260507NB-63 Nieuwsbrief Netwerk Weerbaar Bestuur februari 2026

Nieuwsbrief februari 2026 Op 23 februari is het kabinet van D66, VVD en CDA beëdigd. BZK heeft CDA'er Pieter Heerma verwelkomd als nieuwe bewindspersoon en als kersvers minister heeft hij daarmee ook het onderwerp weerbaar bestuur in zijn portefeuille. We wensen hem veel succes in

zijn nieuwe functie en hopen op

een vruchtbare samenwerking!

Adviescollege pleit voor aanpassing arbeidsvoorwaarden Het werk van bestuurders en politici is ‘naarder en zwaarder’ geworden. Het ‘nare’ zit ’m vooral in de mate waarin bestuurders worden geconfronteerd met woedende burgers en met intimidatie. Dit soort veranderde arbeidsomstandigheden vragen om een aanpassing van de arbeidsvoorwaarden, stelt het adviescollege rechtspositie politieke ambtsdragers (ARPA). Voorzitter Alexander Rinnooy Kan: “Het is een zware baan. Gelukkig vinden veel mensen het nog steeds wel een bevredigende baan, blijkt ook uit onderzoek. Maar de ondersteuning kan beter. Wij willen met onze voorstellen veiligstellen dat decentrale politieke ambtsdragers dit werk willen blijven doen.” Het college adviseert een salarisverhoging van maximaal 18 procent voor landelijke en decentrale politici, uitgesmeerd over drie jaar. ‘Meer houvast voor burgemeesters bij aanpak bestuurlijke problemen’ Bestuurlijke problemen zijn er in alle soorten en maten en komen in de beste gemeenten voor. In de regel is de burgemeester aan zet om die problemen op te lossen. De praktijk leert echter dat die vaak wat ‘onthand’ is. Er zijn wel instrumenten, maar vaak is niet duidelijk wanneer je die het beste kunt inzetten en of deze überhaupt wel geschikt zijn om het betreffende probleem aan te pakken. De escalatieladder die binnenkort beschikbaar komt, moet hier verbetering in brengen.

Twee van de ontwikkelaars ervan, wetenschappers Joachim Bekkering en Heinrich Winter, lichten alvast een tipje van de sluier op. “De escalatieladder geeft burgemeesters veel meer dan voorheen houvast.” Ervaringen uit het Leernetwerk Veilig vergaderen (Inmiddels oud-)minister Rijkaart heeft de Tweede Kamer geïnformeerd over voorgenomen maatregelen om de lokale democratie te versterken. Hij heeft daarbij onder meer ingezet op aanvullende middelen voor ‘Veilig vergaderen’; dit naar aanleiding van grote belangstelling onder decentrale overheden. Vorig jaar werd vanuit het ministerie al het Leernetwerk Veilig

vergaderen geïnitieerd en in november vond de eerste sessie plaats waarbij deelnemers ervaringen en tips uitwisselden om raadsvergaderingen veilig(er) te laten plaatsvinden. Eén van de gemeenten die al veel stappen heeft ondernomen voor wat betreft dit thema is Almere. Griffier Gert-Jan Broer vertelt erover in een inspirerend interview. Monitor Integriteit en Veiligheid 2026: doe mee! In opdracht van het Ministerie van BZK onderzoekt Ipsos I&O iedere twee jaar in hoeverre politieke ambtsdragers te maken krijgen met agressie en intimidatie en hoe integriteit binnen de organisatie wordt beleefd (Monitor Integriteit en Veiligheid). Dit jaar wordt het onderzoek opnieuw uitgevoerd. Vanwege de naderede gemeenteraadsverkiezingen hebben alle politieke ambtsdragers al op 17 februari een e-mail met een link naar de vragenlijst ontvangen; op een later moment komt deze ook beschikbaar voor overheidsmedewerkers. Bent u ambtsdrager en heeft u de vragenlijst nog niet ingevuld? Doe dit dan svp alsnog! Dit kan tot 11 maart. Mede aan de hand van uw input kunnen we aan een gerichte en effectieve aanpak werken. Ook wanneer u géén ervaringen heeft met agressie, intimidatie of (vermoedens van) integriteitsschendingen, is uw deelname van grote waarde. De resultaten van het onderzoek worden in het najaar van 2026 gepubliceerd en aangeboden aan de Tweede Kamer. Wij rekenen op uw medewerking.

Samen bouwen we aan een weerbaar bestuur! Mocht u vragen hebben over de Monitor, neem dan contact met Wietse Visée via wietske.visee@minbzk.nl Aanpak ondermijning in Drenthe werpt vruchten af De Drentse Aanpak Ondermijning bestaat deze maand precies twee jaar. De krachtenbundeling van overheden in Drenthe tegen ondermijnende criminaliteit heeft in die periode zichtbare vruchten afgeworpen, waaronder een forse stijging van het aantal meldingen. ‘Een weerbare overheid betekent dat bestuurders, ambtenaren en toezichthouders signalen herkennen en beschikken over de juiste instrumenten om op te treden tegen ondermijning. Dat vraagt om blijvende onderlinge informatie-uitwisseling en het verder op elkaar afstemmen van regels in heel Drenthe. Zo kunnen criminelen niet uitwijken naar een buurgemeente waar het makkelijker is.’ Naast Drenthe zijn er ook andere provincies (waaronder Noord-Holland en Flevoland) die een gezamenlijke norm hanteren. Alle bestaande provinciale normen zijn te vinden op de site van het Netwerk Weerbaar Bestuur. Weerbaarheid in het nieuws •

Bij de gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart aanstaande is driekwart van de gemeenteraadsleden herkiesbaar. Dat is evenveel als vier jaar geleden, terwijl de intimidatie en bedreiging die raadsleden ervaren in diezelfde periode meer dan verdubbeld is. Toch noemt het overgrote deel het werk ‘heel bevredigend’ door wat ze hebben bereikt in de afgelopen raadsperiode. Eén van de mensen die door willen is Noud Dumoulin. Hij is raadslid voor de VVD in Den Haag en ook hij ziet de verharding in het politieke klimaat. Maar het houdt hem niet tegen: “Je kunt een verschil maken voor mensen. Het is eervol en uniek, dat weegt voor mij zo zwaar dat ik door wil.” Bovendien: “Het is een enorm eervolle positie waar je in een stad als Den Haag niet zomaar in komt.”

•

Omroep Gelderland meldt dat in die provincie de afgelopen jaren tientallen Gelderse gemeenteraadsleden zijn bedreigd. De gevolgen zijn groot: sommige raadsleden durven

bijvoorbeeld niet meer alleen naar een raadsvergadering. Commissaris van de Koning Daniël Wigboldus is geschokt: “Dit wens je echt niemand toe. En zeker niet mensen die zich inzetten voor onze samenleving, zoals onze volksvertegenwoordigers.” Volgens Willeke Slingerland, lector Democratische Rechtstaat aan de Hogeschool Utrecht, neemt de ernst van de bedreigingen toe. Ook voor raadsleden in Friesland (artikel deels in het Fries), Noord-Brabant, Utrecht en Zuid-Holland is agressie allang geen uitzondering meer. Sjoerd Keizer, raadslid in de gemeente Noardeast-Fryslân, zegt dat mensen vergeten dat hij naast raadslid ook nog gewoon een persoon is. Toch geldt ook in deze delen van het land dat de meeste raadsleden zeggen zich niet te laten tegenhouden door de agressie. Wat natuurlijk niet betekent dat ze hier volledig immuun voor zijn. •

Dit laatste geldt misschien nog wel meer voor vrouwen. Juliet Broersen, fractievoorzitter van Volt Amsterdam, ziet dat intimidatie vrouwen zelfs uit de politiek drukt. Zelf kreeg ze ook te maken met de nodige haatberichten. “‘Women deserve less’, schreef iemand. Dat raakt aan mijn kern. En dan komt het harder aan.” Iemand die ook kan meepraten over dit onderwerp is Amber Beijer (24), raadslid voor het CDA in de gemeente De Ronde Venen. Vorig jaar plaatste zij een video online waarin zij seksistische opmerkingen herhaalde die ze in haar werk hoorde. ‘Vervolghaat’ bleef grotendeels uit, maar de bagatellisering en ondermijning vindt ze naar eigen zeggen hardnekkig. Aanstaande dinsdag tekent ze met andere vrouwen uit alle lagen van de politiek een protocol tegen online haat en seksisme. Het initiatief komt van de stichting Stem op een Vrouw. Janine Harbers en Zahra Runderkamp (respectievelijk eigenaar van een adviesbureau en gepromoveerd politicoloog) gaan de stelling aan dat de kosten van het ambt ongelijk verdeeld zijn (dit artikel is verdeeld over twee pagina’s: pagina 1 en pagina 2). Tijdens de vorige editie van Internationale Vrouwendag lanceerde het Netwerk Weerbaar Bestuur het Steunpakket Online Agressie en Intimidatie.

•

Protesten tegen de mogelijke komst van een AZC zijn er ook in 2026. Zo ook in Bleskensgraaf (gemeente Molenlanden), waar bij een demonstratie ongeregeldheden uitbraken. Terwijl de gemeenteraad in een zalencomplex overlegde over mogelijke locaties voor een nieuw asielzoekerscentrum, werd buiten zwaar vuurwerk afgestoken. Ook probeerde een groep demonstranten het gebouw binnen te dringen. De ME greep daarop in en probeerde de menigte uiteen te drijven.

•

De mogelijke komst van een asielopvang heeft ook in Uden (gemeente Maashorst) geleid tot onrust. Hier werden bestuurders geïntimideerd. Meerdere wethouders kregen thuis bezoek van tegenstanders van de asielopvang. Vooral burgemeester Hans van der Pas was de kop van jut, onder meer door haatberichten op sociale media. Van der Pas: “De vrijheid van de één mag niet ten koste gaan van de vrijheid van een ander. Een bedreigde politicus voelt zich minder vrij om zijn mening te geven.” De burgemeester en zijn wethouders pleiten ervoor het bedreigen van een politicus sneller strafbaar te maken en met voorrang voor de rechtbank te laten komen. “Dit gebeurt in het buitenland ook.”

•

Elders in Brabant, in Helmond, wordt er eveneens voor gepleit om duidelijk(er) grenzen te stellen. Burgemeester Sjoerd Potters adviseert zijn raadsleden om direct aangifte te

doen als zij met de dood worden bedreigd. Aanleiding is een vergadering enkele weken geleden over de opvang van vijftig jonge vluchtelingen. Na die vergadering werd een aantal raadsleden ernstig online bedreigd; één van hen was eerder ‘opgevangen’ door een cameraploeg van een rechtse Facebookgroep. Het voelt voor hen heel onbehaaglijk: ze zijn sindsdien extra alert en voelen zich minder veilig dan voorheen. Alle partijen in de Helmondse raad hebben inmiddels een statement ondertekend waarmee zij intimidatie van lokale politici veroordelen. •

De afdelingen van Volt in Soest en Zeist hebben een geplande gespreksbijeenkomst in Soesterberg afgeblazen vanwege signalen van dreiging. Volgens de partij kan niet worden gegarandeerd dat de bijeenkomst veilig en in een open sfeer kan plaatsvinden. Tijdens de bijeenkomst wilde Volt met inwoners in gesprek over onder meer de opvang van asielzoekers op Kamp van Zeist en een mogelijke verlenging daarvan.

•

Een 72-jarige man is aangehouden voor het online bedreigen van burgemeester Margreet van Driel van Papendrecht. Hij wordt niet alleen verdacht van bedreiging, maar ook van onder meer opruiing. Aanleiding voor de aanhouding zijn dreigende berichten op sociale media in reactie op een nieuwsbericht dat ging over de opvang van asielzoekers. Volgens een politiewoordvoerster waren de geuite bedreigingen ‘superintimiderend’ voor de burgemeester.

•

In de gemeente Nissewaard hebben zich in vier weken tijd zes bedreigingen tegen gemeentepersoneel voorgedaan. De personen die de bedreigingen uitten, zijn verslaafden en dak- en thuislozen die zich ophouden in de hal van het stadhuis. De aanwezigheid van het groepje en de geuite bedreigingen tasten volgens burgemeester Cor Lamers ook het veiligheidsgevoel van bezoekers aan. Van de incidenten is aangifte gedaan bij de politie.

Uw bericht de volgende keer hier? Wilt u een bericht vanuit uw organisatie onder de aandacht brengen van de netwerkpartners? Of wilt u zich aan- of afmelden voor de nieuwsbrief? Mail dan naar politiekeambtsdragers@minbzk.nl.

Website Wist u dat het Netwerk Weerbaar Bestuur ook een eigen website heeft? Hier vindt u het aanbod van het Netwerk overzichtelijk bij elkaar, uitgesplitst naar de doelgroepen bestuurders, volksvertegenwoordigers en ambtelijke organisatie.

Dit bericht kan informatie bevatten die niet voor u is bestemd. Indien u niet de geadresseerde bent of dit bericht abusievelijk aan u is toegezonden, wordt u verzocht dat aan de afzender te melden en het bericht te verwijderen. De Staat aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade, van welke aard ook, die verband houdt met risico's verbonden aan het elektronisch verzenden van berichten. This message may contain information that is not intended for you. If you are not the addressee or if this message was sent to you by mistake, you are requested to inform the sender and delete the message. The State accepts no liability for damage of any kind resulting from the risks inherent in the electronic transmission of messages.