364.1 Bijlage bij lokaal hitteplan Midden-Groningen

Lokaal Hitteplan Gemeente Midden-Groningen 31 oktober 2025

INHOUD WAAROM een lokaal hitteplan?

Klik om naar de verschillende hoofdstukken te gaan

HOE

WIE

is dit lokaal hitteplan opgesteld? WAAR

beschermen we met dit lokaal hitteplan?

in de gemeente is het hitterisico het grootst?

WAT

doen we voor, tijdens, en na een hitteperiode?

Aanvullende

INFORMATIE

Klik om naar het hoofdmenu te gaan

WAAROM Waarom een lokaal hitteplan? Dit hoofdstuk bespreekt de aanleiding voor het opstellen van een lokaal hitteplan en geeft een toelichting op het doel van het lokaal hitteplan. Doel

Aanleiding

Aanleiding

Doel

Klik om direct naar het hoofdstuk te gaan

Aanleiding Het wordt warmer

Gezondheidseffecten hitte

Langdurige blootstelling aan hoge

Het klimaat verandert, waardoor het op aarde steeds

De toenemende temperaturen beïnvloeden onze

gevoelstemperaturen kan vooral bij kwetsbare

warmer wordt. In Nederland stijgt de temperatuur zelfs

gezondheid en kwaliteit van leven. We spreken van

groepen zoals ouderen en jonge kinderen leiden tot

harder dan het wereldwijde gemiddelde. Sinds het

hittestress wanneer mensen gezondheidsklachten

oververhitting, hitte-uitputting en zelfs tot een

begin van de metingen in 1901 is de gemiddelde

ervaren doordat ze niet meer in staat zijn hun

hitteberoerte (GGD richtlijn Medische Milieukunde:

temperatuur al met 2,4 °C gestegen. De KNMI’2023

lichaamstemperatuur goed te reguleren. Drie factoren

Hitte en Gezondheid, 2023). In extreme gevallen kan

klimaatscenario’s laten zien dat niet alleen de

bepalen het hitterisico (zie figuur 1): ten eerste is dit

hittestress zelfs leiden tot sterfte. Tijdens een hittegolf

gemiddelde temperatuur stijgt, maar dat ook hitte-

weer en klimaat. Tabel 1 geeft inzicht in de mate van

stijgt het sterftecijfer in Nederland met ongeveer 12%

extremen toenemen. Dit betekent dat we niet alleen

stress die iemand ervaart op basis van de

(Factsheet hittestress TNO). Dat komt neer op

meer zomerse dagen krijgen, maar dat hittegolven ook

gevoelstemperatuur. De tweede factor is

ongeveer 40 sterftegevallen per dag extra. Hittestress

vaker voor gaan komen, langer gaan duren, en intenser

kwetsbaarheid: hoewel het weer en klimaat voor

is dus een serieus probleem, maar wordt nog te vaak

(heter) worden. In stedelijke gebieden wordt het

iedereen gelijk zijn, zijn sommige mensen gevoeliger

onderschat. Mede hierdoor zijn onze openbare ruimte,

warmer dan in het buitengebied doordat versteende

vanwege leeftijd of gezondheidsproblemen. Ook

onze woningen en de zorg voor kwetsbare inwoners

oppervlakken als gebouwen en wegen veel warmte

woonomstandigheden en het sociale netwerk van

nog onvoldoende aangepast aan de gevolgen van

vasthouden en uitstralen. Hierdoor kan het in steden

iemand kunnen de mate van kwetsbaarheid

hitte. >

wel 3 tot 8 graden warmer kan zijn dan in het

beïnvloeden. Tot slot bepaalt de mate van

buitengebied. Dit fenomeen wordt wel het hitte-

blootstelling aan hitte het risico. Zo zijn mensen die

eilandeffect genoemd.

buiten in de volle zon werken kwetsbaarder dan mensen die in een koel gebouw verblijven.

Gevoelstemperatuur (°C)

Ervaring

Fysiologisch stressniveau

18-23

Comfortabel

Geen stress

23-29

Beetje warm

Lichte hittestress

29-35

Warm

Matige hittestress

35-41

Heet

Grote hittestress

>41

Zeer heet

Extreme hittestress

Tabel 1: Gradaties van hittestress (Klimaateffectatlas)

Blootstelling

Weer en klimaat

Hitte risico Kwetsbaarheid

Figuur 1: De drie factoren die het hitterisico beïnvloeden

Nationaal Hitteplan

Klimaatadaptatieplan Midden-Groningen 2022-2026

Lokaal Hitteplan gemeente Midden-Groningen

In 2007 is het Nationaal Hitteplan opgesteld. Het

In 2022 heeft gemeente Midden-Groningen haar

Het aantal warme periodes, en daarmee hittestress

Nationaal Hitteplan wordt actief als een periode van

klimaatadaptatieplan opgesteld, waarin ambities en

en gerelateerde gezondheidsproblemen, zullen in de

aanhoudende of extreme hitte wordt verwacht. Met het

acties zijn opgenomen voor hitte, droogte en

toekomst toenemen door klimaatverandering. Om als

Nationaal Hitteplan maakt het RIVM organisaties,

wateroverlast. Een actie voortgekomen uit dit plan is

gemeente goed voorbereid te zijn op warme periodes is

professionals en vrijwilligers die betrokken zijn bij de

het verhelpen van wateroverlastlocaties. Verder werkt

daarom een lokaal hitteplan opgesteld. Dit lokale

zorgverlening aan ouderen en chronisch zieken extra

de gemeente samen met gebouweigenaren waaronder

hitteplan is een doorvertaling van het Nationaal

alert op een aankomende periode van hitte.

woningcorporaties en wordt koeltebehoefte

Hitteplan, waarbij de boodschap wordt

Organisaties kunnen zich bij het RIVM aanmelden,

meegenomen in het warmteprogramma. Ook het

geconcretiseerd op basis van de lokale situatie en

waarna zij een waarschuwing krijgen op het moment

opstellen van dit lokaal hitteplan was opgenomen in de

vervolgens breder wordt verspreid onder lokale

dat het Nationaal Hitteplan geactiveerd wordt. Zo

uitvoeringsagenda van dit klimaatadaptatieplan.

partijen. Het lokaal hitteplan is een gezamenlijk plan

kunnen zij passende maatregelen nemen om overlast en gezondheidseffecten te voorkomen en beperken.

van diverse (maatschappelijke) organisaties. Het plan GALA

beschrijft de rol- en taakverdeling van de betrokken

In februari 2023 hebben de Vereniging voor

partners tijdens de verschillende fases van een warme

Met het Nationaal Hitteplan worden niet alle

Nederlandse Gemeenten (VNG), GGD GHOR

periode. Door op de hoogte te zijn van elkaars taken en

kwetsbare inwoners (voldoende) ingelicht over de

Nederland, Zorgverzekeraars Nederland, en het

actief samen te werken kunnen we ons als

gezondheidsrisico’s van hitte. Zelfstandig wonende

ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport

gemeenschap effectief voorbereiden en reageren op

ouderen en arbeidsmigranten ontvangen deze

(VWS) het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA)

warme periodes. Op die manier voorkomen en

informatie bijvoorbeeld minder gauw. Het is dus

ondertekend. Het GALA erkent de impact van hitte op

beperken we gezondheidsrisico’s voor onze inwoners.

belangrijk dat het Nationaal Hitteplan een lokale

een gezond en actief leven. Een van de beoogde

uitwerking krijgt waarbij in het bijzonder rekening wordt

resultaten is dat VWS en gemeenten inzetten op meer

gehouden met lokale kwetsbare groepen.

kennis en maatregelen om (kwetsbare) mensen zo goed mogelijk te beschermen tegen hitte, allergieën,

Regionale Klimaatadaptatiestrategie

infectieziekten en uv-straling. Een van de voorgestelde

Vanuit de regio Groningen en Noord-Drenthe wordt

acties op het gebied van hitteadaptatie voor

samengewerkt om de regio klimaatrobuust te maken.

gemeenten is het opstellen van een lokaal hitteplan.

In januari 2022 is hiervoor een strategie opgesteld. Speerpunten van deze strategie zijn onder meer groenblauwe structuren en sponswerking, klimaatadaptieve nieuwbouw en bewustwording van klimaatrisico’s.

Doel Het belangrijkste doel van het lokaal hitteplan is het beschermen van de inwoners van de gemeente Midden-Groningen tegen de gezondheidsrisico’s van hitte. Hiervoor zijn de volgende subdoelstellingen geformuleerd: •

Het lokaal hitteplan geeft inzicht in concrete maatregelen om op de korte en lange termijn hitte-gerelateerde ongemakken, gezondheids- en welzijnsproblemen, ziekte en sterfte te beperken en voorkomen;

•

Het lokaal hitteplan bevordert de zelf- en samenredzaamheid van inwoners;

•

Het lokaal hitteplan geeft inzicht in rollen en taken voor de gemeente, de GGD, het Rode Kruis en andere lokale (maatschappelijke) organisaties voor, tijdens en na een periode van aanhoudende hitte;

•

Het lokaal hitteplan geeft inzicht in beschikbare kennis, informatie en benodigde middelen, en biedt daarnaast een platform voor kennis- en ervaringsuitwisseling van betrokken lokale organisaties, met als doel het verbeteren van de zorg aan kwetsbare bewoners van de gemeente;

•

Het lokaal hitteplan focust op maatregelen vanuit het thema gezondheid en welzijn, maar legt ook de koppeling met maatregelen vanuit de thema’s gebied (leefomgeving) en gebouw (woningen);

Deze doelstellingen worden behaald door het inrichten van een netwerk van (maatschappelijke) partners binnen de gemeente Midden-Groningen. Elke partner speelt in verschillende fasen en op verschillende manieren een rol in

het beheersen van de gezondheidsrisico’s.

Klik om naar het hoofdmenu te gaan

HOE Hoe is dit lokaal hitteplan opgesteld? Dit hoofdstuk geeft een toelichting op de cyclus van fasen waaruit het lokaal hitteplan bestaat. Daarnaast wordt beschreven hoe het lokaal hitteplan tot stand is gekomen en welke partijen bij dit proces betrokken zijn. Cyclus

Proces

Cyclus

Partners

Proces

Partners

Klik om direct naar het hoofdstuk te gaan

Cyclus

Voorwaarschuwingsfase | Juni-september In deze fase maakt iedere organisatie zich klaar voor een mogelijke periode van hitte. De voorwaarschuwingsfase start wanneer het RIVM een

Dit lokaal hitteplan is een dynamisch document, dat jaarlijks wordt geëvalueerd

voorwaarschuwingsmelding af geeft. Deze melding komt een paar dagen

en wordt aangescherpt en aangevuld waar nodig. Het opstellen, uitvoeren en

voor een periode van hitte (de waarschuwingsfase). Alle organisaties

aanscherpen van het lokaal hitteplan gaat volgens een jaarlijkse cyclus.

kunnen zich aanmelden voor de mailing van het Nationaal Hitteplan via

Onderstaand figuur geeft de cyclus weer met de verschillende fases. Voor elke

deze link. Een periode van hitte is voor het RIVM een periode van vier

fase is aangeven wanneer de fase het meest waarschijnlijk zal optreden. De fase

aansluitende dagen (of meer) waarbij de temperatuur boven de 27 ⁰C komt.

kan echter ook buiten deze periode optreden.

Ook de nachttemperatuur en de luchtvochtigheid bepalen of het RIVM een

(voor)waarschuwing afgeeft.

Voorbereidingsfase | Maart - mei In deze fase bereiden organisaties zich voor op de

Waarschuwingsfase | Juni - september

komende zomer door hun kennis te actualiseren en het

De waarschuwingsfase wordt actief wanneer het

hitteprotocol en bijbehorende materialen voor te

RIVM een waarschuwing afgeeft voor een periode

bereiden. Er vindt afstemming plaats tussen betrokken

van hitte. Hiermee wordt de meest acute fase van

partners en wanneer wenselijk vindt er een gezamenlijks

het Nationale Hitteplan en het lokale hitteplan

startmoment van de nieuwe cyclus plaats.

actief. Het waarschuwingssysteem van het Nationaal Hitteplan activeert dus ook de waarschuwingsfase van het lokale hitteplan.

Monitoring en evaluatie | September november

Organisaties zetten zich in deze periode in om

Deze fase vormt de brug naar het volgende jaar, waarin

voorkomen, en zelf- en samenredzaamheid te

ongemak en gezondheidsschade door hitte te

dezelfde cyclus wordt doorlopen. In deze fase wordt

bevorderen.

teruggeblikt op de afgelopen zomer. Hierbij is aandacht voor de uitvoering van het hitteplan, de betrokken stakeholders en de kwetsbare doelgroepen. Wanneer

wenselijk wordt het actieplan uitgebreid of aangescherpt.

Preventie, kennisontwikkeling en gedragsbeïnvloeding | Doorlopend Deze fase richt zich op de lange termijn en focust zich op preventieve maatregelen vanuit gebied, gebouw en gezondheid. De fase omvat het ontwikkelen van instrumenten en maatregelen om de impact van hittegolven te verminderen. Daarnaast richt het zich op het ontwikkelen, bevorderen en delen van kennis over de preventie en behandeling van oververhitting.

Proces Om te komen tot een gedragen lokaal hitteplan voor de

Tijdens deze bijeenkomst is zorgvuldig gekeken naar de

In de laatste stap van het proces is het daadwerkelijke

gemeente Midden-Groningen zijn drie stappen

verschillende kwetsbare groepen binnen de gemeente

hitteplan opgesteld. Hierin zijn alle verzamelde

doorlopen. Figuur 2 toont het proces vanaf februari tot

die extra bescherming nodig hebben tijdens periodes

gegevens, afspraken en acties gebundeld. Het concept

juli.

van hitte. Gezamenlijk zijn de doelgroepen van het

is voorgelegd aan de diverse betrokken

lokaal hitteplan en de bijbehorende relevante

(maatschappelijke) partners. De ontvangen reacties,

organisaties bepaald.

opmerkingen en aanscherpingen zijn meegenomen in

De eerste stap is de kick-offbijeenkomst. Deze heeft plaatsgevonden met interne beleidsmedewerkers van

het definitieve lokale hitteplan voor aankomende

de gemeente Midden-Groningen. Zowel

In de tweede stap is een werksessie georganiseerd

beleidsmedewerkers uit het sociale domein (onder

waarin een grote groep relevante organisaties met

zomer.

meer onderwijs, gezondheid) als fysieke domein

elkaar in gesprek is gegaan over het thema hitte.

Na elke zomer volgt een evaluatiebijeenkomst waarbij

(onder meer groen, ruimtelijke ordening, riolering)

Allereerst is de input vanuit de enquête besproken.

dit basisdocument wordt aangescherpt. Zo ligt er elk

waren hierbij aanwezig, evenals een collega van de

Vervolgens stond het formuleren van concrete acties

jaar een hitteplan dat is bijgewerkt op basis van de

afdeling communicatie.

en verantwoordelijkheden per partij centraal.

ervaringen van de zomer ervoor.

Figuur 2: De drie fases waarin het hitteplan is samengesteld

1. Interne startbijeenkomst

2. Verdiepende bijeenkomst met partners

3. Opstellen en opleveren lokaal hitteplan

Informeren en bepalen doelgroepen en te betrekken organisaties

Informeren en ophalen maatregelen en verantwoordelijkheden

Opstellen concept plan incl. feedbackronde en verspreiden definitief plan

Partners Het lokaal hitteplan van gemeente Midden-Groningen is een gezamenlijk plan van verschillende (maatschappelijke) partners die actief betrokken zijn geweest bij de totstandkoming van het hitteplan. Deze partners zijn geselecteerd op basis van hun expertise en betrokkenheid bij het welzijn van onze inwoners. De partners zijn weergegeven in figuur 3. Een diverse groep partners is aangesloten bij dit hitteplan, waaronder zorginstellingen, scholen, woningcorporaties en lokale belangenorganisaties. Via de verschillende partijen zijn specifieke acties opgenomen die betrekking hebben op onder meer ouderen, kinderen, zorgbehoevenden en migranten. Aangezien het hitteplan een dynamisch plan is, zullen in de toekomst meer partners hierbij aansluiten en acties voor henzelf opnemen. Veel van de partners zijn zich al bewust van (de gevolgen van) hitte en nemen al maatregelen. Zo gaf woonstichting Groninger Huis aan zonwering te plaatsen bij nieuwe gebouwen. Sommige organisaties hebben ook reeds een

eigen hitteprotocol. Wender heeft hierin bijvoorbeeld opgenomen dat gelet wordt op luchtige kleding van cliënten, gezorgd wordt voldoende vochtinname (2 liter per dag) en onnodige inspanning wordt voorkomen. Hun hitteprotocol is te vinden in dit document op pagina 39.

Figuur 3 De organisaties die samen het hitteplan hebben opgesteld.

Klik om naar het hoofdmenu te gaan

WIE Wie beschermen we met dit lokaal hitteplan? Het lokaal hitteplan richt zich op alle inwoners van de gemeente Midden-Groningen, maar besteedt extra aandacht aan kwetsbare groepen. Dit hoofdstuk beschrijft deze kwetsbare groepen.

Kwetsbare doelgroepen

Kwetsbare doelgroepen

Klik om direct naar het hoofdstuk te gaan

Kwetsbare doelgroepen

Ouderen (thuiswonend en in zorginstelling) Ouderen zijn het meest kwetsbaar voor hitte. Dit komt doordat het lichaam van ouderen minder controle heeft over de lichaamstemperatuur en zich daardoor minder goed kan

aanpassen aan extreme temperaturen. Het lichaam koelt daardoor minder goed af. Ook hebben ouderen minder snel dorst, waardoor ze vaak niet genoeg water drinken uit zichzelf. Dit maakt thuis wonende ouderen extra kwetsbaar, aangezien

Het lokaal hitteplan is een samenwerking tussen (lokale en regionale)

er niet altijd iemand is om toezicht te houden.

organisaties die in direct contact staan met de kwetsbare inwoners van gemeente Midden-Groningen. Het lokaal hitteplan is bedoeld om alle inwoners van de gemeente tegen hitte te beschermen, maar besteedt hierbij extra aandacht aan kwetsbare doelgroepen. Niet alle inwoners van de gemeente zijn namelijk even gevoelig voor hitte. Op

deze en de volgende pagina worden verschillende kwetsbare doelgroepen toegelicht. Meer informatie over kwetsbare doelgroepen is te vinden in het document Risicogroepen, behorend bij de GGD richtlijn over hitte en gezondheid. Mensen kunnen kwetsbaar zijn om verschillende redenen. Voor dit hitteplan is vooral gekeken naar doelgroepen die: •

vanwege fysieke gezondheid (bijvoorbeeld ouderdom, chronische ziekten) sneller effecten ondervinden van hitte.

•

op zichzelf aangewezen zijn (en dus niet onder toezicht staan van een instelling of andere instantie).

•

slecht bereikbaar zijn, ofwel doordat communicatie hen niet direct bereikt, ofwel doordat zij een taalachterstand hebben.

Op basis van deze doelgroepen zijn organisaties uitgenodigd die hen

vertegenwoordigen zoals zorgorganisaties en scholen. Ook zijn acties geformuleerd die deze doelgroepen in het bijzonder beschermen. In de toekomst kunnen ook acties voor andere kwetsbare doelgroepen opgenomen worden. >

Jonge kinderen Jonge kinderen, in het bijzonder zuigelingen, verliezen meer vocht dan volwassenen. Het lichaam warmt sneller op en ze zijn minder goed in staat aan te geven als ze klachten of dorst hebben. Het is daarnaast van belang is om jonge kinderen vanaf een vroege leeftijd te beschermen voor uv-straling. Chronisch zieken en medicijngebruikers Chronisch zieken (hart- en vaat-, longziekten, obesitas en mentaal) en langdurig medicijngebruikers zijn kwetsbaar omdat hitte bestaande gezondheidsklachten kan verergeren en het medicijngebruik lichaamsprocessen kan beïnvloeden. Medicijnen hebben invloed op de werking van o.a. nieren, het hart- en vaatstelsel en regelmechanismen van de

lichaamstemperatuur. Medicijnen kunnen daarnaast de zweetproductie hinderen en alertheid verminderen. Mensen onder de armoedegrens Mensen die in armoede leven zijn extra kwetsbaar voor hitte omdat ze beperkte financiële middelen hebben voor de aanschaf van hittemaatregelen zoals zonwering, en kunnen zichzelf daardoor minder goed beschermen tegen de risico’s van hitte.

Migranten en anderstaligen Een deel van de bevolking van gemeente Midden-Groningen is vanuit het buitenland naar Nederland gekomen, bijvoorbeeld als vluchteling. Deze groep is kwetsbaar doordat zij mogelijk moeite hebben met de Nederlandse taal en ook minder kennis hebben van de lokale gang van zaken.

Dak- en thuislozen Dak- en thuislozen kunnen minder gemakkelijk een verkoelende ruimte (zoals een woning) opzoeken en hebben vaker te maken met lichamelijke aandoeningen en/of verslavingen waardoor zij een verhoogd risico op oververhitting en uitdroging hebben. Ook hebben zij vaak geen sociaal netwerk om op terug te vallen.

Buitenwerkers Mensen die buiten werken worden voor langere tijd blootgesteld aan zonlicht en hitte. Veiligheidsmedewerkers in uniform (bijvoorbeeld brandweer, BOA’s) zijn extra kwetsbaar door hun dikke kleding. Ook veel arbeidsmigranten werken buiten en zijn daarmee kwetsbaar voor hitte.

Sporters en evenementenbezoekers Bezoekers van evenementen – zoals wandel- en fietstochten – en sporters verliezen door hitte extra vocht en hun lichaam warmt door de inspanning sneller op. Deze doelgroep bevindt

zich vaak in temperatuurverhogende omstandigheden, zoals de aanwezigheid van een grote menigte, een evenement in de volle zon of gebrek aan water.

Klik om naar het hoofdmenu te gaan

WAT Wat doen we voor, tijdens en na een hitteperiode? Dit hoofdstuk geeft een overzicht van alle afspraken die per fase zijn gemaakt. Ook worden overige aandachtspunten beschreven die tijdens de bijeenkomst of gedurende het proces naar voren zijn gekomen. Acties per fase

Communicatie

Acties per fase

Aandachtspunten

Communicatie

Aandachtspunten

Klik om direct naar het hoofdstuk te gaan

Acties per fase Bij de verschillende fases in het hitteplan horen verschillende types acties.

Maatregelen vanuit het thema gezondheid zijn erop gericht om

Dit hoofdstuk biedt een overzicht van alle acties en maatregelen die

gezondheidsproblemen tijdens hitteperioden te beperken, met

opgehaald zijn bij partners. Per actie is opgenomen welke organisatie

name bij kwetsbare groepen. Voorlichting speelt hierbij een

verantwoordelijk is voor de uitvoering daarvan. De acties zijn opgesteld

centrale rol.

vanuit de thema’s gebied, gebouw en gezondheid. Rechts op deze pagina worden alle drie de thema’s toegelicht. Het lokaal hitteplan heeft als doel om gezondheidsproblemen tijdens

Maatregelen vanuit het thema gebied zijn gericht op de

hitteperioden te voorkomen en beperken. De acties in dit lokaal hitteplan

buitenruimte. De buitenruimte kan onderverdeeld worden in de

richten zich daarom met name op het thema gezondheid. Daarnaast zijn er

openbare en private ruimte. Het doel van de maatregelen is om

acties opgenomen die betrekking hebben op de thema’s gebied en

de omgevingstemperatuur in stedelijke gebieden te

gebouw. Deze acties zijn gericht op het creëren van een koelere

verminderen en een comfortabeler leefklimaat te creëren, met

leefomgeving en het reguleren van de binnentemperatuur, wat nauw

aangename gevoelstemperaturen en voldoende schaduw,

verbonden is met het thema gezondheid. Aan de rechterkant van deze

vooral tijdens perioden van hitte.

pagina worden de thema’s verder toegelicht. voorbereidingsfase Acties

Acties voorwaarschuwingsfase

Acties voorbereidingsfase

Acties voorwaarschuwingsfase

Maatregelen aan en in het gebouw hebben als doel om de binnentemperatuur van gebouwen tijdens hitteperioden op een

waarschuwingsfase Acties

Acties monitoring en evaluatiefase

Acties waarschuwingsfase

Acties monitoring en evaluatiefase

acceptabel niveau te houden om hittestress te voorkomen en het welzijn voor de bewoners of gebruikers van het gebouw te verbeteren.

Acties preventie, kennisontwikkeling en gedragsbeïnvloedingsfase

Acties preventie, kennisontwikkeling en gedragsbeïnvloedingsfase Klik om direct naar de acties per fase te gaan

Voorbereidingsfase

Klik hier om terug te gaan naar de pagina ‘Acties per fase’

Maart tot en met mei | Geïnitieerd door de hittecoördinator van de gemeente Midden-Groningen die verantwoordelijk is voor de uitvoering van het lokaal hitteplan.

Organisatie

Kern actie

Toelichting actie

Doelgroep

Hittecoördinator en kernteam aanstellen Informatie beschikbaar stellen

De gemeente stelt een hittecoördinator en eventueel een kernteam aan om het hitteplan te begeleiden. De gemeente stemt af met de GGD en het Rode Kruis welke basisinformatie voor hitte zij publiceren en maakt deze beschikbaar op haar website. Hierbij wordt informatie beschikbaar gesteld in meerdere talen. De gemeente stelt communicatieberichten op die uitgestuurd kunnen worden naar de verschillende partners van het hitteplan als een hitteperiode eraan zit te komen. De gemeente informeert organisaties die tijdens periodes van hitte te maken hebben met kwetsbare doelgroepen, zoals sporters en buitenwerkers, over de risico's van hitte en spoort hen aan zelf een hitteprotocol voor te bereiden. De gemeente informeert maatschappelijke organisaties, zoals dorpsverenigingen, over de risico's van hitte. De gemeente publiceert het lokale hitteplan op haar website en communiceert deze lokaal via partnerorganisaties. Bij afkondiging van het Nationaal Hitteplan zorgt de gemeente ervoor dat hitte-informatie gemakkelijk te vinden is met één klik via een banner op de thuispagina van de gemeente. De gemeente publiceert de gebiedskaarten die laten zien welke delen van de gemeente kwetsbaar zijn voor hitte en waar koelte te vinden is. De gemeente inventariseert of het mogelijk is om het zwembad en andere koelteplekken open te stellen voor bewoners tijdens hitte.

De gemeentelijke opvang voor ontheemden verspreidt hitte-informatie (samengesteld door de gemeente, GGD en Rode Kruis) in het Oekraïens en Russisch binnen de opvang.

Algemeen

Informeren organisaties Informeren organisaties Gemeente Informeren organisaties Informatie beschikbaar stellen

Gebiedskaarten beschikbaar stellen Inventariseren koele plek Gemeentelijke opvang Oekraïners

Informeren doelgroepen

Algemeen

Algemeen Sporters, Buitenwerkers

Algemeen Algemeen

Algemeen Algemeen Migranten

Voorbereidingsfase (vervolg) Organisatie

GGD

Kern actie

Toelichting actie

Doelgroep

Informeren doelgroepen

De GGD adviseert en informeert over hitte en gezondheid.

Algemeen

Informeren doelgroepen

De GGD geeft advies over een gezonde leefomgeving (incl. zonwering).

Algemeen

Informeren organisaties

De GGD geeft op aanvraag voorlichting aan medewerkers van organisaties die betrokken zijn bij het hitteplan. De GGD bereidt eigen communicatie voor om in de waarschuwingsfase te gebruiken.

Algemeen

Algemeen

Informatiemateriaal in orde maken Workshops organiseren

Het Rode Kruis zet een uitvraag uit naar vrijwilligers die kunnen helpen tijdens een hitteperiode. Het Rode Kruis inventariseert haar eigen netwerk en zorgt ervoor dat men het Rode Kruis weet te vinden als het gaat over hitte. Het Rode Kruis maakt haar eigen informatiemateriaal op orde, waaronder flyers, de website, EHBO-app en materiaal voor workshops. Deze zijn op aanvraag verkrijgbaar Het Rode Kruis organiseert op aanvraag ‘Goed Voorbereid’-workshops over hitte.

Informeren eigen medewerkers Bijwerken hitteprotocol

BIJONS Zorgt informeert eigen medewerkers over het hitteplan via intranet, en communiceert hoe je hitterisico's signaleert. BIJONS Zorgt werkt haar eigen hitteprotocol bij.

Zorgbehoevenden

Informeren doelgroepen

Zorgbehoevenden

Informeren doelgroepen

BIJONS Zorgt stelt folders op voor cliënten om hen te informeren in de voorwaarschuwingsfase. Stichting Platform Woldwijck communiceert via de wijkkrant en website over hitte.

Samenwerking opzoeken

Het Woldwijckcentrum zoekt de samenwerking met partijen rondom het wijkcentrum.

Algemeen

Openstellen koele plek

Het Woldwijckcentrum maakt afspraken over de openstelling van koele gebouwen in de zomer.

Algemeen

Informatie beschikbaar stellen Verzamelen vrijwilligers Zichtbaarheid vergroten Rode Kruis

BIJONS Zorgt

Stichting Platform Woldwijck Woldwijckcentrum

Algemeen

Algemeen Algemeen Algemeen

Zorgbehoevenden

Algemeen

Voorbereidingsfase (vervolg) Organisatie

Cosis

Wender

Lefier Dorpsbelangen Siddeburen Opron

WerkPro Bibliotheek

Platform Ouderen

Kern actie

Toelichting actie

Doelgroep

Bijwerken hitteprotocol

Cosis actualiseert haar eigen hitteprotocollen.

Zorgbehoevenden

Voorbereiden eigen medewerkers Informeren eigen medewerkers Informeren doelgroepen

Cosis inventariseert de scholing van medewerkers.

Zorgbehoevenden

Wender zet op het intranet een communicatieve uiting uit waarin gewezen wordt op het hitteplan. Lefier informeert bewoners over hitte en geven tips hoe hiermee om te gaan.

Zorgbehoevenden

Informatie beschikbaar stellen Informatie beschikbaar stellen Informeren eigen medewerkers Bijwerken informatie

Lefier bereidt mogelijk communicatiemateriaal voor waarin tips over hitte overzichtelijk worden weergegeven. Dorpsbelangen bereidt communicatie voor om tijdens een hitteperiode te communiceren via billboards en huisartsen. Opron informeert de directie en schoolbesturen over het eigen hitteprotocol.

Algemeen

Opron controleert de informatie op haar website en werkt deze bij waar nodig.

Kinderen

Openstellen koele plek

Algemeen

Informeren doelgroepen

WerkPro treft voorbereidingen om de Heemtuin open te stellen als koele plek in een hitteperiode. De bibliotheek informeert bezoekers over de risico's van hitte, onder meer via het Taalhuis. Platform Ouderen geeft voorlichting aan ouderen.

Informeren doelgroepen

Platform Ouderen stimuleert gedragsverandering bij ouderen via POSO.

Ouderen

Informeren doelgroepen

Ouderenbonden organiseren informatiebijeenkomsten over het hitteplan.

Ouderen

Informeren doelgroepen

Algemeen

Algemeen Kinderen

Algemeen Ouderen

Voorwaarschuwingsfase

Klik hier om terug te gaan naar de pagina ‘Acties per fase’

Juni tot en met september | Geïnitieerd door het RIVM dat een voorwaarschuwing af geeft. Deze melding komt enkele dagen voor een periode van hitte.

Organisatie

Gemeente

Kern actie

Toelichting actie

Doelgroep

Informatie en communicatie beschikbaar stellen Informeren organisaties

De gemeente inventariseert het beschikbare communicatiemateriaal en zorgt dat communicatie klaar staat voor wanneer het hitteplan geactiveerd wordt. Dit bevat onder meer informatie over tips over omgaan met hitte en koele locaties. De gemeente informeert partners van het hitteplan over de voorwaarschuwingsfase en de mogelijkheid dat het hitteplan geactiveerd gaat worden. De gemeente verspreid informatie over de mogelijk naderende hitteperiode via haar communicatiekanalen. De gemeente plaatst een alert op haar website waar naar het hitteplan gelinkt wordt.

Algemeen

De gemeentelijke opvang informeert bewoners tijdens bijeenkomsten over hitte. Hierbij wordt gewezen op het belang van een hitteplan, gevaren van hitte, en de te ondernemen stappen. Het Rode Kruis brengt materiaal voor evenementen op orde (bijvoorbeeld koelbaden).

Algemeen

Het Rode Kruis informeert over de EHBO-app.

Algemeen

Informeren doelgroepen

Het Rode Kruis vraagt via sociale mediakanalen aandacht voor hitte.

Algemeen

Informeren doelgroepen

Het Rode Kruis deelt flyers uit met informatie over hitte.

Algemeen

Informeren doelgroepen

Het Rode Kruis communiceert via haar website en sociale media over wat te doen bij hitte. Het Rode Kruis informeert organisaties over wat ze kunnen doen om hun netwerk te informeren.

Algemeen

Informeren doelgroepen Informeren doelgroepen Gemeentelijke Opvang Oekraïners

Informeren doelgroepen

Materialen beschikbaar stellen Informeren doelgroepen Rode Kruis

Informeren organisaties

Algemeen Algemeen Algemeen

Evenementenbezoekers

Algemeen

Voorwaarschuwingsfase (vervolg) Organisatie

BIJONS Zorgt

Wender

Cosis

Stichting Platform Woldwijck Woldwijckcentrum Platform Ouderen Lefier

Opron

Kern actie

Toelichting actie

Doelgroep

Informeren eigen medewerkers Informeren doelgroepen

BIJONS Zorgt informeert eigen medewerkers over het hitteplan via intranet, en communiceert hoe je hitterisico's signaleert. BIJONS Zorgt zet folders klaar om uit te delen tijdens een hete periode.

Zorgbehoevenden

Informeren doelgroepen

BIJONS Zorgt linkt naar websites zoals GGD en Rode Kruis via QR-codes.

Zorgbehoevenden

Informeren eigen medewerkers Informeren eigen medewerkers Informeren eigen medewerkers Informeren eigen medewerkers Voorbereiden acties hitteprotocol Voorbereiden koele plekken Informeren doelgroepen

BIJONS Zorgt informeert medewerkers over de mogelijk naderende hitteperiode via het intranet. Wender informeert alle teams per mail dat zij in hun teamoverleg het hitteplan bespreken en waar nodig maatregelen nemen voor de cliënten en henzelf. Wender wijst locatiemanagers op de gemeentelijk aangewezen koelteplekken.

Zorgbehoevenden

Cosis informeert medewerkers via intranet over de mogelijke hete periode.

Zorgbehoevenden

Cosis verwijst naar eigen protocollen waarbij maatwerk gebruikt wordt om te zorgen dat gepaste maatregelen worden genomen afhankelijk van locaties en leefgebied. Cosis haalt contacten aan met ketenpartners om koele ruimtes beschikbaar te stellen.

Zorgbehoevenden

Stichting Platform Woldwijck informeert bewoners over hitte via de wijkkrant en website. Stichting Platform Woldwijck overweegt of evenementen nog veilig kunnen doorgaan in een hitteperiode en past waar nodig de planning aan. Het Woldwijckcentrum informeert bewoners over hitte via eigen communicatie. Het Woldwijckcentrum organiseert vrijwilligers om in te zetten tijdens een hitteperiode Platform Ouderen en de ouderenbonden attenderen contacten/leden op de naderende hitte via email. Lefier informeert extra over de risico's van hitte en geeft tips aan bewoners hoe ze hier het beste mee om kunnen gaan. Opron informeert de directie en schoolbesturen over het eigen hitteprotocol.

Algemeen

Opron waarschuwt contacten en regelt waar nodig extra kinderopvang.

Kinderen

Aanpassen planning Informeren doelgroepen Verzamelen vrijwilligers Informeren organisaties

Informeren doelgroepen Informeren eigen medewerkers Informeren organisaties / Ruimtes beschikbar stellen

Zorgbehoevenden

Zorgbehoevenden Zorgbehoevenden

Zorgbehoevenden

Algemeen Algemeen Algemeen Ouderen

Algemeen Kinderen

Voorwaarschuwingsfase (vervolg) Organisatie Thuiszorg

Bibliotheek

WerkPro Groninger Huis Groei & Bloei

Kern actie

Toelichting actie

Doelgroep

Informeren organisaties

De thuiszorg waarschuwt huisartsen en andere contacten zodat deze hun kwetsbare patiënten kunnen waarschuwen en eventueel hulp kunnen vragen. De bibliotheek informeert bewoners dat zij welkom zijn in de bibliotheek om verkoeling te zoeken tijdens een hete periode. De bibliotheek organiseert een ludieke activiteit om aandacht te vragen voor hitte, bijvoorbeeld 'pimp je waterfles'. WerkPro werkt samen met andere betrokkenen rondom de Heemtuin om deze open te stellen als koele plek. Groninger Huis communiceert richting bewoners over hitte.

Ouderen/ zorgbehoevenden Algemeen

Groei & Bloei zorgt dat vrijwilligers beschikbaar zijn in een hitteperiode waar de Schaduwtuin opengesteld wordt als koele plek.

Algemeen

Informeren doelgroepen Organiseren ludieke activiteit Openstellen koele plek Informeren doelgroepen Openstellen koele plek

Algemeen Algemeen Algemeen

Waarschuwingsfase

Klik hier om terug te gaan naar de pagina ‘Acties per fase’

Gedurende activatie Nationaal Hitteplan | Geïnitieerd door het RIVM dat het Nationaal Hitteplan activeert.

Organisatie Gemeente Gemeentelijke opvang Oekraïners

GGD

Rode Kruis

Kern actie

Toelichting actie

Doelgroep

Activeren organisaties

De gemeente stuurt een mail naar betrokken partners om in actie te komen.

Algemeen

Informeren doelgroepen

De gemeentelijke opvang voorziet bewoners van 1. een overzicht aan koele plekken 2. stappen om nooddiensten te bereiken 3. regels van de locatie bij hitte. De GGD beantwoordt vragen van inwoners en organisaties over handelingsperspectieven bij hitte. De GGD communiceert over hitte via GGDleefomgeving, eigen website en sociale media. Het Rode Kruis zet vrijwilligers in voor het verspreiden van water, bij ouderen langs gaan en koele plekken aanwijzen.

Migranten

Het Rode Kruis neemt bij evenementen koeltemiddelen mee bij de EHBO.

Evenementenbezoekers

Het Rode Kruis deelt flyers uit met voorlichting over wat te doen bij hitte.

Algemeen

Inzetten vrijwilligers

Het Rode Kruis stelt vrijwilligers beschikbaar via de Ready2Help-app.

Algemeen

Informeren doelgroepen

Het Rode Kruis zet een persbericht uit op sociale media met herhaalde adviezen: let op elkaar, drink water etc. Het Rode Kruis deelt water uit waar mogelijk/nodig.

Algemeen

Informeren doelgroepen en organisaties Informeren doelgroepen en organisaties Inzetten vrijwilligers, aanbieden koeltemateriaal, informeren doelgroepen Koeltemateriaal beschikbaar hebben Informeren doelgroepen

Aanbieden koeltemateriaal

Algemeen

Algemeen Algemeen

Algemeen

Waarschuwingsfase (vervolg) Organisatie

BIJONS Zorgt

Stichting Platform Woldwijck

Woldwijckcentrum

Platform Ouderen

Cosis

Wender

Lefier

Kern actie

Toelichting actie

Doelgroep

Informeren doelgroepen

BIJONS Zorgt deelt folders uit met informatie over hitte.

Zorgbehoevenden

Informeren eigen medewerkers Aanpassen planning

BIJONS Zorgt deelt informatie over hoe te handelen bij hitte met medewerkers via email, werkoverleggen. BIJONS Zorgt past waar nodig de planning aan aan de hitte.

Zorgbehoevenden

Informeren eigen medewerkers Aanbieden koeltemateriaal Alertheid, inschakelen personeel Aanpassen planning

BIJONS Zorgt deelt signaleringen met de planning voor eventuele vervolgstappen.

Zorgbehoevenden

BIJONS Zorgt deelt waterflessen uit aan medewerkers.

Zorgbehoevenden

BIJONS Zorgt is alert op de signalen van hitte en onderneemt actie of schakelt hulp in waar nodig. Stichting Platform Woldwijck zet activiteiten stop of past ze aan om hitterisico's te verminderen. Het Woldwijckcentrum stelt koele plekken open, bijvoorbeeld het wijkgebouw

Zorgbehoevenden

Het Woldwijckcentrum voert het eigen hitteplan uit.

Algemeen

Het Woldwijckcentrum stelt koeltematerialen beschikbaar zoals voetenbadjes.

Algemeen

Platform Ouderen informeert contacten via mail en WhatsApp dat het hitteplan in werking is getreden. Cosis stelt koele ruimten open voor bewoners.

Ouderen

Cosis informeert cliënten over de activatie van het hitteplan en richtlijnen om naar te handelen. Cosis informeert medewerkers via het intranet.

Zorgbehoevenden

Wender zet nogmaals een communicatieve uiting uit op het intranet met korte informatie over het hitteplan. Lefier onderzoekt de mogelijkheid om bij code rood flesjes water beschikbaar te stellen bij klantpunten. Lefier geeft bewoners via hun website de tip om tijdens een hitteperiode alert te blijven en actief naar elkaar om te kijken

Zorgbehoevenden

Openstellen koele plekken Uitvoeren eigen hitteprotocol Aanbieden koeltemateriaal Informeren organisaties Openstellen koele plekken Informeren doelgroepen Informeren eigen medewerkers Informeren eigen medewerkers Aanbieden koeltemateriaal Alertheid

Zorgbehoevenden

Algemeen

Algemeen

Zorgbehoevenden

Zorgbehoevenden

Algemeen Algemeen

Waarschuwingsfase (vervolg) Organisatie WerkPro

Bibliotheek Groei&Bloei

Kern actie

Toelichting actie

Doelgroep

Informeren doelgroepen

WerkPro informeert over openbare waterpunten en koele plekken.

Buitenwerkers

Openstellen koele plek

WerkPro werkt samen met vrijwilligers om de Heemtuin open te stellen als koele plek.

Algemeen

Aanbieden koeltemateriaal Aanbieden koeltemateriaal Openstellen koele plek

WerkPro biedt waar mogelijk gratis drinken aan.

Algemeen

De bibliotheek biedt bezoekers water, thee en koffie aan en gaat in gesprek met bezoekers over hitte. Groei&Bloei stelt de schaduwtuin beschikbaar als koele plek.

Algemeen Algemeen

Monitoring en evaluatie

Klik hier om terug te gaan naar de pagina ‘Acties per fase’

September tot en met November| Geïnitieerd door de hittecoördinator van de gemeente Midden-Groningen die verantwoordelijk is voor de uitvoering van het lokaal hitteplan.

Organisatie

Gemeente

Gemeentelijke opvang Oekraïners GGD

Rode Kruis

Gezondheidszorg

Cosis

Wender

Kern actie

Toelichting actie

Doelgroep

Evaluatiebijeenkomst organiseren Evalueren deelnemende organisaties Inventariseren koele plekken Inventariseren bereiken kwetsbare groepen Evalueren ervaringen doelgroepen Evalueren hitteplan

De gemeente organiseert een bijeenkomst met de partnerorganisaties om dit hitteplan te evalueren. Op basis hiervan wordt het hitteplan aangepast. De gemeente inventariseert welke andere organisaties aan kunnen haken bij het hitteplan. De gemeente evalueert hoe koele plekken hebben gefungeerd in de hitteperiode en bekijkt of aanpassingen nodig zijn. De gemeente inventariseert de beste manieren om de verschillende kwetsbare doelgroepen binnen de gemeente te bereiken. De gemeentelijke opvang evalueert de hitteperiode op basis van ervaringen van bewoners. Op basis hiervan worden mogelijk aanpassingen gedaan aan het hitteplan. De GGD evalueert de hitteperiode en onderzoekt waarop extra moet worden ingezet in de toekomst. Het Rode Kruis evalueert of informatie goed te vinden was en onderzoekt de vraag naar hitte-informatie. Het Rode Kruis evalueert welke informatie goed aanslaat en waar verder vraag naar is.

Algemeen

Gezondheidszorgorganisaties evalueren hun eigen hitteprotocollen.

Zorgbehoevenden

Cosis onderzoekt hittemeldingen op de verschillende locaties.

Zorgbehoevenden

Cosis evalueert de informatie voor cliënten en onderzoekt hoe de informatie bij hen is geland tijdens de hitteperiode. Cosis evalueert de scholing van medewerkers en onderzoekt of zij voldoende kennis en ervaring hadden ter voorbereiding op een hitteperiode. Cosis inventariseert of incidenten een relatie hebben met hitte.

Zorgbehoevenden

Wender evalueert of de zorgmijders goed in beeld waren tijdens de hittegolf.

Zorgbehoevenden

Evalueren informatievoorziening Evalueren informatievoorziening Evalueren hitteplan Onderzoeken hittegevolgen Evalueren informatievoorziening Evalueren kennis eigen medewerkers Onderzoeken effecten hitte Evalueren zorgmijders

Algemeen Algemeen Algemeen Algemeen Algemeen Algemeen Algemeen

Zorgbehoevenden Zorgbehoevenden

Monitoring en evaluatie (vervolg) Organisatie

BIJONS Zorgt

Woldwijckcentrum

Woningcorporaties

Opron

WerkPro

Kern actie

Toelichting actie

Doelgroep

Evalueren hitteplan

BIJONS Zorgt evalueert haar eigen hitteplan en stelt deze bij indien nodig.

Zorgbehoevenden

Evalueren hitteplan

BIJONS Zorgt neemt het hitteplan mee als agendapunt in het MT. Planning houdt nauw contact met medewerkers om te monitoren. Het Woldwijckcentrum overlegt met hun doelgroepen en zetten een korte vragenlijst uit over het functioneren tijdens de hittegolf. Het Woldwijckcentrum evalueert haar hitteplan met partners en past deze waar nodig aan. Woningcorporaties vragen input van organisaties over wat voor maatregelen wel en niet werken. Opron vraagt feedback uit de organisatie en laat mensen meedenken over hitte-acties van het volgende jaar. Opron evalueert eigen acties en neemt eventuele inzichten mee bij de BHV.

Zorgbehoevenden

WerkPro evalueert of er een toename was aan bezoekers van koele plekken.

Buitenwerkers

Evalueren ervaringen doelgroepen Evalueren hitteplan Evalueren hittemaatregelen Evalueren hitteplan Evalueren hitteplan

Evalueren gebruik koele plekken

Algemeen Algemeen Algemeen Kinderen Kinderen

Klik hier om terug te gaan naar de pagina ‘Acties per fase’

Preventie, kennisontwikkeling en gedragsbeïnvloeding Aankomende jaren | Start bij afronding van het lokaal hitteplan.

Organisatie

Kern actie

Toelichting actie

Doelgroep

Onderzoeken hittemaatregelen Inventarisatie koele plekken

Algemeen

Inventarisatie koele plekken Stimuleren vergroening

De gemeente onderzoekt de mogelijkheid en noodzaak om meer watertappunten aan te leggen. De gemeente inventariseert welke plekken in de gemeente als koele plek kunnen functioneren. Hierbij wordt er samen met gebouweigenaren gekeken wat ervoor nodig is om hun gebouw open te stellen. De gemeente bekijkt de mogelijkheden om communicatie te verspreiden bij supermarkten en de supermarkten in te zetten als koele plek. De gemeente onderzoekt of scholen in de vakantieperiode als koele plek kunnen functioneren. Woningcorporaties stimuleren een groene tuininrichting.

Informeren doelgroepen, organisaties Informeren doelgroepen

De GGD geeft vrijblijvend advies over inrichting van de leefomgeving, bijvoorbeeld over het gebruik van groen en water of gebouwinrichting. Het Rode Kruis geeft workshops aan doelgroepen over hitte en hittepreventie.

Algemeen

Informeren organisaties

Het Rode Kruis laat aan organisaties weten wat ze doen met hitte.

Algemeen

Evalueren hittemeldingen

Cosis analyseert hittemeldingen en signalen.

Zorgbehoevenden

Informeren doelgroepen

BIJONS Zorgt nodigt de GGD en het Rode Kruis uit voor een bijeenkomst met cliënten om hen te informeren over hitte. Platform Ouderen en ouderenbonden organiseren informatiebijeenkomsten voor cliënten. POSO organiseert een lifestylebeurs in november, waar een gemeentestand komt om te informeren over onder andere hitte.

Zorgbehoevenden

Gemeente Informeren doelgroepen

Woningcorporaties GGD

Rode Kruis

Cosis BIJONS Zorgt

Informeren doelgroepen Platform Ouderen

Informeren doelgroepen

Algemeen

Algemeen Algemeen Algemeen

Algemeen

Ouderen Ouderen

Preventie, kennisontwikkeling en gedragsbeïnvloeding (vervolg) Organisatie Groninger Huis Jenaplanschool

Kern actie

Toelichting actie

Doelgroep

Hittewerende maatregelen

Woningcorporatie Groninger Huis neemt buitenzonwering mee bij nieuwbouw en onderzoekt de mogelijkheden voor hittewerende maatregelen bij bestaande gebouwen.

Algemeen

Hittewerende maatregelen

De Jenaplanschool Woldwijck werkt doorlopend aan verkoeling, bijvoorbeeld door de aanleg van groen op schoolpleinen en het verbeteren van het airco- en ventilatiesysteem.

Algemeen

Communicatie Goede communicatie over hitte is essentieel. De boodschap bereikt niet altijd direct alle hittekwetsbare personen. De gemeente en betrokken partners van

het lokaal hitteplan vinden het belangrijk om dezelfde boodschap uit te dragen, zodat ze een uniform en duidelijk beeld over hitterisico’s en –maatregelen kunnen uitdragen. Wanneer verschillende organisaties dezelfde informatie delen, bereik je een grotere groep inwoners en vertrouwen zij de informatie meer. De communicatie-afdeling van de gemeente gaat dit informatiebericht in overleg met de GGD en het Rode Kruis opstellen en delen met de partners van dit lokaal hitteplan en andere lokale organisaties zodat zij dit bericht verder kunnen verspreiden. Het bericht zal tips bevatten over hoe inwoners hun gedrag aan kunnen passen aan de temperatuur, fysieke maatregelen die ze kunnen treffen en koele plekken die ze kunnen opzoeken. Deze informatie kan bijvoorbeeld bij huisartsen, in dorpshuizen maar ook op elektronische informatieborden langs de weg getoond worden.

Het informatiebericht bevat naast informatie ook een oproep aan inwoners om op hun naasten te letten. Hiermee zetten we in op het informeren van de mensen rondom kwetsbare doelgroepen, zoals kleinkinderen, buren of mantelzorgers. Door ook deze groep bewust te maken van de risico’s en signalen van hittestress, worden zij gestimuleerd om vaker te checken of het goed gaat met hun kwetsbare naasten.

Aandachtspunten Uit de bijeenkomsten kwamen nog aandachtspunten

Hiermee kan een grote groep bewoners bereikt

Aanvullende doelgroepen en organisaties

naar voren voor de lange termijn. Deze punten kunnen

worden. Dit gaat echter niet op gemeentelijk

•

wellicht verwerkt worden in acties bij een volgende

schaalniveau. In de toekomst zou op regionaal

thuislozen een kwetsbare groep zijn binnen de

versie van het lokaal hitteplan.

niveau samenwerking gezocht kunnen worden met

gemeente. Toch zijn voor deze groep nog geen

de vervoerders. Het is nog niet duidelijk welke partij

acties opgenomen. Wellicht kan dit bij een

hiervoor het initiatief zou moeten nemen.

volgende ronde van het hitteplan.

Aanvullende aandachtspunten en kansrijke maatregelen •

•

•

Voor buitenwerkers zijn enkele acties

aan dat het zwembad voor een deel van de zomer

meegenomen via WerkPro. De gemeente heeft

van het KNMI te gebruiken kan voorkomen worden

gesloten was. Juist tijdens een hittegolf kan een

daarnaast al een protocol voor eigen personeel.

dat hitteberichten onnodig paniek veroorzaken.

zwembad verkoeling bieden. De gemeente heeft als

Meer relevante partijen (bijvoorbeeld

Hoewel de verschillende organisaties veel kunnen

actie opgenomen om mogelijkheden te bekijken

uitzendbureaus) zouden in de toekomst aan

doen om mensen te beschermen, ligt een groot

om het zwembad open te houden.

kunnen sluiten.

•

Koele binnenplekken helpen niet alleen tegen hitte,

Door het versterken van een (hitte)netwerk kunnen

maar ook tegen eenzaamheid. Deze locaties

bewoners voorzien worden van hitte-informatie,

moeten gecommuniceerd worden met inwoners.

gewezen worden op koelteplekken en geattendeerd

Eventueel kunnen ze herkenbaar gemaakt worden

worden om op hun naasten te letten. In de toekomst kan ook gedacht worden aan een

•

•

Door bij communicatie de neutrale terminologie

deel van de verantwoordelijkheid bij bewoners.

•

Tijdens de werksessie gaven enkele deelnemers

In de kick-offbijeenkomst is benoemd dat dak- en

met een sticker of poster bij de ingang. •

Naast gezondheid moet hitte ook aangepakt

systeem met hittebuddy’s waarbij bewoners

worden via gebouw en gebied. De gemeente kan

gekoppeld worden aan iemand die hen kan helpen.

hieraan onder meer bijdragen door het

Sommige organisaties gaven aan behoefte te

klimaatadaptief inrichten van de openbare ruimte

hebben aan voorlichting over hitte binnen de eigen

en het gebruik van de energie-coach om advies te

organisatie. De GGD en het Rode Kruis zouden

geven om warmte buiten te houden. Aan de hand

hierin een rol kunnen spelen. Het Rode Kruis biedt

van de Menukaart Hitte kan een Integraal Actieplan

reeds hitteworkshops op aanvraag aan.

Hitte worden opgesteld.

Tijdens de werksessie vroeg een organisatie naar de mogelijkheid om te communiceren over hitte via digitale informatieborden in treinen en bussen.

Klik om naar het hoofdmenu te gaan

WAAR Waar in de gemeente Midden-Groningen zijn inwoners kwetsbaar voor hitte? Dit hoofdstuk maakt met behulp van verschillende gezondheids-, gebied- en gebouwindicatoren inzichtelijk welke buurten/wijken het meest kwetsbaar zijn voor hitte. Gebiedsanalyse

Gebiedsanalyse

Klik om direct naar het hoofdstuk te gaan

Gebiedsanalyse

Klik op de kaarten om ze te vergroten en meer te lezen over het betreffende thema.

Om de gevolgen van (extreme) hitte te beperken is het nodig om maatregelen te treffen in de omgeving (gebied) en aan de woning (gebouw). Daarnaast willen we weten waar kwetsbare bewoners verblijven (gezondheid) en het handelingsperspectief van hen vergroten. Middels een GIS-analyse zijn indicatoren vanuit deze verschillende domeinen in overzichtelijke kaarten gecombineerd en omgezet in een risicobepaling. Dit geeft inzicht in de gebieden met hoge risico’s op het gebied van hitte (hotspots). Dit laat zien in welke wijken en bij welke groep inwoners de urgentie voor hittemaatregelen het grootst is. Daarnaast hebben we kaarten gemaakt waar mogelijke koele plekken (coolspots) te vinden zijn. Koele Plekken

Meer informatie over de methodiek, drempelwaarden en onderliggende beslisbomen is op te vragen bij de gemeente Midden-Groningen.

+

Gebiedsscore postcodeniveau

+

Gebouwscore – postcodeniveau

+

Gezondheidsscore postcodeniveau

=

Handelingsperspectief postcodeniveau

Totaalscore postcodeniveau

Totaalkaart Op de totaalkaart is kwetsbaarheid voor hitte uitgebeeld aan de hand van de

volgende vier onderwerpen (verder toegelicht op de volgende pagina’s): Gebied Gebiedsfactoren als verharding, groen en water zijn van sterke invloed op de lokale temperatuur. In kernen kan het flink opwarmen doordat de

gebouwde omgeving warmte vasthoudt. De gevoelstemperatuur varieert lokaal door verschillen in wind en luchtvochtigheid. Bij het onderdeel ‘gebied’ kijken we dus op welke plekken de buitenruimte meer opwarmt. Gebouw Gebouwkenmerken zijn van invloed op de hitte die bewoners en gebruikers ervaren. Een gebouw in de zon en met een laag energielabel warmt over het algemeen meer op. Een tuin biedt juist de mogelijkheid tot afkoeling. Daarnaast zijn bepaalde gebouwen gevoeliger vanwege hun gebruiksfunctie, bijvoorbeeld als school of ziekenhuis. Het onderdeel ‘gebouw’ laat dus zien waar zich hitte-gevoelige gebouwen bevinden. Kloppend hart met effen opvulling

Gezondheid Niet iedereen is even kwetsbaar voor hitte. Ouderen, jonge kinderen en mensen met ziektes lijden over het algemeen meer aan de gevolgen van

hitte. In het onderdeel ‘gezondheid’ is daarom in kaart gebracht waar kwetsbare doelgroepen (ouderen, jonge kinderen en eenzame of anderszins kwetsbare mensen) zich bevinden. Handelingsperspectief Handelingsperspectief geeft aan in hoeverre iemand in staat is zich te beschermen tegen hitte. Hier kijken we bijvoorbeeld naar de afstand tot koele plekken en watertappunten, maar ook naar sociale factoren. Mensen met lage inkomens of huurders hebben vaak minder mogelijkheden om zelf actie te ondernemen tegen hitte.

Gebied Deze kaart geeft het risico vanuit het thema gebied weer. Hiermee laten we dus

zien op welke plekken in de buitenruimte een hoge (gevoels)temperatuur kan optreden. Verschillende gebiedsfactoren kunnen van invloed zijn op hitte, zoals de aanwezigheid van groen of water, en schaduwplekken. De totaalscore is gebaseerd op drie indicatoren: •

Gevoelstemperatuur: Een hoge gevoelstemperatuur kan bij mensen tot hittestress leiden. De gevoelstemperatuur geeft aan hoe warm een persoon het heeft in een bepaalde situatie. Als de gemeten luchttemperatuur bijvoorbeeld 30 °C is, kan het in de volle zon en uit de wind voelen als 40 °. Deze indicator laat de lokale gevoelstemperatuur op een extreem hete zomermiddag zien. De kaart laat zien dat de gevoelstemperatuur vooral hoog is in het centrum en zuiden van Midden-Groningen.

•

Schaduw op looproutes: De gevoelstemperatuur in de schaduw is een stuk lager dan in de volle zon. Om essentiële functies voor iedereen bereikbaar te

houden tijdens hitte, is het belangrijk dat hoofdwandelroutes zoveel mogelijk in de schaduw liggen. •

Openbaar groen per woning: Verstening maakt steden extra kwetsbaar voor hoge temperaturen door het hitte-eilandeffect. Groen helpt om gebieden te verkoelen. Enerzijds doordat er minder stenen zijn, waardoor er minder hitte wordt vastgehouden. Anderzijds doordat de bomen en planten schaduw bieden en water verdampen, wat een verkoelend effect heeft. Voor deze analyse is bekeken wat het percentage groenoppervlak per wijk is.

Vooral in de kernen Hoogezand en Sappemeer loopt de gevoelstemperatuur op een hete dag erg op. Verder liggen verspreid door de gemeente delen waar minder groen en minder schaduw op looproutes aanwezig is. Klik hier om terug te gaan naar het kaartenoverzicht.

Kaart met speld silhouet

Gebouw Deze kaart geeft het risico vanuit het thema gebouw weer. Hiermee laten we dus

zien waar gebouwen hittegevoelig zijn. Het gaat hier om gebouwen die veel opwarmen, maar ook om gebouwen met een kwetsbare functie (bijvoorbeeld een school of ziekenhuis). De totaalscore is gebaseerd op vier indicatoren: •

Schaduw op gebouwen: Hoe meer schaduw op een gebouw valt, hoe minder deze opwarmt. Op deze kaart is dus aangegeven waar gebouwen meer of minder zonlicht ontvangen en daardoor meer of minder opwarmen.

•

Educatie/gezondheidsfuncties: Scholen en gebouwen met een zorgfunctie worden gebruikt door kwetsbare mensen (kinderen, ouderen, zieken). Daarom worden plekken met meer gebouwen uit deze categorie gezien als kwetsbaar.

•

Aanwezigheid van een tuin: Als gebouwen een tuin hebben kunnen bewoners of gebruikers makkelijker verkoeling vinden. Gebouwen zonder tuin worden dus aangemerkt als meer hittegevoelig.

•

Energielabel/bouwjaar: Sommige gebouwen warmen sneller op dan andere. Over het algemeen zijn oudere gebouwen gevoeliger voor veranderingen in temperatuur (zowel opwarmen als afkoelen). Daarnaast warmen gebouwen met een lager energielabel meestal sneller op.

De kwetsbaarheid van gebouwen op de kaart vormt een mozaïek, waarbij kwetsbare plekken zeer verspreid liggen door de gemeente.

Kaart met speld silhouet

Klik hier om terug te gaan naar het kaartenoverzicht.

Gezondheid Vooral ouderen en mensen met een kwetsbare gezondheid zijn gevoelig voor

extreme en blijvende hitte. In het hoofdstuk “Kwetsbare doelgroepen” zijn deze kwetsbare doelgroepen al toegelicht. Met behulp van een analyse van verschillende gezondheidsindicatoren is het hitterisico vanuit het domein gezondheid op postcodeniveau in kaart gebracht. De volgende indicatoren zijn gebruikt: •

Aantal 65+ers

•

Aantal 0 – 3 jarige inwoners

•

Aantal mensen met een broze gezondheid

•

Aantal inwoners met een beperking in bewegen

•

Aantal ernstig eenzame inwoners

•

Aantal inwoners met een langdurige aandoening

De kaart laat zien dat kwetsbare personen vooral verblijven rondom de kernen Hoogezand, Sappemeer, Noordbroek en Muntendam. Ook in de omgeving van

Steendam is het aandeel ouderen en mensen met langdurige aandoeningen vrij hoog.

Kaart met speld silhouet

Klik hier om terug te gaan naar het kaartenoverzicht.

Handelingsperspectief Handelingsperspectief gaat over de mogelijkheden die iemand heeft om zichzelf

te beschermen tegen (de gevolgen van) hitte. Het kan hier gaan om ruimtelijke aspecten (zoals afstand tot koelteplekken) of sociaaleconomische factoren. We hebben in deze analyse gekeken naar de volgende vier indicatoren: •

Huurwoningen: Huurders hebben – in vergelijking met woningbezitters – minder mogelijkheden om aanpassingen aan hun woning te doen en daarmee warmte te voorkomen.

•

Loopafstand tot koelte: Tijdens perioden van hitte is het van belang dat inwoners verkoeling kunnen vinden. Niet iedereen heeft een tuin met schaduw, dus is het belangrijk dat er koele plekken in de openbare ruimte zijn waar mensen bij hitte snel naartoe kunnen.

•

Moeite met rondkomen: Mensen die leven van een laag inkomen hebben al moeite met rondkomen. Zij hebben dus niet de middelen om te investeren in

beschermingsmaatregelen tegen hitte. •

Watervoorzieningen: Watervoorzieningen kunnen bijdragen aan de koelte- en drinkwaterbehoefte van inwoners. Wanneer iemand dichtbij een watervoorziening (bijvoorbeeld een drinkwatertappunt) woont of verblijft, dan verhoogt dit de mogelijkheden om iets aan hitte te doen.

Uit de analyse blijkt dat handelingsperspectief het laagst is in en rondom Hoogezand en Sappemeer. De belangrijkste oorzaak hiervan is dat er meer mensen wonen die moeite hebben met rondkomen. Ook Muntendam en Noordbroek lichten om die reden op in de kaart. Kaart met speld silhouet

Klik hier om terug te gaan naar het kaartenoverzicht.

Koele plekken Om de gevolgen van (extreme) hitte te beperken is het nuttig om in kaart te

hebben waar in de gemeente koele verblijfsplekken te vinden zijn. Eventueel kan de gemeente deze koele plekken ook communiceren naar haar bewoners. Een koele buitenverblijfsplek voldoet aan de volgende voorwaarden: •

Grootte: De koele plek is een openbare buitenruimte van tenminste 200m².

•

Temperatuur: Op de koele plek is de waargenomen temperatuur tijdens een zeer warme dag maximaal 35 graden Celsius. Dat betekent meestal dat de plek in de schaduw ligt.

•

Afstand tot wegen: Een koele plek heeft een minimumafstand tot wegen. Hoe hoger de maximumsnelheid op een weg, hoe verder de koele plek ervandaan moet liggen.

•

Vorm: Koele plekken moeten breed genoeg zijn. Een lange uitgerekte smalle plek voldoet dus niet aan de criteria voor een koele plek.

Naast deze koele buitenplekken zijn de volgende plekken op de kaart aangegeven:

•

Wegen en fietspaden met meer dan 40% schaduw

•

Watertappunten

•

Plekken geschikt om te zwemmen (zwembad en zwemwater)

•

Openbare binnenplekken (bibliotheken, dorpshuizen, kerken, supermarkten etc.)

Middels een GIS-analyse is per kern aangegeven waar potentiële openbare koele plekken zich bevinden. Er moet nog onderzocht en bepaald worden of dit daadwerkelijk aangename verblijfsplekken zijn en of de binnenplekken daadwerkelijk koel zijn. Op de kaart rechts zijn de koele plekken voor Hoogezand en Sappemeer te zien. Kaarten met koele plekken voor de overige kernen zijn te vinden in de bijlage. Kaart met speld silhouet

Klik hier om terug te gaan naar het kaartenoverzicht.

Klik om naar het hoofdmenu te gaan

INFORMATIE Waar vind ik aanvullende informatie? Vanuit het RIVM, Rode Kruis en de GGD is er al veel informatiemateriaal beschikbaar. In dit hoofdstuk is een overzicht opgenomen van het beschikbare informatiemateriaal, de contactgegevens van hulplijnen en de websites met aanvullende informatie. RIVM

GGD

RIVM

Rode Kruis

GGD

Rode Kruis

Klik om direct naar het hoofdstuk te gaan

RIVM Het RIVM heeft een waarschuwingssysteem, het Nationaal Hitteplan, dat communiceert aan organisaties en professionals in de zorg en mantelzorgers. Het Nationaal Hitteplan beschrijft drie momenten waarop het RIVM communiceert over hitte. Pas als er een grote kans is op aanhoudende of extreme hitte wordt het Nationaal Hitteplan ‘geactiveerd’. Organisaties en gemeenten kunnen zichzelf aanmelden voor het waarschuwingssysteem via deze link. Geadviseerd wordt om niet alleen een persoonlijk werk-e-mailadres op te geven, maar ook een algemeen e-mailadres, zodat waarschuwings-mails ook gedurende vakantieperiodes opgepakt kunnen worden. Verder heeft het RIVM diverse communicatiemiddelen ontwikkeld, zoals animaties, infographics en teksten die uitleggen hoe je hitteklachten kunt herkennen en wat inwoners kunnen doen om koel te blijven tijdens warme perioden. De informatie is beschikbaar via de website. Informatie gezonde leefomgeving Het RIVM heeft een rapport gepubliceerd waarin ze de maatschappelijke waarde van een gezonde en groene leefomgeving verkennen. De verkenning maakt duidelijk hoe de waarde voor een

gemeente of wijk inzichtelijk kan worden gemaakt en in geld is uit te drukken. Met kennis over de waarde kunnen lokale beleidmakers het effect van gezondheid en groen beter afwegen tegen de kosten.

GGD De rol van de GGD Groningen is het informeren van (zorg)instellingen en zorgverleners in de regio over de gezondheidsrisico’s van aanhoudende hitte. Ook zijn ze verantwoordelijk voor het adviseren van het algemene publiek en instanties in de regio over hoe om te gaan met aanhoudende hitte en beantwoorden ze van vragen van bewoners, gemeenten en instanties over hitte en gezondheid. De GGD heeft een landelijke website met informatie en tips: Zomer en hitte, GGD leefomgeving. Op deze website komen onder andere de volgende onderwerpen aan bod: gezondheidsklachten door hitte, tips voor in de zon, kleine kinderen en hitte en tips om je huis koel te houden. Daarnaast is ook de GGD-richtlijn medische milieukunde: hitte en gezondheid online beschikbaar, die dieper ingaat op de gezondheidseffecten van hitte. Onderzoek verkoeling De GGD heeft onderzoek gedaan naar verkoeling bij hitte. Het onderzoeksrapport bevat concrete aanbevelingen voor gemeenten, woningcorporaties en provincies. GGD Groningen GGD Groningen informeert ook over warmte en hitte. Op haar eigen website wordt informatie geboden over kwetsbaarheid, symptomen van hitte en advies