379. Raadsbrief beleidskader dorpshuizen en wijkcentra (tevens toezegging rc 15-1)

Raadsbrief Datum:

20 januari 2026

Verzenddatum:

20 januari 2026

Behandeld door:

Annie Mesman

Mailadres:

annie.mesman@midden-groningen.nl

Zaak:

1626754

Portefeuillehouder:

Annemiek Hoesen-Spithorst

Onderwerp:

Beleidskader dorpshuizen en wijkcentra

Geachte leden van de raad, Donderdag 15 januari is het beleidskader voor dorpshuizen en wijkcentra besproken in de raadscommissie. Tijdens deze vergadering bleek dat een aantal onderwerpen nog enigszins onduidelijk was. Het college geeft graag een toelichting op vier onderwerpen die tijdens de vergadering aan bod kwamen. Waar hierna over dorpshuizen gesproken wordt, worden ook wijkcentra bedoeld. Is dit beleidskader een harmonisatie? Tijdens de raadscommissievergadering is de vraag gesteld of dit beleidskader een harmonisatie is. Hieronder lag de vraag of het niet verplicht is om beleid te harmoniseren. Hierbij wordt gedoeld op de Wet Algemene Regels Herindeling (Arhi). Deze wet regelt de procedure bij een gemeentelijke herindeling. In deze wordt voorgeschreven dat onder andere beleidsregels en verordeningen geharmoniseerd moeten worden wanneer de fuserende gemeenten verschillend beleid hebben. Deze wet is niet van invloed op het beleidskader voor dorpshuizen en wijkcentra. In geen van de voormalige gemeenten was namelijk beleid over deze plekken. Kort gezegd: er is geen beleid om te harmoniseren.

Het beleidskader voor dorpshuizen en wijkcentra is daardoor geen harmonisatie in de zin van de Arhi. Wel heeft dit beleid als doel uitlegbare en navolgbare ondersteuning te bieden. Alle dorpshuizen kunnen rekenen op dezelfde basisondersteuning. Voor dorpshuizen niet in ons bezit is dat een instandhoudingssubsidie die voor alle plekken gelijk is. Voor dorpshuizen wel in ons bezit is dat een vergoeding in de huur, waardoor zij allemaal netto geen huur betalen. Daarnaast kunnen alle dorpshuizen rekenen op ondersteuning van de dorpshuizencoördinator. Bij dorpshuizen die nu naar verhouding te veel of te weinig ondersteuning krijgen, gaan we in gesprek en maken we afspraken om dit geleidelijk gelijk te trekken. In sommige gevallen maken we wel een verschil in de ondersteuning. Dat doen we omdat sommige dorpen of wijken meer ondersteuning kunnen gebruiken. Bijvoorbeeld omdat de sociale samenhang er laag is. In die gevallen investeren we daar meer, zodat deze dorpen of wijken dezelfde kansen krijgen als dorpen en wijken die geen extra ondersteuning nodig hebben. Dit beleidskader zorgt ervoor dat we dat verschil goed kunnen onderbouwen. Dat is met name het geval bij de inzet van sociaal beheer. Hiervoor maken we een protocol waarmee we kunnen onderbouwen waarom we wel of niet een sociaal beheerder inzetten.

In het raadsvoorstel geven we meer uitleg over wat er in dit protocol komt te staan. Dorpshuizencoördinator (24 uur per week) In de aanloop naar het opstellen van het beleidskader zijn gesprekken gevoerd met de besturen van de dorpshuizen en wijkcentra. Uit deze gesprekken kwam unaniem de behoefte naar voren een vast aanspreekpunt te hebben voor vragen over dorpshuizen en wijkcentra. Een aanspreekpunt met kennis van zaken bij wie de besturen terecht kunnen voor vragen over het beheer, over het vinden van vrijwilligers, en over het aanvragen van subsidies. Naar aanleiding van deze gesprekken en de bevestiging hiervan in meerdere gezamenlijke bijeenkomsten met de besturen is besloten de aanstelling van een dorpshuizencoördinator als beleidsmaatregel op te nemen in het beleidskader voor dorpshuizen en wijkcentra. De dorpshuizencoördinator krijgt onder andere de volgende taken: - Dorpshuizen onderling met elkaar verbinden. - Dorpshuizen helpen met het vinden en aanvragen van subsidies, bijvoorbeeld voor sociaal beheer of onderhoud en verduurzaming (intern en extern). - Dorpshuizen ondersteunen met het vinden van vrijwilligers. - Ondersteunen bij het aanvragen van vergunningen en doorlopen van gemeentelijke procedures. - Organiseren van groot gebruikersoverleggen over onderhoud, exploitatie en gebruik, in samenwerking met team gebouwenbeheer.

- Opstellen van een afwegingskader voor de inzet van sociaal beheer. Dit in samenwerking met team sociaal beleid - Regelmatig de lopende afspraken met de verschillen dorpshuizen evalueren eventueel aanpassen - Samen met gebouwenbeheer een toekomstbestendig plan maken voor de dorpshuizen in ons bezit op het gebied van onderhoud en verduurzaming. - Uitvoering geven aan het beleidskader.

Voor het uitvoeren van deze taken is de coördinator goed op de hoogte van wat er speelt bij de dorpshuizen en wijkcentra, maar ook over welke subsidiemogelijkheden er zijn op lokaal en landelijk niveau. De coördinator heeft kennis van het reilen en zeilen van het dorpshuis, maar ook enige kennis over het onderhouden en verduurzamen van het gebouw. Door ondersteuning te bieden op deze onderwerpen, kan de dorpshuiscoördinator de vrijwilligers van de dorpshuizen en wijkcentra ontlasten en kan er vanuit de vrijwilligers en besturen beter gewerkt worden aan de leefbaarheid en sociale cohesie in de dorpen en wijken. Het bieden van deze ondersteuning vraagt tijd, aandacht en een specifieke combinatie van kennis en vaardigheden. Daarom is ervoor gekozen dit niet als extra taak toe te voegen aan het takenpakket van een bestaande functie, maar om op zoek te gaan naar iemand die zich volledig kan richten op het ondersteunen van de dorpshuizen en wijkcentra in onze gemeente. Om kennisuitwisseling en een goede samenwerking te waarborgen met de gebiedsregisseurs, komt de functie van dorpshuizencoördinator in het team Gebiedsregie. In het beleidskader is in hoofdstuk 11 (pagina 47) een planning opgenomen voor de uitvoer van het beleid. In deze planning zijn ook de werkzaamheden van de dorpshuizencoördinator opgenomen.

Hoe definiëren we een dorpshuis? In het beleidskader worden de 3 belangrijkste kenmerken genoemd van dorpshuizen en wijkcentra. Openbare ontmoetingsplek Een dorpshuis is in de eerste plaats een openbare ontmoetingsplek van, voor en door alle inwoners uit het dorp of de wijk. Dit betekent dat het niet uitsluitend een ontmoetingsplek is voor een speciale doelgroep, zoals een kerk of jeugdsoos dat wel doet; iedereen voelt zich welkom. Sociale infrastructuur Een dorpshuis draagt bij aan de sociale infrastructuur en de leefbaarheid ter plaatse. Ze bieden een plek waar mensen hun dorps- of wijkgenoten leren kennen en spelen een belangrijke rol in het uitbreiden of versterken van sociale cohesie. Het uitgangspunt van een dorpshuis is dat de evenementen en activiteiten ten goede komen aan de inwoners van het verzorgingsgebied. Ze bieden onderdak aan het verenigingsleven waar bewoners laagdrempelig binnen kunnen lopen. Geen winstoogmerk Het dorpshuis heeft geen winstoogmerk. Wel mag het streven naar een gezonde financiële basis en buffer. Een gezonde financiële basis houdt in dat er rekening gehouden wordt met reserveringen voor toekomstige grote uitgaven of calamiteiten en het voorkomen van financiële tekorten. Dorpshuizen die niet in eigendom van de gemeente zijn, reserveren daarnaast geld voor renovaties en groot onderhoud.

Deze kenmerken sluiten aan bij de definitie zoals te vinden is in de Nadere regels OZB (onroerendezaakbelasting)-compensatie maatschappelijk vastgoed gemeente MiddenGroningen 2025. Activiteiten die bijdragen aan de sociale infrastructuur hebben voorkeur boven commerciële activiteiten. Hierbij verliezen we niet uit het oog dat commerciële activiteiten (voor zover ze de

maatschappelijke functie ondersteunen) bijdragen aan de financiële gezondheid van het dorpshuis of wijkcentrum. Financiën In het financiële kader is een bedrag van €189.000,- opgenomen. Deze ontwikkeling wordt voornamelijk veroorzaakt door uitbreiding van sociaal beheer. Met de inzet van het Protocol Sociaal Beheer is het mogelijk dat de inzet van sociaal beheer toeneemt. Het andere deel gebruiken we voor de instandhoudingssubsidies van de dorpshuizen die niet in eigendom zijn van de gemeente. Op basis van een analyse van een subsidiedeskundige zien wij reële mogelijkheden om extra middelen te verkrijgen binnen bestaande fondsen en regelingen die aansluiten bij thema’s als ontmoeting, sociale samenhang en leefbaarheid. De aan te stellen dorpshuizencoördinator krijgt de opdracht om samen met de subsidiedeskundige hieraan te werken. Deze middelen zijn bedoeld als aanvulling. Het beleidskader gaat na besluitvorming in de raad door, ook als externe financiering niet beschikbaar is. Wanneer de extra middelen toch niet gevonden worden dan is het mogelijk dat bepaalde onderdelen van het beleidskader niet uitgevoerd kunnen worden. Bijvoorbeeld geen sociaal beheer kunnen instellen wanneer uit het afwegingskader blijkt dat dit wel wenselijk is.

Een andere is optie dat wanneer geen of te weinig externe financiering beschikbaar is, het college terugkomt bij raad voor aanvullende gemeentelijke middelen.

Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van de gemeente Midden-Groningen

E. van Lente

M.H.M. Nieuwenhuijsen-Janssens

Burgemeester

Gemeentesecretaris

Deze brief is digitaal vervaardigd en daarom niet ondertekend.