266.2 Bijlage Methodeboek compleet

Afbeelding III.2 De te maken afspraken in de verkenningsfase, inclusief aandeelpercentages

Planfase Let op! Vaak zijn de kosten tot aan deze fase beperkt. Vanaf de start van deze fase worden serieuze kosten gemaakt. Dit gaat om kosten voor milieutechnische onderzoeken, vergunningaanvragen, adviseurs, juristen en een projectleider. Als er nu nog geen afspraken liggen, neemt één van de partijen onevenredig risico. Daarvoor mag deze partij redelijkerwijs ook kosten in rekening brengen bij de anderen. Hoe langer die andere partijen wachten, hoe duurder het toetreden zakelijk gezien zou moeten worden. Kortom, toets als gemeente of de basisafspraken gemaakt zijn en dat de daadwerkelijke toetreding ten minste in voorbereiding is. Voor de toetreding tot een B.V. is een aantal afspraken belangrijk of zelfs noodzakelijk (zie afbeelding III.3): 1 een directiestatuut en eventuele aanpassing daarvan (indien de B.V. is opgericht voor toetreding); 2 de aandelenuitgifte of akte van overdracht (indien de B.V. is opgericht voor toetreding); 3 een aandeelhoudersovereenkomst waarin partijen vastleggen welke besluiten met welke meerderheid genomen kunnen worden; 4 de intentieovereenkomst wordt vaak verwerkt in de aandeelhoudersovereenkomst.

Witteveen+Bos | 122958/21-002.917 | Bijlage III | Definitief 03

Afbeelding III.3 Overeenkomsten ten tijde van toetreding tot de B.V.

In deze fase kan de gemeente ook middels een anterieure overeenkomst afspraken maken met de project-B.V. Afbeelding III.4 illustreert dit. Indien de voorgaande afspraken nog niet gemaakt zijn, komt dit extra nauwkeurig.

Afbeelding III.4 Totstandkoming afspraken tussen project-B.V. en gemeente middels een anterieure overeenkomst

Door deze stappen zorgvuldig te plannen kan lokaal eigendom vast worden gelegd.

Witteveen+Bos | 122958/21-002.917 | Bijlage III | Definitief 03

IV BIJLAGE: VOORBEELDEN VAN FINANCIËLE PARTICIPATIE NAAST LOKAAL EIGENDOM EN GEBIEDSFONDS In het methodeboek komen lokaal eigendom en het omgevingsfonds aan bod. Naast lokaal eigendom en het omgevingsfonds, bestaan enkele andere methodes voor financiële participatie. Deze kennen veel verschillende namen, maar in de basis betreft het een vergelijkbare opzet. Deze bijlage geeft, in aanvulling op het methodeboek, een kort overzicht van mogelijkheden met betrekking tot: - financiële deelneming; - omwonendenregeling. De participatiewaaier De participatiewaaier behorend bij het klimaatakkoord maakt onderscheid tussen vier hoofdgroepen van financiële participatie (afbeelding IV.1).

Afbeelding IV.1 Participatiewaaier naar voorbeeld van de bijlage bij het klimaatakkoord 1

Financiële participatie heeft betrekking op het investeren in en/of voordeel laten ervaren van de opbrengsten van een energieproject. Financiële participatie is een bovenwettelijke tegemoetkoming, in tegenstelling tot de wettelijke financiële compensatie als gevolg van planschade. Er bestaan verschillende vormen van financiële participatie, variërend in zeggenschap en risico. Lokaal eigendom is een vorm van financiële participatie waarbij de lokale (mede-)eigenaar zeggenschap heeft en risico (mee)draagt. Andere vormen van financiële participatie zijn bijvoorbeeld obligaties en aandelen, waarbij het risico kleiner is, maar de eigenaar van de obligaties of aandelen geen of beperkt zeggenschap heeft. Onderstaande teksten presenteren een kort overzicht van mogelijkheden met betrekking tot: - financiële deelneming; - omwonendenregeling.

1 Https://www.klimaatakkoord.nl/documenten/publicaties/2019/11/18/participatiewaaier

Witteveen+Bos | 122958/21-002.917 | Bijlage IV | Definitief 03

Financiële deelneming Financiële deelneming klinkt als mede-eigenaarschap. Toch bestaat er een belangrijk onderscheid. Financiële deelneming is het (individueel) risicodragend deelnemen in het energieproject, bijvoorbeeld met aandelen of obligaties of ander financieel voordeel. Dit betekent dat het gaat om aandelen zonder medezeggenschap over de vormgeving van het project. Vaak betekent dit dat financiële deelname pas in een latere fase van het project aan de orde is. De vorm van financiële deelneming verschilt per project. Per project zijn de doelgroep en haar wensen anders en wordt maatwerk geleverd. Het bekendste voorbeeld van financiële deelneming zijn obligaties. Het is een financieel product dat leuk is om aan te bieden, maar vooral dient als mogelijkheid voor de ontwikkelaar om minder eigen vermogen in te brengen. De financiële risico’s van obligaties zijn kleiner dan bij deelname via aandelen (mede-eigenaarschap). Deze mogelijkheid staat alleen open voor deelnemers met voldoende budget. Bijvoorbeeld Zonnepark Molenwaard in Hoogezand: Hier kunnen mensen een inleg doen tegen een rendement1. Een ander voorbeeld van financiële ‘deelname’ is door geld in te leggen bij het verwerven van grond. Zonneparkontwikkelaar Powerfield gebruikt de gelieerde ondernemer Zonneperceel2 als vehikel om strategische grondaankopen te kunnen doen samen met inleg van particulieren.

Bij obligaties (achtergestelde leningen) zijn de deelnemers geen mede-eigenaar en wordt rente ontvangen op de inleg. Een variant op obligaties vormen de kWh-certificaten3, waarbij een lange looptijd geldt en meerjarig groene stroom wordt afgenomen door de inleg van een vast bedrag per jaar. Andere mogelijkheden van financiële participatie zonder eigenaarschap zijn crowdfunding4 of deelname via een (provinciaal) energiefonds5. Omwonendenregeling Een omwonendenregeling is een lokale regeling gericht op direct omwonenden in een bepaalde straal rondom de windparken of zonneparken. Het kan gaan om het aanbieden van een bijdrage aan het verduurzamen van de woning6 (zoals woningisolatie), groene stroom met korting7, gratis zonnepanelen8 of een andere financiële vergoeding9. Met omwonendenregelingen kunnen ook minima profiteren van de opbrengsten van duurzame energie. In Westerwolde is bij Zonnepark Vlagtwedde gewerkt met een compensatie voor de omgeving in de vorm van een regeling voor particulieren om goedkoper zonnepanelen aan te schaffen.

1 Https://www.solarfields.nl/nieuws/participatiemogelijkheid-zonnepark-molenwaard-geopend. 2 https://www.zonneperceel.nl. 3 bijvoorbeeld https://zonopalphen.nl/hoeveel-certificaten-moet-ik-aanschaffen. 4 Bijvoorbeeld via: https://greencrowd.nl/projecten of https://www.zonnepanelendelen.nl. 5 Bijvoorbeeld: https://www.limburgsenergiefonds.nl. 6 Zoals bijvoorbeeld bij zonnedorpen: https://zonnedorpen.nl/ of in een breder collectief door de coöperatie AGEM:

https://www.agem.nl/bespaaractie. 7 Dat kan bijvoorbeeld via een coöperatieve energieleverancier zoals Energie van Ons. Die zorgen dat leden binnen bijvoorbeeld

een postcodegebied voor een gereduceerd tarief stroom krijgen. https://energie.vanons.org. 8 Dit kan via een collectieve inkoopactie waarbij de initiatiefnemer afspraken maakt met een (lokale) installateur die de panel en

vervolgens plaatst bij omwonenden. Dat wordt bijvoorbeeld gedaan bij zonnepark Pekela en in Deventer via Noaber Energie: https://noaber-energie.nl/collectieve-inkoop-zonnepanelen-via-gemeente-deventer. 9 Dit kan bijvoorbeeld door fiscale regelingen zoals bij zonnedorpen https://zonnedorpen.nl/ of creatieve initiatieven zoals

https://www.zonopalledaken.nl/ of zonnescholen: https://zonnescholen.nl.

Witteveen+Bos | 122958/21-002.917 | Bijlage IV | Definitief 03

www.witteveenbos.com