251127NB-10 Nieuwsbrief Netwerk Weerbaar Bestuur

Nieuwsbrief oktober 2025 Inmiddels zijn de Tweede Kamer verkiezingen achter de rug. Een feest van de democratie, maar helaas werd de verkiezingscampagne getekend door bedreigingen richting lijsttrekkers. Verschillende politici benoemen dat er meer fysieke en online bedreigingen waren dan bij eerdere campagnes. Om duidelijk te maken dat bedreigingen aan het adres van lijsttrekkers onacceptabel zijn, is een 18-jarige verdachte voor het bedreigen van Stephan van Baarle en Frans Timmermans deze week door het OM voor de supersnelrechter gebracht en meteen berecht

Weerbaarheidspakket voor griffiers In de vorige editie van deze nieuwsbrief werd het al aangekondigd en nu is het ook online beschikbaar: het weerbaarheidspakket voor griffiers. In dit pakket is informatie gebundeld over weerbaarheid die specifiek is toegesneden op de rol van de griffier. Het bevat informatie over de rol van de griffier bij de veiligheid en integriteit van raadsleden en Statenleden, de eigen veiligheid en integriteit en het omgaan met maatschappelijke onrust. Het eerste exemplaar van het pakket werd uitgereikt tijdens het Jaarcongres van Griffiers. Heleen van Dijk, griffier van gemeente De Fryske Marren, heeft vooraf meegelezen. Zij beschrijft het als een ‘enorm goed pakket’. Alle griffiers ontvangen in november het fysieke pakket.

Symposium over Groningse aanpak ondermijning Op 9 oktober kwamen bestuurders, volksvertegenwoordigers, ambtenaren en samenwerkingspartners uit de provincie Groningen bij elkaar voor het Symposium Ondermijning van het lokaal openbaar bestuur. Naast de Rijksrecherche gaven oudburgemeester Frank van der Meijden en Anne Jet Plat vanuit het Netwerk Weerbaar Bestuur een presentatie. Hierin werden verschillende perspectieven geboden op hoe ondermijning druk kan uitoefenen op het lokaal bestuur en handelingsperspectief voor de weerbaarheid van bestuur en organisatie. De burgemeester van Stadskanaal, Klaas Sloots, benoemde in z’n afsluiting de wens om binnen de provincie meer door te pakken op de menselijke kant: wie staat er nu echt naast jou om je te helpen als je als griffier, raadslid, burgemeester of wethouder te maken krijgen met ondermijnende criminaliteit of andere vormen van oneigenlijke druk? Het Netwerk Weerbaar Bestuur is betrokken bij het vervolg.

Registreren helpt Tijdens verschillende bijeenkomsten polsen we vanuit het Netwerk Weerbaar Bestuur hoeveel organisaties incidenten met agressie, intimidatie en bedreiging registreren. Voor zowel ambtenaren als ook volksvertegenwoordigers en bestuurders. In veel gevallen blijkt dit nog niet het geval of is het niet bekend. Terwijl het registreren niet alleen zorgt voor een helder totaaloverzicht van alle incidenten en managementinformatie maar draagt het ook bij aan het gevoel van serieus genomen worden bij degene die het incident meemaakt. Daarom hierbij de oproep om na te gaan of er in de eigen organisatie een registratiesysteem is, voor welke doelgroepen of dat hier de komende tijd aandacht voor nodig is. Zie voor meer informatie: Incidenten Registratiesysteem | Netwerk Weerbaar Bestuur.

Uit de praktijk: burgemeester Sander Schelberg (Hengelo) De Twentse krant Tubantia sprak met de Hengelose burgemeester Sander Schelberg over intimidaties en bedreigingen waarmee veel lokale politici en ambtenaren te maken krijgen. Aanleiding was een brief die commissaris van de Koning Andries Heidema recent naar alle burgemeesters in Overijssel stuurde. Schelberg maakt zich zorgen over hoe het er, ook in zijn gemeente, af en toe aan toe gaat. Maar hij zegt ook dat de tijd van schouders ophalen echt voorbij is. In zijn gemeente wordt in geval van agressie en intimidatie bijvoorbeeld altijd aangifte gedaan. En met onder meer agressietrainingen en maatregelen aan huis (denk aan de installatie van een deurbelcamera) worden mensen beter voorbereid op wat mogelijk zou kunnen gebeuren. Zodat ze zich vooral kunnen concentreren op datgene waarvoor ze in raad of bestuur zitten. Het verhaal van Schelberg (verspreid over twee pagina’s: pagina 1 en pagina 2) sluit aan op de visie en het instrumentarium van het Netwerk Weerbaar Bestuur.

Who still wants to enter politics? Het rapport ‘Wie wil er nog de politiek in?’ uit 2023 (geschreven door Zahra Runderkamp en Judith de Jong) is uitgebracht in het European Journal of Politics and Gender. Het betreft geen letterlijke vertaling naar het Engels, maar eerder een ‘hervertelling’ die is ingebed in de meest recente politicologische literatuur over agressie en intimidatie. Who still wants to enter politics? is gratis online te lezen.

Luistertip Waarom hebben Nederlanders de laatste tijd zo’n kort lontje? Deze vraag probeert journalist Robin de Wever te beantwoorden in zijn nieuwe podcastserie Het Mysterie van de Boze Mensen. Over waar het agressieve gedrag van Nederlanders vandaan komt, gaat hij met verschillende mensen in gesprek over agressie die zij hebben ervaren of die ze zelf hebben uitgedragen. Hij spreekt onder anderen met experts als Caroline Koetsenruijter om te achterhalen waar de boosheid bij mensen vandaan komt. Uit onderzoek blijkt onder meer dat Nederlandse werkenden twee keer zoveel kans hebben om slachtoffer te worden van agressie ten opzichte het Europese gemiddelde.

Weerbaarheid in het nieuws 

Opnieuw werden er deze maand in diverse plaatsen raadsvergaderingen verstoord terwijl daar werd gesproken over de opvang van vluchtelingen. Zo drongen in Beuningen actievoerders tegen de afspraken in de raadzaal binnen en gooiden demonstranten in Hoorn eieren tegen het gemeentehuis. Rond het Hoornse gemeentehuis werden bovendien rookbommen en fakkels afgestoken. Ook in Houten en Uithoorn was het onrustig. In beide plaatsen werd de ME ingezet en werden diverse mensen aangehouden. Lokale volksvertegenwoordigers komen in toenemende mate onder zware druk te staan, waarbij het democratische proces wordt verstoord.



De Schiedamse burgemeester Harald Bergmann koos er in zijn gemeente voor om de raadsvergadering over de komst van een AZC zonder publiek te laten plaatsvinden: “Vanwege de rellen op andere plekken in het land hebben we onderzocht of de raadzaal en het gemeentehuis veilig zouden zijn bij rellen in onze raad. Dat is het niet”, aldus Bergmann. De gemeente Bronckhorst maakte een vergelijkbare keuze. Schiedam en Bronckhorst waren niet de enige gemeenten die ervoor kozen de publieke tribune te sluiten. ‘Ongewenst’ maar tegelijk ‘voorstelbaar’, noemt bijzonder hoogleraar democratie en transitie Marcel Boogers dit. John Bijl betreurt het ook dat publieke tribunes gesloten worden en vult aan dat “publiek er is om deelgenoot te zijn van het debat, niet om het debat te beïnvloeden”. Zie bijgesloten pdf voor het volledige bericht.



Bernheze maakte een andere keuze. Deze gemeente heeft weliswaar een geschikte locatie kunnen vinden voor de opvang van maximaal 250 asielzoekers, maar heeft besloten om voorlopig geen vervolgstappen te zetten. “De opvang van vluchtelingen is een verantwoordelijkheid van de overheid. Wij moeten dit samen met het Rijk regelen, maar het voelt niet of we dit samen doen”, zegt wethouder Maarten Everling. Bernheze verwijst ook naar een brief van de Vereniging van Nederlandse gemeenten (VNG) die eind september naar het kabinet is gestuurd. Daarin zegt de VNG onder meer: ‘Gemeentebesturen worden steeds verder belemmerd in hun werk: raadsvergaderingen over opvang worden ernstig verstoord, bestuurders geïntimideerd’.



De gemeente Zuidplas trekt 250.000 euro uit voor een veiligheidsplan, dat moet zorgen dat beter wordt omgegaan met spanningen in de samenleving en polarisatie. “Ik maak mij er oprecht zorgen over”, aldus burgemeester Han Weber, die verwijst naar onder andere bedreigingen van college- en raadsleden in de discussie over de opvang van vluchtelingen in Nieuwerkerk aan den IJssel. Zeker twee raadsleden in Zuidplas hebben de afgelopen periode hun inbreng in de gemeentepolitiek aangepast vanwege bedreigingen.



Welke impact AZC-protesten op ambtsdragers en volksvertegenwoordigers kunnen hebben, bracht EenVandaag in beeld. Het programma sprak met wethouder Emmeke Gosselink van de gemeente Bronckhorst en raadslid Joop Stoeldraijer van de gemeente Steenbergen. Gosselink: “Het doet echt iets voor mij als persoon maar ook voor mijn gezin. Ik had laatst een gesprek met de mentor van mijn dochter op school en dan moet

ik wel zeggen: ‘We hebben nu besluitvorming, mocht zij aangesproken worden, kunnen jullie dan oog voor haar houden?’ De Nederlandse Vereniging voor Raadsleden maakt zich zorgen en bespreekt met het programma weerbaar bestuur de gezamenlijke vervolgstappen 

Eerder dit jaar werd wethouder Shalandra Hitipeuw van de gemeente Vijfheerenlanden met de dood bedreigd door een man die het niet eens was met plannen voor asielopvang in Vianen. Hitipeuw besloot met de man in gesprek te gaan: “Zolang diegene voor mij geen gezicht heeft, kan het iedereen zijn die mij iets kan aandoen.” Het gesprek heeft ze als zeer positief ervaren. “Het was een heel nette meneer die me recht in de ogen keek en zei: ‘Weet dat ik je nooit wat zou aandoen’. Dat gaf rust.”



In Oosterhout heeft de politie een 37-jarige man aangehouden die een medewerker van het stadhuis telefonisch met de dood had bedreigd. Uit voorzorg werd het stadhuis tijdelijk extra beveiligd tot de verdachte later die dag kon worden opgepakt. Het incident zorgde voor grote onrust op het stadhuis. Volgens burgemeester Gerdo van Grootheest heeft het incident diepe sporen achtergelaten bij de ambtenaren.

Uw bericht de volgende keer hier? Wilt u een bericht vanuit uw organisatie onder de aandacht brengen van de netwerkpartners? Of wilt u zich aan- of afmelden voor de nieuwsbrief? Mail dan naar politiekeambtsdragers@minbzk.nl.

Website Wist u dat het Netwerk Weerbaar Bestuur ook een eigen website heeft? Hier vindt u het aanbod van het Netwerk overzichtelijk bij elkaar, uitgesplitst naar de doelgroepen bestuurders, volksvertegenwoordigers en ambtelijke organisatie.