235.1 Bijlage Doelstellingen Nij Begun 4 december 2024

Overzicht doelstellingen

Klik op de tabellen voor meer informatie

Participatie & Communicatie Nij Begun is voor, met en door de Groningers Het Rijk is verantwoordelijk voor de formatie binnen Nij Begun Communiceer eerlijk, transparant en pro-actief over de ontwikkelingen binnen Nij Begun met inwoners Breng de volks-vertegenwoordiging in positie

Agenda Herstel van Groningen

Isolatie aanpak

Sociale agenda

Economische agenda

Eindelijk reactie, nu actie! Uit de inventarisatie bij de dorps- en wijkvisies kunnen we input halen voor de gebiedsgerichte aanpak.

De NCG ook als uitvoeringsorganisatie van de isolatie aanpak.

Een stevige rol voor gemeenten in de uitvoering van de maatregelen.

Opdrachtgever van begin tot eind. We laten een adres niet los na de start, maar blijven betrokken tot het moment dat onze inwoner het huis veilig kan betrekken.

Een grote opgave vraagt om gebiedsgerichte aanpak met minder keuzevrijheid inwoners.

Een duidelijke voorkeur voor Welzijn op Recept als onderdeel van het maatregelenpakket.

Investeringen in lokale bereikbaarheid, infrastructuur en leefomgeving zijn nodig om het verdienvermogen van onze industrie voor de regio te bestendigen.

Niet alleen veilig, maar ook warm. Wij zien graag dat de NCG ook maatregel 29 meeneemt in het versterkingsgebied. Oogkleppen af én ontzorgen. De inzet is om inwoners één keer in het stof te laten zitten, zodat ze daarna weer aan het “gewone” leven kunnen deelnemen.

Presenteer en communiceer over een realistische aanpak. We zetten de komende twee jaar in op het inrichten van een regionale aanpak.

Financiering van interventies vanuit de Sociale Agenda moet gemeentelijke middelen vrijspelen. Ruimte voor lokale invulling van maatregelen.

Het op orde brengen en houden van mobiliteit, bereikbaarheid, voorzieningenniveau en wonen is onderdeel van de Economische Agenda. Onderken het belang en een goede aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt.

1

Participatie/communicatie Doelstellingen & Toelichting

Participatie & Communicatie niet als aparte pijler Nij Begun moet iets zijn dat leeft onder de inwoners van Midden-Groningen en waarbij onze inwoners merken op welke manier de extra middelen worden ingezet en hoe hen dit (positief) raakt. Participatie en communicatie hoeft daarbij geen aparte pijler meer te zijn, maar ondersteunend aan- en overkoepelend voor de verschillende inhoudelijke agenda’s. Nij Begun wordt daarnaast het middel om het gebiedsgericht werken in de gemeente samen met bewoners(organisaties) en maatschappelijke partners een verdere impuls te geven. Nij Begun is voor, met en door de Groningers Bij de uitvoering van de agenda’s moet ruimte zijn om wanneer dat wenselijk en mogelijk is inwoners zeggenschap te geven over besteding van middelen. We kijken daarbij hoe we in de afstemming tussen het team Gaswinning, team gebiedsregie en het NPG-project Dorps- en Wijkplannen invulling kunnen geven aan maatregel 14, waarbij we de leefbaarheidsgelden gedeeltelijk in kunnen zetten op zo’n manier dat bewoners(organisaties) hierin ook een stem hebben. De gebiedsgerichte aanpak in de dorpen in het versterkingsgebied kan een extra plus zijn op de dorps- en wijkplannen, waarbij bewoners inspraak krijgen over de wijze waarop het extra geld wordt ingezet.

Het Rijk is verantwoordelijk voor de financiële middelen binnen Nij Begun Op die manier kunnen de lokale overheden de kansen benutten om via Nij Begun structureel te investeren in de lokale democratie en zo de voortdurende dialoog versterken. Communiceer eerlijk, transparant en pro-actief over de ontwikkelingen binnen Nij Begun met inwoners Voor de uitvoering van de agenda's en de daaruit voortkomende projecten is het belangrijk dat Midden-Groningers inspraak krijgen wanneer dat mogelijk en wenselijk is. Wanneer er geen ruimte is voor inwoners om nog invloed uit te oefenen communiceren we daar eerlijk over. Breng de volksvertegenwoordiging in positie Een betrokken en goed geïnformeerde volksvertegenwoordiging is essentieel voor het draagvlak voor Nij Begun en de uitvoering van de agenda’s.

2

Agenda Herstel van Groningen Doelstellingen & Toelichting Eindelijk reactie, nu actie! Nij Begun is de reactie van het kabinet op het jarenlange negeren van de belangen van onze inwoners. Het belang van de gaswinning ging boven de belangen van de Groningers. Het heeft ontegenzeggelijk gezorgd voor een trauma. Het risico bestaat hierin te blijven hangen. Chagrijn, wantrouwen en verdriet zullen plaats moeten maken voor perspectief, vertrouwen en vreugde. Het traject om daar te komen, zal er een van jaren zijn. Wij kunnen dit traject kracht bij zetten door actie te tonen. Geen oeverloze gesprekken meer, waarbij we inzoomen op wat om welke reden niet kan, maar lef tonen op die onderdelen waar we snel tot actie kunnen komen. Kortom niet wachten op grootse plannen, mooie vergezichten en visies, maar concrete wensen van inwoners over hun dorp en wijk nú verzilveren. Uit de inventarisatie bij de dorps- en wijkvisies kunnen we input halen voor de gebiedsgerichte aanpak. Opdrachtgever van begin tot eind Momenteel geven we de NCG opdracht om alle resterende woningen in de versterkingsopgave te voorzien van een advies en de uitvoering te starten waar nodig. Daarmee wordt de eerste stap voor onze inwoners gezet richting een veilige woning. De woning is pas veilig als de aannemer is vertrokken en de woning op norm is verklaard.

We zien onszelf niet alleen als opdrachtgever voor de beginfase, maar zijn dat van begin tot eind. Dit betekent dat we willen dat NCG ons proactief informeert over de voortgang van de versterking. We laten een adres niet los na de start, maar blijven betrokken tot het moment dat onze inwoner het huis veilig kan betrekken. Niet alleen veilig, maar ook warm De NCG pakt bij de zware versterking de isolatiemaatregelen (maatregel 28) direct mee. Wij zien graag dat de NCG ook maatregel 29 meeneemt in het versterkingsgebied. Dit betekent dat de NCG ook de isolatie regelt voor woningen die beperkt of niet versterkt worden. NCG moet als uitvoeringsorganisatie niet verloren gaan (zie ook doelstelling pijler isolatie-aanpak). Oogkleppen af én ontzorgen Inwoners in het versterkingsgebied hebben al jaren te maken met talloze partijen, waslijsten aan regelingen en hordes medewerkers van verschillende instanties die over de vloer komen. Het ontzorgen van inwoners, met de 1-overheid aanpak is de geschetste oplossingsrichting. De inzet is om inwoners één keer in het stof te laten zitten, zodat ze daarna weer aan het “gewone” leven kunnen deelnemen. Ondanks mooie woorden van de betrokken instanties zien we terugtrekkende bewegingen als het spannend wordt. Er wordt snel gewezen op beperkte mandaten, bevoegdheden en ‘eigen’ taken en rollen.

We moeten blijvend een appèl doen op de NCG en het IMG om over de eigen schaduw heen te stappen, maar ook zelf barrières weg te nemen. Ook wij tonen meerdere gezichten, rondom bijvoorbeeld erfgoed of vergunningverlening, en frustreren daarmee de bewoner.

3

Isolatie aanpak Doelstellingen & Toelichting

De NCG ook als uitvoeringsorganisatie van de isolatie aanpak Om het gestelde doel van Nij Begun (2035 alle huizen gereed om van het aardgas af te gaan) te kunnen bereiken moeten we alle zeilen bijzetten. Daarvoor is een georganiseerde aanpak, over de gemeenten heen, noodzakelijk. De NCG heeft de afgelopen jaren een aanpak in de stijgers gezet en een methode ontwikkeld (de maatregelencatalogus). Bovendien hebben ze ook de deskundigheid in huis en ervaringen opgedaan die voor de uitwerking van de isolatieaanpak(ken) een verschil kan maken. Een grote opgave vraagt om gebiedsgerichte aanpak met minder keuzevrijheid inwoners Presenteer geen loze beloften maar presenteer een programmering die reëel is. Een programmering ‘op basis van wensdenken’ willen wij niet aan onze inwoners presenteren. Wanneer wij denken ‘de programmering op basis van wensdenken’ niet te kunnen waarmaken kiezen wij ervoor te communiceren dat ‘wij onze inwoners zo goed mogelijk gaan helpen bij hun aanvragen om hun woning te isoleren om zich voor te bereiden om van het aardgas af te gaan’. Presenteer en communiceer over een realistische aanpak Als het doel van Nij Begun is ‘dat in 2035 alle huizen gereed zijn om van het aardgas af te gaan’, gaat dit zeer waarschijnlijk niet lukken op basis van vrijwillige subsidieaanvragen.

Het aanbieden van gebiedsgerichte pakketten ‘waarbij er een datum wordt gesteld om in te schrijven op het aanbod’ kan een goede bijdrage leveren aan het bereiken aan het Nij Begun doel. We zetten de komende twee jaar in op het inrichten van een regionale aanpak Wij snappen dat we in het kader van ‘de isolatieaanpak’ zo snel mogelijk uit de startblokken moeten en de subsidieregeling en een subsidieloket moeten openstellen. Ondanks dat we een regionale aanpak nog niet hebben opgetuigd en een dergelijke aanpak het meest efficiënt en effectief lijkt. Echter, we zetten het de komende twee jaar in op het inrichten van een regionale aanpak.

4

Sociale Agenda Doelstellingen & Toelichting

Een stevige rol voor gemeenten in de uitvoering van de maatregelen Er zijn nog veel vragen over hoe de uitvoering van deze interventies eruit gaat zien en hoe het geld verdeeld gaat worden. De kwartiermaker heeft aangegeven eerst te willen bepalen welke maatregelen we gaan uitvoeren (wat we gaan doen), en pas daarna te willen praten over de uitvoering (hoe we het gaan doen). Het is wenselijk dat gemeenten een duidelijke rol krijgen in het meedenken over hoe de interventies van de sociale agenda moeten worden uitgevoerd, waar de coördinatie ligt, en wie er stuurt op de resultaten. In de samenwerking met maatschappelijke partners hebben gemeenten namelijk momenteel vaak een coördinerende rol of een opdrachtgeversrol. Het is belangrijk dat de Sociale Agenda rekening houdt met bestaande samenwerkingsrelaties en rolverdelingen. Een duidelijke voorkeur voor Welzijn op Recept als onderdeel van het maatregelenpakket Welzijn op recept is een bewezen effectieve interventie in de aanpak van psychosociale klachten die ook in onze gemeente positieve resultaten heeft laten zien. Daarnaast is er de afgelopen jaren vanuit het NPG hard gewerkt om samenwerkingsverbanden met o.a. huisartsen op te bouwen. Er is echter nog geen structurele financiering voor Welzijn op Recept. Financiering uit de sociale agenda zou dit probleem oplossen.

Dit standpunt wordt gedeeld door vrijwel alle gemeenten in Oost-Groningen. Financiering van interventies vanuit de Sociale Agenda moet gemeentelijke middelen vrijspelen Meerdere maatregelen uit de proeve van de Sociale Agenda voeren wij als Midden-Groningen al (gedeeltelijk) uit. Dit geldt bijv. voor Tijd voor Toekomst, Kind-ouderondersteuners, en Welzijn op Recept. Het is belangrijk dat de Sociale Agenda deze maatregelen ook (volledig) gaat financieren voor de gemeenten die dit momenteel al doen. Én dat de gemeenten de vrijgekomen middelen weer naar eigen inzicht mogen besteden. Ruimte voor lokale invulling van maatregelen Op veel interventies valt iets aan te merken op de details van de invulling en uitvoering. Het is onwaarschijnlijk dat de 13 betrokken gemeenten het over de details eens gaan worden, omdat de context per gemeente verschilt. Het is daarom belangrijk om vooral aandacht te vragen voor lokale inkleuring van de interventies, zodat ze goed aansluiten bij onze lokale praktijk en structuren. We voorkomen dan dat er allerlei nieuwe dingen moeten worden bedacht, omdat de details van de interventies net afwijken van hoe we het op dit moment doen.

5

Economische Agenda Doelstellingen & Toelichting

Investeringen in lokale bereikbaarheid, infrastructuur en leefomgeving zijn nodig om het verdienvermogen van onze industrie voor de regio te bestendigen. Mede uit onderzoeken vanuit de kwartiermaker blijkt dat de industrie in de gemeente een bovengemiddelde bijdrage levert aan het verdienvermogen van deze regio. Tegelijkertijd wordt er gesignaleerd dat een deel van de industrie aan het einde van haar levenscyclus lijkt te zitten. Investeringen zijn noodzakelijk om de transitie naar een toekomstbestendig businessmodel te maken. Er zitten momenteel voldoende haakjes in de concept economische doelen om bovenstaande mogelijk te maken. Het is dan ook zaak dat in de komende periode concreet wordt welke mogelijkheden er vanuit de agenda geboden zullen worden om aan de toekomstbestendigheid van de industrie in onze gemeente te werken. Specifiek voor Midden-Groningen geldt daarbij dat de woon- en werkfunctie op sommige locaties conflicteren. Voor de transitie naar een toekomstbestendige industrie is het zaak dat knelpunten in ons vestigingsklimaat worden opgelost. Investeringen in lokale bereikbaarheid, infrastructuur en leefomgeving zijn hierbij randvoorwaardelijk. Het op orde brengen en houden van mobiliteit, bereikbaarheid, voorzieningenniveau en wonen is onderdeel van de Economische Agenda. De sociaaleconomische situatie in de regio verschilt.

Wij hechten daarom aan een zorgvuldige duiding van de economische positie van onze gemeente. Terecht wordt door de kwartiermaker geconstateerd dat het behalen van de doelen voor economische structuurversterking een andere inzet in onder meer MiddenGroningen vraagt, dan in andere delen van de regio. Vanuit bovenstaande constatering werd in eerdere versies van de concept doelen de mogelijkheid geboden om onder voorwaarden investeringen in mobiliteit, bereikbaarheid, voorzieningenniveau en wonen mogelijk te maken. Graag zouden wij zien dat deze verbijzondering alsnog (terug) wordt opgenomen in de nadere uitwerking van de concept doelen. Met name omdat wij constateren dat juist deze investeringen, essentieel zijn om bijvoorbeeld het huidige verdienvermogen van de industrie en scheepsbouw in onze gemeente richting toekomst voor de regio te kunnen bestendigen. Onderken het belang van een goede aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Het belang om in de regio meer talent te ontwikkelen, het talent beter te benutten en aan de regio te binden wordt breed onderschreven. Tot op heden missen we aandacht voor de cruciale rol die het onderwijs (op alle niveaus) hierin speelt. Het organiseren van het onderwijs in nabijheid van het bedrijfsleven en het talent zelf, maakt dat talent in een vroeg stadium in aanraking komt met al het moois wat in onze regio plaats vindt.

Maar ook in het beter benutten van talent zien we een cruciale rol voor het onderwijs. Bijvoorbeeld in de vorm van de ontwikkeling van om- en bijscholingstrajecten en meer in het algemeen, het creëren van een passend onderwijsaanbod in de regio ter bevordering van een cultuur waarin onze inwoners een leven lang ontwikkelen. Op dit moment zijn er nog altijd inwoners in onze gemeente die meer dan anderhalf uur moeten reizen om op een stage- of onderwijslocatie in de regio te kunnen komen. Hierin zal wat moeten veranderen om de economische doelstellingen te kunnen realiseren.

6

Contact Vragen of opmerkingen? Mail dan naar nijbegun@midden-groningen.nl

7