413. Raadsbrief Stand van zaken sociaal domein april 2026

Raadsbrief

Datum:

9 april 2026

Verzenddatum:

9 april 2026

Behandeld door:

Karolien Demydczuk

Mailadres:

karolien.demydczuk@midden-groningen.nl

Zaak:

1556885

Portefeuillehouder:

Maak keuze

Onderwerp:

Raadsbrief stand van zaken sociaal domein april 2026

Geachte leden van de raad,

Twee keer per jaar informeren wij u over de actuele stand van zaken in het sociaal domein. In deze brief geven we een overzicht van de inhoudelijke ontwikkelingen. Met de jaarrekening 2025 en de voorjaarsnota 2026 geven we zicht op de financiële ontwikkelingen binnen het sociaal domein.

Welke onderwerpen komen aan de orde? We bespreken ontwikkelingen die we zelf of in gezamenlijkheid met de andere Groninger gemeenten in gang hebben gezet. Op deze ontwikkelingen hebben we direct invloed. Daarnaast

Pagina:

2 van 12

Zaak:

1556885

Datum:

9 april 2026

bespreken we ontwikkelingen die (grotendeels) buiten onze invloedssfeer plaatsvinden, maar die wel gevolgen hebben voor ons lokale beleid en voor onze financiële situatie.

In deze brief komen de volgende onderwerpen aan bod:

1. Ontwikkelingen uitvoering Participatiewet en aanpak armoede en schulden •

Stand van zaken Ontwikkelbedrijf en re-integratie

•

Beleidswijziging kosten bewindvoerderschap

•

Uitvoering beleidsvoornemens Kadernota aanpak armoede 2026-2029

•

Onderzoek NVVK-belofte Kredietbank Midden-Groningen

•

Aanpak laaggeletterdheid

2. Ontwikkelingen Jeugd, Wmo en wonen en zorg •

Voortgang inrichting nieuwe stichting Sociale teams en welzijn

•

Jaarverslag 2025 Toezicht Wmo en Jeugdwet

•

Nieuwe inkoop Beschermd wonen

•

Uitvoering motie 2025-M17 Aanpak schimmelwoningen

Ontwikkelingen uitvoering Participatiewet

Stand van zaken Ontwikkelbedrijf en re-integratie

Pagina:

3 van 12

Zaak:

1556885

Datum:

9 april 2026

Met de verhuizing van de BWRI naar het nieuwbouwpand op 26 mei as gaat de uitvoeringsorganisatie verder onder de naam Midwerk. Hiermee wordt naast een fysieke, ook een inhoudelijke verandering gemarkeerd. Het staat symbool voor een nieuwe manier van denken en doen, waarin activering, ontwikkeling en participatie centraal staan.

De opgave binnen het sociaal domein wordt complexer: nieuwe doelgroepen, veranderende financiering en een groeiende groep inwoners die langdurige of specialistische ondersteuning nodig heeft. Dit vraagt om een samenhangende aanpak die aansluit op de veranderende behoeften van inwoners. In samenwerking met de VNG werken we het komende jaar verder aan de planvorming, met een heldere visie op het sociaal ontwikkelbedrijf van de toekomst.

Binnen Midwerk zijn inmiddels de eerste zeven overbrugbanen gerealiseerd, waarvan twee inwoners al klaar zijn voor uitstroom naar regulier werk. Voor de periode september 2025 tot oktober 2028 is ruimte voor in totaal 35 overbrugbanen binnen het werkontwikkelbedrijf. Door snellere uitstroom (binnen maximaal 18 maanden) kan vrijgekomen capaciteit opnieuw worden ingezet voor andere inwoners. In navolging van de overbrugbaan wordt binnen de arbeidsmarktregio Groningen ook de Nij Begunbaan geïntroduceerd. Voor de komende 30 jaar zijn hiervoor middelen beschikbaar gesteld. Binnen het maatschappelijk veld kan dit worden ingezet via onder andere de basisbaan (gemeente Groningen), met daarnaast de overbrugbaan als route richting ontwikkeling naar regulier werk. De komende maanden wordt meer duidelijk over de uitwerking van de Nij

Pagina:

4 van 12

Zaak:

1556885

Datum:

9 april 2026

Begunbaan, zoals het aantal plekken per gemeente, de financiële kaders en de geldende voorwaarden.

Beleidswijziging kosten bewindvoerderschap We passen de beleidsregels voor bijzondere bijstand aan naar aanleiding van een uitspraak van de Centrale Raad van Beroep. Gemeenten mogen geen onderscheid maken in draagkracht per kostensoort als dit niet gebaseerd is op de daadwerkelijke draagkracht. Daarom wordt voortaan een uniforme draagkrachtgrens van 110% gehanteerd. De draagkrachtberekening voor bewindvoeringskosten en woonkostentoeslag wordt hiermee in lijn gebracht met de overige kostensoorten. We verwachten dat de kosten kunnen worden gedekt binnen het gereserveerde budget voor de bijzondere bijstand.

Uitvoering beleidsvoornemens Kadernota aanpak armoede 2026-2029 U heeft de kadernota Aanpak armoede 2026-2030 Midden-Groningen op 5 maart 2026 vastgesteld. Hiermee is de koers voor de aanpak van armoede bepaald waarbinnen het beleid, in samenwerking met de uitvoering en betrokken partijen verder wordt uitgewerkt. Hieronder lichten we een aantal ontwikkelingen toe.

Samenwerking met de Dienst Toeslagen Er is een verkennend gesprek met de Dienst Toeslagen gepland om te bepalen hoe deze samenwerking goed vorm kan krijgen. Aanleiding is dat inwoners vaak terughoudend zijn in het

Pagina:

5 van 12

Zaak:

1556885

Datum:

9 april 2026

aanvragen van toeslagen en minimaregelingen uit angst om fouten te maken. Dit raakt met name financieel kwetsbare inwoners en kan leiden tot terugvorderingen en schuldenproblematiek, waardoor ook het gebruik van gemeentelijke voorzieningen onder druk staat. In 2026 wordt samen met de Dienst Toeslagen gewerkt aan het versterken van de zelfredzaamheid van inwoners. Doel is om terugvorderingen te voorkomen, de dienstverlening te verbeteren en inwoners proactief te ondersteunen bij life-events en de financiële gevolgen van werk. Deze samenwerking sluit aan bij de kadernota en is in lijn met de inzet van het sociaal ontwikkelbedrijf Midwerk.

Dashboard armoede Het dashboard biedt inzicht in het bereik, de benutting en de ontwikkelingen binnen de doelgroep, gekoppeld aan de drie doelstellingen van de kadernota. Als sturingsinstrument ondersteunt dit bij bijstelling van beleid en wordt het niet uitsluitend gebruikt voor verantwoording. Jaarlijks wordt het dashboard met de raad gedeeld, voor het eerst bij de Programmabegroting 2027.

Voortgang Meedoenfonds De afgelopen periode hebben we mede op basis van gebruikers en (vrijwilligers)organisaties geconstateerd dat de huidige webwinkel voor het Meedoenfonds niet voldoet. We hebben onderzocht hoe we tot een verbetering kunnen komen; hiervoor zijn gesprekken gevoerd met de huidige leverancier en met andere aanbieders. Op basis van dit onderzoek concluderen we

Pagina:

6 van 12

Zaak:

1556885

Datum:

9 april 2026

dat de gewenste verbetering het beste kan worden doorgevoerd door het Meedoenfonds in eigen beheer te nemen. We verwachten deze stap tot eigen beheer per 1 januari 2027 door te voeren.

Onderzoek NVVK-belofte Kredietbank Midden-Groningen In 2022, 2024 en 2025 heeft de Kredietbank Midden-Groningen meegedaan aan het klantbelevingsonderzoek over de NVVK-belofte. Deze belofte bevat zes uitgangspunten die mensen met (problematische) schulden helderheid, vertrouwen en maatwerk bieden. De beloften geven aan wat een inwoner van een NVVK-lid mag verwachten. Aan het onderzoek in 2025 namen 17 organisaties deel. Uit het onderzoek bleek dat klanten (en deels oud-klanten) van de Kredietbank Midden-Groningen zeer tevreden zijn over de geboden dienstverlening. Enkele uitkomsten van het onderzoek: •

De Kredietbank kreeg een 8,9 als algemeen rapportcijfer, gemiddeld kregen alle deelnemende organisaties een 7,8;

•

Deelnemers geven aan dat zij zich makkelijk kunnen aanmelden en vertrouwen te hebben in hun financieel hulpverlener. Zij ervaren duidelijkheid en een verlaagde druk van schuldeisers;

•

90% van de deelnemers geeft aan hulp te krijgen bij hun gedrag, zodat zij beter met geld om kunnen gaan. Dit was 62% bij de andere deelnemende organisaties;

•

Er zijn ook verbeterpunten voor de toekomst: 63% van de deelnemers wist dat je geen persoonlijke papieren mee te hoeven nemen naar de intake. Gemiddeld was dit 52%.

Pagina:

7 van 12

Zaak:

1556885

Datum:

9 april 2026

Hier blijven wij op inzetten door in onze communicatie met klanten te verduidelijken dat het meenemen van stukken naar het eerste gesprek niet nodig is.

Onze klanten zijn over de resultaten geïnformeerd met een infographic (bijlage 1).

Aanpak laaggeletterdheid In het kader van het regionale Plan van Aanpak Basisvaardigheden 2026–2030 zetten we als gemeente binnen de arbeidsmarktregio en samen met lokale partners in op een sterkere en gerichte aanpak van laaggeletterdheid. Op basis van de evaluatie van de voorgaande periode zetten we nadrukkelijker in op wat werkt: het actief bereiken van inwoners op vindplaatsen, zoals werk, zorg en schuldhulpverlening, en het beter bereiken van de moeilijk vindbare NT1doelgroep. Daarbij verschuift de focus van het primair aanbieden van educatie naar het vergroten van bereik, toeleiding en deelname.

Het aanbod voor volwassenen wordt uitgevoerd via de aanbesteding met het Alfa-college en de Taalhuizen, waarbij voor inwoners die het Nederlands als tweede taal leren (NT2), wordt samengewerkt met partners zoals Stichting ITOM en Humanitas. Via onder andere de Gemeentelijke Kredietbank, BWRI en werkgevers versterken we de signalering en toeleiding, onder andere door inzet op een werkgeversaanpak en het stimuleren van inwoners met Nederlands als moedertaal (NT1) om deel te nemen aan NT1-onderwijs. Daarnaast worden professionals getraind in het herkennen en doorverwijzen van laaggeletterdheid, zodat

Pagina:

8 van 12

Zaak:

1556885

Datum:

9 april 2026

inwoners eerder in beeld komen en passende ondersteuning krijgen. Hiermee geven we lokaal uitvoering aan het Plan van Aanpak en werken we aan het versterken van basisvaardigheden als voorwaarde voor duurzame participatie en bestaanszekerheid.

Ontwikkelingen Jeugd, Wmo en wonen en zorg

Voortgang inrichting nieuwe stichting Sociale teams en welzijn Op 5 maart 2026 heeft u als raad het voorstel voor de vaststelling van de Businesscase en de inrichting van de Stichting unaniem aangenomen. Dit was ook het startschot om alle voorbereidingen te treffen om op 1 januari 2027 de nieuwe Stichting van start te laten gaan.

We zijn gestart met de implementatie. Er wordt hard gewerkt om de statuten en de overige overeenkomsten (voor een goede vastlegging van de afspraken) af te maken, het management te werven en in positie te brengen en de dienstverlening vanuit de gemeenten op te starten (ICT, Facilitair en gebouwenbeheer). Nadat de managers in positie zijn gebracht, worden de sociale wijkteams en het Kwaliteit –en Expertise team (KET) ingericht met personeel. Ook dan worden afspraken gemaakt hoe de gedetacheerde medewerkers – in dienst bij de gemeente – een goede positie krijgen in het sociale wijkteam. En zo zijn er nog vele werkzaamheden die de komende maanden hun beslag krijgen. De Stichting krijgt een nieuwe naam die in juni 2026 publiek bekend wordt gemaakt. Een nieuwe start met een nieuwe naam.

Pagina:

9 van 12

Zaak:

1556885

Datum:

9 april 2026

Een rapportage over de kwaliteitsslag en de professionele ruimte zal in een later stadium met u worden gedeeld. De Stichting moet eerst goed worden ingericht en in positie worden gebracht. Daarna start het cultuurtraject en de daadwerkelijke inrichting van de sociale teams, de bevoegdheden van de medewerkers en de daarbij behorende kwaliteitseisen en professionele ruimte. Dit zal in 2027 vorm krijgen.

Jaarverslag 2025 Toezich Wmo en Jeugdwet We hebben in onze vergadering van 17 maart 2026 het jaarverslag 2025 Toezicht en Handhaving Wmo & Jeugd vastgesteld. Met dit verslag leggen we verantwoording af over de uitvoering van het toezicht op de kwaliteit van Wmo-ondersteuning en de rechtmatigheid van voorzieningen vanuit de Wmo 2015 en de Jeugdwet.

Toezicht en handhaving zijn essentieel om kwetsbare inwoners te beschermen en publieke middelen zorgvuldig in te zetten. In 2025 is naast het onderzoeken van signalen ook actief ingezet op onder andere kwaliteitsonderzoeken Wmo, onderaannemers en datagestuurd toezicht. Vanuit handhaving hebben we waar nodig maatregelen opgelegd, zoals een verbeterplan of terugvordering. Het jaarverslag biedt inzicht in het aantal onderzoeken, de aard van de bevindingen en de wijze waarop is opgetreden bij tekortkomingen of onrechtmatigheden.

Pagina:

10 van 12

Zaak:

1556885

Datum:

9 april 2026

Bevindingen uit toezicht worden benut om contractmanagement, samenwerking met aanbieders en interne processen verder te versterken. Daarmee draagt toezicht niet alleen bij aan het oplossen van tekortkomingen, maar ook aan het lerend vermogen en structurele kwaliteitsverbetering.

De belangrijkste ontwikkelingen en aandachtspunten uit 2025 zijn verwerkt in het Werkplan 2026–2027 Toezicht en Handhaving Wmo en Jeugd. Het jaarverslag is openbaar en als bijlage toegevoegd aan deze brief (bijlage 2). Het jaarverslag is ook gepubliceerd op de gemeentelijke toezichtpagina.

Nieuwe inkoop Beschermd wonen De huidige overeenkomsten voor Beschermd wonen in onze regio lopen af op 27 december 2027. De voorbereiding voor de nieuwe inkoop zijn in volle gang. Voor de nieuwe contractperiode vanaf 2028 is gestart met het onderzoeken welk inkoopmodel het beste past bij wat de kern van Beschermd wonen. Daarbij zijn de belangrijkste overwegingen: de continuïteit van zorg voor cliënten, flexibiliteit in de ondersteuning, een breed aanbod en aandacht voor sturing en beheersbaarheid.

Op basis van deze overwegingen is regionaal besloten om door te gaan met het inkoopmodel Open House. Deze vorm biedt mogelijkheden om verder te ontwikkelen, zoals safehouses, timeout mogelijkheden en een betere aansluiting op de jeugdhulp. In aanvulling daarop wordt ook

Pagina:

11 van 12

Zaak:

1556885

Datum:

9 april 2026

nadrukkelijk gekeken naar randvoorwaarden zoals de kwaliteit en financiële bedrijfsvoering van zorgaanbieders en sturing bij toetreding met de toepassing van de wet Bibob. Ook vindt er een nieuw kostprijsonderzoek plaats voor reële en kostendekkende tarieven.

De voorbereidende werkzaamheden vinden in 2026 plaats, waaronder een marktconsultatie met de huidige aanbieders. Begin 2027 zal de inkoop gepubliceerd worden

Uitvoering motie 2025-M17 Aanpak schimmelwoningen U heeft in de raadsvergadering van 30 oktober 2025 de motie Aanpak Schimmelwoningen (2025-M17) aangenomen. Deze motie hebben we betrokken bij onze gesprekken met de woningcorporaties en huurderorganisaties over de prestatieafspraken 2026.

In deze gesprekken hebben we gezamenlijk geconcludeerd dat de aanpak schimmelwoningen voldoende opgenomen is in de uitvoering van de prestatieafspraken; hiervoor zijn geen aanvullende afspraken nodig.

Met het onderhoudsbeleid, het geven van voorlichting en het ondernemen van actie bij klachten wordt schimmelproblematiek aangepakt en voorkomen. De corporaties reageren snel bij klachten over schimmel. Zij werken aan duurzame oplossingen om schimmelvorming te voorkomen. Bouwtechnische oorzaken en de manier van bewonen krijgen aandacht bij de aanpak van schimmelproblematiek.

Pagina:

12 van 12

Zaak:

1556885

Datum:

9 april 2026

Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van de gemeente Midden-Groningen

E. van Lente

T. van de Poel

Burgemeester

Waarnemend gemeentesecretaris

Deze brief is digitaal vervaardigd en daarom niet ondertekend.