358. Raadsbrief JB Noord en het zorglandschap

Raadsbrief Datum:

17 november 2025

Verzenddatum:

17 november 2025

Behandeld door:

Harold van Dijk

Mailadres:

harold.vandijk@midden-groningen.nl

Zaak:

1629385

Portefeuillehouder:

Evert Offereins

Onderwerp:

Zorglandschap jeugd

Geachte leden van de raad, We hebben u in een brief van 20 februari 2025 geïnformeerd over de stand van zaken van de transformatie jeugdhulp die we in onze regio samen met onze netwerkpartners vormgeven. Dit noemen we het Langjarig Perspectief Transformatie jeugdhulp. Met deze brief informeren we u graag over de voortgang en de stappen die we als tien Groninger gemeenten gezamenlijk zetten om de jeugdhulp aan kinderen en gezinnen in onze regio te verbeteren. We beschrijven de stand van zaken op de onderdelen van het Langjarig Perspectief, achtereenvolgens: de basishulp jeugd en gezin, de aanvullende hulp jeugd en gezin en de hoogspecialistische jeugdhulp (HSJ). We beschrijven het proces dat we als gemeenten gezamenlijk hebben doorlopen, tot welk besluit dit heeft geleid en hoe we gezamenlijk het vervolgproces zullen vormgeven. Ook informeren we u over het besluit van het RBOJ op 26 september 2025 over de volgende stap in de doorontwikkeling van de jeugdhulp in onze jeugdhulpregio, met de vaststelling van de regionale kaders voor de inhoud en de organisatie van de basishulp en de aanvullende hulp. Visie: voor het kind, vanuit het gezin We werken vanuit de visie: voor het kind, vanuit het gezin. We zetten in op preventie, het versterken van het normale leven van kinderen thuis, in de buurt en op school.

We willen een cultuurverandering en een andere manier van denken en doen door professionals en specialisten. Anders kijken naar opvoeden en opgroeien, bewuster omgaan met het inzetten van hulp, niet te snel labels plakken en waar nodig durven vertragen en verdragen. Hulp, ook specialistische, is beschikbaar als de ontwikkeling van kinderen hapert of vastloopt. Dat moet hand in hand gaan met het versterken van een gezamenlijke werkwijze van professionals, zodat die met een goede analyse snel en doelgericht de juiste hulp kunnen inzetten. Daarbij is het noodzakelijk dat we een robuuste jeugdhulpregio blijven vormen. De robuuste

Pagina:

2 van 6

Datum:

17 november 2025

Zaak:

1629385

regio is een belangrijk element in de Hervormingsagenda en in de voorgenomen wijziging van de Jeugdwet. Daarvoor is nauwe samenwerking tussen gemeenten nodig. Dit vereist dat we als tien gemeenten intensief samen optrekken en de jeugdhulp gezamenlijk blijven doorontwikkelen. Voor de uitgebreide beschrijving van de gezamenlijke achterliggende visie en de gewenste transformatiebeweging verwijzen we u graag naar de hierboven genoemde brief. 1. Langjarig perspectief transformatie jeugdhulp: ontwikkelen in samenhang Met het langjarig perspectief hebben we samenhang aangebracht tussen de programma’s en projecten voor de transformatie van de jeugdhulp1; hieronder vallen de toegang, de basishulp jeugd en gezin, de aanvullende hulp, de hoog-specialistische hulp en de schaarse voorzieningen die landelijk worden ingekocht. Het langjarig perspectief is een uitwerking van de Regiovisie jeugdhulp regio Groningen, die door de Groninger gemeenten is vastgesteld. In het navolgende beschrijven we de stand van zaken in de verschillende onderdelen en het proces. 2. Huidige situatie basishulp en aanvullende hulp jeugd en gezin De Groninger gemeenten kopen de segmenten basishulp en aanvullende hulp op dit moment gezamenlijk in via het inkoopsysteem Open House. Een groot aantal aanbieders biedt een variatie aan verschillende jeugdhulpproducten.

Samenhang met de leefwereld, gezin, onderwijs, achterliggende oorzaken en vooral de aansluiting met het lokale team en sociale basis is er zeker, maar dit kan toch ook eenvoudiger en beter bereikbaar voor kinderen en gezinnen worden georganiseerd. We sluiten hiermee aan op de uitgangspunten van de Hervormingsagenda Jeugd en het ‘Richtinggevend Kader toegang, lokale teams en integrale dienstverlening’. De afgelopen jaren heeft een aantal gemeenten in onze jeugdregio de ontwikkeling van basishulp zelf opgepakt. De gemeenten Veendam, Groningen en Oldambt hebben de basishulp voor jeugd en gezin laagdrempelig en als algemene voorziening georganiseerd. Zonder ingewikkelde procedures, zo mogelijk zonder beschikking en dicht bij kind en gezin. Als jeugdregio gaan we nu gezamenlijk stappen zetten om de basishulp en aanvullende hulp jeugd en gezin in samenhang te organiseren. Dit doen we onder andere door de basishulp en aanvullende hulp opnieuw in te kopen de komende jaren. 3. Gevolgd proces We hebben als gemeenten (namelijk in het RBOJ, het bestuur van de jeugdregio) in maart van dit jaar afgesproken naar elkaar toe te willen groeien en op gelijk niveau willen komen met de basishulp.

In het vervolg daarop hebben we dit voorjaar gezamenlijk geïnventariseerd hoe we de basishulp (voor zover gemeenten dat nog niet hebben gedaan) en de aanvullende hulp willen organiseren, samen met en in aansluiting op de lokale teams. Op basis van deze informatie is een aantal scenario’s ontwikkeld voor de organisatie van de basishulp en aanvullende hulp. Het RBOJ heeft op 26 september een keuze gemaakt voor één regionaal model. 4. Kaders basishulp en aanvullende hulp jeugd en gezin: inhoud en organisatie We hebben regionaal kaders vastgesteld voor wat tot de basishulp en aanvullende hulp behoort en hoe we deze willen inrichten. Ook de nieuwe Jeugdwet gaat kaders stellen waar de jeugdteams (toegang en basishulp) aan moeten voldoen.

Pagina:

3 van 6

Datum:

17 november 2025

Zaak:

1629385

Basishulp jeugd en gezin De Basishulp biedt onder andere advies en consultatie bij opvoed- en opgroeiproblemen, ondersteuning, begeleiding, psycho-educatie, andere hulp erbij halen, en maatwerkoplossingen. Op dit moment zijn we in Midden-Groningen bezig met het voorbereiden van lokale basishulp jeugd, die onderdeel wordt van onze toegang. Het regionale uitgangspunt is dat deze basishulp zo ‘thuisnabij mogelijk’ (op spreekwoordelijke fietsafstand) is georganiseerd, waarbij zoveel mogelijk gezinsgericht en context-gebonden wordt gewerkt. Daarom wordt de basishulp verankerd in het lokale team georganiseerd, in nauwe verbinding met de sociale basis. De basishulp is laagdrempelig en zonder ingewikkelde procedures, het liefst toegankelijk zonder beschikking. Basishulp is in veel gevallen voldoende om de vragen van jeugd en ouders te beantwoorden. Aanvullende hulp jeugd en gezin Voor complexere problemen kunnen jeugdigen en ouders een beroep doen op aanvullende hulp. Deze is ook beschikbaar voor professionals. Jeugdigen en ouders kunnen rekenen op snelle, thuisnabije, specialistische ondersteuning; professionals op directe laagdrempelige en aanvullende specialistische expertise van collega’s. Het betreft hulp bij onder andere: -

Lastige, vaak meervoudige, opvoed- en opgroeiproblemen; Mentale problemen en gedragsuitdagingen zoals alcohol- of game verslaving, overmatige stress/ruzies, zorgen maken, sociale isolatie, e.d. Ondersteuning van kinderen bij ingewikkelde, langdurige en escalerende echtscheidingen; In samenhang met de daginvulling, bijv. wanneer er sprake is van complexe problemen met opvoeden, onderwijs, mentale gezondheid, etc.; Flexibele en snelle inzet om terugval te voorkomen of om de vooruitgang te borgen.

De aanvullende hulp heeft verschillende functies: consultatie en advies, daadwerkelijke hulp, samenwerking met de lokale context, zoals het netwerk van het gezin, de sociale basis en het onderwijs. De hulp wordt uitgevoerd door professionals met diverse expertise op bovengenoemde gebieden. De aanvullende hulp wordt straks als een schil om de basishulp georganiseerd. De bedoeling is dat professionals van de lokale teams en basishulp snel en makkelijk aanvullende hulp erbij kunnen halen en dat er expertise wordt toegevoegd aan het begin bij de analyse en tijdens het ondersteuningstraject. Aanvullende hulp is zo mogelijk beschikbaar zonder indicatie. Model en organisatie Om de aanvullende hulp goed te kunnen laten aansluiten op de basishulp is een minimumniveau van de basishulp noodzakelijk dat in iedere gemeente min of meer gelijk is. We houden hierbij zo veel mogelijk rekening met de lokale situatie. Iedere gemeente koopt de basishulp zelf in. De aanvullende hulp wordt ingericht als schil om het lokale team en de basishulp heen. In deze schil zitten professionals met diverse expertise.

Pagina:

4 van 6

Datum:

17 november 2025

Zaak:

1629385

De aanvullende hulp wordt regionaal door de RIGG ingekocht en in een subregionaal netwerk rond de basishulp georganiseerd. De inkoop geschiedt aan de hand van één aanbesteding met drie percelen, waarbij de overeenkomsten verschillende startmomenten kunnen hebben. Zo kan goed worden aangesloten bij de lokale stand van zaken. Schematisch ziet dit zo uit:

Toelichting: dit schema laat zien dat: • •

Het segment HSJ voor de hele jeugdregio hetzelfde segment aan hulp omvat. (De regionale aanbesteding daarvan loopt op dit moment.) De segmenten AH en BH zijn voor alle gemeenten eveneens hetzelfde, met uitzondering van Veendam (het JEP van Veendam heeft een scope aan (voormalige) producten van BH tot een groot deel AH)

Dit regionale model sluit aan bij de huidige situatie van de meeste gemeenten. Hiermee is ruimte voor de eigen ontwikkeling van de gemeenten en lokale inkleuring van het aanbod, binnen de scope van BH en AH. Het sluit aan bij de gewenste transformatie waarbij normaliseren en nabijheid van basishulp worden nagestreefd. Tegelijk komt het, doordat de aanvullende hulp regionaal wordt ingekocht, tegemoet aan de voorwaarden van uniformiteit en overzichtelijkheid van het zorglandschap. Daardoor is het werkbaar voor de jeugdhulpaanbieders en duidelijk voor kinderen en gezinnen. Op die manier vormen we een robuuste jeugdhulpregio die voldoet het aan de eisen van de Hervormingsagenda. Positie verkennergemeenten Groningen en Veendam De gemeenten Veendam en Groningen hebben in de organisatie van de basishulp – en in het geval van Veendam een groot deel van de aanvullende hulp – al stappen gezet. Dit sluit aan bij

Pagina:

5 van 6

Datum:

17 november 2025

Zaak:

1629385

wat de Hervormingsagenda voorschrijft voor de stevige lokale teams, alsmede de voorgenomen wijziging van de Jeugdwet. Gemeente Groningen is na de zomer van 2025 aan de slag gegaan met de ontwikkeling van de aanvullende hulp in de vorm van pilots. Deze pilots bieden leerervaringen en input voor de regionale inkoop van de aanvullende hulp die op termijn gaat starten. Midden-Groningen vormt samen met Groningen een van de drie subregio's voor de aanbesteding van aanvullende hulp. 5. Vervolgproces en fasering in tijd Met dit besluit hebben we de hoofdrichting voor de transformatie en de inrichting van het jeugdhulplandschap bepaald. Sinds oktober 2025 wordt deze richting verder uitgewerkt, in afstemming met ouders en jongeren, de jeugdhulpaanbieders en andere netwerkpartners zoals huisartsen en het onderwijs. We hebben als jeugdregio afgesproken dat alle gemeenten voor 2028 de basishulp jeugd en gezin hebben ingekocht en geïmplementeerd. De inkoop van de basishulp moet worden afgerond in alle gemeenten, voordat de aanvullende hulp kan worden ingekocht. Beide segmenten moeten goed op elkaar aansluiten. De ambitie is dat vanaf 1 januari 2028 de eerste overeenkomsten voor de aanvullende hulp van start kunnen gaan. De fasering ziet er als volgt uit:

6. Hoog-specialistische Jeugdhulp (HSJ) Vanuit het programma HSJ is na de ketenbrede marktconsultatie tijd genomen om een inhoudelijke verdiepingsslag te maken. Dit is gedaan rondom een belangrijk onderdeel van de HSJ, de intensieve ambulante systeeminterventies. Dit zijn intensieve programma`s waarbij het hele systeem van het gezin en de jeugdige betrokken wordt, om samen vanuit de thuissituatie te werken aan het oplossen van de problemen. Eén van de belangrijkste opgaven binnen de HSJ is het voorkomen van uithuisplaatsingen. De inzet van deze interventies dragen hier in belangrijke mate aan bij. Het versterken en organiseren van de inzet van deze interventies is een speerpunt in HSJ. De RIGG heeft hiervoor verdiepende inhoudelijke gesprekken gevoerd met een selecte groep aanbieders. Deze gesprekken hebben veel waardevolle informatie opgeleverd. Ook is in deze periode de positie van de transformatie van de HSJ in samenhang met het Langjarig perspectief nog beter in beeld gebracht. De volgende stap in de transformatie HSJ is het starten van de inkoopprocedure (in het najaar van 2025). Ook wordt verder gewerkt aan de het versterken en organiseren van de intensieve ambulante systeeminterventies. 7. Afbouw gesloten jeugdhulp De gesloten jeugdhulp moet in 2030 afgebouwd zijn naar 0 plekken. In de regio Groningen zijn we hier heel ver mee.

In gezamenlijkheid met de regio`s Friesland en Drenthe (verder 3Noord) is

Pagina:

6 van 6

Datum:

17 november 2025

Zaak:

1629385

een Bovenregionaal transformatieplan voor de af- en ombouw JeugdzorgPlus opgesteld. In dit plan staat beschreven hoe de huidige plekken bij Elker op de locatie Hoogeweg uiterlijk medio 2027 afgebouwd zijn én hoe er kleinschalige plekken worden gerealiseerd waar de inzet van vrijheidsbeperkende maatregelen mogelijk is. Een belangrijk onderdeel van het plan is de inrichting en beschikbaarheid van alternatieven in de drie regio`s om de inzet van vrijheidsbeperkende maatregelen te voorkomen of verkorten. Ter afsluiting We gaan als Groninger gemeenten met dit besluit een nieuwe fase van onze samenwerking in op de transformatie en doorontwikkeling van de jeugdhulp in onze regio. Met als doel om gezamenlijk de hulp en ondersteuning voor onze kinderen en gezinnen dichterbij, beter en meer laagdrempelig te organiseren. En vanuit de noodzaak om een robuuste jeugdhulpregio te vormen. Er is al veel tot stand gebracht en tegelijk moet er nog veel gebeuren. Voor de basishulp en de aanvullende hulp staan we aan het begin van het ontwikkelproces. We trekken, net als bij de ontwikkeling van de HSJ, samen op met de betrokken jeugdhulpaanbieders en betrekken daarbij ook ervaringsdeskundigen. We blijven uw raad op gezette tijden meenemen in de voortgang.

Voor de stappen die we als gemeenten de komende jaren gaan zetten op het gebied van basishulp en aanvullende hulp willen we u graag met meer diepgang informeren. Hiervoor wordt er op 16 december van 19.0021.00 een regionale informatiebijeenkomst voor raadsleden georganiseerd in Martiniplaza in Groningen. U ontvangt hiervoor een aparte uitnodiging met meer informatie. We hebben het vertrouwen dat we dit samen met jeugdigen en hun ouders en onze netwerkpartners volgende stappen kunnen zetten om jeugdhulp beter en effectiever te organiseren. We hopen u hiermee voor nu voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van de gemeente Midden-Groningen

E. van Lente Burgemeester

M.H.M. Nieuwenhuijsen-Janssens Gemeentesecretaris

Deze brief is digitaal vervaardigd en daarom niet ondertekend.