260507NB-67 Nieuwsbrief Verkiezingen maart 2026 - nr. 12

Nieuwsbrief Verkiezingen Nr. 12 Bekijk eventueel de webversie.

Maart 2026, Nr. 12 Via deze nieuwsbrief informeert de Kiesraad gemeenten over de organisatie van verkiezingen. De nieuwsbrief bevat informatie van de Kiesraad en het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). Bekijk de webversie voor de beste weergave van de nieuwsbrief.

Inhoudsopgave • GEMEENTERAADSVERKIEZINGEN 2026 • GR26 - Verschillende taken gemeentelijk stembureau en centraal stembureau • GR26 - Toolkit Verkiezingen • GR26 - Overzicht bestanden en hashcodes OSV2020-U • GR26 - Stemmen bij volmacht • GR26 - Hulp in het stemhokje • GR26 - Wie ondertekent het proces-verbaal? • GR26 - Doorgeven tellingen aan ANP • GR26 - AI stemhulpen • GR26 - Onderzoek TNO: intimidatie raadsleden • GR26 - Openingstijden Informatiepunt Verkiezingen

GEMEENTERAADSVERKIEZINGEN 2026

GR26 - Verschillende taken gemeentelijk stembureau en centraal stembureau

Bij de gemeenteraadsverkiezing stelt de gemeente een gemeentelijk stembureau (GSB) én een centraal stembureau (CSB) aan. Het GSB en CSB zijn 2 aparte organen met eigen verantwoordelijkheden en bevoegdheden. We krijgen veel vragen over de verschillende taken van het GSB en het CSB bij de uitslagvaststelling. In het kort: •

Het GSB controleert de uitslagen van de stembureaus en voert hertellingen uit als dat nodig is. Het GSB telt de uitkomsten van alle stembureaus bij elkaar op en stelt de voorlopige uitkomst vast. Dit proces gaat zoals je gewend bent van eerdere verkiezingen. De processen-verbaal draagt de gemeente over aan het CSB. Het GSB kan daarna van het CSB opdracht krijgen voor nader onderzoek.

•

Het CSB voert na eerste overdracht van het GSB controles uit op de werkzaamheden van het GSB. Als het CSB vermoedt dat er iets niet goed gegaan is vraagt het CSB aan het GSB om nader onderzoek te doen of te hertellen (het CSB ontvangt hierover indien daartoe aanleiding is informatie van de Kiesraad, daarnaast kunnen meldingen reden zijn voor nader onderzoek). Vervolgens berekent het CSB de zetelverdeling en stelt het de uitslag vast.

•

Voor het GSB en het CSB zijn er 2 aparte versies van het programma OSV2020-U voor het uitvoeren van de werkzaamheden. Installeer dus de GSB- én de CSBmodule van OSV2020-U.

Lees de volgende instructies, controleer als je eigen instructies gebruikt of je alle taken daarin opgenomen hebt. •

Bekijk Instructies zitting gemeentelijk stembureau - CSO

•

Bekijk Instructies zitting gemeentelijk stembureau - DSO

•

Bekijk instructie taken vaststelling uitslag CSB

•

Bekijk het webinar uitslagvaststelling

•

Bekijk Stappenplan OSV2020-U

GR26 - Toolkit Verkiezingen

GR26 - Overzicht bestanden en hashcodes OSV2020-U

Tijdens het gebruik van OSV2020-U up- en downloaden verkiezingsleiders en beheerders meerdere bestanden en controleren zij hashcodes. In het 'Stappenplan voor gebruik OSV2020-U' is een overzicht toegevoegd van deze bestanden en hashcodes en waar je deze kunt vinden. •

Bekijk Stappenplan OSV2020-U

GR26 - Stemmen bij volmacht Sinds 1 januari 2026 geldt een nieuwe wet die het ronselen van volmachtstemmen zwaarder bestraft. Deze wet is voor het eerst van toepassing bij de komende gemeenteraadsverkiezingen. Gemeenten kunnen de instructie van de Kiesraad gebruiken bij vermoedens van ronselen, hierin staan de stappen die een gemeente dan kan nemen. De toelichtende teksten in de instructie kunnen eventueel worden gebruikt bij de voorbereiding en training van stembureauleden, zodat signalen van ronselen beter worden herkend. Omdat kiezers het stemmen per volmacht soms lastig vinden, kan de informatieve video over het volmachtproces helpen in de communicatie met inwoners. •

Bekijk instructie handelingsperspectief ronselen volmachtstemmen

•

Bekijk video stemmen via een volmacht

GR26 - Hulp in het stemhokje Sommige stembureauleden weten niet goed wat de regels zijn voor hulp in het stemhokje. Hierdoor wordt bijstand in het stemhokje soms niet toegestaan, terwijl kiezers hier wel recht op hebben. Of wordt bijstand wel toegestaan, terwijl de Kieswet hier geen ruimte voor biedt. Hulp in het stemhokje is alleen toegestaan voor kiezers die een fysieke beperking hebben. Dus bijvoorbeeld als iemand de ziekte van Parkinson heeft of blind is. Stemmers die geen fysieke beperking hebben mogen alleen buiten het stemhokje hulp krijgen. •

Bekijk Stembureau-instructie voor de dag van stemming

•

Bekijk Kunnen mensen met een verstandelijke beperking worden geholpen in het stemlokaal?

GR26 - Wie ondertekent het proces-verbaal?

Het proces-verbaal van het stembureau en het gemeentelijk stembureau wordt in elk geval ondertekend door de voorzitter en 2 andere stembureauleden. Als er op het moment van ondertekening nog andere stembureauleden aanwezig zijn moeten zij het proces-verbaal ook ondertekenen. Ze hoeven niet te blijven voor de ondertekening.

GR26 - Doorgeven tellingen aan ANP

De ANP Verkiezingsdienst zal gemeenten vragen om de resultaten van de eerste voorlopige telling door te geven. Hierbij is van belang dat duidelijk is op hoeveel procent van de getelde stemmen deze tellingen zijn gebaseerd. Geef het aan als dit niet 100% is. Het maken van extrapolaties om een voorlopige gemeentelijke uitslag door te kunnen geven is niet wenselijk; dit heeft bij TK25 tot verwarring geleid. Het ministerie van BZK en de Kiesraad hebben daarom samen met het ANP gesproken over hoe iedereen zijn rol en verantwoordelijkheid kan vervullen voor een ordentelijk telproces en zorgvuldige berichtgeving over de uitslag van dit proces. Met het ANP is afgesproken om na GR26 ook met vertegenwoordigers van gemeenten in gesprek te gaan.

GR26 - AI stemhulpen

We willen de gemeenten vragen om inwoners in de informatievoorziening rond verkiezingen te wijzen op de risico’s van AI-gegenereerde stemhulpen en het vragen om stemadvies aan AI (zoals chatbots). Deze AI-gegenereerde stemhulpen kunnen onvolledig, verouderd of gekleurd advies geven door beperkingen in data en algoritmes. Daarom is het belangrijk te benadrukken in de communicatie dat een stemhulp slechts een hulpmiddel is bij het maken van een keuze. Je kunt kiezers adviseren om bijvoorbeeld ook debatten te volgen, partijprogramma’s te lezen en met anderen in gesprek te gaan.

GR26 - Onderzoek TNO: intimidatie raadsleden

(Kandidaat-)Gemeenteraadsleden hebben regelmatig te maken met online agressie of intimidatie. TNO onderzoekt tijdens de GR26 of hierbij aanwijzingen zijn van buitenlandse inmenging. De huidige data is beperkt tot berichten op X, maar een breder beeld van de problematiek versterkt de uitkomsten van het onderzoek. Zie je als gemeente iets wat hierop kan wijzen of heb je als raadslid een intimiderend bericht ontvangen? Deel dit dan met TNO via: PR-MonitoringGR26verkiezing@tno.nl. Alle informatie wordt volgens de AVG verwerkt.

GR26 - Openingstijden Informatiepunt Verkiezingen

Het Informatiepunt Verkiezingen is langer geopend voorafgaand aan de stemming en in de periode waarin de uitslag wordt vastgesteld. Stel je vragen zoveel mogelijk via het Selfserviceportal van de Kiesraad. •

maandag 9 t/m vrijdag 13 maart: 09.00 - 12.00 uur en 13.00-17.00 uur

•

maandag 16 maart: 09.00 - 17.00 uur

•

dinsdag 17 maart: 09.00 - 17.00 uur

•

woensdag 18 maart: 07.00 - 23.59 uur

•

donderdag 19 maart: 07.00 - 21.00 uur

•

vrijdag 20 maart: 09.00 - 17.00 uur

•

maandag 23 t/m vrijdag 27 maart: 09.00 - 17.30 uur

Gemeenten kunnen vanaf woensdag 18 maart ook buiten de openingstijden contact opnemen met de Kiesraad. Hierover ontvangen zij maandag een apart bericht.

Vragen over de organisatie van verkiezingen? Neem contact op met het Informatiepunt Verkiezingen Wil je de Nieuwsbrief Verkiezingen zelf ook ontvangen? Aanmelden Nieuwsbrief Verkiezingen

Deze e-mail is verstuurd aan griffie@midden-groningen.nl. Als u geen nieuwsbrief meer wilt ontvangen, kunt u zich hier afmelden. U kunt ook uw gegevens wijzigen.