260305NB-28 Nieuwsbrief Kiesraad Verkiezingen januari 2026

Januari 2026, Nr. 10

Via deze nieuwsbrief informeert de Kiesraad gemeenten over de organisatie van verkiezingen. De nieuwsbrief bevat informatie van de Kiesraad en het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). Bekijk de webversie voor de beste weergave van de nieuwsbrief.

Inhoudsopgave • GEMEENTERAADSVERKIEZINGEN 2026 • Informatie over kandidaatstelling • Toolkit Verkiezingen • Landelijk en provinciaal geregistreerde partijnamen • Afleggen ondersteuningsverklaringen • Instructie kiesgerechtigdheid geprivilegieerden • Controleprotocollen GSB en CSB • Openingstijden Informatiepunt Verkiezingen • Modellen kandidaatstelling • Bezorging stembureau-instructie • Verkiezingskranten • Toegankelijke stemlokalen voor mensen die doof zijn

• Toegankelijke stemlokalen voor mensen met een visuele beperking • VERKIEZINGEN ALGEMEEN • Inwerkingtreding Wet kwaliteitsbevordering en geen circulaire

GEMEENTERAADSVERKIEZINGEN 2026

Informatie over kandidaatstelling

De periode van kandidaatstelling is een drukke periode in de organisatie van verkiezingen. Er komen dan ook veel vragen binnen bij het Informatiepunt Verkiezingen. Het antwoord op veel vragen kun je vinden in de Toolkit Verkiezingen, neem de informatie en instructies dus goed door. Bij de gemeenteraadsverkiezingen heeft iedere gemeente een eigen centraal stembureau. Het centraal stembureau heeft een belangrijke zelfstandige rol in het verkiezingsproces. Het gemeentelijk centraal stembureau is verantwoordelijk voor de besluiten over bijvoorbeeld de kandidaatstelling, verzuimen en of deze hersteld zijn. Ook het beantwoorden van vragen van politieke partijen hoort bij de taken van het gemeentelijk centraal stembureau. De Kiesraad ondersteunt daarbij en geeft informatie over wettelijke kaders maar het gemeentelijk centraal stembureau is zelf verantwoordelijk voor de te nemen besluiten. Heb je een vraag voor het Informatiepunt Verkiezingen, stel je vraag dan zoveel mogelijk via de Selfserviceportal van de Kiesraad (voor gemeenten). •

Bekijk Toolkit Verkiezingen Registratie en kandidaatstelling

•

Bekijk Instructie Kandidaatstelling versie gemeenten

•

Bekijk webinar kandidaatstelling

•

Bekijk Handleiding politieke partijen met zetel in de gemeenteraad

•

Bekijk Handleiding politieke partijen zonder zetel in de gemeenteraad

Toolkit Verkiezingen

Landelijk en provinciaal geregistreerde partijnamen De landelijk en provinciaal geregistreerde partijnamen zijn gepubliceerd. In deze publicaties staan ook de gemachtigde en plaatsvervangende gemachtigde van de partij. De gemachtigde moet de lijstinleveraar toestemming geven om de partijnaam boven de kandidatenlijst te plaatsen. Bij inlevering van de kandidatenlijst controleert het centraal stembureau van de gemeente de ondertekening door de (plaatsvervangend) gemachtigde. Komt de naam van de gemachtigde niet overeen met de gemachtigde in het gepubliceerde register? Neem dan contact op met de Kiesraad of het centraal stembureau van de provincie. Het kan voorkomen dat de gemachtigde na 24 december nog gewijzigd is. •

Bekijk geregistreerde partijen met doorwerking voor de gemeenteraadsverkiezingen 2026

Afleggen ondersteuningsverklaringen Vanaf maandag 19 januari t/m maandag 2 februari en op woensdag 4 en donderdag 5 februari mogen kiezers ondersteuningsverklaringen afleggen bij de gemeente. Zorg dat politieke partijen goed op de hoogte zijn van hoe dit proces binnen jouw gemeente is ingericht. In de instructies staat ook informatie over wie kiesgerechtigd is en dus een ondersteuningsverklaring af mag leggen. De kiesgerechtigdheid bij een gemeenteraadsverkiezing is complexer dan bij een Tweede Kamerverkiezing. Zorg dus dat wanneer nodig een backofficemedewerker beschikbaar is om hierbij te ondersteunen. •

Bekijk instructies afleggen ondersteuningsverklaringen

Instructie kiesgerechtigdheid geprivilegieerden Onder bepaalde voorwaarden hebben zogeheten geprivilegieerden bij de gemeenteraadsverkiezingen kiesrecht. Geprivilegieerden zijn personen die op Nederlands grondgebied werkzaam zijn als diplomatiek of consulair ambtenaar, of in dienst zijn bij een internationale organisatie.

Voor gemeenten is het van belang om te controleren of alle kiesgerechtigde geprivilegieerden in het kiesregister staan en dus een stempas ontvangen. In de instructie vind je meer informatie hierover. •

Bekijk instructie kiesgerechtigdheid geprivilegieerden

Controleprotocollen GSB en CSB Het controleprotocol voor het GSB en het controleprotocol voor het CSB zijn gepubliceerd. Met deze protocollen worden de uitslagen geverifieerd en opvallende resultaten opgespoord. Ten opzichte van de Tweede Kamerverkiezing zijn er geen grote veranderingen. Net als bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen adviseert de Kiesraad om bij de optelcontrole niet alleen de verplichte drie lijsten te controleren, maar alle lijsten. Dit garandeert een betrouwbare lokale uitslag voor elke lijst. Bij het uitvoeren van het controleprotocol CSB deel A ondersteunt de Kiesraad centraal stembureaus met data-analyse en vooronderzoek. •

Bekijk controleprotocol GSB

•

Bekijk controleprotocol CSB

Openingstijden Informatiepunt Verkiezingen Er wordt bij alle gemeenten en politieke partijen hard gewerkt aan de komende gemeenteraadsverkiezingen. Dat levert veel vragen bij het Informatiepunt Verkiezingen. Daarom kan de wachttijd iets langer zijn dan je van ons gewend bent. Stel je vraag daarom zoveel mogelijk via de Selfserviceportal van de Kiesraad (voor gemeenten). In de periode van voorinlevering en kandidaatstelling is het Informatiepunt bereikbaar op:

•

Maandag 26 januari tot en met vrijdag 30 januari: 9:30 – 12.00 uur en 13.00 – 17.00 uur

•

Maandag 2 februari: 09.00 – 20.00 uur

•

Dinsdag 3 februari: 09.00 – 19.00 uur

•

Woensdag 4 februari: 09.00 – 17.00 uur

•

Donderdag 5 februari: 09.00 – 17.00 uur

•

Vrijdag 6 februari: 09.30 – 19.00 uur

Modellen kandidaatstelling

In januari zijn digitaal invulbare PDF-versies van de kandidaatstellingsmodellen gepubliceerd. Ook is een Friese versie van de modellen toegevoegd. Inhoudelijk zijn de modellen niet gewijzigd. Als je in OSV2020-PP de instemmingsverklaring (Model H9) aanmaakt zie je dat de rubriek 7: ‘Kennisgeving van mijn benoeming ontvangen via digitale weg’ niet is opgenomen. Dat komt omdat deze rubriek niet gebruikt wordt bij een gemeenteraadsverkiezing. Deze rubriek wordt alleen gebruikt bij de verkiezing van het kiescollege voor nietingezetenen. De controleformulieren voor kandidaatstelling zijn gebaseerd op de versie uit OSV2020-PP.

Bezorging stembureau-instructie

In de vorige nieuwsbrief is aangekondigd dat de stembureau-instructies binnenkort bezorgd worden bij alle gemeenten. Tegelijkertijd bezorgen we een addendum (1 A4) voor de brochure geldige ID bewijzen, met een aantal wijzigingen vanaf 1 januari 2026. Dit kan als inlegvel toegevoegd worden aan de brochure geldige identiteitsdocumenten. De brochure geldige ID-bewijzen zelf wordt niet opnieuw verstuurd, deze is bij de Tweede Kamerverkiezing voor beide verkiezingen uitgegeven. Mocht je deze niet meer hebben, dan kan je het bestand zelf afdrukken. De stembureau-instructies worden bezorgd vanaf dinsdag 27 januari t/m half februari tussen 9.00-17.00. We bezorgen níet op de dag van kandidaatstelling (2 februari). Heb je op 13 februari nog niets ontvangen? Neem dan graag contact op met het Informatiepunt Verkiezingen.

De instructies worden naar het adres gestuurd waar ook de materialen voor kandidaatstelling zijn geleverd. Het aantal dat is doorgegeven voor de Tweede Kamerverkiezing 2025 wordt aangehouden. Wijzigingen kon je doorgeven tot 13 januari bij het Informatiepunt Verkiezingen.

Verkiezingskranten

Het is belangrijk dat iedereen begrijpelijke informatie krijgt over verkiezingen. Daarom maakt ProDemos een verkiezingskrant in gewone taal voor mensen die moeite hebben met lezen. En een verkiezingskrant in eenvoudige taal voor mensen met een lichte verstandelijke beperking. Gemeenten en maatschappelijke organisaties kunnen deze kranten gratis bij ProDemos bestellen. •

Bestel Verkiezingskrant in gewone taal

•

Bestel Verkiezingskrant in makkelijke taal

Toegankelijke stemlokalen voor mensen die doof zijn

Voor mensen die doof zijn kan het fijn zijn om in Nederlandse gebarentaal te kunnen communiceren met stembureauleden. Om hierin te voorzien kun je via Berengroep gratis een tolk Nederlandse gebarentaal op afstand inzetten. Als je jouw gemeente hiervoor aanmeldt, krijg je digitaal een poster met een QR-code toegestuurd. Deze kunnen kiezers scannen om met een tolk Nederlandse gebarentaal in contact te komen. Let erop dat je de QR-code vóór de verkiezingen uitprint en duidelijk zichtbaar op de tafel van de stembureauleden legt. Je kunt ook overwegen om één of meer gebarentalige stembureauleden in te zetten. In het actieplan toegankelijk stemmen hebben het ministerie van BZK, de Kiesraad, de VNG en NVVB afgesproken dat zoveel mogelijk gemeenten bij elke verkiezing minstens één stemlokaal hebben met een tolk Nederlandse gebarentaal op afstand of een gebarentalig stembureaulid.

Toegankelijke stemlokalen voor mensen met een visuele beperking

Voor mensen met een visuele beperking is het belangrijk dat stemlokalen bereikbaar zijn. Dat geldt zowel voor de route (met OV) naar de stemlocatie als de inrichting van het stemlokaal. Verder moet er goede verlichting in de stemhokjes zijn. Voor tips hierover zie: Checklist voor gemeenten voor een visueel toegankelijk stembureau. Om te zorgen dat mensen met een visuele beperking zelfstandig kunnen stemmen, is het aan te bevelen een stemmal en soundbox in te zetten. Meer informatie hierover is te vinden op Stembox - toegankelijk stemmen voor slechtzienden en blinden en stemmal.nl. Als je stemlokalen met extra voorzieningen voor bepaalde groepen inricht, informeer stemgerechtigden hier dan ook over. Bijvoorbeeld via belangenorganisaties. Dan weten kiezers waar er voorzieningen zijn die hen helpen zelfstandig hun stem uit te brengen.

VERKIEZINGEN ALGEMEEN

Inwerkingtreding Wet kwaliteitsbevordering en geen circulaire

Op 1 januari 2026 is de Wet kwaliteitsbevordering uitvoering verkiezingsproces in werking getreden. Deze wet geeft de Kiesraad een kwaliteitsbevorderende en grotere ondersteunende rol bij de uitvoering van het verkiezingsproces. In het samenwerkingsplan lees je hoe de Kiesraad invulling geeft aan de nieuwe taken. Dit samenwerkingsplan wordt ook per post verstuurd aan burgemeesters en waterschappen. De Kiesraad is voor gemeenten het aanspreekpunt voor de uitvoering van het verkiezingsproces. Het ministerie van BZK zal daarom voorafgaand aan verkiezingen geen circulaire meer opstellen ter ondersteuning van de organisatie van die verkiezingen. De informatie wordt opgenomen in instructies van de Kiesraad of de nieuwsbrief. Het ministerie van BZK kan waar nodig wel circulaires opstellen als toelichting bij (nieuwe) weten regelgeving.

Vragen over de organisatie van verkiezingen? Neem contact op met het Informatiepunt Verkiezingen

Wil je de Nieuwsbrief Verkiezingen zelf ook ontvangen? Aanmelden Nieuwsbrief Verkiezingen

Deze e-mail is verstuurd aan griffie@midden-groningen.nl. Als u geen nieuwsbrief meer wilt ontvangen, kunt u zich hier afmelden. U kunt ook uw gegevens wijzigen.