderzoek uit. Dit onderzoek moet beter inzicht bieden in de kwantitatieve en kwalitatieve woningvraag op het niveau van de gemeente en op het niveau van (clusters van) kernen. Het onderzoek is eind 2022 afgerond. Afspraken 2023 • De gemeente actualiseert in 2023 de woonvisie. Het woningmarktonderzoek is hiervoor een belangrijke onderlegger. Corporaties en huurderorganisaties worden actief betrokken. • Wij gaan in de eerste helft van 2023 de jaar- en kaderafspraken toetsen aan de Nationale Prestatieafspraken en de regionale woondeal. We actualiseren de afspraken waar dit nodig is. We doen dit in overeenstemming met elkaar. Trekker is de gemeente.

3. Samenwerking Wij werken positief en goed samen en trekken als gelijkwaardige partners op. In de kaderafspraken 2021-2026 staan onze ambities voor en onze werkafspraken over samenwerking. Afspraak 2023 We gaan in het eerste kwartaal van 2023 onze samenwerking evalueren. We benoemen wat goed gaat en wat beter kan. Trekker zijn de huurdersorganisaties.

4. Betaalbaarheid Uit de kaderafspraken Wij vinden het belangrijk dat woonlasten (huur, energiekosten en gemeentelijke lasten) betaalbaar zijn en blijven voor onze doelgroepen. In 2026 willen we samen het volgende bereikt hebben: • De woonlasten voor huurders zijn gemiddeld niet sneller gestegen dan de inflatie. • Investeringen in verduurzaming hebben gemiddeld niet geleid tot verhoging van de woonlasten voor huurders. • Er vinden geen huisuitzettingen meer plaats vanwege huurschulden. We hebben te maken met een energiecrisis en de kosten voor levensonderhoud stijgen exceptioneel. We staan samen aan de lat om het wonen voor huurders betaalbaar te houden. Ieder levert hieraan vanuit de eigen verantwoordelijkheid een bijdrage. Ook willen we voorkomen dat doelgroepen van de corporaties in te dure, kwalitatief slechte of ongeschikte woningen/woonruimte terecht komen. We hebben aandacht voor een veilig thuis, we investeren in energiezuinig wonen, we matigen de huurstijgingen en we zorgen ervoor dat huurders gebruik kunnen maken van financiële regelingen die er zijn.

4

Afspraken voor 2023 •

•

•

Ontwikkeling huren & woonlasten o We sluiten met de huursomstijging aan bij de nationale prestatieafspraken volkshuisvesting. Dit betekent dat de huursom gekoppeld wordt aan de CAO-loonontwikkeling. Concreet: de huursom van corporaties mag in 2023, 2024 en 2025 maximaal stijgen met de CAOloonontwikkeling van het vorig kalenderjaar min 0,5 procent. o In 2023 voeren Lefier en Groninger Huis in Midden-Groningen geen inkomensafhankelijke huurverhoging door. o Wij willen in de eerste helft van 2023 afspraken maken over woonlasten en komen tot een lokaal woonlastenakkoord. Wij gebruiken hiervoor het woonlastenakkoord van Groninger Huis en de HuurdersAdviesGroep (HAG) als inspiratie. Voorkomen en oplossen van schulden o We werken aan het krijgen van beter inzicht in groepen met betaalbaarheidsrisico’s (vroegsignalering). Wij informeren elkaar voor 1 juli 2023 over de afspraken en maatregelen die zich richten op het voorkomen en oplossen van schulden voor verschillende doelgroepen. We verwerken de opgehaalde informatie in een handig en bruikbaar schema. We betrekken de gemeentelijke kredietbank hierbij. Trekker: gemeente. o We zetten actief in op het gebruik van de VoorzieningenWijzer bij financieel kwetsbare huishoudens.

o We sluiten waar mogelijk aan bij lokale initiatieven gefinancierd door het Nationaal Programma Groningen die inwoners met lage inkomens helpen bij het verkrijgen van werk en het kwijtschelden van schulden en heffingen (waar dit passend en mogelijk is). Energiearmoede o In 2023 is er opnieuw een energietoeslag van de landelijke overheid. De gemeente betaalt de energietoeslag uit. In januari 2023 wordt duidelijk wat het beschikbare budget is voor de gemeente en wat de inhoudelijke kaders zijn.

5. Beschikbaarheid Uit de kaderafspraken Om vraaguitval te voorkomen, en een acceptabele zoektijd naar een woning te behouden, is het belangrijk te werken aan de beschikbaarheid van sociale huurwoningen. In 2026 willen we samen het volgende bereikt hebben: • Het aanbod van sociale huurwoningen is passend naar de kwalitatieve en kwantitatieve behoefte zoals die naar voren komt uit periodiek woningmarktonderzoek voor de hele gemeente. • De maximaal acceptabele gemiddelde zoektijd voor een passende sociale huur woning is één tot twee jaar. • Niemand hoeft vanwege spoed in een woning terecht te komen van slechte kwaliteit (en gezondheid). Voor maximaal twee jaar kan bij gebleken noodzaak een minder passende woning worden aangeboden. • Minimaal 70% van de vrijgekomen woningen wordt toegewezen aan reguliere woningzoekenden. • Niet meer dan 30% van het vrijkomende aanbod wordt toegewezen via directe bemiddeling, waaronder urgent woningzoekenden en vergunninghouders. • Er is een uniform systeem om woningen toe te wijzen binnen de gemeente.

5

Afspraken 2023 •

•

•

•

•

•

Actualisatie woonvisie o Bij de actualisatie van de woonvisie zijn de betaalbaarheid en beschikbaarheid van (sociale) huurwoningen belangrijke aandachtspunten. Huishoudens met een smalle(re) beurs moeten een passende woning kunnen vinden. Het woningmarktonderzoek 2022, de prestatieafspraken woningbouw en de nog te sluiten regionale woondeals geven handvatten om te bepalen wat nodig is voor lagere inkomens, midden inkomens en bijzondere doelgroepen. In dit licht inventariseren wij ook welke sociale huurwoningen niet in bezit zijn bij corporaties. Wij willen in de woningbouwprogrammering uitgangspunten opnemen voor het aandeel sociale huur en betaalbare koop in de woningproductie en bij de ontwikkeling van grotere woningbouwlocaties. Ook geven wij aandacht aan flex-wonen. Huisvestingsverordening o Wij geven in het eerste kwartaal van 2023 een advies over de invoering van een huisvestings- of urgentieverordening. De landelijke overheid wil gemeenten meer ruimte geven om huur- en koopwoningen toe te wijzen aan inwoners met lokale binding. De minister wil daarom de Huisvestingswet wijzigen. Wanneer de wet in werking treedt, kunnen gemeenten aan de slag. Naar verwachting per 1 januari of 1 juli 2023. Trekker: gemeente. Woonruimteverdeling (doorlopende afspraken) o De maximaal acceptabele gemiddelde zoektijd in 2023 voor een passende sociale huurwoning is één tot twee jaar.

o Niemand hoeft vanwege spoed in een woning terecht te komen van slechte kwaliteit (en gezondheid). Voor maximaal twee jaar kan bij gebleken noodzaak een minder passende woning worden aangeboden. o Minimaal 70% van de vrijgekomen woningen wordt toegewezen aan reguliere woningzoekenden. Niet meer dan 30% van het vrijkomende aanbod wordt toegewezen via directe bemiddeling, waaronder urgent woningzoekenden. Verkoop sociale huurwoningen o Corporaties zijn terughoudend met de verkoop van woningen en verkopen niet meer woningen dan aangegeven in de biedingen. o De gemeente gaat in 2023 opkoopbescherming invoeren. De gemeenteraad heeft hierover in februari 2022 een motie aangenomen. Taakstelling vergunninghouders o De jaarlijkse taakstelling voor de gemeente wordt verdeeld over de corporaties. Lefier en Groninger Huis nemen het grootste deel van de taakstelling voor hun rekening. Dit is gerelateerd aan de omvang van hun bezit. Woonzorg Nederland kan een bijdrage leveren aan de huisvesting van statushouders die 55 jaar of ouder zijn. o De taakstelling voor het eerste half jaar van 2023 is 73 personen. De taakstelling voor het tweede half jaar van 2023 wordt in april 2023 bekend gemaakt. o De gemeente voert de koppeling uit van vraag en aanbod. De gemeente doet dit in afstemming met de corporaties en Humanitas (contractpartner voor de integratie van nieuwkomers).

o De gemeente verwacht ook een hoge taakstelling voor het tweede half jaar van 2023 en 2024. De gemeente verkent daarom in 2023 alternatieve huisvestingsmogelijkheden samen met haar partners. Huisvesting en begeleiding van bijzondere doelgroepen o De verwachte uitstroom van Beschermd Wonen en Maatschappelijke opvang naar de gemeente Midden-Groningen gaat over 25-30 personen in 2023. Corporaties geven invulling aan de huisvestingsopgave. Deze wordt verdeeld over de corporaties, gerelateerd aan de omvang van hun woningvoorraad.

6

•

Nieuwbouw & sloop o Noorderpark, Hoogezand: Groninger Huis bouwt 18 woningen (appartementen) aan de Van Linschotenstraat. o Vosholen, Sappemeer: Groninger Huis start met de bouw van 28 grondgebonden sociale huurwoningen. o Gorecht-West: Lefier bouwt 53 woningen. Deze woningen worden in 2024 opgeleverd. o De corporaties slopen in 2023 geen woningen.

6. Wonen met zorg Uit de kaderafspraken Steeds meer mensen met een zorg- of ondersteuningsvraag wonen (weer of langer) zelfstandig thuis. Daarnaast vergrijst Midden-Groningen. Gezamenlijke ambities In 2026 willen we samen het volgende bereikt hebben: • Er is zicht op de behoefte en aanpak (wonen en zorg) om in te spelen op die behoefte, via een in de eerste helft van 2022 vast te stellen woonzorgvisie. Met onderscheid naar geclusterde woonvormen in de nabijheid van zorg en levensloopgeschikte gelijkvloerse woningen dichtbij voorzieningen. • Mensen die minder goed ter been zijn en/of zorg nodig hebben kunnen lang in hun vertrouwde omgeving wonen, door onder meer aanpassing van de woning. • Iedereen, en zeker kwetsbare groepen (bijvoorbeeld mensen met fysieke, psychische, sociale of financiële problemen), hebben de mogelijkheid om zo zelfstandig mogelijk te wonen door ondersteuning bij calamiteiten en de mogelijkheid van ontmoeting in de buurt.

Afspraken 2023 •

•

•

•

Netwerk/themabijeenkomst o De gemeente organiseert in 2023 een netwerk-/themabijeenkomst met verschillende workshops voor alle samenwerkingspartners en vrijwilligersorganisaties op het gebied van wonen, zorg en welzijn in de gemeente. Maatwerk o Gemeente en corporaties bieden maatwerkoplossingen voor bewoners die zijn uitgestroomd vanuit Beschermd wonen en die bij een dreigende terugval tijdelijk even bescherming nodig hebben. Woonzorgvisie o De landelijke overheid wil dat alle gemeenten voor 2024 een woonzorgvisie hebben. De gemeente zet in 2023 stappen voor het maken van een woonzorgvisie. De gemeente maakt daarbij gebruik van de kennis en ervaring die wordt opgedaan in de koploper regio Groningen. De gemeente informeert en betrekt corporaties, huurderorganisaties en andere partners. o De gemeente geeft (vooruitlopend op de woonzorgvisie) uitvoering aan het ’10-puntenplan wonen & zorg’ dat in 2022 is gemaakt. Bij het maken van dit plan hebben corporaties, huurderorganisaties en andere partners belangrijke input geleverd. WMo o De gemeente en corporaties hebben afspraken gemaakt over het toekennen van Wmogelden voor aanpassingen aan de gemeenschappelijke ruimten (denk hierbij aan scootmobiel-stallingen). Deze afspraken worden jaarlijks herijkt en waar nodig aangepast. Ook in 2023 is dit aan de orde.

7

7. Leefbaarheid Uit de kaderafspraken Een aantrekkelijke woonplek draagt bij aan het welbevinden van de huidige bewoners én het aantrekken van nieuwe bewoners. Om onze gemeente leefbaar te houden, werken we samen aan de fysieke en sociale woonkwaliteit van wijken en dorpen. We zorgen daarbij voor korte lijntjes tussen de gemeente, huurdersorganisaties, corporaties en bewoners om problemen te signaleren en snel aan te pakken. Gezamenlijke ambitie In 2026 willen we samen het volgende bereikt hebben: • dat de leefbaarheid in wijken niet afneemt en in de huidige kwetsbare wijken toeneemt. Dit betekent dat de huurder een rustig woongenot heeft in wijken die schoon, heel en veilig zijn. We meten dit af aan de Leefbarometer. ‘Groene scores’ blijven groen, ‘oranje’ en ‘rode’ scores verkleuren naar ‘groen’. • dat het aantal overlastmeldingen daalt en er geen clustering van overlastmeldingen is in buurten of dorpen. Bij overlastmeldingen is er snelle actie, binnen twee werkdagen.

Afspraken 2023 •

•

•

•

NPG-projecten o De gemeente geeft uitvoering aan het NPG-project project dorps- en wijkplannen. De subsidieregeling voor de dorps- en wijkplannen is goedgekeurd. Vier dorpen en één wijk gaan een plan maken: Noordbroek, Kolham, Zuidbroek, Harkstede en Boswijk. Dit doen zij helemaal zelf. De gemeente biedt ondersteuning als er een expert of informatie nodig is. o De gemeente voert het NPG-project ‘rotte kiezen’ uit. Dit project richt zich op de aanpak van slecht onderhouden/verpauperde panden en woningen. De focus ligt op het historisch lint in Hoogezand-Sappemeer. Huurdersorganisaties en corporaties worden twee keer per jaar op de hoogte gehouden van de voortgang. Leefbaarheidsbudgetten corporaties o Het leefbaarheidsbudget van de corporaties wordt ingezet om meerdere doelen te bereiken. Eén van de belangrijkste is het streven naar buurten/wijken/dorpen waar mensen zich prettig, veilig en thuis voelen. Leefbare woonomgeving o Gemeente en corporaties gaan in gesprek over het afvoeren van groenafval door huurders en (semi)professionele partijen die voor de corporaties tuinonderhoud uitvoeren. Het initiatief ligt bij de corporaties. o Wij maken afspraken over gezamenlijke opruimacties in buurten (samen aan de bak). Woonoverlast o Wij maken werkafspraken m.b.t. het voorkomen en aanpakken van woonoverlast. Corporaties en gemeente nemen het initiatief.

De huurderorganisaties worden betrokken.

8

8. Duurzaamheid, versterking en klimaatadaptatie Uit de kaderafspraken Er ligt de komende jaren een grote opgave voor de gemeente en corporaties op het gebied van verduurzaming. In de Transitievisie Warmte werkt de gemeente haar strategie uit. Een groot aantal woningen moet voor 2050 naar energielabel A (en beter) gebracht worden. Bovendien ligt er de versterkingsopgave die tot op heden veel aandacht maar te weinig voortgang kent. De huurdersorganisaties zijn, via het organiseren van draagvlak, een belangrijke partner en succesfactor om de ambities op verduurzaming te verwezenlijken. Gezamenlijke ambitie In 2026 willen we samen het volgende bereikt hebben: • Voor grondgebonden nieuwbouw is EPC 0 de norm. Bij nieuwbouw van appartementen geldt de wettelijke norm, met als inspanningsverplichting EPC 0 te benaderen. • Verbetering van de bestaande sociale huurwoningen gaat stapsgewijs via noregretmaatregelen zodat zoveel mogelijk huurders profiteren van verbeteringen. Tussen 2021 en 2026 wordt 15% van de woningen stapsgewijs verbeterd tot label A door sloopnieuwbouw en verduurzaming van de bestaande voorraad1.

Afspraken 2023 • Transitievisie warmte o De gemeente heeft een vastgestelde transitievisie warmte. De focus ligt in die visie op woningen (huur en koop). Wat betreft het stellen van prioriteiten in de aanpak: de gemeente gaat verder met lopende projecten en ondersteunt voorlopers. De lopende projecten zijn warmtenet Gorecht-Noord, het project aardgasvrij Steendam-Tjuchem en herstructurering Noorderpark (Hoogezand-Noord), en twee pilotaanpakken (met vooral koopwoningen) in Lageland en Kiel-Windeweer. o Hiernaast wil de gemeente wil op nog een aantal plekken starten met een overleg over de mogelijkheden voor het gezamenlijk opstellen van een wijk- of buurtuitvoeringsplan. Er wordt hierbij gekeken naar buurten waar nu al initiatieven zijn en wordt samen met de corporaties gekeken naar de mogelijkheden om gebieden met zogenaamd ‘gespikkeld bezit’ (mix koop/huur) te verduurzamen o Bij het ambtelijk overleg over de prestatieafspraken is de Transitievisie Warmte (TVW) een vast agendapunt, zodat inspanningen op verduurzamingsgebied van corporaties en de TVW op elkaar aansluiten. Extra aandacht is er voor buurten met relatief veel bewoners met lage inkomens. • Verduurzaming sociale huurwoningen o De corporaties treffen in 2023 energiebesparende en andere duurzaamheidsmaatregelen. Zie de bijlage. • Energie besparen o Wij gebruiken de energiekrant van de Woonbond.

Wij verspreiden dit eventueel met een aanvulling voor MG onder huurders. De huurdersorganisaties nemen hiervoor het initiatief. o De gemeente neemt de corporaties en huurderorganisaties mee bij de uitwerking van regelingen van de landelijke overheid om energiearmoede te bestrijden, zoals de specifieke uitkering (SPUK) energiearmoede. Dit heeft een relatie met het thema betaalbaarheid. o Huurderorganisatie en gemeente hebben vier keer per jaar een overleg over de uitvoering van projecten/acties voor energiebesparing.

9

Hoogezand, december 2022 Namens de gemeente Midden-Groningen, Dhr. E. Drenth, wethouder

Namens Lefier, Mw. E. Dost, directeur/bestuurder

Namens Stichting Huurdersraad Hoogezand-Sappemeer, Mw. H. IJtsma, voorzitter Namens Stichting Bewonersraad Slochteren, Dhr. Y. H. de Vries, voorzitter

Namens Woonstichting Groninger Huis, Mw. L. Broekhuizen, directeur/bestuurder

Namens Stichting Huurders Advies Groep, Mw. I. Laning, bestuurslid

Namens Woonzorg Nederland, C. van Boven, directeur/bestuurder

10

Bijlage 1) Ontwikkeling sociale huurvoorraad Tabel 1: aandeel goedkoop en betaalbaar laag 2023 Lefier Goedkoop Betaalbaar laag Totaal

22% 69% 92%

Groninger Huis (streefhuur) 18,3% 70,7% 89,0%

Woonzorg (streefhuur) n.v.t. 95% 95%

Ambitie meerjarige kaderafspraken 2021-2026 Minimaal 15% (streven 20%) 60-65% 80%

Tabel 2: voorraadontwikkeling 2023 Lefier

Groninger Huis

Stand per 1 januari 3.097 4.550 Nieuwbouw 46 0 Aankoop 0 0 Sloop -18 0 Verkoop -6 -20 Stand per 31 december 3.121 4.530 * Woonzorg Nederland heeft ook 226 intramurale wooneenheden.

Woonzorg Nederland * 420 0 0 0 0 420

2) Verduurzaming sociale huur Tabel 3: ontwikkelingen verduurzaming 2023 Lefier Aantal woningen Label A verduurzamingen Overig - plaatsen zonnepanelen - warm & zonnig aanbod - label C verduurzaming van woningen uit de verkoopvijver Aandeel label A in voorraad Midden-Groningen op 31-12-2023

Groninger Huis

Woonzorg Nederland

187

202

35 Julianaplein Muntendam (minimaal B)

170

202

Zonnepanelen plaatsing Julianaplein Muntendam

33%

50,23 % - 180 Zonneflat - 35 Julianaplein (A of B, kan pas na afronding worden aangegeven)

77

23,7%