357. Raadsbrief Voortgang Integraal Huisvestingsplan onderwijs

Raadsbrief

Datum:

30 oktober 2025

Verzenddatum:

26 november 2025

Behandeld door:

Bianca Sanders

Mailadres:

bianca.sanders@midden-groningen.nl

Zaak:

1625918

Portefeuillehouder:

Jur Mellies

Onderwerp:

Voortgang Integraal Huisvestingsplan onderwijs

Geachte leden van de raad, Sinds de zomer van 2024 wordt er gewerkt aan het Integraal Huisvestingsplan onderwijs (vanaf nu: IHP). U heeft aangegeven graag op de hoogte gehouden te willen worden van het proces en de onderwijshuisvestingsknelpunten. Middels deze brief informeren wij u over de voortgang. Aanleiding Een IHP is een langetermijnvisie voor onderwijshuisvesting van het funderend onderwijs (voortgezet en (speciaal) basisonderwijs, inclusief bewegingsonderwijs) voor een vastgestelde cyclus van 4 jaar met een strategische doorkijk van 12 jaar. Een IHP wordt opgesteld door de gemeente en schoolbesturen. Naar verwachting wordt het opstellen van een IHP vanaf 2026 een wettelijke verplichting voor gemeenten1. Tijdens de informerende Raadsbijeenkomst van 3 oktober 2024 is de gemeenteraad geïnformeerd over het proces, de te behandelen thema’s en de knelpunten voor onderwijshuisvesting. Proces De opzet van het IHP-traject zoals gepresenteerd tijdens de Raadsbijeenkomst, was gebaseerd op de uitkomsten van een gemeentelijk onderzoek naar het scholenlandschap binnen de gemeentegrenzen. Een deel van de schoolbestuurders en kinderopvangbestuurders heeft meegewerkt aan dit onderzoek waarvan de resultaten in juni 2023 gepresenteerd zijn.

Doel van dit onderzoek was om een gedragen beeld van de context, ontwikkelingen, ieders bevoegdheden en verwachtingen (kansen en risico’s) te schetsen in opmaat naar het IHP. De suggesties uit dit onderzoek werden gebruikt als leidraad voor het IHP-traject. Zo werd geadviseerd om een convenant op te stellen voor werkafspraken, een gezamenlijke visie op onderwijshuisvesting te 1 Wetsvoorstel planmatige aanpak onderwijshuisvesting.

Pagina:

2 van 5

Datum:

30 oktober 2025

Zaak:

1625918

formuleren en prioritaire zaken in gang te zetten (namelijk het zoeken naar oplossingen voor ruimtetekort in KC Vosholen en ruimteovermaat in KC Punt West). Voortbordurend op dit onderzoek heeft begeleidende partij Draaijer in het najaar van 2024 alle negen schoolbesturen binnen de gemeentegrenzen geïnterviewd. In deze interviews werd het convenant besproken en heeft de gemeente thema’s aangedragen voor visievorming. De schoolbesturen gaven aan weinig meerwaarde te zien in een convenant en dat het opstellen ervan kostbare tijd vergt. Daarnaast gaven ze aan graag te willen vernemen welke financiële mogelijkheden er zijn voor de door de gemeente aangedragen thema’s duurzaamheid, integraliteit, groene schoolpleinen en de verlengde schooldag. Onderscheidend zijn op deze thema’s hangt volgens de schoolbesturen af van gemeentelijk budget. Gevraagd werd aan de gemeente om zelf met kaders te komen, mede omdat veel gezegd en geschreven was over deze thema’s. Ten slotte werd door de betrokken schoolbesturen nadrukkelijk aandacht gevraagd voor KC Vosholen (Hoogezand); ze vonden het wenselijk om zo snel mogelijk te starten met een uitwerking van een toekomstbestendige oplossing. KC Punt West (Hoogezand) vraagt hierin ook aandacht door de lage bezettingsgraad. De gesprekken hebben geleid tot een herijking van het traject.

Het college heeft besloten om het convenant niet verder uit te werken en zelf een voorzet te doen voor kaders. Daarnaast is een aparte analyse van de knelpunten in Hoogezand-Sappemeer uitgewerkt. Kaders en financiële mogelijkheden De afgelopen jaren heeft de gemeente met het Scholenprogramma vaak een hogere kwaliteit aan onderwijshuisvesting kunnen realiseren dan verplicht was conform wetgeving of dan was vastgelegd in gemeentelijke kaders. Met de toezegging van de Raad voor het bouwen van een gymzaal in KC Kropswolde-Meerwijck zal het budget van Scholenprogramma nagenoeg opgebruikt zijn. Tegelijkertijd wordt de gemeente geconfronteerd met een bezuinigingsopgave. De gemeente staat dan ook voor een dilemma: kan en wil zij aansluiten bij het bouwniveau van het Scholenprogramma? Wat betekent dit financieel? En welke keuzes vinden de schoolbesturen hierin belangrijk? Voor schoolbesturen geldt immers dat bouwkwaliteit niet alleen een (groot) effect heeft op onderwijskwaliteit, maar ook op de onderhoudskosten waar zij zelf verantwoordelijk voor zijn. Om de keuzes voor bouwkwaliteit inzichtelijk te maken, heeft het college een ambitiekader bouwniveau uitgewerkt met daarin per thema drie opties: een basisniveau (de wettelijke verplichting), een + en een ++. Deze opties zijn ook financieel toegelicht zodat duidelijk is welke financiële gevolgen de keuzes hebben.

De oorspronkelijke thema’s (duurzaamheid, integraliteit, groene schoolpleinen en verlengde schooldag) vormden het vertrekpunt, maar zijn gaandeweg om verschillende redenen aangepast door het college. Zo bleek duurzaamheid een te breed begrip voor onderwijshuisvesting. Deze hebben we daarom onderverdeeld in energie (BENG/ENG/NOM2), Frisse Scholen3 en circulariteit. De thema’s integraliteit en verlengde schooldag zijn samengevoegd omdat 2 BENG = bijna energieneutraal, ENG = energieneutraal, NOM = nul op de meter. 3 Een Frisse School is een richtlijn van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) voor

schoolgebouwen (basis- en voortgezet onderwijs) die voldoen aan lage energierekeningen en een

Pagina:

3 van 5

Datum:

30 oktober 2025

Zaak:

1625918

ze voor bouwkwaliteit dezelfde oplossing vragen: extra ruimte in het gebouw om gefaciliteerd te worden. Ten slotte hebben we besloten om groene schoolpleinen niet langer mee te nemen in het IHP omdat er externe financiering gevonden is, namelijk de subsidie Gezonde Schoolpleinen. De kans is aanwezig dat er meer externe middelen beschikbaar komen voor schoolpleinen, omdat de Provinciale Staten momenteel onderzoekt hoe bestaande fondsen en provinciale middelen ingezet kunnen worden voor de Groninger Schoolpleinenrevolutie om 100 schoolpleinen aan te pakken. Vervolgens is voor het formuleren van een voorkeursscenario gekeken naar gemeentelijk beleid en hebben schoolbesturen input geleverd. Op deze manier heeft het college een voorkeursscenario kunnen uitwerken dat afgestemd is met schoolbesturen en breed gedragen wordt door zowel schoolbesturen als het college. De volgende stap is dat U als Raad vanuit de kaderstellende rol en budgetrecht gevraagd zal worden om het ambitieniveau bouwkwaliteit voor onderwijshuisvesting vast te stellen. Dit staat gepland voor de Raadsvergadering van 18 december. Daarna kan het ambitiekader gebruikt worden voor de financiële uitwerking van het IHP waarin de onderwijshuisvestingsknelpunten aangepakt worden.

Analyse van knelpunten Hoogezand-Sappemeer In het voorjaar is aan de hand van de nieuwste leerlingprognose een analyse gemaakt van de onderwijshuisvestingsknelpunten in Hoogezand-Sappemeer. De leerlingstromen zijn inzichtelijk gemaakt om zo de oorzaak van de knelpunten te achterhalen. Hieruit bleek duidelijk dat Hoogezand west de afgelopen jaren een flinke krimp in leerlingaantallen heeft gekend. Voor een groot deel komt dit door een demografische afname en voor een (beperkter) deel doordat leerlingen voor een school buiten de wijk kiezen. Ouders kiezen dan bijv. voor een school met een specifiek onderwijsconcept (zoals OBS de Ontdekking) of een school die kleiner is, maar qua afstand even ver fietsen is (zoals de OBS Walstraschool in Kropswolde voor leerlingen in Woldwijck). De krimp komt met name tot uiting in KC Punt West (RKBS Majellaschool, OBS De Achtbaan) en KC Zuiderkroon (OBS het Noorderlicht). Aan de oostkant van Hoogezand en Sappemeer is juist sprake geweest van een flinke demografische toename door woningbouw en verjonging van wijken. Dit betekent echter niet dat alle scholen een (even grote) groei in belangstelling genieten. Het valt op dat de scholen die recent zijn uitgebreid, te weten CBS Het Galjoen, KC Vosholen (St. Antoniusschool) en OBS ’t Heidemeer, opnieuw tegen de grenzen van hun capaciteit lopen.

Kijkend naar Hoogezand Oost en Sappemeer kan op basis van de meest recente leerlingprognose gesteld worden dat er onvoldoende (permanente) onderwijscapaciteit is in dit gebied en dat dit tekort verder zal toenemen. Daarnaast dient opgemerkt te worden dat CBS Het Galjoen (1975) de laatste school is die de komende jaren in aanmerking komt voor vervangende nieuwbouw.

gezond binnenmilieu. Het richt zich op vijf thema's: energie, luchtkwaliteit, temperatuur, licht en geluid, waarbij drie prestatieniveaus (A: uitmuntend, B: goed, C: voldoende) zijn gedefinieerd.

Pagina:

4 van 5

Datum:

30 oktober 2025

Zaak:

1625918

Andere knelpunten: Kolham en overmaat Uiteraard is ook onderzocht of er elders in de gemeente onderwijshuisvestingsknelpunten zijn. In 2024 leek het erop dat OBS de Oetkomst in Kolham voor uitbreiding in aanmerking kwam. De nieuwste leerlingprognose laat een andere trend zien waardoor er niet langer sprake is van recht op uitbreiding. Verder is gebleken dat door krimp van leerlingaantallen en de 5% toeslag aan ruimte binnen het Scholenprogramma4 op portefeuilleniveau een forse overmaat aan ruimte ontstaan is – althans, conform de normatieve normen in de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Midden-Groningen 2021. Kijkend naar de leerlingprognose, dan is er over enkele jaren sprake van een normatieve overmaat van 30% binnen de gemeentegrenzen. Enkele locaties met een forse overmaat daargelaten, wordt deze overmaat niet als zodanig ervaren door schoolbesturen. Scholen kunnen conform de Wet op primair onderwijs (WPO) en de Wet op voortgezet onderwijs (WVO) ruimte teruggeven aan de gemeente en omgekeerd kan de gemeente ruimteoverschot vorderen ten behoeve van een school met ruimtetekort (mits binnen een straal van 2km). In het ruimteoverschot schuilt wel een risico voor de gemeente voor de toekomst.

Gymzalen: verduurzaming en capaciteit Losstaande gymzalen voor bewegingsonderwijs konden niet meegenomen worden in de verduurzamingsronde van het Scholenprogramma voor zover ze geen onderdeel uitmaakten van de nieuwbouw. In de Duurzaamheidsvisie is vastgelegd dat in 2035 het gemeentelijk vastgoed van het gas af moet. Het college is bezig met een onderzoek naar het verduurzamen van al haar maatschappelijk vastgoed. Omdat de gymzalen hierin meegenomen worden, is besloten om de verduurzaming van gymzalen niet op te nemen in het IHP. Het in kaart brengen van de gemeentelijke capaciteit voor gymzalen maakt ook onderdeel uit van een IHP. Gemeenten zijn wettelijk verplicht om een groepenberekening voor het onderwijs vast te leggen zodat middels een leerlingprognose de verwachtte capaciteit voor de gymzalen in beeld gebracht kan worden. Conform de formule voor groepenberekening in de Nadere regels bekostiging bewegingsonderwijs Gemeente Midden-Groningen, welke ook gebruikt is voor de leerlingprognose, is er ruim voldoende capaciteit voor bewegingsonderwijs in de gemeente. In de praktijk blijken schoolbesturen echter meer gebruik te maken van de gymzalen, m.n. door de formatie van meer klassen en door het bieden van gymlessen aan kleuters. Daardoor hebben een aantal gymzalen in Hoogezand-Sappemeer hun maximale capaciteit bereikt.

Het college gaat met schooldirecteuren in overleg over de toewijzing van deze extra ruimtebehoefte bij beperkte capaciteit. Vervolgstappen en besluitvorming In november/december zal gewerkt worden aan scenario’s voor de knelpunten in het oosten van Hoogezand en Sappemeer. Deze worden afgestemd met de betrokken schoolbesturen. Op 18 december behandelt de Raad het ambitiekader bouwniveau onderwijshuisvesting. Daarna kan het IHP financieel uitgewerkt worden. De verwachting is dat het IHP tijdens de Raadsvergadering van 7 4 In het Scholenprogramma was sprake van een kwaliteitstoeslag van 5% die door schoolbesturen

vaak werd ingezet om extra m2 te realiseren ten behoeve van passend onderwijs en de brede maatschappelijke opgave die bij scholen ligt (denk ook aan zorgvoorzieningen).

Pagina:

5 van 5

Datum:

30 oktober 2025

Zaak:

1625918

mei vastgesteld kan worden.

Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van de gemeente Midden-Groningen

E. van Lente Burgemeester

M.H.M. Nieuwenhuijsen-Janssens Gemeentesecretaris

Deze brief is digitaal vervaardigd en daarom niet ondertekend.