58 1 Samenvatting Veiligheidsbeeld Midden-Groningen

Samenvatting veiligheidsbeeld Midden-Groningen Inleiding De gemeente Midden-Groningen wil inzetten op het verbeteren van veiligheid door ernstige vormen van overlast, criminaliteit en ondermijning te voorkomen en tegen te gaan. In het programmaplan van het Nationaal Programma Groningen is dit aangemerkt als een basisvoorwaarde voor het realiseren van alle andere projecten in het programmaplan. In de gemeente is echter beperkt zicht op de veiligheidsproblemen binnen de gemeente. Er zijn veel aanwijzingen, signalen en vermoedens als het gaat om criminaliteit, overlast en ondermijning in de gemeente Midden-Groningen, maar een volledig en bijeengebracht beeld ontbrak tot nog toe. Cijfermatige informatie over overlast, criminaliteit en ondermijning is namelijk versnipperd en informatie wordt tussen partijen nog niet voldoende gedeeld. Om zicht te krijgen op de aard en omvang van zware overlast, criminaliteit en ondermijning heeft Pro Facto daarom een Integraal Veiligheidsbeeld opgesteld. Dit beeld wordt primair gevormd op basis van kwantitatieve data uit interne gemeentelijke registraties en registraties van externe partners. Deze registraties zijn vervolgens aangevuld met kwalitatieve informatie uit interviews met medewerkers van de gemeente, partners in de veiligheidsketen, het sociale domein, ondernemers en buurtorganisaties.

In totaal zijn 23 gesprekken gevoerd, met 39 gesprekspartners. Het doel van het veiligheidsbeeld is om inzicht te bieden in de aard en omvang van veiligheidsgerelateerde problematiek en waar in de gemeente deze zich manifesteert. Daarbij wordt ingegaan op vier onderwerpen: ondermijnende criminaliteit, overige criminaliteit, overlast en overlast en criminaliteit door jongeren. Daar waar mogelijk zijn cijfers op wijk- en buurtniveau weergegeven. De cijfers gaan over de periode 2017 – 2021. In een veiligheidsanalyse geven we een nadere duiding van de cijfers. Op basis van het veiligheidsbeeld is de gemeente beter in staat om op onderbouwde wijze prioriteiten te stellen binnen het veiligheidsbeleid. Sociaaleconomische kenmerken De gemeente Midden-Groningen is per 1 januari 2018 voorgekomen uit een fusie tussen voormalige gemeenten Hoogezand-Sappemeer, Slochteren en Menterwolde. De gemeente heeft een groot buitengebied met een landelijk karakter met kleine dorpen, kernen en buurtschappen. De gemeente telt 27 woonplaatsen. Hoogezand is veruit de grootste woonplaats met bijna 22.000 inwoners met kenmerkende stedelijke problematiek. De buitengebieden van de gemeenten scoren goed op leefbaarheid en op sociaaleconomisch kenmerken. Dat ligt met name anders voor Hoogezand en meer specifiek Hoogezand-Zuid.

Qua gemiddeld inkomen staat Hoogezand-Zuid van alle wijken onderaan en op leefbaarheid scoren de buurten Spoorstraat Kieldiep, Woldwijk-Midden, Gorecht-West en Noorderpark het slechtst van alle buurten in de gemeente. Ondermijnende criminaliteit In 2019 heeft het RIEC Noord-Nederland een Integraal Ondermijningsbeeld opgesteld. Een aantal kenmerken (criminogene factoren) bieden gelegenheid voor criminele activiteiten. Voor de gemeente Midden-Groningen zijn dat de infrastructuur (de A7, tussen Duitsland en de Randstad en een spoorverbinding), een omvangrijk buitengebied, met afwezigheid van toezicht en agrarische bouwwerken die gelegenheid bieden voor drugsproductie. Fenomenen waarover er signalen en aanwijzingen zijn dat ze zich voordoen in de gemeente Midden-Groningen zijn: vastgoedfraude en -misbruik, witwassen en financieel economische criminaliteit, mensenhandel, drugscriminaliteit, vrijplaatsen en arbeidsuitbuiting. Overige criminaliteit

1 van 3

Het veiligheidsbeeld ten aanzien van criminaliteit is in grote mate gebaseerd op kwantitatieve informatie uit het dataportaal van de politie. Het portaal geeft maand- en jaarcijfers van het aantal geregistreerde misdrijven per gemeente in Nederland. De cijfers zijn uitgesplitst naar het soort misdrijf op wijk- en buurtniveau. Het totaal aantal geregistreerde misdrijven in Midden-Groningen is toegenomen van 1.764 in 2017, naar 2.308 in 2021. Uit gesprekken met de politie blijkt dat er geen capaciteit is om alle aangiftes en meldingen te behandelen. Er wordt prioriteit gegeven aan high impact crimes zoals overvallen, geweldmisdrijven en woninginbraken. Het meest voorkomende type misdrijf is ‘overig vermogensdelict’ zoals bepaalde vormen van diefstal. In absolute zin worden in de wijk Hoogezand-Zuid de meeste misdrijven gepleegd. Ook bij de overige thema’s die in het veiligheidsbeeld aan de orde komen, zoals de instroom van ex-gedetineerden, opgelegde huisverboden, Opiumwetdelicten, fraudeonderzoeken op grond van de Participatiewet en meldingen en advies van Veilig Thuis Groningen, is een duidelijke concentratie te zien in Hoogezand-Zuid. Het absolute aantal is hoog, en gerelateerd aan het aantal inwoners blijft ook het relatieve aandeel van dit deel van de gemeente in de overige criminaliteit groot.

Overlast Voor de cijfers omtrent overlast is voornamelijk gebruik gemaakt van het dataportaal van de politie. Ook hierbij kan een uitsplitsing gemaakt worden op wijk- en buurtniveau. Het totaal aantal overlastmeldingen is toegenomen van 1.119 in 2017, naar 1.828 in 2021. De voornaamste typen overlast waarvan melding wordt gemaakt zijn geluidshinder, overlast door verwarde personen en overlast veroorzaakt door jongeren. Ook voor overlastmeldingen geldt dat op wijkniveau Hoogezand-Zuid er bovenuit springt met 1.683 overlastmeldingen in de periode 2017 – 2021. Overige thema’s die in het veiligheidsbeeld zijn gerelateerd aan het thema ‘overlast’, zoals conflictsituaties die leiden tot buurtbemiddeling, inzet van de brandweer (o.a. tijdens de jaarwisseling) en overlastmeldingen van woningcorporaties, spelen zich met name af in Hoogezand-Zuid. Een uitzondering daarop zijn de overlastmeldingen van de woningcorporaties. Deze doen zich nadrukkelijk ook voor in de buurt Noorderpark in Hoogezand-Noord. Overlast, criminaliteit en jongeren In het veiligheidsbeeld wordt apart aandacht besteed aan overlast en criminaliteit door jongeren. Uit cijfers van Bureau Halt blijkt dat er in de periode 2019 – 2021 177 jongeren bij hen zijn ingestroomd vanwege een delict. In de meeste gevallen was dat vanwege schoolverzuim (18x), diefstal (15x) of een vermogensdelict of mishandeling (beide 10x).

De meeste jongeren die worden doorverwezen naar Halt zijn woonachtig in Hoogezand. Uit gesprekken blijkt dat veel jongeren die worden doorverwezen naar Halt afkomstig zijn van het dr. Aletta Jacobs College in Hoogezand. De samenwerking tussen gemeente, politie en jongerenwerk is de afgelopen jaren geïntensiveerd en verloopt veelal naar tevredenheid, maar is nog voor verbetering vatbaar. Wat bovendien opvalt is dat landelijk gezien het aantal doorverwijzingen naar Halt is afgenomen terwijl dit aantal in Midden-Groningen gelijk is gebleven. Het type jeugdhulpproducten dat door de gemeente is ingekocht kan eveneens als indicator worden gebruikt om veiligheidsgerelateerde problematiek te duiden. Het gaat daarbij jaarlijks in de meeste gevallen om producten rondom jeugdbescherming. De meeste jongeren die jeugdhulpproducten ontvangen zijn woonachtig in Hoogezand-Zuid. Veiligheidsanalyse Dit veiligheidsbeeld, dat primair gebaseerd is op kwantitatieve data en is aangevuld met bevindingen uit gesprekken, laat een consistent beeld zien. Veiligheidsgerelateerde problematiek concentreert zich vooral in Hoogezand en meer specifiek in de wijk Hoogezand-Zuid. Daar waar mogelijk zijn de cijfers verder op buurtniveau geaggregeerd. Daaruit blijkt dat onder meer, maar met name de buurten Spoorstraat Kieldiep en Gorecht-West kwetsbaar zijn. Ook op leefbaarheid scoren deze buurten niet goed.

In de aanvullende gesprekken wordt dit beeld herkend. In de gesprekken blijkt breed draagvlak voor speciale aandacht voor deze buurten. Gelet op de beperkte capaciteit en middelen ligt het minder voor de

2 van 3

hand bijzondere aandacht te geven aan de buitengebieden in de gemeente. Daar spelen bepaalde problemen zowel in absolute als in relatieve zin minder intensief en wordt er beter gescoord op leefbaarheid en sociaaleconomische kenmerken. Ondermijningsrisico’s zijn er daarentegen wel. Daarmee is overigens niet gezegd dat overlast en criminaliteit zich buiten Hoogezand niet voordoen. Hoewel de overlast- en criminaliteitscijfers in het landelijk gebied aanzienlijk lager zijn, kent een dorp als Muntendam ook de nodige problematiek. Ook Muntendam scoort steevast hoog op een aantal bij dit onderzoek betrokken indicatoren. Uit gesprekken met inwoners van Spoorstraat Kieldiep en Gorecht-West blijkt dat met name overlast door jongeren als een probleem wordt ervaren. Het gaat dan om vernielingen, brandstichting en dealen en gebruik van drugs. Desalniettemin blijkt dat inwoners uit de buurten Spoorstraat Kieldiep en GorechtWest zich over het algemeen niet onveilig voelen. Inwoners zijn evenwel kritisch op de politie vanwege de beperkte zichtbaarheid van de politie in de wijk en het feit dat meldingen/aangiftes niet altijd worden opgepakt. Ook sociaal werkers signaleren problemen met jongeren, met name in Gorecht-West. Er zijn zorgen over toenemend drugsgebruik en wapenbezit onder jongeren.

Een belangrijke suggestie die wordt gedaan om de veiligheid in bepaalde wijken en buurten te vergroten is om er de weerbaarheid, sociale cohesie en zelfredzaamheid te versterken. Daarin zou de gemeente een belangrijke faciliterende rol kunnen spelen. Ook wordt aangegeven dat de gemeente nog te veel verkokerd werkt en de uitvoering van het veiligheidsbeleid vanuit een integrale aanpak moet worden bezien. Tot slot verdient het aanbeveling om een veiligheidsbeeld als dit niet als een statisch document te beschouwen, maar als een nulmeting die periodiek wordt herhaald. Daarbij is het van belang dat cijfers en registraties op een eenduidige manier worden vastgelegd en worden gedeeld met het oog op de uitvoering van het veiligheidsbeleid van de gemeente.

3 van 3