260305NB-45 Nieuwsbrief over het project Masterplan Lelylijn
Tekst van het document
Aan: Colleges en Statenleden van de provincies Flevoland, Fryslân, Groningen, Drenthe Colleges en Raadsleden van de gemeentes binnen deze provincies Dagelijks en algemene besturen van de Noordelijke Waterschappen
Groningen, 5 februari 2026 Geachte dames en heren, Afgelopen vrijdag 30 januari 2026 vond het Masterplan Congres Lelylijn plaats in Den Haag. Dit congres stond in het teken van zowel het Masterplan Lelylijn als het advies van Lelylijn gezant Klaas Knot. Het was daarnaast de dag dat de nieuwe minderheidscoalitie zijn plannen presenteerde. In deze brief vindt u een korte samenvatting van het Masterplan Lelylijn en het Lelylijn-congres 2026. Masterplan Lelylijn We kijken terug op een waardevol congres, met dank aan interessante paneldiscussies met experts over de bijdrage van de Lelylijn aan het spoornetwerk, aan brede welvaart, het dichter bij elkaar brengen van steden en regio’s en de financiering en bekostigin g van de lijn. De Commissaris van de Koning van Groningen en voorzitter van de Stuurgroep Lelylijn, de heer René Paas, heeft tijdens het congres het eerste exemplaar van het Masterplan Lelylijn aangeboden aan de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat, de heer Thierry Aartsen. Het Masterplan Lelylijn geeft een overzicht van het onderzoek dat afgelopen jaar is uitgevoerd: -
-
-
De Toekomstverkenning Lelylijn 2125, een studie naar de impact en robuustheid van de Lelylijn in (Noordelijk) Nederland aan de hand van meerdere toekomstscenario’s voor klimaat en landschap en economische groei; De Integrale Gebiedsverdiepingen voor 4 mogelijke stationslocaties, Emmeloord, Heerenveen, Drachten en Groningen. Hierin zijn meerdere locaties per stad uitgewerkt in integrale toekomstbeelden ten aanzien van wonen, werken , leefomgeving en mobiliteit; Het Financiële Masterplan, waarin de bekostiging en financieringsmogelijkheden van de Lelylijn op een rij zijn gezet.
Daarnaast zijn in het Masterplan Lelylijn de verschillende adviezen van de Adviesraad Lelylijn, het Wetenschappelijk Adviesteam, het College van Rijksbouwmeester en Rijksadviseurs en het Financiële Expertteam opgenomen, naast een korte samenvatting van
1
de nut en noodzaak van de Lelylijn volgens het MIRT- en NOVEX onderzoek. Alle genoemde documenten zijn te downloaden via www.delelylijn.nl/documenten/ Advies Lelylijn-gezant Klaas Knot De heer Klaas Knot, voormalig president-directeur van De Nederlandsche Bank en Lelylijngezant, heeft een advies uitgebracht over de financieel-economische mogelijkheden en onmogelijkheden om de Lelylijn te realiseren, zoals hem door staatssecretaris Thierry Aartsen was gevraagd. Dit advies is eveneens op 30 januari 2026 tijdens het Masterplan Lelylijn congres aan de staatssecretaris aangeboden. Het advies van Klaas Knot is geschreven ten behoeve van besluitvorming over vervolgstappen voor de Lelylijn. Gezien de demissionaire status van het huidige kabinet is dit aan het volgende kabinet. De belangrijkste conclusies in zijn advies zijn hieronder op hoofdlijnen weergegeven: 1. Op basis van de gebruikelijke financieel-economische denkwijze over dit soort projecten, is de Lelylijn geen eenvoudig verhaal. 2. De redenen om te investeren in de Lelylijn zijn economische structuurversterking, extra woningbouw en bedrijvigheid, verbeterde bereikbaarheid en nationale cohesie. 3. De omvang en lange doorlooptijd van de Lelylijn pleiten voor een spaarmodel met een fondsconstructie (€ 600 mln. per jaar). 4.
Als er tegen de achtergrond van deze financieringsbehoefte nog steeds voldoende politieke steun voor de Lelylijn bestaat, is overgang naar de Verkenningsfase een noodzakelijke vervolgstap om met voldoende commitment door te kunnen werken richting realisatie en het daarvoor noodzakelijke onderzoek te doen. 5. Uitgaande van de huidige Nederlandse procedures voor vergunning en aanleg is het realistisch te veronderstellen dat de Lelylijn er niet voor 2050 zal liggen. Het overgrote deel van de investeringskosten wordt verwacht vanaf 2040. Daardoor is het mogelijk om te sparen. Dit zou gaan om een bedrag van jaarlijks € 400 miljoen (±0,04%bbp) om zicht te hebben op de benodigde 75% financiering, uitgaande van 10% alternatieve bekostiging. 6. Daarnaast is het advies aan de regio om ook te gaan sparen. Na de Verkenning moet het jaarlijkse spaarbedrag omhoog naar € 600 mln. 7. Qua governance ligt een Sparend Gebiedsfonds voor de hand, een andere optie is dit via het Mobiliteitsfonds te doen. Het advies bevat nog veel meer ingrediënten en toelichting en is eveneens te downloaden via www.delelylijn.nl/documenten/ Tweede Kamerbrief Op 30 januari 2026 heeft de staatssecretaris de Tweede Kamer per brief geïnformeerd over het Masterplan Lelylijn en het advies van de Lelylijn-gezant. Ook het advies van het College van Rijksbouwmeester en Rijksadviseurs is naar de Tweede Kamer gestuurd.
De brief aan de Tweede Kamer bevat geen inhoudelijke reactie op de stukken. Een inhoudelijke reactie op het advies van de Lelylijn-gezant, het advies van het college van Rijksadviseurs en een besluit over het vervolg van De Lelylijn is aan het volgende kabinet.
2
Een nieuw coalitieakkoord 2026-2030 In het nieuwe coalitieakkoord ‘Aan de slag, Bouwen aan een beter Nederland’ van D66, VVD en CDA wordt de Lelylijn niet expliciet genoemd. Over nieuwe infrastructuur wordt het volgende gezegd: “We investeren in de aanleg van nieuwe infrastructuur, die noodzakelijk is voor de ontsluiting van nieuwe woningbouw. Bij de prioritering van nieuwe aanlegprojecten wordt gekozen voor projecten die aantoonbaar bijdragen aan woningbouw, bereikbaarheid en economische ontwikkeling. Aanvullend maken we extra middelen vrij voor een aantal prioritaire projecten“. De komende maanden zal moeten blijken wat dit voor de Lelylijn betekent.
De heer Paas, de heer Aartsen en de heer Knot op het Masterplan Congres Lelylijn
Terugkijken Op onze website vindt u een korte aftermovie en de videoregistratie van het volledige Masterplan Congres Lelylijn. Tot slot Er volgt nu een nieuwe fase voor het project De Lelylijn. Het projectteam Lelylijn staat klaar voor een volgende stap en blijft beschikbaar om vragen te beantwoorden of onderzoeken toe te lichten. Dit was mijn laatste brief aan u als projectdirecteur Lelylijn. Ik heb het een eer gevonden dit bijzondere project gedurende ruim drie jaar te leiden en verder te brengen en wil u allen danken voor uw belangstelling en vertrouwen. Het projectteam zal u op de hoogte houden.
Met vriendelijke groet, Stijn Lechner Projectdirecteur Lelylijn Voor meer informatie over de Lelylijn kijk op onze website: www.delelylijn.nl Ook kunt u zich hier abonneren op onze nieuwsbrief voor maandelijkse updates over de Lelylijn.
3