299 1 Bijlage Jaarverslag 2020 Nationaal Programma Groningen

Tabel 5: Totaal aantal aanvragen Impulsloket Gemeente

Aanvragen 2020

Eemsdelta

12

Groningen

7

Het Hogeland

9

Midden-Groningen

6

Oldambt

2

Westerkwartier

5

5

Westerkwartier

7

Groningen

2

6

Midden-Groningen

Oldambt

0

1 Veendam Westerwolde 1 Pekela

Figuur 23: Aanvragen Impulsloket per gemeente - aanvragen in2020

3

Stadskanaal

te maken met de opstart van het loket. Aan het begin wisten de aanvragers het programmabureau nog niet altijd te vinden voor ondersteuning. Ondertussen gaat dat goed omdat het aanvraagformulier automatisch doorverwijst naar de adviseurs van het bureau. Na een aantal sessies met de beoordelingscommissie is ook meer duidelijk geworden over de interpretatie van bepaalde artikelen en begrippen in de subsidieregeling. Dankzij deze extra helderheid en ondersteuning van het programmabureau valt op dat de aanvragen beter aansluiten bij het Impulsloket en er in verhouding meer projecten zijn toegekend in de tweede helft van 2020. In totaal is in 2020 voor € 738.854,89 toegekend. Het gemiddeld toegekende bedrag per beschikking was in 2020 € 46.178,43. De cofinanciering was in totaal € 1.446.724,51.

Tabel 6: Aanvragen en toegekende bedragen Impulsloket 2020

Westerwolde

1

Toegekende aanvragen

16

Stadskanaal

3

Afgewezen aanvragen

22

Veendam

0

Nog in behandeling op 31-12-2020

9

Pekela

1

Totaal toegekend bedrag

Overig (buiten Groningen)1

6

Totaal

52

Gemiddeld bedrag per beschikking

1 De aanvrager kan ook gevestigd zijn buiten de provincie Groningen. Het vereiste is dat de effecten van het initiatief neerkomen in de provincie.

44

€ 738.854 € 46.178

Leden komen hier niet alleen om duurzaam geteelde groenten te oogsten.

Leestip In de bijlage van dit jaarverslag staat een overzicht van alle projecten die goedgekeurd zijn in 2020. Op de website is een overzicht van alle projecten te vinden.

van de kleinschalige tuinbouw. Zo ontstaat een community.”



- Arjen de Witte, tuinder Impulsproject: Zelfoogsttuin Tuinder Arjen de Witte diende bij het Impulsloket voor kleine ondernemers van Nationaal Programma Groningen een subsidieaanvraag in voor de aanschaf van een tweedehands trekker en een theehuis voor zijn zelfoogsttuin in Ten Boer. Met succes. Half oktober kon hij met zijn pas aangeschafte trekker een deel van het land winterklaar maken. De zelfoogsttuin ligt aan de rand van Ten Boer. Vijftig inwoners van Ten Boer en omgeving komen hier wekelijks om hun groenten zelf te oogsten. Van wortels tot tuinbonen en van boerenkool tot pastinaak: het is er allemaal te vinden. Wekelijks krijgen de oogstleden een mailtje waarin staat welke groenten klaarstaan om te oogsten, hoeveel ze mogen meenemen én krijgen ze recepten voor lekkere maaltijden. En dat alles, bij een jaarabonnement, voor iets minder dan tien euro per week.

Inspelen op groei In 2019 verdubbelde het aantal leden. Arjen verwacht ook dit jaar weer een groei. “Leden komen hier niet alleen om duurzaam geteelde groenten te oogsten, maar vinden hier ook een ontmoetingsplek. We proberen de gemeenschap te betrekken bij het project. Leden van de tuin dragen de risico’s en lasten

45

Om meer leden aan te kunnen – en dus meer producten te verbouwen – was er een investering nodig. Arjen: “Met een tweedehands trekker kunnen we met minder inspanning meer werk verrichten. Daarnaast willen we het sociale karakter versterken door op de tuin een fijne plek te creëren met een theehuis, waar leden tot rust kunnen komen en elkaar kunnen treffen.” Hij hoorde over het Impulsloket en nam contact op. Hulp bij de aanvraag Bij het Impulsloket kunnen kleine ondernemers met een maximale omzet van € 20.000,- per jaar een subsidie aanvragen tot € 15.000,-. Dit bedrag is maximaal 50 procent van de totale investering die nodig is. “Wat veel mensen misschien niet weten, is dat het team van Nationaal Programma Groningen” helpt bij je aanvraag, vertelt Arjen. “Ze denken met je mee en adviseren je bij de aanvraag. Dat was heel prettig." Vrij snel daarna stond het geld (ruim € 12.000,-) op de rekening van Zelfoogsttuin Ten Boer. En weer een week later kon Arjen met zijn trekker aan het werk op het land. “Deze trekker is precies wat ik nodig heb! En dit voorjaar starten we met de bouw van het theehuis. Zo zijn we klaar voor weer een mooi seizoen, waarin we hopelijk nog meer leden van groente kunnen voorzien én weer veel mensen komen buurten op de tuin.”

De doelen van het programma zijn: 1. Meer bewoners betrekken bij de energietransitie 2. Meer en innovatiever verduurzamen 3. Bestendige en professionele lokale energiesector

5.1.3 Programma energieparticipatie Binnen Nationaal Programma Groningen is een reservering van maximaal 5 miljoen1 euro opgenomen voor de voortzetting en verdieping van het eerdere programma Lokale Energietransitie. In oktober 2020 heeft het bestuur van Nationaal Programma Groningen besloten om € 2.510.000,- toe te kennen voor de invulling van de eerste drie jaar van dit programma. In de eerste helft van 2020 is hiervoor een programmaplan geschreven, een kaderdocument opgesteld (met daarin de plannen en activiteiten voor de eerste drie jaar) en de samenwerking tussen de kernpartners onderling en met programmaen projectpartners ingericht. De drie kernpartners en eindverantwoordelijken van het programma zijn de Groninger Energiekoepel (GrEK), Grunneger Power en de Natuur en Milieufederatie Groningen (NMG). Het programma energieparticipatie is gestart op 1 september 2020. Hieronder vallen ook de uitvoeringskosten van het project Energy challenges (ongeveer € 39.000,-), toegekend in 2019. 1

46

Aan deze programmadoelen wordt gewerkt met projecten en de programma-instrumenten: integrale initiatiefondersteuning en leergemeenschappen. De eerste vier maanden van het programma stonden in het teken van het inrichten van de programmaorganisatie en het opstarten van de eerste projecten. Uitvoering projecten Er is gewerkt aan het ontwikkelen van een modelproject voor collectieve zon-/ windprojecten van lokale initiatieven. Ook is er een regeling ontwikkeld voor beginnende lokale energie-initiatieven, waarbij zij aanspraak kunnen maken op een startsubsidie voor de opstartkosten van hun plannen. Daarnaast is gewerkt aan het opzetten van regionale samenwerkingen. Dit leidt tot regionale uitvoeringsagenda's. Die agenda's zorgen voor een goede samenwerking tussen lokale energie initiatieven en de gemeente. Verder zijn er pilots gestart voor het ontwikkelen van een model waarbij in grootschalige energieprojecten 50% lokaal eigenaarschap is.

Leergemeenschappen Daarnaast is het programma-instrument leergemeenschappen ontwikkeld. Een leergemeenschap bestaat uit lokale initiatieven, organisaties en experts die zich richten op een bepaald thema. Door kennis te delen leren zij van elkaar. Dit helpt bij het ontwikkelen van nieuwe producten en diensten. De eerste twee leergemeenschappen zijn in voorbereiding. Van de bijdrage uit Nationaal Programma Groningen is in 2020 € 85.000,- uitgegeven.

5.2 Zorgprogramma Zo lang mogelijk fijn en gezond thuis kunnen blijven wonen met goede zorg en begeleiding. Aan huis of via zorg op afstand. Als thuis wonen niet meer lukt, dan kunnen Groningers (net als thuis) veilig wonen in zorginstellingen die passen bij de levens- en zorgbehoefte. Hier zetten het Rijk, zorginstellingen, zorgverzekeraars en Nationaal Coördinator Groningen zich met het Groninger Zorgakkoord voor in. Voor de regio Groningen in z’n geheel en voor het aardbevingsgebied in het bijzonder.

Daarom hebben bovenstaande partijen een stuurgroep zorg opgezet. Met de uitvoering van het zorgakkoord kunnen zorgvoorzieningen in dorpen behouden blijven en is het mogelijk om zorg zoveel mogelijk te leveren in de eigen omgeving. De partijen uit het zorgakkoord investeren in aardbevingsbestendige en levensloopbestendige zorggebouwen. Bij de ontwikkeling van deze gebouwen is aandacht voor duurzaamheid en voldoende groen in de omgeving; zo dragen zij bij aan de biodiversiteit, klimaatverbetering en leefbaarheid. Voor het totale zorgakkoord is een investering nodig van 331 miljoen euro. In april 2020 heeft het bestuur van Nationaal Programma Groningen besloten om 40 miljoen euro toe te kennen aan het zorgakkoord. De partijen zetten de middelen vanuit het nationaal programma in om binnen de zorggebouwen vernieuwingen in de zorg mogelijk te maken. In het afgelopen jaar zijn projectteams gestart met de uitwerking van negen nieuwbouwprojecten voor de zorg in Delfzijl, Appingedam, Uithuizen en Loppersum. De verwachting is dat de daadwerkelijk bouw van de zorgcomplexen eind 2022 of medio 2023 gaat starten. Van de bijdrage uit Nationaal Programma Groningen (40 miljoen euro) is in 2020 6 miljoen euro uitgegeven.

47

5.3 Erfgoedprogramma Gemeenten en de provincie zijn in 2017, samen met het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en Nationaal Coördinator Groningen, gestart met het erfgoedprogramma. Het erfgoedprogramma heeft als doel cultureel erfgoed te behouden en te vernieuwen en eigenaren van erfgoedpanden perspectief te bieden. Dit programma loopt tot 2021. In april 2020 heeft het bestuur van Nationaal Programma Groningen het geactualiseerde Erfgoedprogramma 2020-2023 goedgekeurd en daarvoor 20 miljoen euro toegekend. Dit is een vervolg op het erfgoedprogramma. Vanaf mei 2020 is gestart met het uitvoeren van de acties en ambities die in het erfgoedprogramma staan. Denk daarbij aan: • Het opstellen of verbreden van subsidieregelingen en het uitbreiden van de dienstverlening van het Erfgoedloket. Bijvoorbeeld een subsidieregeling voor eigenaren van karakteristieke panden voor het onderhoud van hun pand. Zij kunnen bij het Erfgoedloket terecht met vragen over schadeherstel, versterking, onderhoud en verduurzaming. • Het delen van kennis over archeologie. Bij het versterken van panden is het van belang om rekening te houden met archeologie. Het is daarom belangrijk dat deze kennis er op tijd is.

48

• Een plan van aanpak om te zorgen dat er meer wordt geïnvesteerd in kennisontwikkeling, innovatie, verduurzaming en vakmensen bij het restaureren en versterken van erfgoedpanden. Van de bijdrage uit Nationaal Programma Groningen (20 miljoen euro) is in 2020 € 165.000,- uitgegeven. Voor de subsidieregelingen die in 2020 zijn opgesteld is 14,5 miljoen euro gereserveerd.

5.4 Overige projecten Voordat Nationaal Programma Groningen van start ging, hebben de Groningse bestuurders met het kabinet afgesproken dat vier andere projecten een bijdrage krijgen uit de 1,15 miljard euro, dit zijn: • Batch 1588: hiervoor is 45 miljoen euro beschikbaar gesteld, in combinatie met bijdragen van met name corporaties en het Rijk. Dit wordt gebruikt voor ‘een plus’ (ongeveer 200 miljoen euro) op de, door de NAM regulier bekostigde, versterking (235 miljoen euro) van een groep van 1588 woningen.

• Vliesgevelwoningen in Opwierde: 25 miljoen euro. • Versterking van huurwoningen van woningstichting Wierden en Borgen: 4 miljoen euro. • Ondersteuning van de Bestuurlijke tafels bovengronds: 1,1 miljoen euro.

Tabel 7: Middelen overige projecten Projectnaam

Toegekend

Totaal uitgegeven

Uitgegeven in 2020

(x 1 miljoen euro) (x 1 miljoen euro)

(x 1 miljoen euro)

Batch 1588

45

27,7

45

Vliesgevelwoningen

25

0

0

Wierden en Borgen

4

4

4

Bestuurlijke tafels bovengronds

1,1

N.v.t.

1,1

49

6. Toukomst Toukomst is een programma waarin inwoners plannen maken voor de toekomst van Groningen. Voor Toukomst is 100 miljoen euro gereserveerd. Nooit eerder zijn inwoners zo rechtstreeks en massaal betrokken bij een project van deze omvang. Daarmee is Toukomst een uniek voorbeeld van burgerparticipatie in Nederland. 2020 was het jaar van Toukomst. Er ontstonden tienduizenden contacten tussen Groningers, tijdens alle stappen van het programma. Die contacten vonden vaker online plaats dan vooraf gedacht. Gelukkig maakte dat voor de energie weinig uit. We zijn in 2020 enorm verrast door de overweldigende hoeveelheid ideeën, het enthousiasme, de onderlinge verbinding en de wil om mee te denken en samen te bouwen aan de toekomst van Groningen.

50

De opbrengst van dit eerste jaar Toukomst is verwerkt in deze twee producten: • Het Toukomstbeeld, de visie van inwoners op Groningen in 2040. Het helpt provincie, gemeenten, Rijk en waterschap bij hun beleid en de ontwikkeling van visies. • De Toukomstprojecten, projecten die het verschil maken voor de toekomst van Groningen. Het Toukomstpanel heeft het bestuur geadviseerd welke projecten het beste uitgevoerd kunnen worden.

51

6.1 Terugblik Toukomst bestaat uit zes stappen, hieronder lees je wat we samen met West 8 en organisaties in de provincie Groningen gedaan hebben. Stap 1: Ideeën insturen januari - maart 2020 Toukomst begon met de oproep aan alle Groningers om ideeën in te sturen voor de toekomst van Groningen. Via Toukomst.nl, een huis-aan-huiskrant en tijdens de Toukomsttour. Uiteindelijk zijn er maar liefst 900 (!) ideeën geplaatst op de website van Toukomst. Ideeën die bijdragen aan beter wonen, leven en werken in onze provincie. Uit alle windstreken over de meest uiteenlopende dingen, bijvoorbeeld een nieuw museum over aardbevingen oprichten of filosofielessen voor elke leerling in Groningen. Stap 2: Ideeën bundelen tot grote projecten juni - augustus 2020 Ruim 200 Groningers hebben samen in drie rondes ideeën die elkaar aanvullen en versterken gebundeld tot 59 grote projecten. De eerste twee rondes organiseerden we digitaal vanuit MartiniPlaza Groningen. Verdeeld over 49 thema’s gingen Groningers via de webcam het gesprek aan. De derde ronde, in augustus, was op locatie bij Woldwijk in Ten Boer: twee intensieve dagen met enthousiaste initiatiefnemers, opbouwende discussies en een inspirerende sfeer.

52

Figuur 24: Kaart van Groningen met Toukomstideeën

Stap 3: Projecten beoordelen en maken Toukomstbeeld 22 september - 4 oktober 2020 Elke Groninger, van jong tot oud kon op Toukomst.nl en via Toukomstkrant de projecten beoordelen. We vroegen ze om de projecten één tot vijf sterren te geven en om te beschrijven wat ze wel, of juist niet goed vonden aan de projecten. We ontvingen ruim 30.000 projectbeoordelingen.

Ondertussen ging West 8 aan de slag met het maken van het Toukomstbeeld. Een visie van inwoners op de toekomst van Groningen in 2040, met als belangrijke basis de ingestuurde ideeën. Maar ook een belangrijke basis voor de komende jaren. Deze opbrengst kunnen overheden gebruiken bij het maken van beleid en visies. Toukomstbedenker Adriaan Geuze (West 8): “Veel ideeën zaten alleen nog verstopt in de gedachten van mensen, want ze voelden zich niet uitgenodigd om dit verder uit te werken. Bovendien werd er ook niet altijd even goed naar ze geluisterd. Met Toukomst hebben we al die ideeën aangeboord en mensen een podium gegeven, zodat de ideeën voor de toekomst écht van de mensen zelf komen.” Stap 4: Toukomstpanel kiest oktober - december 2020 Het Toukomstpanel, met daarin twintig Groningers, werkte in vijftien bijeenkomsten aan het Toukomstadvies voor het bestuur van Nationaal Programma Groningen. Het panel werd geleid door onafhankelijk voorzitter Rob Schuur. Om de 100 miljoen euro op de goede manier te besteden gebruikte het panel bij haar afweging de 900 ideeën, de beoordeling van Groningers, een onderzoek naar de haalbaarheid van de projecten en advies van deskundigen.

Ik vond het heel erg hoopgevend om me in al die projecten te verdiepen en een beetje inbreng te hebben.

Maria Koijck, lid van het Toukomstpanel: "Het zijn allemaal ideeën met hart en ziel voor de provincie. Dat is mooi om te zien. Ik vond het heel erg hoopgevend om me in al die projecten te verdiepen en een beetje inbreng te hebben in wat wel en wat niet kan; dat is fantastisch."

53

Stap 5: Presentatie Toukomstbeeld en Toukomstprojecten januari 2021 Het Toukomstbeeld en het advies van het panel over de uitgekozen Toukomstprojecten zijn gepresenteerd aan Groningers en overhandigd aan het bestuur. In het advies staat welke projecten volgens het panel uitgevoerd moeten worden en hoe de 100 miljoen euro voor Toukomst het beste besteed kan worden. Stap 6: Projecten uitvoeren en uitwerken komende jaren De uitgekozen Toukomstprojecten gaan we samen met Groningers uitwerken en vervolgens uitvoeren. Ook werken we het advies van het Toukomstpanel uit tot een programmaplan, met daarin hoe de projecten bijdragen aan de doelen, ambities en randvoorwaarden van het nationaal programma. Het programmaplan leggen we voor aan Provinciale Staten. Bij het uitvoeren van projecten houden we rekening met alle procedures voor vergunningen, inspraak en dergelijke. Omdat het om grote projecten voor Groningen gaat, gaat de uitvoering daarvan vele jaren duren. Daarmee creëren we iets blijvends voor onze provincie en gaan we vanaf 2021 aan de slag. Projectleider Johannes Boshuizen van Nationaal Programma Groningen: “Als het mij ligt, laat Toukomst een bijzondere erfenis na. We hopen dat Toukomst als een katalysator werkt voor samenwerking, verbinding en luisteren naar elkaar. Dat dit straks niet ineens voorbij is.

Groningers hebben nu ervaren wat het doet als je elkaar opzoekt en met elkaar over je ideeën praat.”

54

Toukomst in cijfers • 7 weken op Toukomsttour • 9 scholen deden mee aan het Toukomstspel • 900 ingestuurde ideeën • Ruim 200 deelnemers aan de bundelsessies • 155 online bijeenkomsten • 3 bundelrondes met in totaal 30 gespreksleiders • 59 gebundelde projecten • 240 aanmeldingen voor het Toukomstpanel • 20 Groningers in het Toukomstpanel • Ruim 30.000 projectbeoordelingen door bijna 6.000 Groningers • 20 Groningers in het Toukomstpanel • 172.638 websitebezoekers

6.2 Financiën Voor Toukomst is in totaal 100 miljoen euro gereserveerd. Met het bestuur is afgesproken dat we daarvan 1% (dus 1 miljoen euro exclusief btw) mogen besteden aan werkzaamheden die uiteindelijk leiden tot een programma voor Toukomst en het Toukomstbeeld. Deze kosten zijn gemaakt in de periode oktober 2019 (start voorbereidingen) tot en met het presenteren van het Toukomstbeeld en de Toukomstprojecten op 28 januari 2021. In onderstaande tabellen een overzicht van de kosten.

Door de coronacrisis hebben we extra kosten gemaakt omdat de looptijd van Toukomst is verlengd. Dit gaat om ongeveer € 115.000,-. Deze extra kosten betalen we niet uit het budget voor Toukomst, maar uit de algemene begroting van het programmabureau.

Tabel 8: Uitgaven Toukomst Fase/onderdeel

Bedrag (x duizend euro)

Voorbereidingsfase

(x duizend euro)

Ophalen ideeën en Toukomsttour

164

Bundelfase en uitwerken projecten

166

Publieksbeoordeling, panelbijeenkomsten en voorbereiding advies Toukomstpanel

255

Algemene kosten: team Toukomst, West 8, communicatie, website, ect.

449

Totaal:

1.115

Dekking overschrijding Toukomst vanuit het programmabureau

-115

Totale uitgaven Toukomst die ten laste komen van Toukomstbudget

1.000

Tabel 9: Uitgaven Toukomst uitgesplitst over de jaren 2019 - 2021 Uitsplitsing over de jaren 2019 - 2021

Bedrag (x duizend euro)

2019

205

2020

784

2021 (voorlopige uitgaven)

126

Totaal

1.115

55

7. Bestuur Het bestuur van Nationaal Programma Groningen bestaat uit bestuurders van het Rijk, provincie Groningen, gemeenten in het aardbevingsgebied en diverse organisaties die specifieke thema's of sectoren vertegenwoordigen. 7.1 Samenstelling De samenstelling van het bestuur is weergegeven in tabel 10. Programmadirecteur Siem Jansen is adviseur van het bestuur. Het bestuur heeft een aantal leden gemachtigd om deel te nemen aan het dagelijks bestuur. In 2020 hebben het algemeen bestuur en dagelijks bestuur beide vijf keer vergaderd. Tabel 10: Samenstelling bestuur Nationaal Programma Groningen op 31 december 2020 Leden bestuur

Rol

Leden dagelijks bestuur8

René Paas

Onafhankelijk voorzitter / Rijksheer

X

Nienke Homan

Gedeputeerde provincie Groningen

X

Mirjam Wulfse

Gedeputeerde provincie Groningen

Adriaan Hoogendoorn

Burgemeester gemeente Midden-Groningen

Cora-Yfke Sikkema

Burgemeester gemeente Oldambt

Koos Wiersma

Burgemeester gemeente Appingedam

Hans Engels

Burgemeester gemeente Loppersum

Gerard Beukema

Burgemeester gemeente Delfzijl

Kristel Rutgers

Wethouder gemeente Het Hogeland

X

Koen Schuiling

Burgemeester gemeente Groningen

Eric Wiebes

Minister van Economische Zaken en Klimaat

Kajsa Ollongren

Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

Susan Top

Groninger Gasberaad

Marijke Folkers

Vertegenwoordiger vanuit de landbouw

Anneloes Oldenburger

Vertegenwoordiger vanuit het bedrijfsleven

X

Jouke de Vries

Vertegenwoordiger vanuit de kennisinstellingen

X

Linda Steg

Vertegenwoordiger namens het thema energie

56

X

X

Een aantal functies in het bestuur is op 31 december 2020 niet ingevuld. In 2021 benoemt het algemeen bestuur een vertegenwoordiger namens het thema chemie, een vertegenwoordiger vanuit de woningbouwcorporaties en een vertegenwoordiger namens de zorginstellingen. De vertegenwoordiger vanuit de woningbouwcorporaties neemt ook deel aan het dagelijks bestuur. 7.2 Werkzaamheden In 2020 heeft het bestuur middelen voor projecten toegekend en ingestemd met provinciale, lokale en speciale programma's. In maart heeft het bestuur een onafhankelijke beoordelingscommissie benoemd. Sindsdien besluit het bestuur over programma's en projecten nadat deze commissie hierover advies heeft uitgebracht. Meer informatie over de samenstelling en werkwijze van de onafhankelijke beoordelingscommissie staat in hoofdstuk 8. Verder heeft het bestuur diverse besluiten genomen die bijdragen aan een efficiënte werkwijze. Zo heeft het dagelijks bestuur mandaat gekregen om te besluiten over

57

verschillende onderwerpen en is het mandaat van de programmadirecteur uitgebreid. Met als gevolg dat het algemeen bestuur met ingang van 2021 minder vaak vergadert. Het bestuur is regelmatig bijgepraat over alle ontwikkelingen rondom het programma Toukomst. Daarnaast heeft het bestuur stappen gezet om te komen tot een samenhangende aanpak binnen Nationaal Programma Groningen. Om zoveel mogelijk impact te bereiken met het nationaal programma zijn er hoofdlijnen geformuleerd die het vertrekpunt kunnen vormen voor de lokale en provinciale programma's.

58

Programma’s en projecten laten de kracht van Groningers zien. 

- Kristel Rutgers - wethouder gemeente Het Hogeland en bestuurslid Nationaal Programma Groningen “Als wethouder in gemeente Het Hogeland zie ik het leed dat ontstaan is door de gaswinningsproblematiek. En dat moet natuurlijk allemaal hersteld en gecompenseerd worden. Maar ik zie ook zoveel moois om me heen. Ik ben een positief ingesteld mens en vind het fijn om naast alle ellende kansen te zien. Het doel van Nationaal Programma Groningen is een brede welvaart voor alle Groningers. Daar ben ik als bestuurslid graag bij betrokken. We werken met elkaar aan een mooie toekomst voor onze provincie. Dat vervangt zeker niet de aardbevingsschade, maar legt wel de focus op mooie kansen. In 2020 hebben we de meeste lokale programma’s van de gemeenten in het aardbevingsgebied goedgekeurd, waarin zij samen met inwoners de belangrijkste thema’s hebben uitgewerkt. Het goed neerzetten van de basis was een zoektocht, maar dat is gelukt. Nu staan we op het startpunt van de verdere uitwerking en uitvoering van initiatieven. Lange termijn Het is menselijk om snel resultaten te willen zien. Maar het is belangrijk dat we ons realiseren dat we echt goed kijken naar projecten die bijdragen aan de doelstellingen. Als we projecten willen met een grote impact, heeft dat tijd nodig. En we moeten daarbij vooral naar de langere termijn kijken.

Het ontwikkelen en concretiseren van initiatieven waar veel partijen bij betrokken zijn, neemt soms best veel tijd in beslag. Dat geduld

59

moeten we met elkaar opbrengen. Nationaal Programma Groningen is nieuw. Voor iedereen. De kaders hebben we geschetst, maar hoe we die brede welvaart gaan bereiken, ontdekken we gaandeweg. Niks ligt in beton gegoten. Het beste uit jezelf halen In alle programma’s en projecten heb ik in het afgelopen jaar de kracht van inwoners zien. Dat is mooi om te zien. Met elkaar bedenken Groningers de mooiste ideeën voor onze provincie. Daar mogen we trots op zijn. We staan bekend om onze nuchterheid en bescheidenheid. Maar diep van binnen zijn we trots op onze provincie. We moeten het soms alleen wat meer prikkelen vóór het tot uiting komt. Het is mijn persoonlijke missie om mensen te helpen het beste uit zichzelf te halen. Door Nationaal Programma Groningen zie ik hier al zoveel mooie voorbeelden van! Fijn om daar een bijdrage aan te mogen leveren.”

8. Programmabureau In dit laatste hoofdstuk lees je meer over de werkzaamheden en de medewerkers van het programmabureau, dat zorgt voor een goede uitvoering van het programma. Ook vertelt één van onze medewerkers over haar werk bij Nationaal Programma Groningen.

60

8.1 Team Nationaal Programma Groningen is geen eigenstandige organisatie of rechtspersoon. Het programmabureau is beheersmatig ondergebracht bij de provincie Groningen en bestaat uit 12 enthousiaste medewerkers met een groot hart voor Groningen. Ook zetten twee projectversnellers zich één tot twee dagen per week in voor het programmabureau. Zij helpen ideeën van bedrijven in de provincie verder te ontwikkelen tot concrete projecten. Het programmabureau zorgt voor de uitvoering van het programma als geheel. Daarbij hoort het aanjagen van initiatieven, advisering en ondersteuning van betrokken partijen, creëren van samenhang, organiseren van de beoordeling van plannen en monitoring en evaluatie. Ook is het programmabureau hét aanspreekpunt waar inwoners, bedrijven, organisaties en andere belanghebbenden terechtkunnen met hun ideeën, vragen en suggesties.

8.2 Commissies Er zijn drie commissies die het programmabureau ondersteunen: de beoordelingscommissie, het Omgevingskwaliteitsteam en de Deskundigenpool. Zij beoordelen of adviseren over programma's en projecten. 8.2.1 Beoordelingscommissie In het voorjaar van 2020 heeft het bestuur van Nationaal Programma Groningen een onafhankelijke beoordelingscommissie ingesteld. De commissie kijkt of programma’s en projecten aan het programmakader door te beoordelen of ze bijdragen aan de ambities en de voorwaarden van het nationaal programma. Op basis daarvan brengen de leden een advies uit aan het bestuur. Daarnaast adviseert zij over andere onderwerpen zoals de samenhang tussen programma's en projecten en doet aanbevelingen over hoe een indiener de kwaliteit kan verhogen. Dit doen ze onafhankelijk, ze maken geen onderdeel uit van de organisaties die betrokken zijn bij Nationaal Programma Groningen. De zes leden van de beoordelingscommissie zijn deskundig op verschillende terreinen, kritisch en hebben brede interesses. De beoordelingscommissie bestaat uit: • Jan Pelle (voorzitter, projectplannen en businesscases) • Marlous van der Veen (duurzaamheid en natuur) • Jan Paul van Soest (duurzaamheid en natuur) • Marjan Oudeman (projectplannen en businesscases) • Bas ter Weel (economie en arbeidsmarkt) • Bettina Bock (leefbaarheid, participatie)

In 2020 is de beoordelingscommissie vijf keer bij elkaar geweest voor een beoordelingsmoment en twee keer voor een herbeoordeling. 8.2.2 Omgevingskwaliteitsteam Sinds januari 2020 adviseert het omgevingskwaliteitsteam (OKT) het bestuur in een vroeg stadium (bij het formuleren van projecten) over de ruimtelijke inpassing van programma's en projecten in de omgeving. Het advies van het omgevingskwaliteitsteam is gericht op een kwaliteitsverbetering van de impact van de plannen op de fysieke leefomgeving. Het omgevingskwaliteitsteam bestaat uit vier experts met deskundigheid op het gebied van ruimtelijke kwaliteit. Voor indieners is het inwinnen van advies van het omgevingskwaliteitsteam geen vereiste, maar wel een aanbeveling. Het OKT bestaat uit: • Stadsbouwmeester gemeente Groningen • Adviseur Fysieke Leefomgeving College van Rijksadviseurs • Directeur Libau • Provinciaal bouwheerschap In 2020 is het Omgevingskwaliteitsteam zeven keer bij elkaar geweest. 8.3 Financiën programmabureau In tabel 11 zijn de kosten van het programmabureau in 2020 toegelicht. Voor 2020 waren de totale kosten begroot op 3,3 miljoen euro.

Tabel 11: Uitgaven programmabureau (afgerond op duizenden euro’s) Categorie

Onderwerp

Programmabureau

Personeel

1.154

Programmabureau

Overhead-toeslag provincie (juridisch, inkoop, huisvesting, ICT, etc.)

582

Programmabureau

Overige organisatiekosten programmabureau (bijeenkomsten, vacatiegelden bestuur, teamdagen, opleiding, etc.) Communicatie

44

Programmabureau Werkbudget

Bedrag (x duizend euro)

50

Werkbudget

Incidentele ondersteuning voor gemeenten/provincie en andere initiatiefnemers bij het uitwerken van programma's en projecten. Onafhankelijke beoordelingscommissie en ruimtelijk kwaliteitsteam.

136

Werkbudget

Beoordeling en proceskosten Impulsloket en Loket Leefbaarheid.

301

Werkbudget

Monitoring en evaluatie (inclusief imago-onderzoek)

207

Toukomst

Overschrijding budget Toukomst door corona, gedekt uit het algemene budget van het programmabureau,

115

Totaal

173

2.762

61

Toukomst is een project waar ik blij van word. 

- Desirée Blaauw, assistent programmamanager Nationaal Programma Groningen “Ik leerde Toukomst kennen tijdens mijn traineeship bij het MOW, Museum Westerwolde, en bleef het project met grote belangstelling volgen tijdens mijn afstudeeropdracht voor de gemeente Westerwolde, waar ik adviseerde over het museumbeleid. Toukomst is een project waar ik blij van word, omdat cultuur en beleid hier samenkomt en het écht een project is met lef en pit. De rechtstreekse lijn van idee, naar geld, naar uitvoering vind ik geweldig. Goede timing Toen het cijfer op mijn eindscriptie binnen was, besloot ik een open sollicitatie te sturen. En dat bleek een goede timing. Ik kon op gesprek komen en diezelfde week beginnen! Het waren de weken van de bundelbijeenkomsten, waar honderden mensen samen aan de slag gingen om hun ideeën te bundelen tot grote projecten. Een ontzettend drukke en hectische tijd, waar ze extra handen bij konden gebruiken. Ik was die dag een soort vliegende kiep: ik bemande de helpdesk, beheerde het forum en creëerde overzicht in alle projecten en updates. Een heerlijke start! Een eer Daarna gingen we aan de slag met de Toukomstkrant die iedereen in de bus kreeg en was ik betrokken als ondersteuner van het panel.

In mijn werk ben ik een echte regelaar en samen met het team heb ik onder andere wekelijks de uitkomsten van de overleggen met het panel verwerkt, dit groeide uiteindelijk uit tot het advies dat ze in januari hebben gepresenteerd. Het was echt een eer om met

62

dit panel te werken en van dichtbij te zien hoe al die verschillende mensen met andere achtergronden en meningen tóch samen tot een goed en gedegen advies kwamen. Aandacht Ik ben geboren in Winschoten en op mijn zestiende naar Westerwolde verhuisd. Daar kochten mijn ouders een boerderij. Tot die tijd had ik weinig interesse in de omgeving, maar dat veranderde in Westerwolde. Ik kreeg oog voor de schoonheid van de omgeving en later - tijdens mijn studie Bedrijfskunde en stages kreeg ik meer aandacht voor de rijke historie, de cultuur en het landschap. Ik houd enorm van de rust en ruimte hier. Mijn betrokkenheid groeide en ik kreeg steeds meer de overtuiging dat we moeten investeren om al die bijzondere eigenschappen te behouden. Sinds kort woon ik in Bad Nieuweschans waar ik fijn kan thuiswerken maar ook heerlijk tot rust kom. Hart voor de zaak Werken bij Nationaal Programma Groningen geeft me enorm veel energie en voldoening. We werken in een hoog tempo en schakelen lekker snel met elkaar. We doen het echt samen, voor de toekomst van onze provincie. Het is erg inspirerend om zo met elkaar, allemaal met hart voor de zaak, een verschil te kunnen maken voor Groningen. Ik ben zo enthousiast over Toukomst en wat we met elkaar bereiken, dat ik hoop dat dit de start is van een nieuwe beweging in Nederland om mensen te betrekken.

Toukomst brengt zoveel mensen op de been om mee te denken over de toekomst. Dat is echt bijzonder.”

Bijlage Overzicht van goedgekeurde projecten - Per gemeente en provincie in 2020

Gemeente Eemsdelta Bijdrage aan de ambities per project

14%

Bijdrage aan de ambities per toegekende euro

13%

13%

19%

13% 60%

Economie

19%

49%

Werken en leren

Leefbaarheid

8 miljoen euro

51,57 miljoen euro

0

Natuur en klimaat

87,4

0

Het toegekende bedrag aan projecten in relatie tot gereserveerde middelen

51,57

Uitgegeven middelen in miljoenen euro's

Tabel 12: Ingediende projecten van gemeente Eemsdelta in 2020 Projectnaam

Fase project

Bijdrage Dorpshuizen

Laatste deel van de uitvoeringsfase

Bedrag

Economie

Werken en leren

Leefbaarheid

Natuur en klimaat

275.000

+

+

+++

+

Gebiedsontwikkeling Delfzijl Centrum Voorbereidende Zuidoost – Fase 2: Wonen met een plus fase

3.393.500

++

+

+++

+

Sociaal plan Delfzijl Noord

Begin van de uitvoeringsfase

550.000

+

+++

++

+

Proceskosten gemeente Eemsdelta

Midden van de uitvoeringsfase

769.000

(in euro’s)

Totaal

4.987.500

+ = 1 - 30 punten: een bijdrage / ++ = 30-50 punten: een aanzienlijke bijdrage / +++ = 50+ punten: hoofdbijdrage

Gemeente Groningen Bijdrage aan de ambities per project

16%

Bijdrage aan de ambities per toegekende euro

6%

20% 21%

57%

Economie

6%

14%

59%

Werken en leren

Leefbaarheid

23,61 miljoen euro

0

0

42,1

Het toegekende bedrag aan projecten in relatie tot gereserveerde middelen

Natuur en klimaat

1,23 miljoen euro

23,61

Uitgegeven middelen in miljoenen euro's

Tabel 13: Ingediende projecten van gemeente Groningen in 2020 Projectnaam

Fase project

Bedrag

De Buddy Academie

Begin van de uitvoeringsfase

1.010.000

Kansrijke start

Begin van de uitvoeringsfase

1.210.000

Wijkbudget

Voorbereidende fase

175.000

Wijkondersteuner

Voorbereidende fase

350.000

Zonthermie

Voorbereidende fase

2.000.000

Proceskosten gemeente Groningen

Midden van de uitvoeringsfase

405.000

Economie

Werken en leren

Leefbaarheid

Natuur en klimaat

+

+++

+

+++

++

+

+

+++

+

+

+++

+

+

(in euro’s)

Totaal

+

+

+++

5.150.000

+ = 1 - 30 punten: een bijdrage / ++ = 30-50 punten: een aanzienlijke bijdrage / +++ = 50+ punten: hoofdbijdrage

Gemeente Het Hogeland Bijdrage aan de ambities per project

Bijdrage aan de ambities per toegekende euro 2%

7%

20%

41%

12%

49%

62%

9%

Economie

Werken en leren

Leefbaarheid

2,84 miljoen euro

21,70 miljoen euro

0

Natuur en klimaat

0

38,4

Het toegekende bedrag aan projecten in relatie tot gereserveerde middelen

21,70

Uitgegeven middelen in miljoenen euro's

Tabel 14: Ingediende projecten van gemeente Het Hogeland in 2020 Projectnaam

Fase project

Vakland Het Hogeland

Voorbereidende fase

Waterwerken Zoutkamp (deel Hogeland)

Voorbereidende fase

Bedrag

Economie

Werken en leren

Leefbaarheid

Natuur en klimaat

2.618.400

+

+++

+

+

1.765.500

++

++

+

(in euro’s)

Totaal

4.383.900

+ = 1 - 30 punten: een bijdrage / ++ = 30-50 punten: een aanzienlijke bijdrage / +++ = 50+ punten: hoofdbijdrage

Gemeente Midden-Groningen Bijdrage aan de ambities per project

Bijdrage aan de ambities per toegekende euro 4% 6%

11% 10%

5%

32% 58%

73%

Economie

Werken en leren

13,63 miljoen euro

0

55,1

Het toegekende bedrag aan projecten in relatie tot gereserveerde middelen

Leefbaarheid

0

Natuur en klimaat

2,07 miljioen euro

13,63

Uitgegeven middelen in miljoenen euro's

Nationaal Programma Groningen heeft in 2020 geen nieuwe projecten van Midden-Groningen goedgekeurd.

Gemeente Oldambt Bijdrage aan de ambities per project

Bijdrage aan de ambities per toegekende euro

13% 10%

7% 11% 11%

10%

72%

67%

Economie

Werken en leren

Leefbaarheid

295 duizend euro

911 duizend euro

0

Natuur en klimaat

22,4

0

Het toegekende bedrag aan projecten in relatie tot gereserveerde middelen

0,91

Uitgegeven middelen in miljoenen euro's

Tabel 15: Ingediende projecten van gemeente Oldambt in 2020 Projectnaam

Fase project

Proceskosten gemeente Oldambt

Voorbereidende fase

Bedrag (in euro’s)

Totaal

232.600

232.600

Economie

Werken en leren

Leefbaarheid

Natuur en klimaat

Provincie Groningen Bijdrage aan de ambities per project

Bijdrage aan de ambities per toegekende euro

27%

29%

29% 44%

14%

14%

30%

Economie

Werken en leren

Leefbaarheid

96,75 miljoen euro

0

0

193,8

Het toegekende bedrag aan projecten in relatie tot gereserveerde middelen

12%

Natuur en klimaat

22,06 miljioen euro

96,75

Uitgegeven middelen in miljoenen euro's

Tabel 15: Ingediende projecten van gemeente Het Hogeland in 2020 Projectnaam

Fase project

5Groningen

Voorbereidende fase

Fascinating

Toegekend

Economie

Werken en leren

Leefbaarheid

Natuur en klimaat

1.240.000

+++

+

+

+

Voorbereidende fase

10.050.000

++

+

+

++

Innovatieve fabriek Avantium

Voorbereidende fase

7.500.000

+++

+

+

+

Financieringsregeling warmtetransitie projecten Groningen (WTPG-regeling)

Voorbereidende fase

4.000.000

+

+

+

+++

HEAVENN

Voorbereidende fase

6.276.694,25

++

+

++

Investeringsregeling Toekomstbestendige Industrie

Midden van de uitvoeringsfase

20.500.000

+++

+

++

Warmtetransitiecentrum Groningen (WTCG) – Aanvraag 2

Voorbereidende fase

805.000

+

+

+

+++

Waterstof(-batterij)treinen

Voorbereidende fase

805.000

+

+

+

++

Waterwerken Zoutkamp (deel Provincie Voorbereidende Groningen) fase

7.000.000

++

++

+

(in euro’s)

Totaal

59.137.194,25

+ = 1 - 30 punten: een bijdrage / ++ = 30-50 punten: een aanzienlijke bijdrage / +++ = 50+ punten: hoofdbijdrage

Colofon Fotografie Marieke Kijk in de Vegte Kees van de Veen René Lambrechts Harry Cock Peter-Jack Hiddema Stella Dekker Archief gemeente Het Hogeland Archief provincie Groningen Teksten Interviews Ester Mijnheer Ellen de Ruiter Overige teksten Medewerkers programmabureau Ontwerp Dizain Opmaak Medewerkers programmabureau Dit jaarverslag is opgesteld door: Het programmabureau en op 28 mei 2021 vastgesteld door het algemeen bestuur van Nationaal Programma Groningen met daarin vertegenwoordigers van het Rijk, provincie, gemeenten in het aardbevingsgebied en maatschappelijke organisaties.

Nationaal Programma Groningen werkt aan een goede toekomst voor elke Groninger. We brengen mensen en ideeën samen en bundelen de krachten van inwoners, organisaties, bedrijven en overheden. Samen voeren we plannen uit die Groningen écht vooruithelpen. Belangrijke onderwerpen zijn het versterken van de leefomgeving, de economie, opleidingen, banen en de natuur en het klimaat.