Document · PDF

2. Eindrapport RES Midden-Groningen

Informatiebijeenkomst 28 mei 2026, gemeente Midden-GroningenBij agendapunt: Presentatie25.012 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 3

Kaderstelling Volksvertegenwoordigers moeten een toetsbaar kaderstellend besluit nemen. Tabel 24 in paragraaf 3.2.3 laat zien dat de raad de raadsvoorstellen voor de Herziening Zonneparkenbeleid en Omgevingsvisie amendeerde. De raad had de ruimte om kaders te stellen en dat deed hij ook. De Voortgangsrapportage RES 2.0 kreeg de raad ter informatie met een begeleidende brief. Het is onduidelijk of de raad het Startdocument RES 2.0 Groningen ontving dus is niet te beoordelen of de raad hierover kaders kon stellen. De indicator is daarom deels voldoende gescoord. Periodieke toetsing In de jaarstukken over 2022 staat over de RES dat geen nadere afspraken over lokaal eigendom en participatie zijn gemaakt binnen de RES-regio. Verder noemt het college lokaal eigendom en participatie een belangrijk aandachtspunt bij het nieuwe beleid dat het de raad zal voorleggen.143 De jaarstukken geven ook een stand van zaken over de doelstelling om 600 hectare aan zonneparken te hebben gerealiseerd in 2025. Eind 2022 telden de gerealiseerde en lopende initiatieven op tot tegen de 450 hectare.144 In 2023 staat over de RES dat een handreiking is opgesteld voor gebiedsfondsen en voor een maatschappelijke tender.

145 In de jaarstukken over 2023 staat niet hoeveel hectare aan zonneparken vergund danwel gerealiseerd is.146 De jaarstukken over 2022 en 2023 beschrijven daarnaast de stand van zaken van de projecten die genoemd zijn in de Transitievisie Warmte.147 We scoren de indicator voldoende omdat de raad een periodieke terugkoppeling krijgt over de het verloop van de energietransitie. Verantwoording en bijsturen Volksvertegenwoordigers moeten de bestuurders ter verantwoording kunnen roepen over het gevoerde beleid. Daarnaast moeten volksvertegenwoordigers instrumenten hebben om de uitvoering van het beleid bij te sturen, zoals het indienen van moties en amendementen. Tabel 24 in paragraaf 3.2.3 laat zien dat de raad de raadsvoorstellen voor de Herziening Zonneparkenbeleid en Omgevingsvisie amendeerde. Daarnaast komt het beleid terug in de jaarstukken. De raad had de ruimte om bij te sturen en het college tot verantwoording te roepen. De Voortgangsrapportage RES 2.0 kreeg de raad ter informatie met een begeleidende brief. In theorie kon ze het bestuur hierover ter verantwoording roepen. Het is onduidelijk of de raad het Startdocument RES 2.0 Groningen ontving. Beide indicatoren zijn daarom deels voldoende gescoord.

143 2.3 Programma Economie | Jaarrekening 2022 | Midden-Groningen, onder 2.3.5 b, benaderd op 14 april 2025. 144 2.3 Programma Economie | Jaarrekening 2022 | Midden-Groningen, onder 2.3.5 c, benaderd op 14 april 2025. 145 2.3 Programma Economie | Jaarrekening 2023 | Midden-Groningen, onder 2.3.5 b, benaderd op 14 april 2025. 146 2.3 Programma Economie | Jaarrekening 2023 | Midden-Groningen, onder 2.3.5 c, benaderd op 14 april 2025. 147

2.3 Programma Economie | Jaarrekening 2022 | Midden-Groningen, onder 2.3.5 d; 2.3 Programma Economie | Jaarrekening 2023 | Midden-Groningen, onder 2.3.5 d, benaderd op 14 april 2025.

Democratische legitimiteit van de Regionale energiestrategie – Gemeente Midden-Groningen

3.3.5 Politiek-bestuurlijk draagvlak Het vijfde thema is de mate van politiek-bestuurlijk draagvlak voor het beleid. Dit wil zeggen dat er feitelijke steun moet zijn voor het beleid of voor aspecten daarvan.148 Aan dit thema zijn in de scorekaart twee indicatoren verbonden. Tabel 28: politiek-bestuurlijk draagvlak voor beleid

Indicator

Score RES 1.0

Score proces ná RES 1.0

Stemregels

Draagvlak

De documenten die de raad vaststelde, nam de raad aan bij volstrekte meerderheid van de uitgebrachte stemmen, zoals de wet dat voorschrijft. 149 Er is politiek-bestuurlijk draagvlak wanneer een meerderheid van de raad instemt met een besluit.

3.3.6 Beleidsresultaten Het zesde en laatste thema is beleidsresultaten. In het onderzoek uit 2021 kon de rekenkamer de beleidsresultaten van de RES nog niet onderzoeken. Het RES-proces in de verschillende regio’s is nu een paar jaar onderweg. Hoewel het nog steeds te vroeg is om de beleidsresultaten van de RES volledig in kaart te brengen – de RES loopt immers door tot 2030 – maken we hier in dit onderzoek alvast een begin mee. We legden de gemeente Midden-Groningen schriftelijke vragen voor met betrekking tot de effectiviteit en doelmatigheid van het beleid. Voor elk beleid is het van belang te weten of het doeltreffend en doelmatig is. Hiervoor zijn criteria nodig waarop volksvertegenwoordigers het beleid regelmatig kunnen toetsen door middel van evaluaties. Het is voor de democratische legitimiteit belangrijk dat de effectiviteit en doelmatigheid van beleid openbaar zijn. Het thema bevat vier indicatoren. Indicator

Score proces ná RES 1.0

Criteria

Evaluatie

Openbaarheid

Effectiviteit en doelmatigheid

Niet te beoordelen

We vroegen de gemeente: ▪ of zij criteria geformuleerd had voor wanneer het beleid met betrekking tot de energietransitie als doeltreffend en doelmatig kan worden beschouwd; ▪ of de gemeente de effectiviteit en doelmatigheid van het beleid evalueert en; ▪ of de gemeente de effectiviteit en doelmatigheid van het beleid met betrekking tot de energietransitie openbaar maakt. In de Duurzaamheidsvisie staan de doelstellingen/criteria van de gemeentelijke energieopgave.

148

Pröpper, I. (2013) De aanpak van interactief beleid (3e ed.) Bussum: Uitgeverij Coutinho. p. 51.

149 Artikel 30 Gemeentewet.

Democratische legitimiteit van de Regionale energiestrategie – Gemeente Midden-Groningen

De gemeente Midden-Groningen stelt dat zij minstens één keer per jaar openbaar informatie beschikbaar stelt waaruit de doelmatigheid, doeltreffendheid en effectiviteit van het beleid ná de RES 1.0 blijkt. De doelmatigheid/doeltreffendheid/effectiviteits-toets is deels kwalitatief: voor alle activiteiten uit het programma in een bepaald jaar wordt beschreven welke resultaten zijn behaald.150 De doelmatigheid/doeltreffendheid/effectiviteits-toets is deels kwantitatief: voor een aantal ambities, doelstellingen en acties zijn indicatoren geformuleerd: deze kwantitatieve indicatoren tonen 1) in hoeverre de gemeente op koers ligt om onze ambitie ‘de CO2-uitstoot (/CO2-reductie)’ te realiseren, 2) hoe het staat met de actie ‘uitvoering van de SPUK energiearmoede en het NIP’, en 3) wat de stand van zaken is van de programmadoelstelling ‘het realiseren van aardgasvrije wijken’. Hieronder staat informatie per indicator uit de Programmabegroting 2025: ▪ Duurzame ontwikkeling en in het bijzonder, CO2-reductie: 'de totale bekende CO2-uitstoot (aardgas, elektriciteit, warmte, voertuigbrandstof)'. Bronnen voor de informatie hiervan zijn de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland en de Klimaatmonitor. ▪ Uitvoering van de Specifieke uitkering (SPUK) energiearmoede en het Nationaal Isolatieprogramma (NIP): voor Energiearmoede.

In Midden-Groningen kunnen 1.605 huiseigenaren via de SPUK en het NIP € 1.000 subsidie ontvangen voor het isoleren van hun eigen woning. Doelstellingen voor 2025 zijn: 800 bezoeken met de klusbus en 400 subsidieaanvragen uit het NIP. Op basis van de infographic van Jouw Bespaar Coach (JBC) houdt de gemeente per kwartaal de voortgang bij. ▪ Het realiseren van aardgasvrije wijken: doelen zijn onder andere om eind 2025 in 15 wijken/dorpen met een wijkuitvoeringsplan bezig te zijn om woning aardgasvrij te maken. In de TVW is de doelstelling opgenomen om in 2030 het equivalent van het aardgasgebruik van 5600 woningen te hebben bespaard. Om dat te monitoren gebruikt de gemeente 'het totaal gebruik van Woningen in Midden-Groningen'. Bron: de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland en de Klimaatmonitor. De gemeente staat stil bij deze punten in de jaarstukken, de programmabegroting over 2025 in de paragraaf ‘Energie en duurzaamheid’ als onderdeel van het hoofdstuk ‘Fysieke leefomgeving’.151 De gemeente formuleerde wel criteria maar niet specifiek voor de doeltreffendheid en doelmatigheid van energiebeleid. De criteria zijn meer van toepassing op afzonderlijke onderdelen van de energietransitie. De indicator ‘criteria’ en ‘evaluatie’ scoorden we daarom deels voldoende. De resultaten zijn openbaar, die indicator scoren we voldoende.

De criteria zijn niet specifiek voor de doeltreffendheid en doelmatigheid van energiebeleid, daarom is deze indicator niet te beoordelen.

150 Gemeente Midden-Groningen. (2024). Begroting 2025. Gemeente Midden-Groningen: 03_+Begroting+2025, in het bijzonder pp.

99-105, benaderd op 15 april 2025; Gemeente Midden-Groningen. (2025). Jaarstukken 2024. Gemeente Midden-Groningen, in het bijzonder paragraaf 2.3.5, duurzaamheid. 151 Gemeente Midden-Groningen. (2024). Begroting 2025. Gemeente Midden-Groningen: 03_+Begroting+2025, in het bijzonder pp. 99-105, benaderd op 15 april 2025.

Democratische legitimiteit van de Regionale energiestrategie – Gemeente Midden-Groningen

Kader IX: Voortgangsrapportage RES 3.0 Groningen De RES-regio Groningen stelde in mei 2025 een voortgangsrapportage op. Hierin geeft de RES-regio Groningen aan dat er grote zorgen zijn over het behalen van de doelstelling van 5,7 TWh. Ook vermeldt de rapportage dat de opwek van 5,7 TWh in 2030 buiten bereik is als er geen oplossingen komen voor netcongestie, vertraagde vergunningverlening en afnemend rendement door dalende stroomprijzen en oplopende bouwkosten. We namen deze voortgangsrapportage niet meer mee in de scores in dit hoofdstuk. Het is ons niet gebleken dat de gemeenteraad deze Voortgangsrapportage ontving.

3.4

Betrokkenheid van maatschappelijke organisaties

3.4.1 Betrokkenheid stakeholders Bij het eerste thema staan de betrokken deelnemers centraal. Aan dit thema zijn drie indicatoren verbonden. Tabel 29: betrokken deelnemers

Indicator

Score RES 1.0

Score proces ná RES 1.0

Actorenanalyse

Alle relevante stakeholders

Niet te beoordelen

Aandacht voor ‘stille’ belanghebbenden

Niet te beoordelen

De NRK trof geen actorenanalyse aan bij de totstandkoming van de Transitievisie Warmte, Herziening Zonneparkenbeleid en Omgevingsvisie. Daarom scoren we de indicator ‘actorenanalyse’ onvoldoende en zijn ‘alle relevante stakeholders’ en ‘aandacht voor stille belanghebbenden’ niet te beoordelen. Dit betekent overigens niet dat er geen sprake is van het betrekken van stakeholders, maar dat die niet zijn betrokken op basis van een actorenanalyse (zie kader VI, paragraaf 2.3.2).

3.4.2 Openheid agenda Het tweede thema is de openheid van de agenda. Wanneer een agendavormingsproces een open karakter heeft, is het makkelijker voor de stakeholders om in te springen op elementen en signalen uit de samenleving. Zo kunnen zij makkelijker de koers van het beleid bijsturen.152 Aan dit thema zijn tien indicatoren verbonden.

Tabel 30: openheid agenda

Indicator

Score RES 1.0

Score proces ná RES 1.0

Er is beleidsruimte

152

Beckers, V., Dijkstra, G., Edwards, A. & Fenger, M. (2007) Governance and the democratic deficit. (1e ed) Burlington: Ashgate Publishing Limited, p. 44.

Democratische legitimiteit van de Regionale energiestrategie – Gemeente Midden-Groningen

Rol stakeholders van tevoren bepaald

Bestuur deelt invloed

Procesafspraken voor besluitvorming

Inbreng deelnemers schriftelijk vastgelegd

Bestuur informeert deelnemers over wat met inbreng gebeurt

Bestuur weegt inbreng stakeholders mee

Niet te beoordelen

Bestuur geeft inzicht in afweging

Niet te beoordelen

Bestuur informeert deelnemers over stilliggen

n.v.t.

Bestuurders zijn transparant over input

Startdocument RES 2.0 Groningen en Voortgangsrapportage RES 2.0 Groningen Het is onduidelijk in hoeverre het college stakeholders betrok bij het Startdocument RES 2.0 Groningen en de Voortgangsrapportage RES 2.0 Groningen. In de Voortgangsrapportage staat dat met de Groninger Energie Tafel (GET) en andere stakeholders werksessies zijn gehouden en dat participatie verloopt via de verschillende RES-deelprojecten en de al dan niet gezamenlijke “participatie-uitingen” van de RES-overheden. Dit betreft geen participatie in het kader van de RES 2.0 maar participatie op projectniveau.153 Transitievisie Warmte Tijdens het opstellen van de Transitievisie Warmte voerde het college gesprekken met belanghebbenden, zoals Enexis, Waterbedrijf Groningen, energiecoöperaties en de woningcorporaties en huurdersorganisaties. Ook zette het college een enquête onder inwoners van Midden-Groningen uit.

Het college gaf in het raadsvoorstel aan dat het: ▪ ervaringen met energiebesparing en een duurzame warmtevoorzieningen heeft opgedaan; ▪ sociale gegevens over onder meer het draagvlak om met energiebesparing aan de slag te gaan heeft opgehaald; ▪ de huidige en toekomstige rol van interne en externe betrokken organisaties in de energietransitie in kaart kon brengen.154 In de achtergrondrapportage bij de Transitievisie Warmte staat uiteengezet welke organisaties meewerken aan de uitvoering van de warmtetransitie, onder meer de hierboven genoemde energiebedrijven en woningcorporaties. De rapportage noemt per organisatie de rol die de organisaties zichzelf toeschrijven, de ervaring met het warmtetransitievraagstuk en op welke manier de organisaties betrokken kunnen worden specifiek in de gemeente Midden-Groningen.155 Herziening Zonneparkenbeleid In het raadsvoorstel over de Herziening Zonneparkenbeleid geeft het college aan dat het inbreng van verschillende belanghebbenden, waaronder energiecoöperaties en projectontwikkelaars, in overweging meenam. Dorps- en wijkorganisaties zijn ‘betrokken en geïnformeerd over de

153 RES Groningen. (2023). Voortgangsdocument RES 2.0 Groningen. RES Groningen, p. 14 154 01_+Raadsvoorstel+vaststellen+transitievisie+warmte, benaderd op 15 april 2025. 155

Business Development Holland i.o.v. gemeente Midden-Groningen. (2021). Eerste achtergrondrapportage transitievisie warmte voor Midden-Groningen. Business Development Holland, pp. 27-29.

Democratische legitimiteit van de Regionale energiestrategie – Gemeente Midden-Groningen

uitgangspunten van het geüpdatete beleid’.156 Het college consulteerde belanghebbenden bij het opstellen van het beleid. Hierop kwamen elf reacties, die als bijlage bij het raadsvoorstel zaten. Desgevraagd gaf de gemeente Midden-Groningen aan dat diverse reacties hebben geleid tot veranderingen in het beleidsdocument. De individuele inzenders hebben hierover een schriftelijke terugkoppeling gehad waaruit blijkt wat met hun input is gedaan.157 Omgevingsvisie De Ontwerp-Omgevingsvisie heeft zes weken ter inzage gelegen. Hierop kwamen 22 zienswijzen, waarvan 15 van belanghebbende organisaties zoals de provincie Groningen, Waterschap Hunze en Aa’s, TenneT en ProRail. Per zienswijze geeft de gemeente aan wat de reactie van het college daarop is en eventueel hoe het college de zienswijze verwerkt in de Omgevingsvisie. Een aantal reacties ging over energie en de energietransitie. Een verzoek van TenneT om het ruimtebeslag te vermelden in de Omgevingsvisie is overgenomen.158 Beleidsruimte, rol stakeholders en invloed delen Uit de hierboven genoemde beleidsstukken komt het beeld naar voren dat het beleid grotendeels bepaald was. Betrokkenheid van maatschappelijke organisaties was er wel, maar in beperkte mate. We scoren de indicator ‘beleidsruimte’ daarom deels voldoende. Het blijkt niet uit de stukken dat het college de rol van stakeholders van tevoren bepaalde.

Deze indicator scoren we onvoldoende. Het bestuur deelt beperkt invloed met de maatschappelijke organisaties die hun mening lieten horen over de Transitievisie Warmte, Herziening Zonneparkenbeleid en Omgevingsvisie. Soms is input van stakeholders overgenomen en soms is onduidelijk wat het bestuur met de inbreng deed. De indicator scoort daarom deels voldoende. Het is onduidelijk in hoeverre stakeholders zijn betrokken bij het Startdocument RES 2.0 Groningen en de Voortgangsrapportage RES 2.0 Groningen. Procesafspraken voor besluitvorming De NRK trof geen procesafspraken voor besluitvorming aan. Zoals eerder is genoemd, konden belanghebbenden bij de Omgevingsvisie een zienswijze indienen. 159 Voor de Herziening Zonneparkenbeleid en de Transitievisie Warmte gold ook dat organisaties werden geconsulteerd maar of afspraken over besluitvorming zijn gemaakt is onbekend. De indicator scoren we onvoldoende. Schriftelijke vastlegging, informeren over en meewegen van inbreng stakeholders Er is schriftelijke vastlegging van input van maatschappelijke organisaties op het gewijzigde zonneparkenbeleid en de Omgevingsvisie. Ingeval van het gewijzigde zonneparkenbeleid is dit een

156 01_+Raadsvoorstel+herziening+zonneparkenbeleid, benaderd op 15 april 2025. 157 Gebaseerd op de ambtelijke reactie van de gemeente Midden-Groningen van 24 juli 2025. 158

04_Nota+van+beantwoording+zienswijzen+Omgevingsvisie+MG, benaderd op 15 april 2025.

159 Artikel 16.23 Omgevingswet

Democratische legitimiteit van de Regionale energiestrategie – Gemeente Midden-Groningen

notitie per organisatie waarin de gemeente uiteenzet wat deze input is en wat zij ermee doet.160 Ingeval van de Omgevingsvisie is dit een zienswijzenota, die voortvloeit uit een wettelijke verplichting. We scoren de indicator op basis van deze stukken voldoende. Stilleggen proces, inzicht afweging en transparantie Er is geen sprake van het stilleggen van het proces dus die indicator is niet van toepassing. Zoals hierboven genoemd, er is deels schriftelijke vastlegging van de inbrenging van stakeholders en alleen bij de omgevingsvisie is duidelijk wat het college doet met die inbreng. Inzicht in afweging en transparantie van bestuurders over de input scoren we daarom deels voldoende.

3.4.3 Uitlegbaarheid onderhandelingsresultaten Het derde thema houdt in dat de deelnemers er per saldo op vooruit gaan en dat de deelnemers de resultaten kunnen uitleggen aan de eigen organisatie en de eigen achterban.161 Dit thema heeft twee indicatoren. Tabel 31: uitlegbaarheid onderhandelingsresultaten

Indicator

Score RES 1.0

Score proces ná RES 1.0

Deelnemers gaan er op vooruit

Niet te beoordelen

Mitigerende maatregelen

Niet te beoordelen

We kunnen niet nagaan in hoeverre deelnemers er daadwerkelijk per saldo op vooruit gaan maar dit neemt niet weg dat wanneer maatschappelijke organisaties inspraak hadden op beleid en het bestuur laat zien wat zij met die input heeft gedaan, zij erop vooruit kunnen gaan. Dit hadden de maatschappelijke organisaties wel degelijk. We kunnen in beide gevallen echter niet nagaan in hoeverre deelnemers er per saldo op vooruit gingen. Daarom is de indicator niet te beoordelen. Mitigerende maatregelen trof de rekenkamer niet aan, bij zowel de RES als het beleid Zonneparken in Midden-Groningen. Deze indicator is niet te beoordelen.

3.4.4 Behartiging kernwaarden Het vierde thema borgt dat de deelnemende partijen hun kernwaarden kunnen behartigen. Dit thema kent één indicator. Tabel 32: behartigen kernwaarden

Indicator

Score RES 1.0

Score proces ná RES 1.0

Procesafspraken voor beschermen kernwaarden

De NRK trof bij de Transitievisie Warmte en Omgevingsvisie geen procesafspraken aan ter bescherming van de kernwaarden van deelnemende partijen. Desgevraagd geeft de gemeente aan dat in het herziene zonneparkenbeleid kernwaarden van deelnemende partijen worden

160 Gemeente Midden-Groningen. (2023). Ingekomen reacties belanghebbenden na consultatie omgeving betreft uitgangspunten

beleidsherziening zonneparken. Gemeente Midden-Groningen; Gemeente Midden-Groningen. (2022). Verslag op hoofdlijnen van de avond met daarin opsomming van de aanvullingen en uiteenzetting van de vervolgprocedure. Gemeente Midden-Groningen; Gemeente Midden-Groningen. (2023). Zienswijzenota Omgevingsvisie. Gemeente Midden-Groningen. 161 de Bruijn, J.A. & ten Heuvelhof, E.F. (2007). Management in netwerken (4e ed.) Den Haag: Uitgeverij Lemma. p. 121.

Democratische legitimiteit van de Regionale energiestrategie – Gemeente Midden-Groningen

beschermd. Zo is in afstemming met de Natuur- en Milieufederatie afgesproken dat standaard een ecologische nulmeting wordt gedaan, stelt de gemeente ‘no-go zones’ voor zonneparken en heeft ze met de energiecorporaties de definitie van draagvlak bepaald.162 Deze indicator scoren we op basis van deze afspraken deels voldoende.

3.4.5 Hiërarchie en structuur Bij het vijfde thema staat de manier waarop de verschillende hiërarchische posities van organisaties een plaats krijgen binnen het besluitvormingsproces centraal. Binnen samenwerkingsverbanden kunnen overheden in verschillende vormen samenwerken met elkaar, en met belangenorganisaties en bewonersorganisaties. Deze organisaties kennen niet dezelfde structuur, verantwoordelijkheden of bevoegdheden. Het is relevant om binnen het besluitvormingsproces rekening te houden met deze verschillen. Tabel 33: hiërarchie en structuur

Indicator

Score RES 1.0 Score proces ná RES 1.0

Duidelijkheid over de hiërarchische posities van stakeholders

Op de hoogte van afspraken wie welke rol heeft

Niet te beoordelen

Stakeholders tevreden over deze afspraken en kunnen hierbinnen functioneren

Niet te beoordelen

Op verschillende momenten zijn maatschappelijke organisaties betrokken geweest bij het beleid van ná de RES 1.0. Doordat schriftelijke vastlegging van de inbreng van stakeholders gedeeltelijk ontbreekt, is onduidelijk of zij op de hoogte waren van de hiërarchische positie van hunzelf en de gemeente en eventuele afspraken over die positie maar is aannemelijk dat zij wel wisten wat hun positie behelsde. We scoren de betreffende indicator deels voldoende. Voor de andere twee indicatoren geldt dat er geen procesafspraken zijn. Deze indicatoren zijn daarom niet te beoordelen.

3.4.6 Draagvlak Bij het zesde thema staat de mate van draagvlak onder de deelnemers voor het beleid centraal. Draagvlak is de feitelijke steun voor het beleid of voor aspecten daarvan, door relevante actoren, zowel binnen als buiten de verantwoordelijke organisatie.163 Tabel 34: mate van draagvlak

Indicator

Score RES 1.0

Score proces ná RES 1.0

Gezamenlijke definitie van draagvlak

Er is draagvlak voor het beleid

Niet te beoordelen

162

Gemeente Midden-Groningen. (2023). Herziening zonneparkenbeleid Midden-Groningen. Gemeente Midden-Groningen.

163 Pröpper, I. (2013) De aanpak van interactief beleid (3e ed.) Bussum: Uitgeverij Coutinho. p. 51.

Democratische legitimiteit van de Regionale energiestrategie – Gemeente Midden-Groningen

Bij de Herziening Zonneparkenbeleid hanteerde de gemeente een definitie van draagvlak bij duurzame energieprojecten: “Als het voorgestelde zonnepark in brede zin door de nabije omgeving gesteund en geaccepteerd wordt, er geen sprake is van weerstand van zwaarwegende omvang EN de initiatiefnemers aantonen dat zij die omgeving tijdig, helder en open hebben geïnformeerd over het beoogde zonnepark, is er draagvlak.” 164 Deze definitie kwam mede tot stand door een lokale energiecoöperatie. De gemeente hanteert onder meer een draagvlaktoets om na te gaan in hoeverre er bij een initiatief draagvlak is. 165 De NRK trof bij de andere twee beleidsstukken geen definitie van draagvlak aan. We scoren de indicator deels voldoende. Het college heeft niet onderzocht of onder stakeholders draagvlak is voor het beleid.

3.5

Betrokkenheid van inwoners

3.5.1 Betrokkenheid inwoners Het eerste thema is de mate van betrokkenheid van de inwoners. Voor de invulling van het proces is het van belang om te weten welke inwoners wel of niet aan de onderhandelingstafel zitten en wat hun standpunten zijn. De diepgang van deze actorenanalyse is afhankelijk van de beschikbare tijd, de omgang en de intensiteit van het proces.166 Dit thema omvat drie indicatoren. Tabel 35: betrokkenheid inwoners

Indicator

Score RES 1.0

Score proces ná RES 1.0

Actorenanalyse

Alle relevante inwoners

Niet te beoordelen

Aandacht voor ‘stille’ belanghebbenden

Niet te beoordelen

De NRK trof geen actorenanalyse aan bij de totstandkoming van de Transitievisie Warmte, de Herziening Zonneparkenbeleid en de Omgevingsvisie. Daarom is de indicator ‘actorenanalyse’ onvoldoende gescoord en zijn ‘alle relevante stakeholders’ en ‘aandacht voor stille belanghebbenden’ niet van toepassing. Dit betekent overigens niet dat er geen sprake is van het betrekken van bewoners, maar dat die niet zijn betrokken op basis van een actorenanalyse (zie kader VI, paragraaf 2.3.2).

3.5.2 Openheid agenda Het tweede thema is de openheid van de agenda. Wanneer een agendavormingsproces een open karakter heeft, is het makkelijker voor inwoners om elementen en signalen uit de samenleving naar voren te brengen. Zo kan men makkelijker de koers van het beleid bepalen.167 Dit thema bevat tien indicatoren.

164 Gemeente Midden-Groningen. (2023). Herziening zonneparkenbeleid Midden-Groningen. Gemeente Midden-Groningen, p. 8. 165 Gemeente Midden-Groningen. (2023). Herziening zonneparkenbeleid Midden-Groningen. Gemeente Midden-Groningen, p. 8. 166 Pröpper, I. (2013) De aanpak van interactief beleid (3e ed.) Bussum: Uitgeverij Coutinho. p. 49. 167

Beckers, V., Dijkstra, G., Edwards, A. & Fenger, M. (2007) Governance and the democratic deficit. (1e ed) Burlington: Ashgate Publishing Limited, p. 44.

Democratische legitimiteit van de Regionale energiestrategie – Gemeente Midden-Groningen

Tabel 36: openheid agenda

Indicator

Score RES 1.0

Score proces ná RES 1.0

Er is beleidsruimte

Rol inwoners van tevoren bepaald

Bestuur deelt invloed

Procesafspraken over besluitvorming

Inbreng deelnemers schriftelijk vastgelegd

Bestuur informeert deelnemers over wat met inbreng gebeurt

Bestuur weegt inbreng inwoners mee

Niet te beoordelen

Bestuur geeft inzicht in afweging

Niet te beoordelen

Bestuur informeert inwoners over stilleggen

n.v.t.

Bestuurders zijn transparant over input

Transitievisie Warmte Tijdens het opstellen van de Transitievisie Warmte zette het college een enquête onder inwoners van Midden-Groningen uit, om “de meningen en gedragingen van de inwoners achterhalen op het gebied van energie en duurzaamheid” te peilen. Het college stond verder stil bij de vraag wat de gemeente nog meer kan doen om “mensen te ondersteunen richting duurzaam wonen en leven.”168 De resultaten van de onder inwoners uitgezette enquête bleken niet representatief: 155 inwoners vulde de enquête in, voornamelijk inwoners die “aan de uitersten van de schaal van voorstanders versus tegenstanders van de transitie naar duurzame energie” zaten. 169 Het indicatieve beeld nam het college mee in de besluitvorming, onder meer de betaalbaarheid van de verduurzaming, de zekerheid van warmte en stroom in de winter zonder gas en de vrijblijvendheid van de verduurzaming. Of echt sprake was van draagvlak, blijkt tevens niet uit de (niet-representatieve) enquêteresultaten.170 Herziening Zonneparkenbeleid In het raadsvoorstel over de Herziening Zonneparkenbeleid stelt het college dat dorps- en wijkorganisaties zijn ‘betrokken en geïnformeerd over de uitgangspunten van het geüpdatete beleid’. 171 Zoals we in de vorige paragraaf al noemden, organiseerde de gemeenteraad een inspraakbijeenkomst voor bewoners om te peilen hoe zij dachten over het zonneparkenbeleid.

De bijeenkomst was in plaats van de inspreekmogelijkheid bij de commissie dus nadien was geen inspraakmogelijkheid meer.172 Er is geen schriftelijke vastlegging bekend van deze bijeenkomst dus wat de raad hiermee heeft gedaan, is niet na te gaan.

168 Beide citaten uit Business Development Holland i.o.v. gemeente Midden-Groningen. (2021). Eerste achtergrondrapportage

transitievisie warmte voor Midden-Groningen. Business Development Holland, p. 31. 169 Citaat uit Business Development Holland i.o.v. gemeente Midden-Groningen. (2021). Eerste achtergrondrapportage transitievisie warmte voor Midden-Groningen. Business Development Holland, p. 31. 170 Business Development Holland i.o.v. gemeente Midden-Groningen. (2021). Eerste achtergrondrapportage transitievisie warmte voor Midden-Groningen. Business Development Holland, p. 31. 171 01_+Raadsvoorstel+herziening+zonneparkenbeleid, benaderd op 15 april 2025. 172 Vergadering Inspreekbijeenkomst 20-06-2023 Gemeente Midden-Groningen, benaderd op 15 april 2025.

Democratische legitimiteit van de Regionale energiestrategie – Gemeente Midden-Groningen

Omgevingsvisie De Ontwerp-Omgevingsvisie heeft zes weken ter inzage gelegen. Hierop kwamen 22 zienswijzen, waarvan zeven van inwoners. Per zienswijze geeft de gemeente aan wat de reactie van het college daarop is en eventueel hoe het college de zienswijze verwerkt in de Omgevingsvisie. Eén reactie heeft tot aanpassingen op onderdelen geleid. De reactie had geen betrekking op de energietransitie.173 Beleidsruimte, rol inwoners en invloed delen Uit de hierboven genoemde beleidsstukken komt het beeld naar voren dat het beleid grotendeels bepaald was. Betrokkenheid van bewoners was er wel, maar in beperkte mate. De indicator ‘beleidsruimte’ scoren we daarom deels voldoende. Het blijkt uit de stukken niet altijd welke rol de inwoners hebben. Bewonersparticipatie in het beleid is voornamelijk gericht op zenden van informatie. Het college zette, zoals hierboven staat beschreven, een enquête uit onder inwoners om onder meer hun mening te peilen. Er zijn geen procesafspraken voor de rolverdeling van bewoners. Deze indicator scoren we daarom onvoldoende. Het bestuur deelt beperkt invloed met bewoners die hun mening lieten horen over de hierboven genoemde beleidsstukken. Soms is input van bewoners overgenomen en soms is onduidelijk wat het bestuur met de inbreng deed. De indicator scoort daarom deels voldoende.

Procesafspraken voor besluitvorming De NRK trof geen procesafspraken voor besluitvorming aan. Zoals we eerder noemden, konden belanghebbenden bij de Omgevingsvisie een zienswijze indienen. Dit gegeven vloeit voort uit de Omgevingswet en is geen afspraak tussen gemeente en bewoners. 174 De indicator scoren we onvoldoende. Schriftelijke vastlegging, informeren over en meewegen van inbreng bewoners Er is schriftelijke vastlegging van input van inwoners op het gewijzigde zonneparkenbeleid en de Omgevingsvisie. Ingeval van het gewijzigde zonneparkenbeleid is dit een notitie waarin de gemeente uiteenzet wat deze input is en wat zij ermee doet.175 Ingeval van de Omgevingsvisie is dit een zienswijzenota, die voortvloeit uit een wettelijke verplichting. We scoren de indicator op basis van deze stukken voldoende. Stilleggen proces, inzicht afweging en transparantie Er is geen sprake van het stilleggen van het proces dus die indicator is niet van toepassing. Zoals hierboven genoemd, er is deels schriftelijke vastlegging van de inbrenging van bewoners en alleen bij de Omgevingsvisie is duidelijk wat het college doet met die inbreng. Die zienswijzenotitie is

173 04_Nota+van+beantwoording+zienswijzen+Omgevingsvisie+MG, benaderd op 15 april 2025. 174 Artikel 16.23 Omgevingswet 175 Gemeente Midden-Groningen. (2023). Ingekomen reacties belanghebbenden na consultatie omgeving betreft uitgangspunten

Democratische legitimiteit van de Regionale energiestrategie – Gemeente Midden-Groningen

wettelijk verplicht en geen afspraak tussen gemeente en bewoners. Inzicht in afweging en transparantie van bestuurders over de input scoren we daarom onvoldoende.

3.5.3 Uitlegbaarheid onderhandelingsresultaten Het derde thema is de uitlegbaarheid van onderhandelingsresultaten. Dat wil zeggen dat de deelnemende inwoners de uitkomsten van het proces moeten kunnen uitleggen en verantwoorden en hier eventueel de tijd en ruimte voor moeten krijgen. Dit thema heeft twee indicatoren. Tabel 37: uitlegbaarheid onderhandelingsresultaten

Indicator

Score RES 1.0

Score proces ná RES 1.0

Deelnemers gaan er meer op vooruit dan achteruit

Niet te beoordelen

Mitigerende maatregelen

Niet te beoordelen

We kunnen niet nagaan in hoeverre bewoners er daadwerkelijk per saldo op vooruit gaan. Mitigerende maatregelen trof de NRK niet aan bij de totstandkoming van de Transitievisie Warmte, Herziening Zonneparkenbeleid en Omgevingsvisie. Deze indicator is niet te beoordelen.

3.5.4 Behartiging kernwaarden Het vierde thema is de mate waarin deelnemers hun kernwaarden kunnen behartigen. Kernwaarden zijn normen en waarden van een organisatie, gemeenschap of persoon die haar bestaansrecht raken. Het beschermen van kernwaarden is een belangrijke spelregel binnen het managen van een netwerk.176 Dit is de enige indicator van dit thema. Tabel 38: beschermen kernwaarden

Indicator

Score RES 1.0

Score proces ná RES 1.0

Procesafspraken voor bescherming kernwaarden

De NRK trof bij de Transitievisie Warmte, Herziening Zonneparkenbeleid en Omgevingsvisie geen procesafspraken aan ter bescherming van de kernwaarden van deelnemende partijen. Deze indicator is daarom onvoldoende.

3.5.5 Hiërarchie en structuur Het vijfde thema is de mate waarin de verschillende hiërarchische posities van de deelnemers aan een proces aandacht krijgen. Overheden en inwoners kennen niet dezelfde structuur, verantwoordelijkheden of bevoegdheden. Het is relevant om binnen het besluitvormingsproces rekening te houden met deze verschillen. Dit thema heeft drie indicatoren. Tabel 39: hiërarchie en structuur

Indicator

Score RES 1.0 Score proces ná RES 1.0

Duidelijkheid over de hiërarchische posities van deelnemers

176 de Bruijn, J.A. & ten Heuvelhof, E.F. (2007). Management in netwerken (4e ed.) Den Haag: Uitgeverij Lemma. p. 118.

Democratische legitimiteit van de Regionale energiestrategie – Gemeente Midden-Groningen

Op de hoogte van de afspraken wie welke rol heeft

Niet te beoordelen

Deelnemers zijn tevreden over deze afspraken en kunnen hierbinnen functioneren Niet te beoordelen

Niet te beoordelen

Op verschillende momenten zijn maatschappelijke organisaties betrokken geweest bij het beleid van ná de RES 1.0. Doordat schriftelijke vastlegging van de inbreng van stakeholders ontbreekt, is onduidelijk of zij op de hoogte waren van de hiërarchische positie van hunzelf en de gemeente en eventuele afspraken over die positie. Bij de Herziening Zonneparkenbeleid in Midden-Groningen is aannemelijk dat deelnemers van de inspreekbijeenkomst over het zonneparkenbeleid wisten dat zij inspraak hadden maar geen beslissingsbevoegdheid. We scoren de eerste indicator deels voldoende. Voor de andere twee indicatoren geldt dat er geen procesafspraken zijn. Deze indicatoren zijn daarom niet te beoordelen.

3.5.6 Draagvlak Het zesde en laatste thema omvat de mate van draagvlak. Draagvlak is de feitelijke steun voor het beleid of voor aspecten daarvan, door relevante actoren, zowel binnen als buiten de organisatie.177 Dit thema heeft twee indicatoren. Tabel 40: mate van draagvlak

Indicator

Score RES 1.0

Score proces ná RES 1.0

Gezamenlijke definitie van draagvlak

Er is draagvlak voor het beleid

Niet te beoordelen

Bij de Herziening Zonneparkenbeleid hanteerde de gemeente een definitie van draagvlak bij duurzame energieprojecten: “Als het voorgestelde zonnepark in brede zin door de nabije omgeving gesteund en geaccepteerd wordt, er geen sprake is van weerstand van zwaarwegende omvang EN de initiatiefnemers aantonen dat zij die omgeving tijdig, helder en open hebben geïnformeerd over het beoogde zonnepark, is er draagvlak.” De NRK trof bij de andere twee beleidsstukken geen definitie van draagvlak aan. Deze definitie kwam mede tot stand met een lokale energiecorporatie. Inwoners waren hier niet bij betrokken. We scoren de indicator onvoldoende, omdat er geen sprake is van een definitie die samen met bewoners tot stand is gekomen. Het college heeft bij de Transitievisie Warmte naar eigen zeggen onderzocht of onder bewoners draagvlak is voor het beleid. Zoals in paragraaf 3.4.2 staat, bleken de enquêteresultaten niet representatief: 155 inwoners vulden de enquête in, voornamelijk inwoners die “aan de uitersten van de schaal van voorstanders versus tegenstanders van de transitie naar duurzame energie”

177 Pröpper, I. (2013) De aanpak van interactief beleid (3e ed.) Bussum: Uitgeverij Coutinho. p. 51.

Democratische legitimiteit van de Regionale energiestrategie – Gemeente Midden-Groningen

zaten. 178 Het indicatieve beeld nam het college mee in de besluitvorming, onder meer de betaalbaarheid van de verduurzaming, de zekerheid van warmte en stroom in de winter zonder gas en de vrijblijvendheid van de verduurzaming. Of echt sprake is van draagvlak blijkt hier niet uit. We scoren de indicator deels voldoende omdat het bestuur wel probeerde om draagvlak mee te wegen in de Transitievisie Warmte.

3.6

Samenvattende bevindingen

▪

Volksvertegenwoordigers Het is onduidelijk of de raad het Startdocument RES 2.0 Groningen heeft ontvangen. De raad ontving de Voortgangsrapportage RES 2.0 Groningen ter informatie. Toch had de agenda een redelijk open karakter, omdat de raad de Transitievisie Warmte, Herziening Zonneparkenbeleid en Omgevingsvisie kon vaststellen. Raadsleden konden voor deze documenten moties en amendementen indienen en deden dit ook. De raad had hiermee enige controle over een deel van het proces na de RES 1.0 kunnen hebben.

▪

Stakeholders De gemeente Midden-Groningen voerde geen actorenanalyse uit. De gemeente betrok wel stakeholders bij de Transitievisie Warmte, Herziening Zonneparkenbeleid en Omgevingsvisie. Zij werden uitgenodigd voor informatie- en consultatieronden en konden een inspraakreactie indienen toen de Omgevingsvisie ter inzage lag. De gemeente legde de reacties vast, beantwoordde deze en onderbouwde de wijzigingen in het beleid.

▪

Inwoners De gemeente Midden-Groningen voerde geen actorenanalyse uit. De gemeente betrok wel inwoners bij de Transitievisie Warmte, Herziening Zonneparkenbeleid en Omgevingsvisie. Zij werden uitgenodigd om mee te doen aan een enquête voor de Transitievisie Warmte en konden een inspraakreactie indienen toen de Omgevingsvisie ter inzage lag. De gemeente legde ingeval de Omgevingsvisie de reacties vast, beantwoordde deze en onderbouwde de wijzigingen in het beleid.

178

Citaat uit Business Development Holland i.o.v. gemeente Midden-Groningen. (2021). Eerste achtergrondrapportage transitievisie warmte voor Midden-Groningen. Business Development Holland, p. 31.

Democratische legitimiteit van de Regionale energiestrategie – Gemeente Midden-Groningen

Bronnenlijst Literatuur, beleidsstukken en wetten ▪ Algemene wet bestuursrecht ▪ Beckers, V., Dijkstra, G., Edwards, A. & Fenger, M. (2007) Governance and the democratic deficit. (1e ed) Burlington: Ashgate ▪ Belinfante, A.D. en de Reede, J.L. (2015) Beginselen van het Nederlandse staatsrecht. (18e ed) Deventer: Wolters Kluwer ▪ Business Development Holland i.o.v. gemeente Midden-Groningen. (2021). Eerste achtergrondrapportage transitievisie warmte voor Midden-Groningen. Business Development Holland ▪ Business Development Holland i.o.v. gemeente Midden-Groningen. (2021). Eerste achtergrondrapportage transitievisie warmte voor Midden-Groningen. Business Development Holland ▪ Business Development Holland i.o.v. gemeente Midden-Groningen. (2021). Transitievisie Warmte Midden-Groningen. Business Development Holland ▪ De Bruijn, J.A. & Ten Heuvelhof, E.F. (2007). Management in netwerken (4e ed.) Den Haag: Uitgeverij Lemma ▪ Gemeente Midden-Groningen, brief van B&W aan de raad, Onderwerp: Raadsvoorstel Vaststellen RES 1.0 Groningen, 13 april 2021. Gemeente Midden-Groningen ▪ Gemeente Midden-Groningen, Reglement van orde voor de vergaderingen en andere werkzaamheden van de gemeenteraad Midden-Groningen 2024 ▪ Gemeente Midden-Groningen. (2018). Coalitieakkoord Samen komen we verder! 2018-2022. Gemeente Midden-Groningen ▪ Gemeente Midden-Groningen. (2019).

Beleid Zonneparken in Midden-Groningen. Gemeente Midden-Groningen ▪ Gemeente Midden-Groningen. (2022). Collegeprogramma Samen aan de slag! 2022-2026. Gemeente Midden-Groningen ▪ Gemeente Midden-Groningen. (2023). Herziening zonneparkenbeleid Midden-Groningen. Gemeente Midden-Groningen ▪ Gemeente Midden-Groningen. (2023). Omgevingsvisie Midden-Groningen. Gemeente Midden-Groningen ▪ Gemeente Midden-Groningen. (2024). Begroting 2025. Gemeente Midden-Groningen ▪ Gemeentewet ▪ Hendriks, F., Ostaaijen, J. van en Boogers, M. (2011). Legitimiteitsmonitor Democratisch Bestuur, Naar een metamonitor van de legitimiteit van het democratisch bestuur in Nederland. Den Haag: Ministerie van BZK. ▪ Heslinga, S., De Jong, P.O. & Schaap, L. (2023). Regionale Energiestrategieën vergen meer democratie. Bestuurswetenschappen, nummer 2 (2023). ▪ Ministerie van Economische Zaken en Klimaat. (2019). Klimaatakkoord 61

Democratische legitimiteit van de Regionale energiestrategie – Gemeente Midden-Groningen

▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Noordelijke Rekenkamer. (2021). Regionale democratie vergt energie: Een onderzoek naar de democratische legitimatie van de RES Groningen. Noordelijke Rekenkamer NPRES, Handreiking Regionale Energiestrategie update 2022. NPRES NPRES. (2019). Handreiking 1.1. Den Haag: NPRES NPRES. (2020). 'Wat als'-situaties. Den Haag: NPRES Omgevingsbesluit Omgevingswet Pröpper, I. (2013) De aanpak van interactief beleid (3e ed.) Bussum: Uitgeverij Coutinho Raadsvergadering 26 juni 2025, onder punt 6.d. RES- regio Groningen, Voortgangsrapportage RES 3.0 Groningen, 27 mei 2025. RES-regio Groningen, Bijlagenboek Concept RES Groningen, z.d. RES-regio Groningen RES-regio Groningen. (2020). Regionale Energie Strategie Groningen. Het consultatiedocument. RES-regio Groningen RES-regio Groningen. (2021). RES 1.0 Groningen. Groningen: RES Groningen RES-regio Groningen. (2022). Startdocument RES 2.0 RES Groningen. RES-regio Groningen. (2023). Voortgangsdocument RES 2.0 Groningen. RES Groningen Tweede Kamer, vergaderjaar 2000–2001, 27 751, nr. 3 Tweede Kamer, vergaderjaar 2022-2023, 36 210, nr. 3 Witteveen+Bos i.o.v. RES Groningen. (2021). Lokaal Eigendom en participatie RES Groningen. Methodeboek.Witteveen+Bos

Raadsvergaderingen ▪ 19 september 2019 ▪ 28 november 2019 ▪ 9 april 2020 ▪ 28 mei 2020 ▪ 20 juni 2020 ▪ 25 november 2021 ▪ 9 maart 2023 ▪ 3 juni 2023 ▪ 29 juni 2023 ▪ 2 november 2023

Democratische legitimiteit van de Regionale energiestrategie – Gemeente Midden-Groningen

Bijlage 1: scorekaart democratische legitimiteit Representatieve democratie Thema

Indicator Het onderwerp is als een belangrijk thema behandeld tijdens de

Verankering van het

campagne, bijvoorbeeld in debatten of op sociale media.

onderwerp in verkiezingsprogramma's of

Politieke partijen hebben het onderwerp genoemd in het

bestuursakkoorden

verkiezingsprogramma.

Input legitimiteit

Het onderwerp vindt navolgbaar een plek in het bestuursakkoord. Volksvertegenwoordigers slagen erin hun plannen in beleid om te zetten. Volksvertegenwoordigers hebben beleidsruimte. Het bestuur stelt de volksvertegenwoordigers op de hoogte van de

Open agenda

manier waarop ze bij de besluitvorming worden betrokken. Het bestuur deelt invloed met volksvertegenwoordigers. Het bestuur geeft inzicht in het beleidsproces aan volksvertegenwoordigers. Volksvertegenwoordigers krijgen tijdige en juiste informatie over het onderwerp.

Throughput legitimiteit

Betrokkenheid volksvertegenwoordiging

Er is een inhoudelijke behandeling van het onderwerp (debatten).

bij besluitvorming

Volksvertegenwoordigers krijgen voldoende de tijd om het onderwerp inhoudelijk te behandelen. Volksvertegenwoordigers kunnen het besluitvormingsproces zelf vormgeven. Volksvertegenwoordigers kunnen het voorstel (reëel) amenderen. Volksvertegenwoordigers kunnen stemmen over het onderwerp. Tegenstemmen is een reële optie.

Volksvertegenwoordigers

Volksvertegenwoordigers nemen een toetsbaar kaderstellend

kunnen controleren

besluit.

Democratische legitimiteit van de Regionale energiestrategie – Gemeente Midden-Groningen

De uitvoering van het beleid wordt periodiek getoetst aan de hand van de gestelde kaders. Bestuurders verantwoorden zich tegenover volksvertegenwoordigers. Volksvertegenwoordigers hebben instrumenten om de uitvoering van het beleid bij te sturen. Politiek-bestuurlijk

Vooraf is geformuleerd wanneer er voldoende draagvlak voor het

draagvlak voor beleid

onderwerp is (stemregels). Volgens bovenstaande definitie is er draagvlak voor het beleid.

Output legitimiteit

Er zijn criteria wanneer het beleid als doeltreffend en doelmatig wordt beschouwd. Beleidsresultaten

De effectiviteit en doelmatigheid van het beleid wordt geëvalueerd. De effectiviteit en doelmatigheid van het beleid wordt openbaar gemaakt. Het beleid is volgens bovenstaande criteria effectief en doelmatig.

Er is politieke

Volksvertegenwoordigers zijn transparant over hun resultaten.

verantwoordelijkheid

Volksvertegenwoordigers kunnen verantwoordelijk worden gehouden voor de resultaten.

Participatieve democratie Dit deel van de scorekaart is bedoeld om zowel de participatie van stakeholders als die van inwoners te meten. Daarom moet dit deel twee keer gebruikt worden: voor beide groepen één keer. Thema

Indicator Er is een actorenanalyse uitgevoerd.

Betrokken deelnemers

Alle relevante stakeholders kunnen hun stem laten horen.

Input legitimiteit

Er is bijzondere aandacht besteed aan het bereiken belanghebbenden die zich niet vanzelf melden. Open agenda

Er is beleidsruimte. Er is van tevoren bepaald welke rol burgers/stakeholders krijgen. Het bestuur deelt invloed met deelnemers. Er worden procesafspraken voor de besluitvorming gemaakt. De inbreng van deelnemers wordt schriftelijk vastgelegd.

Democratische legitimiteit van de Regionale energiestrategie – Gemeente Midden-Groningen

Het bestuur informeert de deelnemers regelmatig over wat er met hun inbreng gebeurt. Het bestuur weegt de inbreng van stakeholders mee in de afweging. Het bestuur geeft inzicht in de afweging van besluiten. Het bestuur informeert deelnemers over lang stilliggen, uitstel of wijziging van voornemens.

Throughput legitimiteit

Bestuurders zijn transparant over hun input. Deelnemers kunnen de

Deelnemers gaan er in de onderhandelingen meer op vooruit dan

onderhandelingsresultaten

achteruit.

uitleggen aan hun

Een negatief resultaat wordt voorzien van mitigerende

achterban

maatregelen.

Deelnemers kunnen hun

Er zijn (unaniem aangenomen) procesafspraken die de bescherming

kernwaarden behartigen

van kernwaarden waarborgen. Duidelijkheid over de hiërarchische posities van deelnemers in de besluitvorming.

Hiërarchische structuur

Deelnemers zijn op de hoogte van de afspraken over wie welke rol heeft. Deelnemers zijn tevreden over de afspraken en kunnen hierbinnen functioneren. Er is een gezamenlijke definitie van draagvlak (binnen welke

Mate van draagvlak

populatie en hoe vastgesteld). Volgens bovenstaande definitie is er draagvlak voor het beleid. Er zijn criteria wanneer het beleid als doeltreffend en doelmatig

Output legitimiteit

wordt beschouwd. Beleidsresultaten

De effectiviteit en doelmatigheid van het beleid wordt in kaart gebracht. De effectiviteit en doelmatigheid van het beleid wordt openbaar gemaakt. Het beleid is effectief en doelmatig.

Deelnemers zijn verantwoordelijk

Deelnemers hebben mandaat van hun achterban. Deelnemers kunnen verantwoordelijk worden gehouden voor de resultaten van het proces. Deelnemers zijn transparant over hun input.

Democratische legitimiteit van de Regionale energiestrategie – Gemeente Midden-Groningen

Bijlage 2: Factsheet deelnemende gemeenten

Factsheet Gemeenten Aspecten De gemeenteraad was betrokken bij de RES 1.0 De gemeenteraad was betrokken bij het RES-bod dat het college indiende bij de RES-regio

De gemeente voerde in aanloop naar de RES 1.0 en/of na de RES een actorenanalyse uit om te bepalen welke stakeholders en inwoners betrokken zouden worden De gemeente betrok zelf stakeholders bij de RES 1.0 De gemeente betrok zelf inwoners bij de RES 1.0

Eemsdelta

Het Hogeland

Midden-Groningen Ja, de raad stelde het Startdocument, de ConceptRES en de RES 1.0 vast. De gemeenteraad was vooral betrokken bij de uitwerking van de RES 1.0 en niet zozeer het bod dat het College bij de RES-regio indiende. De uitwerking van het gemeentelijke RES-bod vond plaats in het zonneparkenbeleid. Nee.

Ja, door middel van o.a. werksessies en RES-dagen. Ja, onder andere door bewonersbijeenkomsten.

Oldambt

Westerkwartier

Er lag eigen gemeentelijk beleid ten grondslag aan het gemeentelijke RES-bod De gemeente betrok stakeholders bij dit eigen gemeentelijke beleid

De gemeente betrok inwoners bij dit eigen gemeentelijke beleid De gemeenteraad stelde eigen beleid vast met betrekking tot de energietransitie na de RES 1.0 De gemeente betrok stakeholders bij dit beleid van na de RES 1.0 De gemeente betrok inwoners bij dit beleid van na de RES 1.0 De gemeente maakte bij het betrekken van stakeholders duidelijke afspraken met hen

De gemeente maakte bij het betrekken van inwoners duidelijke afspraken met hen

Ja, het beleid Zonneparken in Midden-Groningen. Ja, enkele maatschappelijke organisaties hadden inspraak in het beleid. Op welke manier hun input is gebruikt is onduidelijk. Ja, inwoners zijn betrokken. Op welke manier hun input is gebruikt is onduidelijk. Ja, Transitievisie Warmte, Herziening Zonneparkenbeleid, Omgevingsvisie Ja, o.a. gesprekken met de betreffende organisaties. Ja, onder meer door een enquête en inspraakbijeenkomsten. Dit is lastig na te gaan door gebrek aan schriftelijke vastlegging van het inspraakproces. Daar waar sprake is van een (wettelijk verplichte) zienswijzeprocedure, zijn de afspraken helder. Dit is lastig na te gaan door gebrek aan schriftelijke vastlegging van het inspraakproces. Daar waar sprake is van een (wettelijk verplichte) zienswijzeprocedure, zijn de afspraken helder.

Democratische legitimiteit van de Regionale energiestrategie – Gemeente Midden-Groningen

De gemeente verwerkte de inbreng van stakeholders en inwoners

Daar waar het is na te gaan, zijn er wel wijzigingen aangebracht in het beleid op basis van de inbreng van stakeholders en inwoners. Dit was niet op het gebied van de RES.

Democratische legitimiteit van de Regionale energiestrategie – Gemeente Midden-Groningen

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/16989527/1