20260205 - raadspresentatie M14

Raadsinformatiebijeenkomst

Maatregel 14 Leefbaarheid 5 februari 2026

Inhoud presentatie 1. Gezamenlijke leefbaarheidsopgave 2. Richtinggevend kader 3. Juridische context 4. Uitwerking en besluitvorming

2

Maatregel 14: leefbaarheid

5 februari 2026

1. Gezamenlijke leefbaarheidsopgave Leefbaarheid M14

Leefbaarheid na de gaswinning • Gevolgen van de gaswinning en versterking/schadeherstel gaan verder dan fysieke schade aan gebouwen • Inwoners ervaren dagelijks de gevolgen in hun leefomgeving • Groot effect op de leefbaarheid: openbare ruimte, voorzieningen en sociale cohesie binnen gemeenschappen • Maatregel 14 Nij Begun: samen met inwoners werken aan herstel van de leefbaarheid

4

Maatregel 14: leefbaarheid

5 februari 2026

Leefbaarheid samen met inwoners herstellen • M14: samen met inwoners leefbaarheid versterken • Kenniscentrum Leefbaar en Kansrijk Groningen: ‘inwoner bepaalt hoe en of zijn/haar omgeving leefbaar is’ • Doorlopend participatief proces met een duidelijke deadline (2032) • Doelmatig investeren in leefbaarheid met ideeën van onderop • Leidraad participatie (oktober 2025): voorafgaand aan participatie kaders door gemeenteraad • Startpunt participatie

5

Maatregel 14: leefbaarheid

5 februari 2026

Samen richting een uitvoeringsprogramma Leefbaarheid • Leefbaarheidsopgave per dorp met inwoners in kaart • Vertrekpunt: dorps- en wijkplannen • Maatregel 14 als financiële aanjager • Koppelkansen maximaal benutten • Sociale agenda • Economische agenda • Inpassingskosten openbare ruimte (M15) • Bestaande geldstromen en subsidies

6

Maatregel 14: leefbaarheid

5 februari 2026

M14-budget effectief en doelmatig inzetten • €28,12 miljoen voor Midden-Groningen • Meest ingrijpende gevolgen versterking en schadeafhandeling • Investeringszwaartepunt in het versterkingsgebied • Besteding uiterlijk in 2032 • Richtinggevend kader met 3 budgetten

7

Maatregel 14: leefbaarheid

5 februari 2026

Proces richting uiterlijke besteding in 2032 Fase 1: richtinggevend kader en besluitvorming Fase 2: Participatie en opstellen uitvoeringsprogramma Fase 3: Uitvoering en doorontwikkeling

Fase 4: Eindevaluatie en borging

2026

2027

2028

2029

2030

2031

2032

2033

Financiële verantwoording (vóór 15 juli) Bestuurlijke evaluaties (2027 & 2029)

8

Maatregel 14: leefbaarheid

5 februari 2026

Eindverantwoording (15 juli 2033)

Vragen? 1. Gezamenlijke leefbaarheidsopgave

2. Richtinggevend kader Leefbaarheid M14

Verdelingsvoorstel Maatregel 14 • Besluitvormingsmandaat ligt bij de Raad • Verdeling in deelbudgetten om effectief en doelmatig te investeren: • Dorpenbudget • Gerichte impulsenbudget • Ambitiebudget • Uitvoeringskosten • Investeringszwaartepunt in het versterkingsgebied • Daadwerkelijke invulling middels inwonerparticipatie bepalen

11

Maatregel 14: leefbaarheid

5 februari 2026

Dorpenbudget (€11,1 mln) • Bedrag per dorp om te investeren in directe leefomgeving • Zowel fysieke als sociale investeringen • Vertrekpunt = dorps- en wijkplan. Per dorp in gesprek over invulling extra M14-budget. • Budget bovenop bestaande budgetten, zoals NPG-budget ‘dorps- en wijkplannen maken’ • Slimme combinaties maken voor extra budget/impact

12

Maatregel 14: leefbaarheid

5 februari 2026

Dorpenbudget (€11,1 mln) • Meest ingrijpende gevolgen gaswinning = versterkingsgebied • Versterking in overgangsgebied + breed schadebeeld in rest van de gemeente • Inwoneraantal meest objectieve maatstaf voor leefbaarheid

13

• Versterkingsgebied =

€250.000 + 300 per inwoner

• Overgangsgebied =

€200 per inwoner

• Onder A7 =

€75 per inwoner

Maatregel 14: leefbaarheid

5 februari 2026

Gerichte impulsenbudget (€10 mln) • Alleen versterkingsgebied • Voorzieningen met een dorpsoverstijgende functie • Centrale plekken, belangrijk voor meerdere dorpen, bijdrage aan samenhang, etc. • Niet eerlijk als één dorp verantwoordelijk hiervoor is • Sport, ontmoeting, recreatie en openbare ruimte • Ook hiervoor participatie met inwoners versterkingsgebied

14

Maatregel 14: leefbaarheid

5 februari 2026

Ambitiebudget (€4,3 mln) • Alleen versterkingsgebied • Lange termijn leefbaarheid • Toekomstgerichte, strategische projecten/gebiedsontwikkelingen • Bijvoorbeeld Roegwold en Damsterplas • Aanjagen bredere financieringsbronnen, zoals economische en sociale agenda • Wendbaar voor nieuwe ontwikkelingen

15

Maatregel 14: leefbaarheid

5 februari 2026

Uitvoeringskosten (€2,8 mln) • Kosten voor participatie, voorbereiding, uitvoering, communicatie, participatie, etc. • M14 extra opgave bovenop bestaande gemeentelijke taakstelling • Uitvoeringskosten voor M14 vanuit budget (SPUK) • Gebaseerd op vergelijkbare programma’s • Gemaximeerd op 10%, met doel om zo laag mogelijk te houden

16

Maatregel 14: leefbaarheid

5 februari 2026

Verdeling Budget

Bedrag (€ mln)

Dorpenbudget

Versterkingsgebied (€ mln)

Overgangsgebied (€ mln)

Onder de A7 (€ mln)

Versterkingsgebied (%)

11,1

6,3

1,9

2,9

56,6%

Gerichte impulsenbudget

10

10

-

-

100,0%

Ambitiebudget

4,2

4,2

-

-

100,0%

Subtotaal (netto)

25,3

20,5

1,9

2,9

81,0%

Uitvoeringskosten

2,8

grotendeels VG

—

Totaal

28,1

—

—

17

Maatregel 14: leefbaarheid

5 februari 2026

Vragen? 2. Richtinggevend kader

3. Juridische context Leefbaarheid M14

Wettelijke basis gemeentelijke uitvoering M14 • Maatregel 14 vindt oorsprong in Nij Begun: kabinetsreactie op Parlementaire Enquête • Aankondiging van beleid en dus geen wettelijke basis voor subsidie M14 • Wettelijke grondslag voor toekennen van geld in Nij Begun ligt in de Tijdelijke wet Groningen (TwG), artikel 15b • Ministeriële regeling voor het toekennen van een Specifieke Uitkering (SPUK) aan de gemeente: Meerjarige regeling verstrekking specifieke uitkeringen aardbevingsgebied Groningen 2024–2030, artikel 2 lid 1b • SPUK: formele subsidieverlening + kaderstelling rijksoverheid aan gemeente, grondslag in de Financiële-verhoudingswet • Hoe veel geld ontvangt de gemeente en waaraan moet men dat besteden

20

Maatregel 14: leefbaarheid

5 februari 2026

TwG, artikel 15b

21

Maatregel 14: leefbaarheid

5 februari 2026

Ministeriële regeling, artikel 2 lid 1b

22

Maatregel 14: leefbaarheid

5 februari 2026

Route naar SPUK • Overleg tussen ministerie Economische Zaken en Klimaat (inmiddels BZK) en regio over invulling Maatregel 14 • Toegekend aan de vijf versterkingsgemeenten; tevens overgangsgemeenten naar schadegebied • Gesprek regio - rijk: ‘impact stopt niet bij harde grens versterkingsgebied, geef gemeenten ruimte’ • Verdeelsleutel: vaste voet van €10 mln per gemeente (erkenning schade) + aandeel in de versterking • Op basis van Ministeriële regeling, artikel 2 lid 1b is op 16 december 2024 €28,1 mln toegekend aan het college van B&W van de gemeente Midden-Groningen • SPUK binnen reikwijdte naar eigen inzicht van college te besteden

23

Maatregel 14: leefbaarheid

5 februari 2026

Reikwijdte SPUK • SPUK (16 december 2024): • ‘… activiteiten die zijn gericht op een kwalitatieve verbetering van de leefbaarheid van een dorp, wijk of straat dat te maken heeft (gehad) met de meest ingrijpende gevolgen van de versterkingsopgave of problemen rond de schadeafhandeling (PEGA maatregel 14)’ • Aanvullende toelichting ministerie BZK (11 november 2025):

• ‘… heeft een gemeente de ruimte om hier invulling aan te geven op een wijze die aansluit bij hun lokale context. Bijvoorbeeld in dorpen of wijken die alleen problemen hebben ervaren rond schadeafhandeling en geen deel uitmaken van de versterkingsopgave.’ • Analyse: voorstel college Midden-Groningen is rechtmatig en heeft een laag juridisch risico • Voorstel kent echter wel een duidelijk verdelingsvraagstuk dat valt onder de kaderstellende bevoegdheid van de gemeenteraad

24

Maatregel 14: leefbaarheid

5 februari 2026

Vragen? 3. Juridische context

4. Uitwerking en besluit Leefbaarheid M14

Uitwerking • Samen met inwoners werken aan een uitvoeringsprogramma o.b.v. richtinggevend kader • Onderdeel van de reguliere P&C-cyclus, met jaarlijkse verantwoording aan uw raad • Bestuurlijke evaluatiemomenten in 2027 en 2029

27

Maatregel 14: leefbaarheid

5 februari 2026

Besluitvorming en vervolg • Waar besluit u nu over: • Richtinggevend kader om te kunnen investeren in leefbaarheid binnen de gemeente • Opdracht aan college te geven om samen met inwoners uitvoeringsprogramma op te stellen • Begrotingswijziging via maandelijkse begrotingswijziging • Startpunt van een gezamenlijk proces om samen met inwoners te werken aan herstel van de leefbaarheid

28

Maatregel 14: leefbaarheid

5 februari 2026

Vragen? 4. Uitwerking en besluit

Einde presentatie

Vragen? Maatregel 14 Leefbaarheid