315. Raadsbrief integraal Huisvestingsplan

Raadsbrief Datum:

29 september 2021

Verzenddatum:

Behandeld door:

Esther Zuidema

Mailadres:

esther.zuidema@midden-groningen.nl

Zaak:

649896

Portefeuillehouder:

Erik Drenth

Onderwerp:

Opstellen Integraal Huisvestingsplan

Geachte leden van de raad, Vanaf 2016 heeft bijna de gehele onderwijshuisvestingsportefeuille van de gemeente een metamorfose ondergaan. Na afronding van het scholenprogramma zijn nagenoeg alle schoolgebouwen modern en bij de tijd. Zo is er een goed vertrekpunt ontstaan om in de toekomst de investeringsbeslissingen voor onderwijshuisvesting voorspelbaar te maken in de vorm van een Integraal Huisvestingsplan. Daarnaast willen we de huidige gemeentelijke verordening onderwijshuisvesting actualiseren. In deze raadsbrief nemen wij u graag mee in het proces tot nu toe en schetsen de stappen die vanaf nu worden gezet. Het is een informerend en richtinggevend stuk en geen definitief besluitvormend stuk. Aanleiding Wij hebben op basis van de wet primair onderwijs (WPO) een zorgplicht voor onderwijshuisvesting. Deze zorgplicht wordt ingevuld door een meerjarig Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (vanaf hier IHP). Op die manier ontstaat voor een langere periode zicht op de benodigde investeringen in onderwijshuisvesting. Wij willen door middel van een IHP een meerjarige onderwijshuisvestingsplanning als aanvulling op de verordening voorzieningen huisvesting onderwijs opstellen.

Landelijke ontwikkelingen, zoals het streven naar energie-neutrale maatschappelijke gebouwen in 2040 en het verplichte Integrale Huisvestingsplan (naar verwachting medio 2022) vergen een planmatige aanpak omtrent renovatie, uitbreiding, verduurzaming en vervangende nieuwbouw betreffende het onderwijsvastgoed. Deze meerjarige onderwijshuisvestingsplanning gaat uit van een vastgestelde cyclus van vier jaar, met een financiële en strategische doorkijk tot 2042. Het college is daarom voornemens om samen met de schoolbesturen aansluitend op het Scholenprogramma een nieuw toekomstbestendig Integraal Huisvestingsplan (IHP) onderwijs op te laten stellen. Doel is om gezamenlijk tot een IHP te komen voor de onderwijsvoorzieningen voor het Primair en Voortgezet Onderwijs. Het IHP zal gaan fungeren als koersdocument voor benodigde investeringen op de langere termijn 2022-2042 met een concreet

Pagina:

2 van 5

Datum:

22 september 2021

Zaak:

649896

uitvoeringsplan voor de korte termijn van 0-4 jaar. Bovendien is een wet in de maak die een IHP verplicht maakt: https://www.vo-raad.nl/nieuws/gemeenten-verplicht-om-integraalhuisvestingsplan-op-te-stellen. Het IHP moet de gemeente en schoolbesturen in staat stellen om de komende jaren proactief, integraal en planmatig te gaan investeren in de onderwijshuisvesting. Met deze raadsbrief informeren wij u over het traject dat het college doorloopt om samen schoolbesturen te komen tot het opstellen van een IHP. Ambitie Wij streven naar een gezamenlijk gedragen IHP, zowel door de raad als door de schoolbesturen. Vandaar dat wij uw raad vroegtijdig in het proces vragen mee te denken over de inhoudelijke grondslag van het IHP. Met een kadernota betrekken we uw raad, nadat we de wensen vanuit het onderwijsveld geïnventariseerd hebben. Met de uitkomst van het kaderstellend debat gaan we terug naar schoolbesturen, om zo tot afspraken te komen waar uw raad een besluit over kan nemen.

Toelichting en uitvoering: Wat willen we bereiken met het nieuw op te stellen IHP?:  Toekomstbestendig beleid op het gebied van onderwijshuisvesting;  Voldoen aan de wettelijke taakstelling op het gebied van onderwijshuisvesting;  Passende, toekomstbestendige en gezonde huisvesting voor basisscholen en het voortgezet onderwijs realiseren en waarborgen;  Goed bereikbare (verkeersveilige) schoolgebouwen;  Grip op ongewenste verschuivingen van leerlingen tussen scholen met een huisvestingsaanvraag tot gevolg. Wat gaan we daarvoor doen: De huidige verordening onderwijshuisvesting actualiseren. Deze zal samen met een verordening materiele en financiële gelijkstelling en nadere regelgeving omtrent bekostiging van bewegingsonderwijs eind 2021 aan de raad ter vaststelling worden aangeboden. Een IHP opstellen, dat voorziet in het realiseren en in stand houden van onderwijsaccommodaties van goede kwaliteit en functionaliteit en afgestemd op vraag en aanbod. Waarom is het nodig: 1. Op dit moment is er geen IHP in de gemeente Midden-Groningen. Het Scholenprogramma voorziet tot op heden in de meerjarenplanning. Het Scholenprogramma eindigt medio oktober 2021. In aansluiting op de afronding van dit meerjarenprogramma dient een nieuwe meerjarenplanning te worden vastgesteld. 2.

Er zijn bepaalde maatschappelijke ontwikkelingen van belang die leiden tot een veranderende vraag uit de samenleving met betrekking tot de beschikbaarheid en de inrichting van accommodaties. Schoolgebouwen worden steeds meer beschouwd als een voorziening met een sociale functie in wijk/buurt. 3. Na de gemeentelijke herindeling is nog geen centrale, algemeen toegankelijke database aangelegd, waarin de schoolgegevens centraal en compleet zijn samengebracht. 4. Op basis van de verordening onderwijshuisvesting dienen schoolbesturen jaarlijks een aanvraag in: hierdoor kan het voorkomen dat er veel aanvragen ineens worden ingediend en de gemeente voor hoge (piek-)kosten worden geplaatst. 5. Door meerjarige afspraken in een IHP vast te leggen kunnen deze hoge pieken en dalen beter genivelleerd worden, omdat je samen met de schoolbesturen uit kunt gaan van een

Pagina:

3 van 5

Datum:

22 september 2021

Zaak:

649896

meerjarig inzicht. Als er tussen de schoolbesturen en de gemeente binnen het IHP afspraken worden gemaakt hoeven 1) de schoolbesturen niet jaarlijks meer aan te vragen en 2) wordt de gemeente niet “verrast” met onverwachte huisvestingsaanvragen. Op dit moment is wetgeving in de maak, (zie hiervoor onder 1, laatste alinea) die een IHP verplicht gaat stellen. Naar verwachting zal deze wetgeving in 2022 rechtskracht gaan krijgen. Als er dan IHP afspraken worden gemaakt met de schoolbesturen, vervangt dit de jaarlijkse cyclus. Indien noodzakelijk zal de verordening onderwijshuisvesting in onderdelen hierop worden aangepast. Waarom moet het juist nu: 1. Voorzien in IHP per 2022-2026; 2. Eindigen van het Scholenprogramma (overgangsfase); 3. Gegevensverzameling na herindeling. Waar moeten we op letten: Sportaccommodaties moeten worden betrokken bij het integraal huisvestingsplan (IHP) op het gebied van bekostiging van bewegingsonderwijs. Er dient parallel aan een IHP ook een beleidsregel bewegingsonderwijs te worden opgesteld, om te voorzien in de regeling bewegingsonderwijs daar waar een schoolbestuur niet over een regulier gymlokaal kan beschikken. Deze regeling valt onder de taakstelling van de gemeente. Afbakening: Het IHP beperkt zich tot de schoolgebouwen.

Omdat deze structuur (in realisatie en onderhoud) dermate afwijkt van de andere gemeentelijke gebouwen wordt er voor de onderwijsgebouwen een specifieke huisvestingsplanning opgesteld. Naast de huisvesting voor de scholen wordt er in het IHP ook ingegaan op de behoeften aan en beschikbaarheid van gymnastieklokalen en sporthallen ten behoeve van het aanbod bewegingsonderwijs in de gemeente Midden-Groningen. Planning De opstelling van het Integraal Huisvestingsplan Midden-Groningen verloopt in een aantal stappen: Stap 1 Een inventarisatie van de bestaande situatie;  Overleg met de schoolbesturen ⇢ Inhoud onderwijs ⇢ visie op onderwijs HUISVESTING - Noorderbasis - OPRON - Primenius - RENN4 - St. Ultiem - VCO-MOG - Vereniging Jenaplanonderwijs Noord - Dr. Aletta Jacobs College - Stichting Voortgezet Onderwijs Eemsdelta  Informatie van de gemeente Midden-Groningen (o.a. omtrent voedingsgebied);  Database: inventariseren en als nulmeting vastleggen: - Huidige gebouwen in gebruik bij het onderwijs inclusief gymnastiekaccommodatie; - Aantal beschikbare vierkante meters en lokalen op basis van de Verordening



Pagina:

4 van 5

Datum:

22 september 2021

Zaak:

649896

Voorzieningen Huisvesting Onderwijs; - Bezetting van de gebouwen op basis van het aantal leerlingen op de wettelijke teldatum; - Beschrijving van de staat van onderhoud; - Meerjarenonderhoudsplannen. Uitwerken: - Visie op onderwijshuisvesting en bouwen (ook vanuit de schoolbesturen); - Database gebouwenbestand gemeente Midden-Groningen; - Gebiedsindeling (kernen/ buitengebied); - Overwegingen en fasering van taakstelling/opgave; - Kader financieringsplan; - Te verwachten resultaten; - Tijdpad. Stap 2 Een inventarisatie van de gewenste situatie voor de komende jaren op basis van: - Leerlingenprognose per school (incl. woningbouwopgave en de gevolgen daarvan op schoolniveau); - Gewenst aantal scholen naar soort, richting en omvang; - Noodzakelijk gebouwenbehoefte inclusief gymnastiekaccommodaties; - Relatie met maatschappelijke ontwikkelingen, zoals de brede school, integraal Kindcentrum en/of combinatie van functies, waaronder kinderopvang; - De beschikbare c.q. beschikbaar te maken financiële middelen. Stap 3 Analyse van de verkregen informatie om vast te stellen in welke mate de bestaande situatie afwijkt van de gewenste situatie en welke alternatieven leiden tot opheffing van die afwijking. De alternatieven zullen moeten worden beoordeeld op hun wenselijkheid en financiële haalbaarheid.

Stap 4 Het opstellen van een plan, waarin is vastgelegd: - De rollen en verantwoordelijkheden tussen schoolbesturen en gemeente binnen het kader van de wettelijke zorgplicht voor onderwijshuisvesting; - De toekomstige gewenste capaciteit en spreiding van onderwijshuisvestingsvoorzieningen, gebaseerd op actuele demografische ontwikkelingen en onderwijskundige inzichten c.q. eisen; - Een financieel meerjarenperspectief met een overzicht van de benodigde investeringen en prioriteringen.

Planning in tijd: Voorjaar 2021 September 2021 Herfst 2021 Eind 2021 Voorjaar 2022 Voorjaar 2022

Opstellen plan van aanpak Raadsbrief aan gemeenteraad Inventarisatie van bestaande en de gewenste situatie met schoolbesturen Analyse, afwegingen en beoordeling van eventuele alternatieven Kadernota IHP voor de gemeenteraad met inventarisatie en analyse als inbreng voor het debat in de raad. Vaststellen van de begroting (voorlopig in afwachting van definitief vaststellen IHP)

Zomer 2022 Najaar 2022 Eind 2022

Pagina:

5 van 5

Datum:

22 september 2021

Zaak:

649896

Op overeenstemming gericht overleg schoolbesturen en verwerken reacties van de schoolbesturen; Voorstel IHP richting gemeenteraad IHP vast te stellen door gemeenteraad

Financiën Het opstellen van een IHP zal zicht geven op de financiële situatie op langere termijn. Dat levert een aantal voordelen op: - Meerjarig inzicht, geen onverwachte hoge kosten (m.u.v. calamiteiten); - Uitgaven nivelleren, zodat uitgaven niet onnodig hoge pieken laat zien; - Reduceren jaarlijkse aanvragen, eerste vier jaar bindende afspraken. Communicatie Bij de totstandkoming van het Integraal Huisvestingsplan wordt ingezet op een interactief proces. Voor de uiteindelijke vaststelling van het plan dient op overeenstemming gericht overleg (OOGO) met de schoolbesturen te worden gevoerd.

Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van de gemeente Midden-Groningen

A. Hoogendoorn Burgemeester

H.J.W. Mulder Gemeentesecretaris