260507NB-91 Nieuwsbrief Netwerk Weerbaar Bestuur - maart 2026

Nieuwsbrief maart 2026 De gemeenteraadsverkiezingen zijn weer achter de rug. Helaas verliep de campagne in aanloop naar 18 maart op zijn zachtst gezegd nogal onrustig. In het eerste deel van maart waren er dermate veel incidenten, dat het bijna onmogelijk is om in deze nieuwsbri de nieuwe minister van BZK Pieter Heerma het in het programma me vanaf het begin voorgenomen om (bij incidenten,

ef een volledig overzicht te geven. Of zoals WNL op Zondag verwoordde: “Ik heb

red.) de telefoon te pakken en mensen te bellen.

Dat moet ik veel te vaak doen.” Zijn zorg kwam ook tot uiting tijdens een debat in de Tweede Kamer. Hij sprak daarbij van een ‘structureel probleem’, waarbij hij 'pal achter lokale politici' staat.

Nieuwe programmamanager Weerbaar Bestuur Vanaf 1 april 2026 is er een nieuwe programmamanager Weerbaar Bestuur! José Clarisse is voor velen geen onbekende. Hierna introduceert zij zichzelf: “Velen van jullie ken ik al vanuit mijn huidige functie, maar hierbij maak ik graag van de gelegenheid gebruik om mezelf voor te stellen als de nieuwe programmamanager Weerbaar Bestuur bij BZK. Als opvolger van Anne Jet Plat heb ik natuurlijk grote schoenen om te vullen! Anne Jet hebben we allemaal erg gewaardeerd om de verbindende manier waarop ze het Netwerk Weerbaar Bestuur met jullie heeft vormgegeven. Ik hoop in diezelfde lijn door te gaan. Daarnaast gaan we bekijken welke nieuwe acties nodig zijn om agressie, bedreiging en intimidatie van politieke ambtsdragers aan de kaak te blijven stellen en aan te pakken – samen met jullie en ons BZK-team Weerbaar Bestuur. Gelukkig is de nieuwe minister ook zeer gemotiveerd om voor onze ambtsdragers op te komen, zoals jullie inmiddels in de media en in de Tweede Kamer hebben kunnen zien. Tot slot wil ik bij deze waarnemend programmamanager Marcel

Fluitman hartelijk danken voor zijn inzet. Graag tot binnenkort!”

Herkennen van online haat en impact ervan beperken Begin maart ondertekenden landelijke politieke partijen en belangenorganisaties het gezamenlijk geschreven protocol ‘Veilig online zichtbaar in de politiek’. Het protocol, ontwikkeld door de Werkgroep Veilig in de Politiek (een initiatief van Stichting Stem op een Vrouw), helpt partijen online haat te herkennen, steun te organiseren en de impact ervan te beperken. Daarmee wordt de norm gesteld dat iedereen veilig moet kunnen meedoen in de politiek. Eerder deze maand werd het protocol gepresenteerd in Nieuwspoort. Raadslid voor gemeente De Ronde Venen Amber Beijer, oud-wethouder Marcelle Hendrickx en Statenlid Stephanie Bennett waren erbij en vertelden wat online intimidatie doet met je werk en je gevoel van veiligheid. “Structurele ondersteuning is geen luxe, maar noodzaak,” aldus Beijer. “Online intimidatie hoort niet bij het ambt.” Eerder lanceerde het Netwerk Weerbaar Bestuur al het Steunpakket tegen Online Agressie en Intimidatie dat politieke ambtsdragers moet helpen om met online agressie om te gaan. ‘Een ambitieuzere en explicietere norm’ Begin maart hebben alle vijftien Zeeuwse overheden de vernieuwde Zeeuwse norm weerbare overheid vastgesteld. Met deze gezamenlijke norm spreken provincie, gemeenten en waterschap uit hoe zij werken aan integriteit, veiligheid en bestuurlijke weerbaarheid.

De Zeeuwse norm is al sinds 2022 van kracht en is sindsdien aangescherpt. De nieuwste versie is niet alleen ambitieuzer, maar vooral duidelijker en explicieter. Zo is bijvoorbeeld afgesproken dat alle bedreigingen richting politici worden geregistreerd en dat er aangifte wordt gedaan als daar aanleiding voor is. Alle provinciale normen zijn verzameld op de site van het Netwerk Weerbaar Bestuur. Leeraanbod lokale democratische rechtsstaat De democratische rechtsstaat staat ook op lokaal niveau onder druk. Gemeenten (en ook provincies) krijgen steeds vaker te maken met ingewikkelde dilemma’s en maatschappelijke spanningen. Waarden van de rechtsstaat botsen daarbij soms en het is niet altijd duidelijk welke rol de spelers binnen het lokale bestuur in dat soort situaties hebben. In dat kader is het leeraanbod Versterking lokale democratische rechtsstaat ontwikkeld. Het leeraanbod helpt om vanuit je eigen rol met deze spanningen om te gaan. Je werkt aan een stevig basisbegrip van de democratische rechtsstaat en leert hoe je theorie en praktijk met elkaar verbindt. Het leeraanbod bestaat onder meer uit een online kennisomgeving met zogenaamde videoexplainers. Weerbaarheid in het nieuws •

Nooit eerder riep een verkiezingscampagne voor de gemeenteraad zoveel agressie op, constateren tientallen burgemeesters en lokale politici. Op vele plekken in het land waren verkiezingsborden en -posters het mikpunt van vernielingen. Zo werden

hakenkruizen gezet op posters in diverse Limburgse gemeenten. Dat gebeurde ook op de poster van een CDA-kandidaat in de gemeente Alphen a/d Rijn en op posters van Forum voor Democratie. In Warmond werd een raadslid voor GroenLinks met de dood bedreigd. Op meerdere posters met haar afbeelding is een ‘kogelgaatje’ aangebracht. En dit is nog maar een handjevol voorbeelden. In sommige gevallen ging de agressie verder dan het bekladden van verkiezingsposters. Zo werd in Landgraaf CDA-lijsttrekker Stijn Kropman bedreigd door een groep jongeren. Een van hen zou een mes getrokken hebben toen Kropman aan het flyeren was. Nadien ontving Kropman ook nog eens online bedreigingen. •

In Midden-Groningen zijn de afgelopen raadsperiode bijna alle gemeenteraadsleden bedreigd of geïntimideerd. Ze kregen eieren tegen het raam en hun afbeeldingen belandden in app-groepen vol complotdenkers. In Friesland kreeg vier op de tien raadsleden de afgelopen bestuursperiode te maken kregen met intimidatie, agressie of bedreiging. Aan de andere kant van het land, in de regio Eindhoven, heeft 7 procent van de raadsleden zich in de afgelopen raadsperiode persoonlijk bedreigd gevoeld. Vrouwen hebben het in de regel vaker te verduren dan mannen. In de regio Rotterdam is dat niet anders. Een raadslid van de gemeente Nissewaard: “Je kijkt ineens vaker om je heen. Ook thuis, je gaat opletten wie er door de straat loopt. Ook in de gemeenteraad werd ik voorzichtiger, merkte ik. Het raakt je veiligheidsgevoel.” Dit artikel is verspreid over twee pagina’s: pagina 1 en pagina 2.

•

Sommige raadsleden houden het door de ervaren agressie voor gezien in de gemeentepolitiek. Dit geldt bijvoorbeeld voor Christel Welling, (voormalig) raadslid in de gemeente Drechterland (Noord-Holland). En in Doetinchem, waar het er vorig jaar heftig aan toe ging rond raadsvergaderingen over een azc, besloten meerdere raadsleden zich vanwege de intimidatie tijdens die vergaderingen niet opnieuw verkiesbaar te stellen. Toch wil het overgrote deel van de lokale politici niet van wijken weten. Dit laatste bleek ook al uit landelijk onderzoek dat eerder werd gehouden. John Bijl, oprichter van het Periklesinstituut dat gemeenteraden ondersteunt, ziet zelfs dat een zetel in de raad populairder is dan ooit. Dit artikel is verspreid over twee pagina’s: pagina 1 en pagina 2.

•

Uit onderzoek van de krant PZC blijkt dat steeds meer Zeeuwse medeoverheden veiligheidsmaatregelen nemen (of overwegen dat te doen) om te voorkomen dat boze burgers vergaderingen verstoren. Terecht, vindt veiligheidsadviseur Harold van de Velde. “Als je niet zonder angst durft te vergaderen, is dat een aanslag op de democratie.” Zie bijgesloten pdf voor het volledige bericht. Het beeld in Zeeland onderstreept het bestaansrecht van het Leernetwerk Veilig vergaderen.

•

Gemeenten die plannen maken voor de opvang van asielzoekers, zien met lede ogen aan hoe ze doelwit worden van protesten waarbij Defend Netherlands is betrokken. De IJmuider Courant bezocht drie demonstraties en observeerde wie erop afkomen, wat hen drijft en hoe zij te werk gaan. Vaststaat dat een deel van hen sinds corona wantrouwen tegen de overheid koestert. En dat de brute moord op Lisa (vorig jaar in Amsterdam) iets heeft getriggerd. Zie bijgesloten pdf voor het volledige bericht (longread).

•

In de gemeente Velsen heeft een raadslid meerdere online bedreigingen ontvangen. Om welk raadslid het gaat, maakt de gemeente Velsen niet bekend. Maar: “De gemeenteraad zal nooit accepteren dat raadsleden bedreigd worden. Er zal hierover altijd namens de hele gemeenteraad aangifte van worden gedaan”, aldus griffier Ruurd Palstra. Aangifte werd ook gedaan door de burgemeester van Hengelo Sander Schelberg. Hij deed dat nadat de lokale lijsttrekker van GroenLinks/PvdA Nicolien Boekhoudt een stortvloed van online haat over zich heen kreeg. Zie bijgesloten pdf voor het volledige bericht

•

Toen een feestje van NAC-supporters na waarschuwingen van de gemeente niet doorging, reageerden sommige aanhangers van de Bredase voetbalclub hun woede hierover af op burgemeester Paul Depla. Bij een café in de buurt van het stadion rolden zij een spandoek uit met de tekst ‘Depla dood’. De burgemeester heeft aangifte gedaan.

•

En er is meer aan de hand in Breda. Lokale politici worden geteisterd door online haat en bedreigingen op straat. Dit fenomeen treft met name vrouwen, transgenders en mensen met een migratieachtergrond. Online haat is intussen zo’n groot probleem, dat het na de verkiezingen het onderwerp was van de eerste vergadering van de lijsttrekkers in Breda. Zie bijgesloten pdf voor het volledige bericht

•

Twee podcastmakers uit Nijmegen hebben een boete van 500 euro gekregen voor het beledigen van raadslid Rosalie Thomassen in 2025. In een inmiddels verwijderde podcast werd zij onder meer ‘dat achterlijke k*twijf van de Stadspartij’ genoemd. Thomassen deed vorig jaar aangifte en is nu dus in het gelijk gesteld. “Ik kan best tegen kritiek, maar wat zij deden is geen kritiek meer, maar intimidatie en haat aanwakkeren.” Zie bijgesloten pdf voor het volledige bericht

•

Actievoerders van Extinction Rebellion hebben in Groningen een vergadering van Provinciale Staten stilgelegd. Via een megafoon riepen ze de Statenleden op om de kolencentrale in de Eemshaven te sluiten. Daarbij werden ook twee spandoeken uitgerold. De provincie werd naar eigen zeggen overvallen door de gebeurtenissen en heeft de vergadering uiteindelijk kunnen hervatten.

Uw bericht de volgende keer hier? Wilt u een bericht vanuit uw organisatie onder de aandacht brengen van de netwerkpartners? Of wilt u zich aan- of afmelden voor de nieuwsbrief? Mail dan naar politiekeambtsdragers@minbzk.nl. Website Wist u dat het Netwerk Weerbaar Bestuur ook een eigen website heeft? Hier vindt u het aanbod van het Netwerk overzichtelijk bij elkaar, uitgesplitst naar de doelgroepen bestuurders, volksvertegenwoordigers en ambtelijke organisatie.

Dit bericht kan informatie bevatten die niet voor u is bestemd. Indien u niet de geadresseerde bent of dit bericht abusievelijk aan u is toegezonden, wordt u verzocht dat aan de afzender te melden en het bericht te verwijderen. De Staat aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade,

van welke aard ook, die verband houdt met risico's verbonden aan het elektronisch verzenden van berichten. This message may contain information that is not intended for you. If you are not the addressee or if this message was sent to you by mistake, you are requested to inform the sender and delete the message. The State accepts no liability for damage of any kind resulting from the risks inherent in the electronic transmission of messages.