260507NB-91.1 Boze burger duikt steeds vaker op in Zeeuwse raadzalen

Gejoel uit het publiek en intimiderende opmerkingen: 'boze burger' duikt steeds vaker op in Zeeuwse raadzalen Bron: PZC 2 maart 2026

Standaard een beveiliger bij de deur, een aparte ingang voor raadsleden of een fysieke afscheiding van de publieke tribune. Steeds meer Zeeuwse gemeenten nemen maatregelen om te voorkomen dat boze burgers vergaderingen verstoren. Terecht, vindt veiligheidsadviseur Harold van de Velde. “Als je niet zonder angst durft te vergaderen, is dat een aanslag op de democratie.” De gemiddelde raadsvergadering in een Zeeuwse gemeente had lange tijd iets weg van een ouderwets verjaardagsfeestje. De voordeur staat gastvrij open, bij binnenkomst word je verwelkomd met een warme handdruk. Nadat je een plekje vlak achter de kring van raadsleden hebt uitgezocht, voorziet een vriendelijke bode je van koffie en een koekje. Na afloop van de vergadering kun je probleemloos op de aanwezigen afstappen om nog even een praatje te maken. Beveiliger wordt steeds normaler In veel Zeeuwse gemeentehuizen gaat het er nog steeds zo gemoedelijk aan toe. Tegelijkertijd groeit het besef dat van die vanzelfsprekende gastvrijheid gemakkelijk misbruik kan worden gemaakt. Uit een inventarisatie van de PZC onder alle dertien gemeenten, de provincie en het waterschap blijkt dat steeds meer overheden veiligheidsmaatregelen nemen of overwegen dat te doen. Zo zetten de meeste overheden inmiddels beveiligers in, al zijn die lang niet bij alle vergaderingen aanwezig. De maatregelen worden niet voor niets opgeschroefd.

Onlangs meldde de NOS dat een derde van de raadsleden te maken had met agressie, bedreiging of (verbaal) geweld, ruim twee keer zoveel als vier jaar geleden. De afgelopen jaren liepen op tal van plekken raadsvergaderingen uit de hand. Mensen die bijvoorbeeld boos zijn over plannen voor asielzoekerscentra staken vuurwerk af of bedreigden raadsleden. Meerdere vergaderingen werden stilgelegd of achter gesloten deuren gehouden. “Tien jaar geleden was dit echt nog niet aan de orde”, zegt Harold van de Velde uit Zoutelande. Hij is Statenlid voor de SGP en adviseerde tientallen gemeenten over veiligheid. Van de Velde vindt het een groot goed dat burgers vergaderingen kunnen bijwonen en mogen inspreken. “Helaas zien we dat de maatschappij verhardt. Iedereen kent wel de beelden van azc-protesten. Daar zitten raddraaiers tussen die echt niet naar het gemeentehuis komen om respectvol het debat aan te horen.”

Boerenprotest en azc In en rond de Zeeuwse vergaderzalen was het de afgelopen vier jaar relatief rustig, blijkt uit de enquête. Veere is de enige gemeente waar het twee keer uit de hand liep. In juli 2022 uitten boeren massaal hun ongenoegen over het landelijke stikstofbeleid. Ze kwamen dicht bij de raadstafel, wat een van de raadsleden een onveilig gevoel gaf. In november 2023 liepen de spanningen opnieuw op, ditmaal over een azc in Serooskerke. “Een wethouder werd tijdens de schorsing op intimiderende wijze aangesproken.” Hulst en Vlissingen maken melding van gejouw, gejoel of geluiden van afkeuring uit het publiek. In Terneuzen vond een inspreker het onprettig om met de rug naar de publieke tribune te staan. “Sindsdien vindt inspraak plaats vanaf een andere locatie in de raadzaal, waarbij de inspreker zicht heeft op de publieke tribune”, zegt de gemeente. In Goes was er sprake van ‘ongemak’ toen het publiek tijdens een schorsing de vergadercirkel inliep om mee te praten. Legitimatie en toegangspas verplicht De provincie Zeeland gaat vanwege ‘de privacy van betrokkenen en de veiligheid van de organisatie’ niet in op vragen over mogelijke incidenten of meldingen van onveilige situaties. Wel laat zij weten dat mede naar aanleiding van een rapport uit 2023 het beleid is aangescherpt om indringers in het Abdijcomplex te weren.

Bezoekers moeten zich legitimeren, persoonsgegevens worden geregistreerd en zij moeten een toegangspas dragen. Ook is er een speciale ‘beveiligingscoördinator’ aangesteld. De beste manier om problemen te voorkomen is een aparte ruimte voor het publiek. Van de Velde noemt Borsele als voorbeeld waar dit goed geregeld is. “In de raadzaal zelf mag geen publiek meer komen. Ze zitten op een balkon of kunnen de vergadering op een scherm volgen. Hartstikke goed.” Ook bij de provincie en het waterschap zitten toeschouwers op een apart balkon. In Goes en Veere kan het publiek kiezen tussen een plek in de raadzaal zelf of een zitplaats op het balkon. “Het kan heel bedreigend aanvoelen als er na afloop van de vergadering meteen een boos iemand naast je staat” - Harold van de Velde Als het niet mogelijk is om publiek fysiek te scheiden, raadt Van de Velde aan om voor een veilige afstand te zorgen en de stromen te scheiden. Zo heeft SchouwenDuiveland tijdens de verbouwing van de burgerzaal een aparte ingang gemaakt voor raadsleden, zodat zij niet langs het publiek hoeven te lopen. Verstandig, vindt Van de Velde. “Het kan heel bedreigend aanvoelen als er na afloop van de vergadering meteen een boos iemand naast je staat.” In Vlissingen wordt de raadzaal momenteel grondig gerenoveerd. Het verbeteren van de veiligheid is een van de doelen.

“Het publiek zit straks niet meer vlak achter de raadsleden. Dat was niet meer van deze tijd”, laat de griffier weten. Middelburg heeft als enige gemeente in Zeeland landelijke subsidie gekregen uit het netwerk Veilig Vergaderen. De gemeente bekijkt nog hoe het geld kan worden besteed, bijvoorbeeld aan de inrichting van de nieuwe raadzaal. Ook beveiliging of trainingen zijn opties.

Zachte maatregelen Volgens de Middelburgse griffie zijn ‘zachtere maatregelen’ minstens zo belangrijk. Dat zit ‘m bijvoorbeeld in de juiste voorbereiding van de voorzitter, het gastvrij ontvangen van publiek en het goed informeren van insprekers over de spelregels. Veiligheidsadviseur Van de Velde adviseert gemeenten om vooral tijdig na te denken over veiligheid. “Een politiek debat moet je in alle vrijheid kunnen voeren. Wees goed voorbereid. Veiligheid organiseer je niet na een incident, dat regel je ervoor.”