100. Raadsbrief stand van zaken sociaal domein april 2023

Raadsbrief

Datum:

28 maart 2023

Verzenddatum:

26 april 2023

Behandeld door:

Karolien Demydczuk

Mailadres:

karolien.demydczuk@midden-groningen.nl

Zaak:

1058781

Portefeuillehouder:

Evert Offereins

Onderwerp:

Raadsbrief stand van zaken sociaal domein april 2023

Geachte leden van de raad, Graag informeren we u met deze brief over de actuele stand van zaken in het sociaal domein. We bespreken de inhoudelijke ontwikkelingen. We geven u via de Jaarrekening 2022 en de Voorjaarsnota 2023 zicht op de financiële ontwikkelingen binnen het sociaal domein. Welke onderwerpen komen aan de orde? We bespreken ontwikkelingen die we zelf of in gezamenlijkheid met de andere Groninger gemeenten in gang hebben gezet. Op deze ontwikkelingen hebben we direct invloed. Daarnaast bespreken we ontwikkelingen die (grotendeels) buiten onze invloedssfeer plaatsvinden, maar die wel gevolgen hebben voor ons lokale beleid en voor onze financiële situatie. De volgende onderwerpen komen in deze brief aan bod: 1. Ontwikkelingen aanpak armoede • Lokaal steunfonds voor hoge energielasten • Maatschappelijk initiatief "Het Sociaal plein" 2. Ontwikkelingen Wmo en Jeugd • Beheersmaatregelen Wmo en Jeugdhulp • Stopzetting toepassing draagkrachtnorm Wmo • Inkoop Wmo en Beschermd wonen • Toezicht Wmo en Jeugd (met bijlagen 2.1 en 2.2) • Voorbeelden van sociale veerkracht in de praktijk 3. Verbinding Jeugd en Onderwijs • Voortgang project Kind-ouderondersteuners • Inventarisatie "Eerst brood – daarna taal en rekenen" 4. Ontwikkelingen Welzijn • Project Meedoen met Dementie (met bijlage 4) 5. Regionale en landelijke ontwikkelingen

• • •

Pagina:

2 van 9

Datum:

28 maart 2023

Zaak:

1058781

Gezond en Actief Leven akkoord (GALA) en Integraal zorgakkoord (IZA) (met bijlage 5) Voortgang Hervormingsagenda Jeugd Governance Publieke gezondheid/RIGG

In de bijlagen vindt u verdiepende informatie voor een aantal van deze onderwerpen. 1. Ontwikkelingen aanpak armoede Lokaal steunfonds voor hoge energielasten We hebben een lokaal steunpakket ingericht voor de hoge energiekosten. U heeft als raad een bedrag van € 2 miljoen euro beschikbaar gesteld voor dit steunpakket. Hiervan is € 500.000 gereserveerd voor de uitvoering van de energietoeslag. Een bedrag van € 1,5 miljoen euro was beschikbaar voor gezinnen, maatschappelijke organisaties en kleine ondernemers die in de problemen komen door de hoge energieprijzen. Hieronder doen we per doelgroep verslag over de inzet van het steunfonds. Gezinnen Gezinnen kunnen gedurende het hele jaar 2023 een beroep doen op het lokale steunfonds. Vanaf januari 2023 hebben 13 gezinnen zich aangemeld. Vanuit het lokale steunfonds hebben we 4 gezinnen geholpen. Gemiddeld ontvingen deze inwoners een vergoeding van € 972,-. Een voorbeeld van een situatie waarin wij hebben ondersteund is een inwoner die door andere betalingsachterstanden de hoge jaarrekening niet kon betalen. Vanuit het lokale steunfonds hebben we hiervoor een vergoeding gegeven. De Kredietbank heeft voor de hoge maandtermijnen een vergoeding aangevraagd bij het landelijke noodfonds. De inwoner wordt verder ondersteund door de Kredietbank om weer financieel gezond te worden.

Voor de andere 9 gezinnen heeft de Kredietbank een aanvraag voor een vergoeding ingediend bij het landelijke noodfonds. Maatschappelijke organisaties Maatschappelijke organisaties kunnen aanspraak maken op financiële compensatie over de periode van 1 november 2022 tot 1 juli 2023. Zij konden tot en met 1 maart 2023 een aanvraag indienen. Dit hebben 49 maatschappelijke organisaties gedaan. De aanvragen worden op dit moment beoordeeld. Volgens een eerste ruwe schatting verwachten we dat het totale compensatiebedrag zal uitkomen op een bedrag van maximaal € 75.000. Levensbeschouwelijke organisaties maken geen aanspraak op financiële steun vanwege de scheiding tussen kerk en staat. Echter als een levensbeschouwelijke organisatie de accommodatie inzet voor een maatschappelijke activiteit dan is er wel financiële compensatie mogelijk. Dit wordt per geval beoordeeld. We bereiden een voorstel voor om maatschappelijke organisaties te helpen met het verlagen van de energierekening. We willen energiebesparende maatregelen mogelijk maken. U wordt hierover binnenkort geïnformeerd.

Maatschappelijke organisatie Sportverenigingen Cultuurorganisaties Zwembaden Buurt- of dorpsverenigingen Streekomroep De Heemtuin Kinderboerderij/ Nme Kerkgenootschap* Totaal

Pagina:

3 van 9

Datum:

28 maart 2023

Zaak:

1058781

Aantal aanvragers 22 7 2 12 1 1 1 3 49

Kleine ondernemers Kleine ondernemers konden financiële compensatie ontvangen over de periode van 1 november 2022 tot 1 juli 2023. Ook voor hen liep de aanvraagperiode tot en met 1 maart 2023. Er hebben 18 ondernemers een beroep gedaan op het steunfonds. We verwachten dat de totale compensatie voor deze doelgroep uitkomt op een bedrag van ongeveer € 25.000. De lokale steun was bedoeld als overbrugging naar of aanvullend op de landelijke regeling Tegemoetkoming energiekosten. Gezien het lage aantal aanvragen lijkt de landelijke regeling goed uit te vallen voor ondernemers. Maatschappelijk initiatief "Het Sociaal plein" Humanitas en Kledingbank Maxima zijn initiatiefnemers voor de ontwikkeling van een Sociaal Plein. Dit initiatief richt zich op gezamenlijke huisvesting van maatschappelijke organisaties die activiteiten en ondersteuning bieden aan inwoners met een laag inkomen, schuldenproblematiek, taalachterstanden (waaronder nieuwkomers). Vanuit de gedachte dat gezamenlijke huisvesting positief bijdraagt aan de versterking van de samenwerking en daarmee aan de dienstverlening aan deze groep inwoners. Bij het initiatief hebben zich nog meer partijen aangesloten: Computerbank DIG050, De Voedselbank, Speelgoedbank Amalia, stichting Leergeld, stichting Werkpro en stichting Kwartier Zorg en Welzijn.

Na een jaar van verkennen, onderzoeken en uitwisselen hebben de initiatiefnemers hun idee omgezet naar een concreet projectplan. Dit plan presenteren zij op donderdag 25 mei 2023 aan u in een informerende raadsbijeenkomst. We staan positief tegenover het initiatief voor een Sociaal plein. De beschikbaarheid en toegankelijkheid van de activiteiten en ondersteuning die deze sociaal-maatschappelijke organisaties voor onze inwoners bieden, vinden we belangrijk. Daarbij is een goede samenwerking tussen deze organisaties van groot belang. En daaraan kan passende gezamenlijke huisvesting positief bijdragen. Voor ons is het een belangrijk onderwerp van gesprek met u als raad over welke rol we als gemeente willen en kunnen innemen bij de totstandkoming van gezamenlijke huisvesting. We gaan hierover graag met u in gesprek na de presentatie van de initiatiefnemers.

Pagina:

4 van 9

Datum:

28 maart 2023

Zaak:

1058781

2. Ontwikkelingen Jeugd en Wmo De ontwikkelingen binnen het sociaal domein gaan snel. Binnen de Wmo en de Jeugdwet werken we (behalve aan de uitvoering van de wet) aan betere en goedkopere hulp en ondersteuning. We werken ook aan goede financiële prognoses en zien dat we hierin beter worden. De jaarrekening moet nog worden opgemaakt, maar binnen het programma Jeugd en Wmo blijven we naar verwachting dicht bij de begroting. Beheersmaatregelen Wmo en Jeugdhulp We hebben een heel aantal beheersmaatregelen voor de Wmo en de Jeugdwet opgesteld. We monitoren de effecten per maatregel. We kunnen dus ook echt volgen of het iets oplevert en hoeveel. Daarbij maken we concreet hoe we het beter maken: heeft het voordeel voor cliënten of casemanager of allebei? En hoeveel goedkoper wordt het? We zien de eerste effecten van de beheersmaatregelen. We zullen een paar voorbeelden noemen. Het Persoonsgebonden budget (PGB) is een mooi middel voor degenen die zelf in staat zijn om regie te voeren en ondersteuning in te kopen. Daar moet je echter best wel wat voor kunnen. We hebben nu beleid ingezet om PGB-vaardigheid te toetsen. Met de inzet van het nieuwe beleid zien we in de praktijk ook een aantal verbeterpunten naar boven komen. De verslaglegging kan bijvoorbeeld beter en dat heeft weer effect op de rechtmatigheid. Tegelijkertijd zien we dat een deel van de cliënten het zelf redt, zonder PGB.

En een deel krijgt Zorg in Natura (ZIN) in plaats van een PGB. Deze inzet zorgt voor betere ondersteuning voor onze inwoners en minder zorguitgaven. We hebben sinds kort een lokale contractmanager jeugd. Die kijkt of wij (gemeente) en aanbieders ons voldoende aan de afspraken houden. Uit onderzoek uit de beheersmaatregel Top15 cliënten blijkt dat we een (kostbaar) verblijfsproduct langer inzetten dan mag volgens de afspraken. In sommige gevallen bleek dat er gewoon geen andere plek is. We kijken natuurlijk of er alternatieven zijn of dat we die moeten organiseren. In andere gevallen kon de zorg worden afgeschaald naar een lichtere vorm van hulp. Daar kunnen jongeren, als dat nodig is, voor langere tijd terecht. En het scheelt in de kosten. Beter passende zorg en minder uitgaven. We hebben nog een paar maatregelen die bijdragen aan het betere en goedkoper zorg. In 2022 hebben we €320.000,- bespaard. Daarmee hebben we de stijging van kosten afgeremd. De effecten van de beheersmaatregelen lopen de komende jaren verder op. Stopzetting toepassing draagkrachtnorm Wmo Per 1 januari is in de Verordening Wmo 2022 en verder een draagkrachtnorm opgenomen. Inwoners die een hoger inkomen hebben dan deze norm en HH1 aanvragen, komen hiervoor niet in aanmerking.

Op 30 maart 2023 stelt de voorzieningenrechter dat er volgens de wet geen ruimte bestaat om in het kader van eigen kracht rekening te houden met de financiële mogelijkheden van een inwoner. Hiermee is artikel 3.1.a van de Verordening Wet maatschappelijke ondersteuning 2023 onverbindend verklaard. We kiezen ervoor niet in beroep te gaan bij de Centrale Raad van Beroep. Per direct stoppen we daarom met het toepassen van de draagkrachtnorm. We blijven wel het gesprek met de inwoner voeren over draagkracht en eigen mogelijkheden, maar wijzen niet meer af op basis van inkomen.

Pagina:

5 van 9

Datum:

28 maart 2023

Zaak:

1058781

Gemeenten Beesel en Leusden kiezen er wel voor in beroep te gaan. Wij volgen met belangstelling de uitspraak van de CRvB in deze twee zaken. Inkoop Wmo en Beschermd wonen Het contract van de Wmo voor Huishoudelijk Hulp, Begeleiding en Dagbesteding loopt eind van dit jaar af. We zijn gestart met een consultatie van de zorgaanbieders ter voorbereiding van de nieuwe Inkoop. Medio 2022 is door de centrumgemeente in samenwerking met de regiogemeenten gestart met een nieuwe inkoop voor 2023 tot 2026. Nieuw bij deze inkoop is dat alle locaties waarbij 24- uurs zorg wordt geleverd, bezocht zijn om te kijken of zij voldoen aan de productvoorwaarden en veiligheid. Toezicht Wmo en Jeugdhulp Toezicht op kwaliteit en rechtmatigheid (zorgfraude) in de Wmo en Jeugdhulp is een actueel én belangrijke taak. Hier zetten we fors op in. Door aan de voorkant te investeren via de sociale teams, inkoop en contractmanagement. Door het uitvoeren van onderzoeken of de declaraties ook kloppen en of de ondersteuning ook van de afgesproken kwaliteit is. Die onderzoeken starten op basis van een signaal, maar ook pro actief, thematisch. Afgelopen jaar hebben we de uren hiervoor uitgebreid. En we hebben besloten om het in eigen huis uit te gaan voeren met medewerkers in ambtelijke dienst. We zijn gestart met een aantal rechtmatigheidsonderzoeken Jeugd en gaan dit komend jaar verder oppakken.

Onderzoeken naar zorgfraude duren lang en vragen veel capaciteit, maar leiden soms ook tot een veroordeling. Afgelopen jaar was er een zaak waarin we met de zorgverzekeraar en de Fiod hebben samengewerkt. Daarmee hebben we als gemeente een signaal afgegeven. We zijn de uitvoering (zowel toezicht als handhaving) aan het professionaliseren en stimuleren het signaleren en melden. Zodat we snel kunnen ingrijpen. In de bijlagen 2.1 en 2.2 vindt u twee jaarverslagen: het jaarverslag algemene toezicht Wmo & Jeugdhulp in Midden-Groningen; en het jaarverslag toezicht op calamiteiten en geweld in de Wmo, van de centrumgemeente Groningen die voor de uitvoering van dit toezicht verantwoordelijk is. Voorbeelden van sociale veerkracht in de praktijk Vanuit sociale veerkracht ondersteunen we inwoners met goede ideeën. We geven hun de kans om hulp en ondersteuning op hun eigen manier voor hun eigen doelgroep te organiseren. We zien in de praktijk mooie voorbeelden. We hebben bijvoorbeeld de Toverboom. Een plek waar gezinnen en kinderen voor allerlei verschillende activiteiten terecht kunnen. Soms krijgen de kinderen ondersteuning. Bijvoorbeeld door ze na school (tijdens werktijd) op te vangen. Maar soms ligt de nadruk op hulp aan de ouders. Bijvoorbeeld door ze te helpen met regelingen/toeslagen en zelfs de toeslagenaffaire.

We hebben recent ook besloten om de Stichting Chiyo Thai te subsidiëren. Zij weten jongeren te bereiken met respect en discipline. Ze gaan een stap verder voor hun leden als dat nodig is. Dat

Pagina:

6 van 9

Datum:

28 maart 2023

Zaak:

1058781

doen ze door ze uit te nodigen om over de drempel te komen en mee te doen of door de praten over wat ze dwars zit. We gaan in de komende periode kijken wat voor moois deze stichting met deze subsidie doet. We gaan onder andere in gesprek met een aantal leden om dat voor elkaar te krijgen. Bewegen is belangrijk. Onze gemeente heeft meerdere activiteiten waarbij bewegen gestimuleerd wordt. Buurtsportcoaches en combinatiefunctionarissen zijn hier dagelijks mee bezig. In Froombosch is een dagbestedingslocatie voor ouderen die eenzaam zijn of beginnende dementie hebben. In maart van dit jaar plaatsen wij daar een Duofiets voor de deelnemers. Tegelijkertijd kunnen mensen uit de omgeving gebruik maken van de Duofiets. We promoten dit via buurtsportcoaches en het Sociaal Team. Doel is dat mensen die niet zelfstandig kunnen fietsen toch de mogelijkheid hebben in beweging te komen.

3. Verbinding Jeugd en Onderwijs Kind-ouderondersteuners Er zijn vanaf 1 juni 2022 zeven kind-ouder-ondersteuners gestart op de kindcentra in MiddenGroningen. Vanuit het gemeentelijk budget van het Nationaal Programma Onderwijs is dit plan samen met de scholen opgezet. Scholen gaven aan dat er enorme behoefte is aan snelle sociaalemotionele ondersteuning van kinderen en hulp aan ouders. Zodat kleine vragen niet onnodig grote problemen hoeven te worden. Daarmee zijn kinderen sneller geholpen en zitten ze beter in hun vel, waardoor ze bijvoorbeeld makkelijker tot leren komen. Ook voorkom je hiermee onnodige jeugdhulp en verkort je wachtlijsten. “Doen wat nodig is voor het kind via school” is het credo. Het zorgnetwerk wordt ingeschakeld als dat nodig is. Voor de zomervakantie hebben ze vooral kennisgemaakt en zijn ze geïntroduceerd bij ouders, team en kinderen. In de zomervakantie hebben zij de Oekraïense kinderen en ouders in de opvanglocaties ondersteund. Na de zomervakantie zijn ze volledig op de scholen en kinderopvang gestart. Scholen geven nu al aan dat de werkdruk door hun komst verminderd is, dat er contacten met ouders zijn hersteld die anders afgehaakt waren, dat de samenwerking binnen het kindcentrum gestimuleerd wordt en dat er meer zicht is op ondersteuningsvragen van ouders, kinderen en leerkrachten.

Daarnaast wordt teruggeven dat kinderen zich merkbaar meer gezien en gehoord voelen. Het onderzoeksbureau Sinzer voert voor ons een monitoring uit volgens de ‘Theory of change’. De eerste tussentijdse evaluatie liet zien dat er met name in de onderbouw juist te weinig geproblematiseerd wordt, dat ouders zich niet sterk bewust zijn van het belang van hun rol en dat er op school te weinig gesignaleerd wordt op huiselijk geweld ten opzichte van de cijfers vanuit de gemeente. De Kind-Ouder-Ondersteuners stemmen hun handelen af op deze resultaten, vergroten door middel van scholing hun kennis en houden hun manier van werken scherp door middel van intervisie.

Pagina:

7 van 9

Datum:

28 maart 2023

Zaak:

1058781

Inventarisatie "Eerst brood – daarna taal en rekenen" U heeft als raad vorig jaar zomer met de motie "Eerst brood – daarna taal en rekenen" het college verzocht om de problematiek rondom schoolgaande kinderen en gebrek aan ontbijt te onderzoeken. Tot de zomervakantie inventariseren we hoeveel kinderen er met honger in de klas zitten, wat de oorzaken hiervan zijn en wat korte en langere termijn (duurzame) oplossingen zijn. Als er direct voor een groep kinderen hulp nodig is, dan helpen wij de school om dit te organiseren. Zo is er al hulp geboden op de W.A. Scholtenschool in Foxhol. Sinds 5 december 2022 is daar in samenwerking met andere partijen een broodbar gestart. De inventarisatie "Eerst brood – daarna taal en rekenen" wordt uitgevoerd binnen het NPG-project Tijd voor Toekomst. Voor dit jaar is door het Rijk een bedrag van €100 miljoen beschikbaar gesteld voor gratis schoolmaaltijden (primair en voortgezet onderwijs). De organisatie wordt door het Jeugdeducatiefonds en het Rode Kruis uitgevoerd. De scholen kunnen kiezen voor de optie ‘maaltijd op school’ (€9 per leerling per week) of ‘maaltijd thuis’ (boodschappenkaart met een wekelijks bedrag van €11 per leerling). Wij attenderen de scholen actief op dit landelijk budget, helpen waar nodig met het opzetten van een lokaal projectteam en blijven betrokken als procesbegeleiders en verbinders.

4. Ontwikkelingen Welzijn Project Meedoen met dementie In 2022 hebben wij meegedaan aan het project Meedoen met dementie van ZonMW. Hiervoor heeft Kwartier in opdracht van de gemeente onderzoek gedaan naar het aanbod van dagactiviteiten voor mensen met dementie in onze gemeente. Wat is de behoefte en wat werkt wel en wat werkt niet in het huidige aanbod van dagactiviteiten? De uitkomsten van het onderzoek in het kort: extra aandacht voor vroegsignalering, er is behoefte aan maatwerkgerichte dagbesteding en er is meer kennis nodig over de beschikbare dagactiviteiten. De aanbevelingen richten zich op het verbeteren van de samenwerking tussen partijen en rolverduidelijking, de inzet van ouderenadviseurs en het investeren in voorliggende voorzieningen. Maar ook het begeleiden en ondersteunen van bestaande verenigingen en organisaties in het bieden van dementie-vriendelijke activiteiten en het zorgen voor duidelijkheid over het aanbod en de Wmo en Wet langdurige zorg (Wlz). De aanbevelingen sluiten aan bij het huidige ouderenbeleid en de opdracht aan Kwartier Zorg en Welzijn rondom het aanpakken van eenzaamheid onder ouderen. In bijlage 4 vindt u de samenvatting van het onderzoek.

Pagina:

8 van 9

Datum:

28 maart 2023

Zaak:

1058781

5. Regionale en landelijke ontwikkelingen Gezond en Actief Leven akkoord (GALA) en Integraal Zorgakkoord (IZA) In het GALA en IZA maken gemeenten en verschillende (zorg)partijen afspraken over de doelen voor de komende jaren. Beide zijn van groot belang, want we zien ook in onze regio dat de beschikbaarheid van passende zorg en ondersteuning steeds meer onder druk staat. Een grotere vraag dan aanbod leidt tot wachttijden in de GGZ, hoge werkdruk bij professionals in de zorg, huisartsen en verwachtingen van zowel het medisch als het sociaal domein om gezond leven makkelijker te maken. Deze landelijke akkoorden werken door in de regio en lokaal. In het GALA zijn de doelen en afspraken gericht op preventie ten behoeve van gezondheid en welbevinden. De gemeente moet hiervoor een integraal plan van aanpak Preventie opstellen. Hiervoor hebben we de middelen aangevraagd vanuit de brede SPUK (specifieke uitkering). We sluiten vooral aan op wat we in onze gemeente al doen op het gebied van preventie. Het integrale plan Preventie moet in september 2023 klaar zijn. De GGD-Groningen helpt ons bij het maken van dit plan. De IZA is onder meer gericht op de verbinding van het sociaal domein met het medische domein. De aanpak is in eerste instantie regionaal: er komt een regiobeeld met een regioplan. Menzis en centrumgemeente Groningen coördineren dit proces.

Voor de regio ligt er al een mooie regiovisie "Gezonde Groningers, Gezonde zorg" die een goede basis geeft voor het regioplan. Samen met de andere Groninger colleges hebben we deze visie in december 2022 vastgesteld. U vindt de regionale visie in bijlage 5. Het Regioplan wordt uitgewerkt met een plan van aanpak. In deze aanpak wordt voor de gemeente aangegeven welke inzet er wordt verwacht en welke financiën hiervoor bestemd is. Dit plan van aanpak moet eind december 2023 klaar zijn. Voortgang Hervormingsagenda Jeugd De gemeenten en het Rijk hadden een geschil over de financiering van de jeugdwet. Na uitspraak van de Commissie der wijzen moest het Rijk gemeenten extra geld geven.1 Daar stond tegenover dat gemeenten en het Rijk nieuwe afspraken moesten maken over hoe we tot een goed en betaalbaar stelsel komen. Deze moeten vastgelegd worden in de Hervormingsagenda. In 2023 moesten gemeenten een aantal maatregelen inzetten die al binnen de kaders van de wet kunnen. Denk aan de Ondersteuner jeugd en gezin. Daarnaast moeten gemeenten en het Rijk de voorgestelde maatregelen verder uitwerken.2 De Hervormingsagenda had in januari 2022 klaar moeten zijn. Deze is echter nog niet af. Gemeenten en het Rijk zijn het (nog) niet eens over de verdeling van kosten en de effecten van de maatregelen.

1 https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2021/06/03/kamerbrief-over-

afspraken-vng-rijk-naar-aanleiding-van-oordeel-commissie-van-wijzen 2 https://open.overheid.nl/documenten/ronl-4a6d4c37-e558-4c92-9059-b2bcc1dfb133/pdf

Pagina:

9 van 9

Datum:

28 maart 2023

Zaak:

1058781

Governance Publiek Gezondheid en Zorg/ RIGG De Hervormingsagenda bepaalt dat een aantal vormen van hulp binnen een Gemeenschappelijke Regeling (GR) in de jeugdhulpregio moet worden georganiseerd. Binnen de jeugdhulpregio Groningen hebben we de Regionale Inkooporganisatie van de Groninger Gemeenten (RIGG). Deze is nu onderdeel van de gemeenschappelijke regeling (GR) Publieke Gezondheid en Zorg. Er wordt nu onderzocht of de RIGG niet een eigen GR moet krijgen. Als dat zo is, zullen we u als raad vragen daarover een besluit te nemen.

Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van de gemeente Midden-Groningen

A. Hoogendoorn Burgemeester

H.P. Bakker Gemeentesecretaris