300 1 bijlage herziene aanpak omgevingsvisie
Tekst van het document
Ontwikkelen omgevingsvisie in het licht van regionale ontwikkelingen
Voor:
College van Burgemeester en Wethouders/Gemeenteraad Midden -Groningen
Van:
Portefeuillehouder Omgevingswet/college van burgemeester en wethouders
Betreft:
Herzien plan van aanpak omgevingsvisie
Datum:
30 juni 2021
Inhoudsopgave Samenvatting
1
1.
2
Inleiding 1.1.
Dilemma’s ontwikkeling omgevingsvisie
2
2.
Hoe nu verder?
4
3.
Nieuw plan van aanpak omgevingsvisie
5
3.1.
Trap 1: ontwikkelen SOO 1
5
3.2.
Trap 2: Uitwerken omgevingsvisie
8
Bijlage 1: De strategisch ontwikkeldocument omgevingsvisie 10 Bijlage 2: Concept omgevingsvisie
11
Bijlage 3: Overzicht grote ontwikkelingen/thema’s
12
Samenvatting Er komen grote en belangrijke ontwikkelingen op de gemeente Midden -Groningen af. “Wat zijn straks de majeure keuzes en hoe hangen die onderling samen?”: die vragen zijn nog niet beantwoord. Om tot een goede omgevingsvisie te komen is het van b elang om scherp te krijgen wat die keuzes zijn. Daarom is het noodzakelijk de oorspronkelijke planning aan te passen zodat met de gemeenteraad en de inwoners een inhoudelijk gesprek kan worden gevoerd over de
1
Strategisch ontwikkeldocument omgevingsvisie
1
werkelijke keuzes. Aanpassing van de planning betekent dat het niet meer mogelijk is dat de huidige gemeenteraad een besluit neemt over de omgevingsvisie. In dit nieuwe plan van aanpak: 1.
Maakt Midden-Groningen in 2021 (klaar januari 2022) een strategisch ontwikkeldocument omgevingsvisie waarin de grote (regionale) ontwikkelingen onderling in verband worden gebracht.
2.
Start Midden-Groningen in 2022 – na de verkiezingen – de samenspraak met de samenleving. De concrete keuzes uit het strategisch ontwikkeldocument omgevingsvisie zijn daarbij onderwerp van gesprek.
3.
Stelt de gemeenteraad de omgevingsvisie vast in december 2022.
Het voorstel is dat het college dit plan vaststelt na behandeling in de gemeenteraad .
1. Inleiding 1.1. Dilemma’s ontwikkeling omgevingsvisie In het proces om te komen tot een omgevingsvisie voor Midden-Groningen stond de projectorganisatie op het punt om de samenspraak met de inwoners in gang te zetten. Op dat moment kwamen echter vier – voor dit proces - cruciale vragen naar voren: 1.
Midden-Groningen staat aan de vooravond van een aantal grote (regionale) ontwikkelingen, waarmee grote belangen en bedragen gemoeid zijn. Deze ontwikkelingen zijn nog niet volledig uitgekristalliseerd. Hoe belangrijk is het dat Midden-Groningen deze kansen (ook financieel) meeneemt in de omgevingsvisie?
2.
Wat is de beste manier om met de inwoners in gesprek te gaan over de omgevingsvisie ? Daarbij speelden twee dilemma’s: 2.1. Een omgevingsvisie is abstract terwijl het voor inwoners van belang is om zo concreet mogelijk van gedachten te wisselen; wat is de beste aanpak? Werkt het beter om inwoners de concrete onderwerpen uit de het strategisch ontwikkeldocument voor te leggen of werkt het, het best om - redelijk open – het gesprek aan te gaan de hand van dilemma’s? 2.2. Midden-Groningen is al veel in gesprek geweest met inwoners (bijv. rond Kompas en Woonvisie). Het risico is dat er een zekere “ inspraak-moeheid” ontstaat en inwoners moeilijk zijn te interesseren voor een gesprek over een omgevingsvisie.
3.
Wat zijn eventuele effecten van een vertraging van de oplevering van de omgevingsvisie?
4.
Hoe belangrijk is het voor de huidige gemeenteraad om de omgevingsvisie vast te stellen?
Deze vragen kunnen als volgt worden beantwoord:
2
1.
Het is essentieel dat alle grote ontwikkelingen worden meegenomen in de omgevingsvisie . Dat is eigenlijk alleen mogelijk door nu eerst een strategisch ontwikkeldocument omgevingsvisie op te stellen. Een document waarin de strategische regionale ontwikkelingen zijn uitgewerkt, kan het gesprek met de samenleving over een omgevingsvisie op een goede manier kaderen. De samenleving krijgt dan aan de voorkant een goed beeld van de kansen en mogelijkheden. Zo kan een goed inhoudelijk gesprek ontstaan over de echt inhoudelijke keuzes in omgevingsvisie. Bijkomend voordeel zou kunnen zijn dat politieke partijen - bij het opstellen van hun verkiezingsprogramma’s - goed zicht krijgen op kansen, risico’s en (on)mo gelijkheden.
2.
De beste manier om met de samenleving in gesprek te gaan , is aan de hand van de werkelijke keuzes: Nu er zoveel op Midden-Groningen afkomt is het niet reëel om in het kader van de omgevingsvisie een open gesprek te voeren met de inwoners over dilemma’s of thema’s. Bovendien is het open gesprek al vaker gevoerd. Daarom is het van belang om met behulp van een strategisch ontwikkeldocument omgevingsvisie de belangrijke ontwikkelingen goed in kaart te brengen en de echte keuzes transparant te make n. Die keuzes worden aangeboden in de dialoog met de inwoners.
3.
In principe is vertraging van de omgevingsvisie geen probleem : In eerste instantie was de inwerkingtreding van de Omgevingswet voorzien op 1-1-2022. Dat moment is ondertussen verplaatst naar 1-7-2022. Het is bovendien de vraag of die datum wél haalbaar is; de introductie van het digitaal stelsel omgevingswet (DSO) is nog een behoorlijk onzekere factor. Daarnaast worden er landelijk ook nog fundamentele discussies gevoerd over het wetsvoorstel Omgevingswet. Ook als de Omgevingswet wel ingaat op 1 -7-2022, is het niet noodzakelijk dat de omgevingsvisie op die datum is vastgesteld (pas drie jaar na inwerkingtreding Omgevingswet). Onder de nieuwe Omgevingswet is een Omgevingsvisie belangrijk op het moment dat er keuzes moeten worden gemaakt waarin het omgevingsplan niet voorziet. Een omgevingsvisie kan dan een goed ankerpunt zijn voor een oplossingsrichting.
4.
Het is voor de samenleving beter als de nieuwe gemeenteraad de samenspraak over de omgevingsvisie organiseert en uiteindelijk de omgevingsvisie vaststelt : In de originele planning was het doel om eind 2021 een omgevingsvisie in procedure te brengen. Op die manier zou de huidige raad een omgevingsvisie mee kunnen geven aan de nieuwe raad. Maar met de vertraging komt de zomervakantie ertussen en is oplevering voor de verkiezingen niet meer haalbaar. Een zorgvuldige dialoog met de samenleving over een omgevingsvisie is voor de raad een mooi startpunt voor een nieuwe raadsperiode. Op die manier krijgt het gesprek met de samenleving lading. Bovendien kan de nieuwe raad voor zichzelf bepalen hoe ze in gesprek wil gaan met de samenleving.
Kortom: Het is mogelijk om het proces omgevingsvisie met de nieuwe gemeenteraad (vorm te geven en) af te ronden. Dat biedt de mogelijkheid om vooraf een strategisch ontwikkeldocument omgevingsvisie te maken waarin alle ontwikkelingen zijn opgenomen. Dat biedt een goede concrete basis voor de dialoog met de samenleving. Voordeel is dat de nieuwe gemeenteraad met dit proces zichzelf goed in positie kan brengen voor de gehele raadsperiode.
3
2. Hoe nu verder? Het voorstel is dus om een tweetrapsraket te maken van het proces om te komen tot een omgevingsvisie, namelijk: 1.
Uitwerken van een strategisch ontwikkeldocument omgevingsvisie (vooral ambtelijk/bestuurlijk)
2.
Uitwerken van de omgevingsvisie (vooral college, gemeenteraad en dialoog met de samenleving)
Het idee is dat in 2021 een strategisch ontwikkeldocument omgevingsvisie inclusief de integrale benadering van de grote ontwikkelingen wordt gemaakt. Zo ontstaat een document met een grote realiteitswaarde en zo wordt rechtgedaan aan een goede dialoog met de samenleving. De wijze waarop het resultaat vanuit het strategisch ontwikkeldocument omgevingsvisie wordt meegenomen in de definitieve omgevingsvisie kan nog door de nieuwe raad worden aangepast. Kortom: Deze tweetrapsraket heeft als voordeel dat: 1.
Ingespeeld kan worden op allerlei kansen,
2.
Een reëel gesprek met de samenleving ontstaat,
3.
De nieuwe raad in positie wordt gebracht,
4.
Het werk goed wordt gespreid,
5.
Vertraging beperkt blijft en de essentiële informatie wel snel beschikbaar komt.
In het vervolg van deze notitie wordt deze route uitgewerkt.
4
3. Nieuw plan van aanpak omgevingsvisie Midden-Groningen start met de snelle ontwikkeling van een strategisch ontwikkeldocument omgevingsvisie en in de tweede trap gaat de gemeente in gesprek met de samenleving en ontstaat de definitieve omgevingsvisie.
3.1. Trap 1: ontwikkelen strategisch ontwikkeldocument omgevingsvisie Het Gemeenteraad
ontwikkelen
van
strategisch
ontwikkeldocument
omgevingsvisie valt buiten de programmaorganisatie van de Omgevingswet en wordt direct door een trekker vanuit
College
het college en vanuit het DT gestuurd. Trekker 2
DT
Trekker
Ondanks
het
feit
dat
de
besluitvorming
over
een
aangepast plan van aanpak voor de omgevingsvisie pas in september wordt afgerond is het voorstel om direct te starten
met
de
ontwikkeldocument
voorbereiding
van
omgevingsvisie.
de De
strategisch voorgestelde
route ziet er als volgt uit: TSO
Strategen, trekkers
Externen
2
TSO = trekker strategisch ontwikkeldocument omgevingsvisie
5
nr.
Activiteit
Product
Trekker TSO (trekker strategisch ontwikkeldocu ment omgevingsvisie)
1
Gesprek met de trekkers van de bovenlokale ontwikkelingen
-
2
Opstellen geannoteerde inhoudsopgave/startdocument
Startdocument (V1)
TSO
3
Startgesprek in het DT aan de hand van de geannoteerde inhoudsopgave/startdocument
Startdocument (V1)
4
Verwerken uitkomsten gesprek DT in startdocument
Startdocument (V2)
5
Startgesprek in startdocument
6
7
Week 26
-
Week 26
TSO/Trekker DT
DT
Week 27
TSO
-
Week 27
TSO/trekker college
College
Week 34
Verwerken uitkomsten gesprek college in Startdocument startdocument (V2)
TSO
-
Week 34
Verdiepende gesprekken met afzonderlijke: DT-leden Strategen Trekkers van ontwikkelingen Portefeuillehouders Enkele externe partners
Startdocument (V3)
TSO
-
Week 34 en 35
Opstellen Strategisch ontwikkeldocument omgevingsvisie
Strategisch ontwikkeldocument omgevingsvisie (V4)
TSO
-
Week 35 en 36
Bespreken Strategisch ontwikkeldocument omgevingsvisie in een werksessie met trekkers en strategen
Strategisch ontwikkeldocument omgevingsvisie (V4)
TSO
Trekkers/-strategen Week 37
Bijstellen Strategisch ontwikkeldocument omgevingsvisie
Strategisch ontwikkeldocument omgevingsvisie (V5)
TSO
Trekkers/-strategen Week 38
Bespreken Strategisch ontwikkeldocument omgevingsvisie in het DT
Strategisch ontwikkeldocument omgevingsvisie (V5)
TSO/trekker DT
DT
het
college
10
11
Datum
-
over Startdocument (V2)
8
9
Gremium
Week 39
6
nr.
Activiteit
Product
Trekker
Gremium
Datum
Verwerken uitkomsten gesprek DT in het Strategisch ontwikkeldocument
Strategisch ontwikkeldocument omgevingsvisie (V6)
TSO
-
Week 40
Bespreken Strategisch ontwikkeldocument omgevingsvisie in een werksessie met DT-leden, Strategen, Trekkers van ontwikkelingen, Portefeuillehouders, Externe partners
Strategisch ontwikkeldocument omgevingsvisie (V6)
TSO/trekker DT
DT-leden, StrateWeek 41 gen, Trekkers ontwikkelingen, Portefeuillehouders, Externe partners
Bijstellen Strategisch ontwikkeldocument omgevingsvisie
TSO
-
Week 42
14
Strategisch ontwikkeldocument omgevingsvisie (V7)
TSO/gemeent esecretaris
College
Week 44
15
Bespreken Strategisch ontwikkeldoStrategisch cument omgevingsvisie in het college. ontwikkeldoHier worden besproken: cument 1. Inhoud (varianten en keuzes) omgevingsvisie 2. Routing naar de gemeenteraad (V7) 3. Verhouding strategisch ontwikkeldocument omgevingsvisie en omgevingsvisie Agendacommissie
Strategisch ontwikkeldocument omgevingsvisie met oplegger
TSO/griffie
Agendacie.
Week 51 (21-12)
Raadscommissie
Strategisch ontwikkeldocument omgevingsvisie met oplegger
TSO/griffie
Raadscie.
Januari 2022
Gemeenteraad (vaststellen of vrijgeven voor maatschappelijk debat)
Strategisch ontwikkeldocument omgevingsvisie met oplegger
TSO/griffie
Gemeenteraad
Januari 2022
12
13
16
17
18
7
3.2. Trap 2: Uitwerken omgevingsvisie Het voorstel is om de uiteindelijke uitwerking van de omgevingsvisie weer in te bedden in de programmaorganisatie
Omgevingswet.
De
start
van
de
uitwerking
van
de
definitieve
omgevingsvisie ligt ergens in februari. Het is nu niet noodzakelijk/wenselijk een gedetailleerde planning te maken, maar het plan er ongeveer als volgt uit zien:
nr.
Activiteit Herstart met de strategen
1
Product 1. 2.
Gremium
Complete set basisinforma- Team omgevingsvisie + tie voor de omgevingsvisie Strategen Inhoudsopgave omgevingsvisie
Datum Week 4
Ambtelijk/(bestuurlijke) gesprekken met partners van de gemeente
Perspectieven belangrijke partners
-
Week 5 en 6
2
Bespreekpakket omgevingsvisie 1. Inhoud 2. Proces 3. Techniek en aankleding
Team omgevingsvisie, Strategen en beleidsmedewerkers
Week 7
3
Werksessie strategen en beleidsmedewerkers over de waarden, thema’s of dilemma’s die relevant zijn voor bespreking met inwoners Bespreken in DT
Bespreekpakket omgevingsvisie
DT, team omgevingsvisie
Week 9
4
9
2. 3.
Proces Techniek en aankleding
Bespreekpakket omgevingsvisie 1. Inhoud 2. Proces 3. Techniek en aankleding
College
Week 10
Bespreken in raadswerkgroep
Bespreekpakket omgevingsvisie 1. Inhoud 2. Proces 3. Techniek en aankleding
Raadswerkgroep
Week 12
6
8
Inhoud
Bespreken in college 5
7
1.
Verkiezingen
Week 11
Bespreken in Raadscommissie
Bespreekpakket omgevingsvisie 1. Inhoud 2. Proces 3. Techniek en aankleding
Raadscommissie
Week 18
Bespreken in de raad en vrijgeven voor de samenspraak met de samenleving
Bespreekpakket omgevingsvisie 1. Inhoud 2. Proces 3. Techniek en aankleding
Gemeenteraad
Week 21
8
nr.
Activiteit
10
Product
Gremium
Datum
Maand van de omgevingsvisie Bespreekpakket
Gemeenteraad/college
Week 22-26
Team omgevingsvisie + Strategen
Week 26-35
11
Ontwikkelen concept omgevingsvisie en samenstellen boekje resultaten samenspraak Maken voorstel voor behandeling en besluitvorming
Week 36
12
13
Startprocedure via DT, college, raadswerkgroep, commissie en raad.
Besluit voor 1-1-2023
Strategisch ontwikkeldocument omgevingsvisie en boekje inspraakresultaten
9
Bijlage 1: De strategisch ontwikkeldocument omgevingsvisie Midden-Groningen is onderdeel van het “daily urban system” van de stad Groningen en van daaruit ook deelnemer in de Toekomstagenda Groningen, het NOVI 3-gebied Groningen, A7-N33 studies, de verstedelijkingsstrategie RGA 4, NPG 5 en de versterkingsoperaties. Het gaat hier om brede coalities waarbij Rijk, provincies en gemeenten samenwerken en financieel bijdragen. Daarnaast zijn ook grote, andere partners zoals woningbouwcorporaties en bedrijfsleven essentieel. Tenslotte zijn er allerlei mogelijkheden om bijvoorbeeld Europese g eldstromen aan te spreken. In het kader van die ontwikkelingen worden allerlei afspraken gemaakt en projecten gestart. Midden-Groningen wil deze afspraken en projecten zo goed mogelijk laten aansluiten op de ambities voor de eigen gemeente; sommige ontwikkelingen passen uitstekend bij MiddenGroningen, anderen kunnen beter elders worden opgepakt. Maar ook binnen de gemeente is het wenselijk dat ontwikkelingen en projecten elkaar versterken; bijvoorbeeld een bijdrage aan de woningbouwopgave kan hand in hand gaan met de herstructureringsopgaven en klimaatadaptatie. Het verbeteren van de vestigingscondities voor bedrijven kan hand in hand gaan met het verbeteren van de leefomgeving van bepaalde wijken. Deze en andere kansen en alternatieven moeten scherp in beeld komen en vragen om bewuste keuzes.
Daar komt bij dat een slimme financieringsstrategie moet worden ontwikkeld. Het strategisch ontwikkeldocument omgevingsvisie is vooral gericht op het slim en passend combineren van de kansen die op de gemeente afkome n en biedt ook praktische handvatten voor de korte en lange termijn. Een deel van die praktische zaken landen niet in de definitieve omgevingsvisie, maar zullen in bijlage of losse documenten worden bewaard. Daar waar in het oorspronkelijke plan van aanpak de samenspraak met de samenleving zou worden georganiseerd rond dilemma’s en meer open gespreksthema’s wordt er nu voor gekozen om die samenspraak zorgvuldig te organiseren aan de hand van de thema’s waarbij ook nog echt iets te kiezen is. Nu zich in regioverband zoveel kansen aandienen (die nog niet volledig zijn uitgekristalliseerd en toegedeeld) is het belangrijk die op een rij te zetten zodat “het goede” voor Midden-Groningen kan worden afgewogen tegen “het goede” in een bredere context (regio). Kortom: Om tot een goede omgevingsvisie te kunnen komen, is het van belang om goed in kaart te hebben wat de kansen en mogelijkheden zijn van de regionale ontwikkelingen en de bijbehorende middelen.
3
Nationale Omgevingsvisie Regio Groningen-Assen 5 Nationaal Programma Groningen 4
10
Bijlage 2: Concept omgevingsvisie De concept omgevingsvisie bevat ongeveer de volgende onderdelen: 1.
Een selectie van de belangrijke ontwikkelingen, daarbij is van belang dat: 1.1. De opgaven grensoverschrijdend zijn 1.2. De ontwikkeling impact heeft binnen meerdere beleidsthema’s 1.3. Het resultaat een grote impact heeft op Midden-Groningen 1.4. Er aanzienlijke aanvullende geldstromen noodzakelijk zijn 1.5. Er grotere keuzes aan de orde zijn
2.
Een uitwerking per ontwikkeling, waarin: 2.1. Een typering van de ontwikkeling 2.2. Een overzicht van belangrijke keuzes of dilemma’s 2.3. Een overzicht van koppel-kansen 2.4. Potentiële financieringsstromen 2.5. Belangrijke betrokken partijen 2.6. Mogelijke ontwikkelrichtingen (scenario’s) 2.7. Voorkeursscenario (incl. een eenvoudige tijdlijn)
3.
Een uitwerking van een gezamenlijke uitrol van de ontwikkelingen, met daarin aandacht voor: 3.1. De inhoudelijke koppelkansen en de verschillende opties hierin 3.2. Kansen in de onderlinge timing van de ontwikkelingen 3.3. Mogelijkheden tot bundeling van financiering 3.4. Kansrijke samenwerkingen 3.5. Versterking van financieringsmogelijkheden vanuit de samenhang 3.6. Een paar mogelijke scenario’s voor een samenhangende ontwikkeling van de scenario’s 3.7. Een voorkeursscenario voor een samenhangende ontwikkeling (incl. een eenvoudige tijdlijn) 3.8. Hoofdlijnen van een programmaorganisatie en een P&C -cyclus
Bij de ontwikkeling van de definitieve omgevingsvisie zullen naast de strategische/majeure thema’s ook de overige ontwikkelingen en thema’s worden meegenomen. Dat zal ook samenhangen met de inbreng vanuit de samenleving.
11
Bijlage 3: Overzicht grote ontwikkelingen/thema’s Als gevolg van alle regionale ontwikkelingen en de rijksmiddelen die daarvoor beschikbaar komen, is het noodzakelijk dat Midden-Groningen weet “waar ze wel en waar ze niet op in willen zetten”. Deze ontwikkelingen zijn o.a.: 1.
Toekomstagenda Groningen
2.
NOVI-gebied Groningen
3.
Verwachte ontwikkelingen A7-N33 (studies in voorbereiding)
4.
Verstedelijkingsstrategie RGA
5.
RES en warmtestrategie
6.
NPG-programmaplan (maar ook NPG- Toukomst en de zwaluwstaarttrajecten)
7.
Bestemmingsplan buitengebied
8.
Steendam-Tjuchem, Overschild en Muntendam
9.
Regiodeals (Oost)
10. Mobiliteitsplan 11. Herstructureringen (ca. 14, maar nu vooral Hoogezand -Noord) 12. Groeningen 13. Agenda van de Veenkoloniën 14. Woon-, zorgvisie Kortom: Een strategisch ontwikkeldocument omgevingsvisie waarin de strategische keuzes voorliggen, is op korte termijn wenselijk; niet alleen voor de ambtelijke organisatie maar ook voor bestuur en raad zodat een gezamenlijk beeld ontstaat van ontwikkelingen, kansen en mogelijkheden alsmede mogelijke financieringsstromen.
12