260625-04 Aanbiedingsbrief tussenevaluatie Nationaal Programma Groningen

Het college van burgemeester en wethouders van Midden-Groningen Postbus 75 9600 AB Hoogezand Datum Documentnummer Dossiernummer Behandeld door Telefoonnummer E-mail Bijlagen Onderwerp

: 27 mei 2026 : 2026-093989 : K100743 : Eva Meesterberends : 06 41 10 07 16 : eva@nationaalprogrammagroningen.nl : 1. Tussenevaluatie Nationaal Programma Groningen 2. Advies onafhankelijke beoordelingscommissie : Tussenevaluatie Nationaal Programma Groningen

Geacht college, Op 11 mei jl. heeft het bestuur van Nationaal Programma Groningen gesproken over de tussenevaluatie van Nationaal Programma Groningen en het bijbehorende advies van de onafhankelijke beoordelingscommissie. Beide documenten bieden wij u hierbij graag aan met het verzoek deze te delen met uw gemeenteraad. Samenhang tussen evaluatie en advies De aangeboden documenten zijn complementair aan elkaar. Het consortium (KplusV, Sociaal Planbureau Groningen en Aletta Advies) heeft de feitelijke situatie geanalyseerd en kijkt daarbij vooral terug: wat is er bereikt, hoe wordt dat bereikt en wat is op basis daarvan de verwachting voor de resultaten in de toekomst. Het consortium doet een aantal aanbevelingen. De onafhankelijke beoordelingscommissie doet op basis daarvan aanvullend aanbevelingen om de effectiviteit van het programma te vergroten. Context bij de start: lokale verankering als bewuste keuze Bij de start van Nationaal Programma Groningen is een keuze gemaakt voor lokaal eigenaarschap. Het doel was om beweging in de regio te creëren en projecten dicht bij Groningers te laten ontstaan. Het rapport concludeert dat dit doel is behaald: er is veel lokale energie vrijgekomen en er zijn kwalitatief sterke projecten en nieuwe samenwerkingsverbanden ontstaan, die er zonder het programma niet waren geweest.

Het bestuur was zich er bij de start van bewust dat deze decentrale opzet een keerzijde had: het beperkt de programmatische samenhang en leidt niet direct tot een snelle, meetbare ‘inhaalslag’ op de grote ambities. De evaluatie bevestigt dat dit spanningsveld, tussen lokaal succes en integrale impact op programmaniveau, relevant blijft de komende jaren.

1

Belangrijkste bevindingen uit de evaluatie Naast de erkenning van de kwaliteit van de projecten en het spanningsveld tussen lokaal en integraal, laat de evaluatie een aantal aandachtspunten zien: • Inhaalslag blijft uit: de brede welvaart in Groningen is op veel punten verbeterd, maar blijft achter bij vergelijkbare gebieden in Nederland. • Sterke focus op pilots: veel inspanningen bestaan uit onderzoeken en pilots, die zonder opvolging en opschaling nog onvoldoende leiden tot structurele effecten op de brede welvaart. • Beperkte financiële hefboomwerking: extra middelen worden vooral lokaal en regionaal aangetrokken, een gezamenlijke strategie om verschillende geldstromen te verbinden en daarmee aanvullende middelen aan te trekken ontbreekt nog. • Leren blijft op projectniveau: lessen worden opgedaan binnen projecten, maar niet structureel benut op programmaniveau. • Externe factoren: inflatie, stijgende bouwkosten en personeelstekorten zorgen voor vertraging in de uitvoering. Belangrijkste aanbevelingen Om de impact te vergroten, adviseert het consortium om: een samenhangende investeringsstrategie voor de resterende middelen te ontwikkelen, in te zetten op ondersteunen van de uitvoering en om lerend vermogen overkoepelend te organiseren. Bestuurlijke reactie Het bestuur van Nationaal Programma Groningen is trots op wat er de afgelopen jaren met het programma is bereikt.

Uit de evaluatie blijkt dat er lokaal veel goede resultaten zijn geboekt. Tegelijk heeft de inzet op dat lokale succes de aandacht voor programmatische ambities verminderd, zo stelt het rapport. Het bestuur herkent dit en ziet tegelijkertijd dat een deel van de lokale projecten die binnen het nationaal programma zijn gestart, terugkomen in de uitvoeringsplannen van onze opvolgers, de Sociale en Economische Agenda van Nij Begun. En daarmee het lokale en tijdelijke overstijgen. Het bestuur is overtuigd dat juist de lokale inzet noodzakelijk is geweest voor het samen met inwoners verbeteren van de leefbaarheid en het leggen van een basis voor grotere programmatische aanpak in Nij Begun. Het bestuur ziet ook dat de lessen die de afgelopen jaren zijn geleerd binnen het nationaal programma, meegenomen zijn in de aanpak van de Sociale en Economische Agenda. Hoe nu verder? Het bestuur gaat de komende tijd aan de slag met de bevindingen en adviezen uit de evaluatie. Daarbij wordt gekeken wat in de laatste jaren van het programma realistisch en haalbaar is. Gelet op de vergevorderde fase van het programma ligt een fundamentele koerswijziging niet voor de hand. Het bestuur ziet in de evaluatie aanleiding om stevig in te zetten op resultaten op gebieden waar het verschil moet worden gemaakt.

De opgedane bevindingen en adviezen worden gedeeld met de Sociale en Economische Agenda van Nij Begun en andere betrokken organisaties in de regio. De gesprekken hierover zijn al gestart.

2

Mocht u nog vragen hebben naar aanleiding van deze tussentijdse evaluatie dan kunt u terecht bij Eva Meesterberends via eva@nationaalprogrammagroningen.nl. Met vriendelijke groet,

Chris Fonteijn Voorzitter Nationaal Programma Groningen

3