07.Accountantsverslag 2022pdf
Tekst van het document
ACCOUNTANTSVERSLAG 2022
Gemeente Midden-Groningen 13 JUNI 2023
Per saldo persoonlijker
Aan de gemeenteraad van de gemeente Midden-Groningen Postbus 75 9600 AB Hoogezand Datum 13 juni 2023 Ons kenmerk 2023.251 Behandeld door S. Hofsteenge RA H.F.G. van den Top RA F.T.H. Ten Hoeve RA
Geachte leden van de raad, Hierbij brengen wij u ons accountantsverslag uit over onze bevindingen bij de controle van de jaarrekening 2022 van de gemeente Midden-Groningen. De controle (en dit verslag) is gericht op het verstrekken van een controleverklaring bij deze jaarrekening. Een concept van dit verslag is ambtelijk en bestuurlijk besproken en op 20 juni 2023 toegelicht aan de auditcommissie. Bij de jaarrekening 2022 van de gemeente Midden-Groningen verstrekken wij een controleverklaring met goedkeurend oordeel betreffende de rechtmatigheid en een goedkeurend oordeel betreffende de getrouwheid. In het accountantsverslag geven we onze analyse van het vermogen en het resultaat, bespreken we de aanpak en bevindingen ten aanzien van significante risico’s en andere audit en accounting issues. Ook gaan we in op de administratieve organisatie en nemen we communicatie op die we wettelijk verplicht zijn met u te delen. Het accountantsverslag is een vervolg op de managementletter van 16 december 2022. Wij bedanken de medewerkers van de gemeente Midden-Groningen voor de open en constructieve wijze van samenwerking bij het verrichten van onze controlewerkzaamheden en zijn vanzelfsprekend graag bereid een nadere toelichting te verstrekken. Met vriendelijke groet, Eshuis Registeraccountants B.V. Was getekend: drs. S. Hofsteenge RA
Accountantsverslag 2022 gemeente Midden-Groningen
2
Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Kernpunten Financiële positie Organisatie Automatisering
Inhoudsopgave Bestuurlijke samenvatting controle 2022
5
Kernpunten van onze controle
10
De financiële positie van uw gemeente
26
Financiële positie Resultaatanalyse
Organisatie
30
Administratieve organisatie en interne beheersing
Automatisering
32
Onze kijk op de algemene IT-beheersingsmaatregelen Betrouwbaarheid en continuïteit van IT omgeving
Overige aangelegenheden
34
Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2022 gemeente Midden-Groningen
3
Inleiding Inhoudsopgave
Bijlagen
40
Bijlage 1a: Niet-gecorrigeerde controleverschillen
Samenvatting
Bijlage 1b: Onzekerheden in de controle Bijlage 1c: Tekortkomingen in de toelichtingen
Kernpunten
Bijlage 1d: Bevindingen controle SiSa-bijlage 2022 Bijlage 2: Onafhankelijkheid
Financiële positie Organisatie Automatisering Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2022 gemeente Midden-Groningen
4
Bestuurlijke samenvatting
Per saldo persoonlijker
Bestuurlijke samenvatting Conclusies jaarrekeningcontrole 2022
Inleiding
Onderwerp
Beschrijving
Referentie
Getrouwheid en rechtmatigheid
•
Wij geven een goedkeurend oordeel af voor getrouwheid (kloppen de cijfers?) en een goedkeurend oordeel voor de rechtmatigheid (zijn cijfers volgens de regels tot stand gekomen?). De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 2.800.000 respectievelijk € 8.400.000.
Pagina 11
De financiële positie ultimo 2022 is verbeterd ten opzichte van 2021. Met name als gevolg van het positieve resultaat over 2022 van € 17,2 miljoen. Hiervan is per saldo nog € 4,9 miljoen onttrokken aan de reserves, waardoor het resultaat uiteindelijk afgerond € 12,3 miljoen is geworden. Het weerstandsvermogen bedraagt afgerond € 11,6 miljoen. De weerstandscapaciteit is ruim hoger dan de door de gemeente onderkende aanwezige risico’s van afgerond € 4,8 miljoen.
Pagina 26
Pagina 31
•
Inhoudsopgave Financiële positie
•
Samenvatting •
Kernpunten Financiële positie
Interne beheersing
•
In het najaar van 2022 hebben wij onze interimcontrole uitgevoerd. Tijdens deze interimcontrole richtten wij ons vooral op de opzet en werking van de administratieve organisatie. Onze bevindingen hebben wij in een management letter aan het college gerapporteerd. Wij onderkennen met name verbeterpotentieel ten aanzien van het IT beheer, het personele proces en het inkoop proces, maar ook ten aanzien van het sociaal domein.
Kwaliteit verslaggeving
•
Wij hebben het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen aannemelijk zijn en consistent worden gebruikt.
Controleproces
•
Bij de start van de controle waren de jaarstukken gereed en het controledossier was ook gedegen voorbereid. Hierdoor is de controle soepel verlopen. Wij hebben de eerste steekproeven (waaronder SiSa) aan het begin van onze controle uitgezet. Wij willen de ambtelijke organisatie graag bedanken voor hun inzet en snelle oplevering.
Organisatie Automatisering Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2022 gemeente Midden-Groningen
6
Bestuurlijke samenvatting Conclusies jaarrekeningcontrole 2022
Inleiding
Onderwerp
Beschrijving
Referentie
Grondexploitatie
•
Wij hebben het proces beoordeeld waarmee het management schattingsposten met betrekking tot de grondexploitatie bepaalt, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Een en ander in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel. De uitgangspunten voor de grondexploitatie achten wij acceptabel. Door de snel stijgende inflatie en kosten is dit jaar een indexatie van 15% op de grondexploitaties toegepast. Dat veroorzaakt over de gehele linie een neerwaartse druk op de eindresultaten. Deze blijven echter wel positief en/of zijn voorzien daar waar nodig. Samengevat: door inflatie en stijgende prijzen zullen de winsten op het grondbedrijf naar verwachting lager worden.
Pagina 16
Sociaal domein
•
Er is sprake van (afgerond) € 0,7 miljoen aan zorgprestaties uit hoofde van WMO/Jeugd, waarbij onvoldoende controle-informatie beschikbaar is om de prestatielevering vast te stellen. De populatie wordt in het kader van rechtmatigheid als onzeker gekwalificeerd. Er zijn fouten geconstateerd in de PGB plannen. In een aantal dossiers ontbreekt de PGB-vaardigheidstoets. Na extrapolatie is de fout uitgekomen op € 0,4 miljoen. De populatie wordt in het kader van rechtmatigheid als fout gekwalificeerd. De gemeenten in de provincie Groningen werken samen in de Regionale Inkooporganisatie Groninger Gemeenten (RIGG) voor de aanschaf van op maat gemaakte jeugdzorgvoorzieningen. De accountant van RIGG rapporteert over de uitkomsten ten aanzien van onzekerheden/fouten in de verantwoording. De verantwoording laat zien dat er € 516.410 aan onzekerheid is gerapporteerd die betrekking heeft op de geleverde jeugdzorg voor gemeente Midden-Groningen.
Pagina 11
Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2022 niet strijdig zijn met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2022 van de gemeente Midden-Groningen voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. Conform de afspraken met onze beroepsvereniging hebben wij het anti-cumulatiebeding voor de WNT niet gecontroleerd en dit ook gemeld in de controleverklaring.
Pagina 25
Inhoudsopgave Samenvatting Kernpunten Financiële positie
•
Organisatie
•
Automatisering Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2022 gemeente Midden-Groningen
WNT
•
7
Bestuurlijke samenvatting Conclusies jaarrekeningcontrole 2022
Inleiding Inhoudsopgave
Onderwerp
Beschrijving
Referentie
Begrotingsrechtmatigheid
•
Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van deze overschrijding naar de analyse begrotingsrechtmatigheid zoals opgenomen in de jaarrekening (hoofdstuk ‘4.2.2 Analyse begrotingswijzigingen en begrotingsrechtmatigheid’). Hiermee legt uw gemeente verantwoording af over de rechtmatigheid van de lasten over 2022. Er is geen sprake geweest van overschrijdingen die als onrechtmatigheid meetellen in ons oordeel.
Pagina 20
Pagina 24
•
Samenvatting Kernpunten
Schatkistbankieren
•
Met de Wet verplicht schatkistbankieren zijn alle decentrale overheden verplicht om hun overtollige middelen in de schatkist aan te houden (= alle middelen boven een per decentrale overheid te bepalen limiet). Voor uw gemeente geldt voor 2022 per kwartaal een limiet van afgerond € 4,9 miljoen. Decentrale overheden dienen in de jaarrekening verantwoording af te leggen over het gemiddelde banksaldo per kwartaal en de over- dan wel onderschrijding van de toegestane limiet. Uit de verantwoording van het schatkistbankieren over 2022 - zoals opgenomen in de toelichting op de balans - blijkt dat de gemeente Midden-Groningen in geen van de kwartalen een overschrijding laat zien.
Opvang en leefgeld Oekraïners
•
Wij hebben als onderdeel van de jaarrekeningcontrole de SiSa-controle uitgevoerd. De verantwoording van A16 -Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne is hierin ook onderdeel van geweest. Veruit het grootste gedeelte van de verantwoorde kosten betreft de bekostiging met betrekking tot de gerealiseerde opvangplekken per dag. Wij hebben de verantwoorde kosten gecontroleerd op basis van de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2022. Hierbij evalueren wij de getrouwheid en de rechtmatigheid van de verantwoorde gegevens (indicatoren). Na afloop van de controle zijn er geen financiële fouten of onzekerheden achtergebleven in deze SiSa-bijlage.
Financiële positie Organisatie Automatisering Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2022 gemeente Midden-Groningen
•
8
Bestuurlijke samenvatting Conclusies jaarrekeningcontrole 2022
Inleiding
Onderwerp
Beschrijving
Referentie
EU-aanbesteding
•
Pagina 11
Inhoudsopgave Samenvatting
•
Kernpunten Financiële positie Energietoeslag
•
Organisatie •
Automatisering SiSa
•
Overig Bijlagen •
Accountantsverslag 2022 gemeente Midden-Groningen
Naar aanleiding van de uitgevoerde controlewerkzaamheden (in samenwerking met concern control) inzake de naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen zijn er onrechtmatigheden vastgesteld. In het rapport van concern control is er € 1,8 miljoen aan fouten opgenomen. Wij sluiten ons aan bij deze constatering. Op basis van onze evaluatie hebben deze onrechtmatigheden geen impact op de strekking van de controleverklaring. Wij adviseren om toereikende preventieve interne controles implementeren om de naleving van de Europese aanbestedingsregels structureel te borgen. De huidige interne beheersing voorziet hier onvoldoende in gedurende het jaar. De controle wordt met name nu achteraf uitgevoerd in plaats van op preventieve basis middels geautomatiseerde workflows. Daarnaast voert u de analyse achteraf uit op crediteurniveau, terwijl deze analyse op CPV-kosten soort zou moeten plaatsvinden. In overeenstemming met landelijk beleid en een aanvullend beschikbaar gemaakt krediet van € 2,4 miljoen heeft de gemeente Midden-Groningen zelf zorggedragen voor de uitvoering van deze regeling. Hierbij evalueren wij de getrouwheid en de rechtmatigheid van de verantwoorde kosten. Tijdens de controle hebben wij geen financiële fouten of onzekerheden geconstateerd. Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd met inachtneming van de Nota Verwachtingen Accountantscontrole die hierover regels bevat.
Het aantal neemt de laatste jaren in hoog tempo toe en bedraagt dit jaar 40. Dat betekent niet alleen dat de financiering van de Gemeente Midden-Groningen meer en meer incidenteel plaatsvindt, maar ook de verantwoordingsdruk en controledruk nemen toe. Dat vraagt extra inspanning van de organisatie en van ons. Er zijn geen controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de SiSa-bijlage 2022 achtergebleven. Uit onze controle is wel naar voren gekomen dat voor SiSa-regeling “C32 - Specifieke uitkering ventilatie in scholen” niet alle middelen zijn aangewend voor de uitvoering van de regeling. Het effect hiervan is dat er een balanspost had moeten worden opgenomen voor het niet-bestede deel van € 150.000.
Pagina 25
9
Kernpunten van onze controle
Per saldo persoonlijker
Kernpunten van onze controle Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Kernpunten Financiële positie Organisatie Automatisering Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2022 gemeente Midden-Groningen
Ons oordeel
Fouten en/of onzekerheden in de PGB bestedingen
Wij hebben onze controle van de jaarrekening 2022 van gemeente Midden-Groningen uitgevoerd, en verstrekken een goedkeurende controleverklaring betreffende de rechtmatigheid en goedkeurende controleverklaring betreffende de getrouwheid bij deze jaarrekening.
De PGB-bestedingen zijn door uw gemeente (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft een controleverklaring met een oordeel met beperking bij de verantwoordingen 2022 verstrekt, vanwege rechtmatigheidsafwijkingen.
Geconstateerde fouten inzake de rechtmatigheid
Als gevolg van de fouten in de verantwoorde PGBbestedingen in de jaarrekening 2022 van de SVB leidt dit tevens tot een afwijking in onze controle voor de getrouwheid en de rechtmatigheid van in totaal € 20.925. Deze afwijking is niet opgenomen in het (verplichte) overzicht van controleverschillen omdat deze kleiner is dan de rapportagedrempel van € 140.000.
Tijdens de interimcontrole heeft concern control een tussentijdse spendanalyse opgesteld en zijn de tussentijdse uitkomsten via een halfjaar rapportage gedeeld met het directieteam. Destijds was de prognose dat er circa € 1,8 miljoen onrechtmatig zou worden aangemerkt over 2022. Dit beeld is in de jaarrekeningcontrole niet gewijzigd. De analyse door concern control is primair uitgevoerd op crediteurniveau. Hierdoor hebben wij aanvullend een steekproef verricht op het niveau van inkooppakket, omdat hiermee ook het stapelrisico voldoende in beeld is. Deze extra werkzaamheden heeft niet tot andere inzichten geleid. Uit de controle op de naleving van de Europese aanbestedingsregels komt een afwijking van € 1.760.000 naar voren. Dat is lager dan de materialiteit, waardoor deze bevinding niet leidt tot een andere uitkomst voor de controleverklaring betreffende rechtmatigheid. Het gaat om € 486.000 ten aanzien van het ICT contract. Het andere deel, zijnde € 1.274.000 komt voort uit 13 afzonderlijke contracten die onrechtmatig tot stand zijn gekomen.
Tekortkomingen in PGB plannen Gedurende 2022 heeft concern control geconstateerd dat in een aantal dossiers de toets op de PGB vaardigheid ontbreekt. Dit is wel een vereiste conform de gemeentelijke verordening en geldende wet en regelgeving. Hiertoe heeft concern control aanvullende werkzaamheden uitgevoerd om de impact in kaart te brengen. Wij hebben deze aanvullende werkzaamheden beoordeeld en geëvalueerd aan de hand van de geldende materialiteit. Uit de aanvullende werkzaamheden is naar voren gekomen dat er uiteindelijk een fout resteert van afgerond € 402.000. Deze afwijking is opgenomen in het (verplichte) overzicht van controleverschillen.
11
Kernpunten van onze controle Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Kernpunten Financiële positie Organisatie Automatisering Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2022 gemeente Midden-Groningen
Geconstateerde onzekerheden inzake Jeugdwet
Onzekerheid in RIGG verantwoording
In de management letter hebben wij gemeld dat er tekortkomingen zijn geconstateerd in dossiers ten aanzien van de jeugdwet. De belangrijkste betreft dat er jeugdplannen in een aantal dossiers ontbreken, wat leidt tot onzekerheid over de rechtmatigheid. De financiële implicatie was tijdens de interimcontrole nog niet bekend.
De accountant van het RIGG heeft geconcludeerd dat uit diverse controles onzekerheden resteren ten aanzien van de prestatielevering. Dat bedrag varieert jaarlijks en komt dit jaar uit op een bedrag van € 516.410. De geconstateerde fout is boven de rapporteringsgrens en nemen we mee in de tabel in paragraaf 8.2.
Inmiddels heeft concern control werkzaamheden verricht om de impact van de onzekerheid, als gevolg van de missende jeugdplannen, in kaart te brengen. Hiertoe is een memorandum opgesteld, die gedurende de controle met ons is afgestemd. Uit de aanvullende werkzaamheden is naar voren gekomen dat er uiteindelijk een onzekerheid resteert van € 708.000. Derhalve hebben wij deze populatie als onzeker aangemerkt voor wat betreft het element “prestatielevering”, omdat niet eenduidig vast te stellen is of de geleverde zorg cf. een vooraf afgestemd plan is geleverd. Afwikkeling RIGG inzake Jeugdwet De gemeenten in de provincie Groningen werken ook dit jaar samen in de Regionale Inkooporganisatie Groninger Gemeenten (RIGG) voor de aanschaf van op maat gemaakte jeugdzorgvoorzieningen. De RIGG is verantwoordelijk voor het afleggen van een aparte kostenverantwoording aan de aangesloten gemeenten, onderbouwd met een accountantsrapport. De voorlopige afrekening van het RIGG is € 145.000 hoger uitgevallen dan waar in de concept jaarrekening rekening mee gehouden was. De geconstateerde fout is boven de rapporteringsgrens en nemen we mee in de tabel in paragraaf 8.2.
Afgrenzing inkomende facturen In het accountantsverslag van voorgaand jaar hebben wij aangegeven dat wij met u de systematiek van de jaarafgrenzing opnieuw zullen beoordelen. In het verleden heeft de gemeente de verwerking van facturen (die een overloop kennen naar het volgende boekjaar) op basis van het kasstelsel verwerkt. Dit is niet conform de BBV wet en regeling. Als opvolging hiervan heeft u als onderdeel van de jaarafsluiting een analyse verricht op de facturen die deels betrekking hebben op het volgend boekjaar. De analyse is uitgevoerd op alle inkomende facturen groter dan €10.000 en heeft geresulteerd in een correctieboeking, zodat de afgrenzing op een juiste manier is verricht in de financiële administratie. De restpopulatie betreft € 75.000, dat mogelijk in boekjaar 2023 had moeten worden verantwoord. Deze afwijking is niet opgenomen in het (verplichte) overzicht van controleverschillen omdat deze kleiner is dan de rapportagedrempel van € 140.000.
12
Kernpunten van onze controle Inleiding Inhoudsopgave
Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd Met de opdrachtbevestiging van 15 september 2022 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2022.
Samenvatting
Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend (geweest) voor onze controle: •
Kernpunten
Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado).
•
De Controleverordening gemeente Midden-Groningen (op grond van artikel 213 van de Gemeentewet).
•
Het op 2 juni 2022 door de raad ingestemde normenkader 2022.
Financiële positie Organisatie Automatisering Overig
Wij zijn onafhankelijk van de gemeente MiddenGroningen Ons zijn geen relaties bekend tussen Eshuis Registeraccountants B.V. en haar zuster- en of dochterondernemingen en de gemeente, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid. Onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging is te vinden in bijlage 2 bij deze rapportage.
De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging en is nader omschreven in het auditplan. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2022 voldoende voor de doelstelling van onze controle.
Bijlagen
Accountantsverslag 2022 gemeente Midden-Groningen
13
Kernpunten van onze controle Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Kernpunten Financiële positie Organisatie Automatisering Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2022 gemeente Midden-Groningen
Er zijn geen belangrijke wijzigingen in de verslaggevingsregels
Goedkeuringstoleranties
Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van de gemeente. Daarnaast vereisen zij het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak Boekjaar 2022 vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de toelichting in de jaarrekening 2022. Wij hebben het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen Boekjaar 2021 aannemelijk zijn en consistent worden gebruikt. Wij hebben de jaarrekeningcontrole 2022 uitgevoerd met inachtneming van de goedkeuringstoleranties zoals hiernaast grafisch weergegeven. Ter vergelijking zijn de grenzen uit de controle 2021 opgenomen.
€ 2.800.000 € 8.400.000 140.000
€ 2.470.000 € 7.410.000 123.500
Materialiteit
Onzekerheden
Rapporteringstolerantie
14
Kernpunten van onze controle Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Kernpunten Financiële positie Organisatie Automatisering Overig
Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening, met uitzondering van de door ons geconstateerde onzekerheden
Als onderdeel van dit vereiste hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd: •
Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV.
•
Wij hebben, voor zover wij kunnen beoordelen, vastgesteld dat de verklaringen van de gemeenteraad in het jaarverslag en de andere informatie zoals opgenomen in de jaarstukken verenigbaar zijn met de beweringen en verklaringen die in de jaarrekening zijn opgenomen.
•
Wij hebben vastgesteld dat de verklaringen in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de uitgevoerde controlewerkzaamheden.
De jaarstukken 2022 van uw gemeente bestaan uit: •
Het jaarverslag 2022 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen).
•
De jaarrekening 2022 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting en de SiSa-bijlage).
In het onderdeel “programmaverantwoording” van het jaarverslag dient informatie te worden opgenomen met betrekking tot de vragen: wat hebben we gedaan, wat hebben we bereikt en wat heeft het gekost? De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (over o.a. weerstandsvermogen, bedrijfsvoering, etc.) het jaarverslag. Op basis van Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen.
Bijlagen
Accountantsverslag 2022 gemeente Midden-Groningen
15
Kernpunten van onze controle Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Kernpunten Financiële positie
De grondexploitaties zijn geactualiseerd De balanspost met de belangrijkste schattingselementen in de jaarrekening van de gemeente Midden-Groningen betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitaties). Deze balanspost is op grond van haar bruto omvang van € 8,1 miljoen relevant voor de accountantscontrole, maar ook vanwege de schattingselementen die een rol spelen bij het ramen van de nog te realiseren baten ad € 18,4 miljoen en lasten ad € 11,7 miljoen. De nog te realiseren baten en lasten vormen tezamen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het resultaat van de projecten.
€ 12,9
€ 14,0 € 12,0
€ 9,7
€ 10,0
Overig
€ 8,1
€ 8,0 € 6,0
Bijlagen
€ 4,0 € 2,0 €-
2020 Totaal
Accountantsverslag 2022 gemeente Midden-Groningen
Ontwikkeling netto boekwaarde (in mln)
Ontwikkeling bruto boekwaarde (in mln)
Organisatie Automatisering
Dit leidt tot een voorziening indien verwacht wordt dat het project verlieslatend is, en tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. Ten behoeve van de waardering van de bouwgronden in exploitatie per balansdatum dient de gemeente per individuele grondexploitatie te bepalen of de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar de beste inschatting, terugverdiend zullen worden. In 2022 gaat het om 11 individuele grondexploitaties. Hieronder zijn de grafische overzichten weergeven van de ontwikkelingen in zowel de bruto- als netto voorraad waarde. Het overzicht laat zien dat de risico’s ten aanzien van de woningbouw nagenoeg zijn afgedekt op balansdatum.
2021 Woningbouw
2022 Bedrijventerrein
€ 8,0 € 7,0 € 6,0 € 5,0 € 4,0 € 3,0 € 2,0 € 1,0 €€ -1,0
€ 6,7
€ 3,2 € 1,1
2020 Totaal
2021 Woningbouw
2022 Bedrijventerrein
16
Kernpunten van onze controle Inleiding Inhoudsopgave
Controlewerkzaamheden grondexploitaties
•
Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt. Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn.
•
Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavel appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente?
•
Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen in een grote vraag naar woningen en grond, waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo in positieve zin heeft ontwikkeld. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen?
Financiële positie Organisatie Automatisering Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2022 gemeente Midden-Groningen
Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen en dus naar bouwcapaciteit is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij horende prijsontwikkelingen?
•
Plaats de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw paragraaf ‘Grondbeleid’. De balanswaarde (boekwaarde minus de voorzieningen) van de grondexploitaties (BIE) is in 2022 afgenomen van € 3,2 miljoen tot € 1,1 miljoen. Dit is voor het grootste deel, toe te schrijven aan de grondverkopen in de grondexploitaties Ijsbaan (€ 0,8 miljoen), Rengerspark (€ 0,8 miljoen), Verlengde Veenlaan (€ 0,6 miljoen), Tolweg (€ 0,3 miljoen) en De Vosholen fase 2 deelplan 1 (€ 0,8 miljoen). Het opwaartse effect wordt veroorzaak door de investeringen in de complexen (1,8 miljoen).
De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot vijf P’s:
Samenvatting Kernpunten
•
17
Kernpunten van onze controle Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting
Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor het actualiseren van de grondexploitaties, zijnde vooral de uitgangspunten voor de planning (fasering), de programmering, het prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijgingen en de gehanteerde rekenrente (rente-omslagmethode), hebben wij het volgende in overweging genomen: •
Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd.
•
Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen; met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente?
Kernpunten Financiële positie Organisatie Automatisering Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2022 gemeente Midden-Groningen
•
Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad.
•
Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?).
De grondexploitaties zijn door u voor de jaarrekening 2022 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd), en waar nodig zijn door u de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening moet worden getroffen. Tussentijdse winstneming Op grond van het BBV heeft uw gemeente in het boekjaar 2022 afgerond € 0,2 miljoen (begroot: € 1,6 miljoen) aan tussentijdse winst gerealiseerd op de grondexploitaties (2021: €1,4 miljoen). Door de sterke inflatie en hoge prijsstijgingen zijn de toekomstige winsten gedaald. Dit betekent ook dat er minder toekomstige winst gemaakt gaat worden. Belangrijkste bevindingen waardering grondexploitaties Als onderdeel van de controle van de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier al contracten/overeenkomsten aan ten grondslag of niet).
18
Kernpunten van onze controle Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Kernpunten Financiële positie Organisatie Automatisering
Naast de hiervoor genoemde elementen spelen bij de risicoclassificatie van de individuele projecten ook de aard van het project, de programmering en de doorlooptijd een belangrijke rol. Binnenstedelijke herstructurering zorgt immers voor een grotere complexiteit, doordat de bestaande ruimte herontwikkeld wordt en dit type projecten hierdoor (financieel gezien) gevoeliger is voor risico’s dan volledig nieuw uit te leggen locaties. Een langere doorlooptijd van de projecten zorgt voor een hoger risicoprofiel, doordat de schatting van kosten en opbrengsten van de projecten subjectiever wordt naarmate de doorlooptijd toeneemt. Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente: •
Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten.
•
Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten in de grondexploitaties.
•
Externe deskundigheid heeft ingeschakeld ter onderbouwing van de geraamde grondprijzen en grondopbrengsten.
•
Een niet onaannemelijk niveau heeft bepaald van de nog te maken plan- en civiele kosten.
•
De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2022 zijn verwerkt, zijn door ons beoordeeld en als aannemelijk aangemerkt.
Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2022 gemeente Midden-Groningen
Actualisatie grondexploitaties De actualisatie van de grondexploitaties omvat in 2022 een aantal betekenisvolle wijzigingen. Ten eerste is het inflatiepercentage zoals al aangegeven in dit verslag eenmalig verhoogd naar 15,0%, conform de prijsindex voor bouwkosten. De kostenstijging heeft een negatieve impact gehad op de winstgevendheid van de lopende complexen en leidt tot een aanvullende storting van € 0,5 miljoen in de verliesvoorziening. Ten tweede is het aantal verwachte grondverkopen, vooral bij Rengerspark, opgeschoven naar 2023. Door het opschuiven van verkopen naar 2023 wordt voor komend jaar een hogere winstneming verwacht.
19
Kernpunten van onze controle Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Kernpunten Financiële positie Organisatie Automatisering Overig Bijlagen
Begrotingsoverschrijdingen zijn toegelicht in de jaarrekening Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2022, hebben wij de begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd. Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de baten en lasten binnen de begroting blijven en dat belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig worden gemeld aan gemeenteraad, zodat deze tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat inbreuk wordt gemaakt op het budgetrecht van raad. Het overschrijden van de begroting is altijd onrechtmatig, maar hoeft niet in alle gevallen te worden meegewogen in het accountantsoordeel. Deze kostenoverschrijdingen moeten dan wel goed herkenbaar in de jaarrekening zijn opgenomen. In het kader van de begrotingsrechtmatigheid moet gekeken worden naar de lastenoverschrijdingen per programma. In paragraaf ‘Begrotingsrechtmatigheid’ van de jaarrekening heeft u een toelichting op de overschrijdingen gegeven. Wij hebben vastgesteld dat er geen overschrijdingen zijn ten opzichte van de begroting die financieel moet worden gewogen.
Accountantsverslag 2022 gemeente Midden-Groningen
De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving Als onderdeel van onze controle vragen wij uw organisatie jaarlijks om inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking zou kunnen bevatten als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van deze inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, alsook de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad (of met de auditcommissie). Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. De gemeente Midden-Groningen maakt zelf een inschatting van de frauderisico's en beoordeelt de effectiviteit van interne beheersmaatregelen om fraude te voorkomen en te detecteren. Deze taak is belegd bij concern control. In de jaarrekening is door gemeente Midden-Groningen specifiek aangegeven hoe wordt om gegaan met de inherente fraude risicofactoren.
20
Kernpunten van onze controle Rapporteren over fraude
Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Kernpunten Financiële positie Organisatie Automatisering Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2022 gemeente Midden-Groningen
Van de accountant wordt op grond van de regels van de beroepsorganisatie (NBA) een professioneel-kritische houding verwacht ten aanzien van afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude in de jaarrekening maar ook met betrekking tot omkoping, corruptie, ondermijning en de naleving van andere wet- en regelgeving. De aandacht voor het thema fraude en integriteit neemt de laatste jaren steeds verder toe. Het zorgt ervoor dat organisaties steeds vaker gevraagd wordt transparant te zijn in de visie, het beleid en het toezicht op het integer handelen in alle geledingen van de organisatie. Dat gaat dus niet alleen over fraude maar ook over misbruik en oneigenlijk gebruik, het hanteren van gedragscodes en de naleving van andere regelgeving bijvoorbeeld op het gebied van arbeidsomstandigheden en milieu. Dit geldt niet alleen op de werkvloer, maar vraagt ook iets van organisatie en bestuur. Met ingang van 2022 is het op grond van de verslaggevingsregels voor veel organisaties verplicht om in het jaarverslag te rapporteren over de fraudegevoeligheid van de organisatie. Voor gemeenten geldt een aanbeveling om hierover te rapporteren vanuit de kadernota rechtmatigheid. Voor gemeenten geldt echter vanuit Artikel 2:391 lid 1 BW dat voornaamste risico’s dienen te worden toegelicht in onder andere de paragraaf bedrijfsvoering.
Wij dienen als uw accountant er op toe te zien dat het college B&W rapporteert over de voornaamste frauderisico’s en het fraudemanagement van de gemeente.
De afgelopen jaren hebben we steeds aandacht gevraagd voor het opstellen van een (fraude)risicoanalyse en de rapporteringsverplichting in veel sectoren is een volgende stap in dit proces. De gemeente Midden-Groningen beschikt over een stelsel aan maatregelen om fraude, misbruik en oneigenlijk gebruik tegen te gaan. In paragraaf 3.1 Paragraaf bedrijfsvoering schenkt u ook concreet aandacht aan het fraude aspect. De accountant maakt zelf ook een inschatting van de frauderisico’s binnen een organisatie, en vormt zich een beeld van de maatregelen van interne beheersing die de organisatie heeft getroffen om mogelijke fraudes van materieel belang te voorkomen en te bezien of deze maatregelen effectief zijn. In iedere organisatie bestaat een risico op het doorbreken van de interne beheersing door het management bij de totstandkoming van schattingen. We beoordelen in het kader van onze controle de interne processen op deze schattingen en doen detailcontroles op de uitgangspunten en aannames die aan significante schattingen ten grondslag liggen. Ook zijn we alert op ongebruikelijke transacties, samenwerkingsrelaties en de naleving van procedures die mede tot doel hebben transparantie en integer handelen te bevorderen. Elementen daaruit zijn controles op de prestatielevering bij inkooptransacties, het naleven van het inkoopbeleid en aanbestedingsregels.
21
Kernpunten van onze controle Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Kernpunten Financiële positie Organisatie Automatisering Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2022 gemeente Midden-Groningen
Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college van burgemeester en wethouders, inclusief het invoeren en onderhouden van interne-beheersingsmaatregelen met betrekking tot de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en de efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten. Bij fraude kan sprake zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk verkeerd voorstellen van zaken of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt.
Wij hebben deze accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en hebben professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen.
Onze conclusie is dat uw gemeente op een adequate wijze opvolging geeft aan geïdentificeerde integriteitskwesties, en hierover tijdig met ons in contact treedt. Wij merken daarbij op dat wij de integriteitskwesties mondeling besproken hebben, omdat de gemeente geen registratie van integriteitskwesties bijhoudt. Wij verwijzen hiervoor naar ons advies hierover. Continuïteitsbeoordeling In het kader van de jaarrekeningcontrole beoordelen wij ook het vermogen van de gemeente om de activiteiten in de komende twaalf maanden voort te zetten. Elementen die we in deze beoordeling betrekken zijn onder meer de vermogenspositie, de begroting voor het komende boekjaar, de afhankelijkheid van eigen inkomsten, de risico’s die u zelf identificeert en uiteraard ook de risico’s die wij als uw accountant signaleren. Vanwege de coronapandemie, de energieprijsontwikkeling en ontwikkelingen in de regelgeving voor accountants is, net als bij het onderwerp fraude, steeds vaker informatie in de controleverklaring opgenomen over de continuïteitsbeoordeling die wij uitvoeren. Om die reden vragen wij uw aandacht voor deze beoordeling. De continuïteitsafwegingen worden bij u op dit moment veelal expliciet gemaakt en zijn onderdeel van het proces waarin organisatie en bestuur worden betrokken.
Fraude en integriteit Jaarlijks verkrijgen wij inzicht in de integriteitsmeldingen. Wij hebben op basis van onze controle en de besprekingen geen fraudegevallen geconstateerd.
22
Kernpunten van onze controle Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Kernpunten Financiële positie Organisatie Automatisering Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2022 gemeente Midden-Groningen
Evaluatie van de belangrijkste inschattingen van het management (voorzieningen) Uw gemeente heeft voorzieningen gevormd voor verliezen, risico’s of verplichtingen die hun oorsprong vinden in het huidige boekjaar of eerdere boekjaren, maar waarvan de (verwachte) uitgaven in de toekomst liggen.
Een en ander in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel en niet bedoeld om ons een oordeel te vormen over individuele schattingsposten. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt.
Binnen de voorzieningen maakt u conform het BBV onderscheid naar voorzieningen voor ‘verplichtingen, verliezen en risico’s’, ter ‘egalisering van kosten’ (‘groot onderhoud’), en ‘voor middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is’. Vooral de voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico’s en de voorzieningen ter egalisering van kosten zijn naar hun aard gebaseerd op veronderstellingen en schattingen van het management en het college. Zij schatten op basis van hun kennis van de gemeente en haar omgeving in wat het effect van de te voorziene risico’s, verplichtingen en kosten zal zijn in de komende jaren en wat de omvang van de voorziening moet zijn. Wij hebben voor deze gebieden het proces beoordeeld waarmee het management schattings-posten ontwikkelt, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd.
23
Kernpunten van onze controle Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Kernpunten Financiële positie Organisatie Automatisering Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2022 gemeente Midden-Groningen
Schatkistbankieren Met de Wet verplicht schatkistbankieren zijn alle decentrale overheden verplicht om hun overtollige middelen in de schatkist aan te houden (= alle middelen boven een per decentrale overheid te bepalen limiet). Voor uw gemeente geldt voor 2022 per kwartaal een limiet van € 4,9 miljoen. Decentrale overheden dienen in de jaarrekening verantwoording af te leggen over het gemiddelde banksaldo per kwartaal en de over- dan wel onderschrijding van de toegestane limiet. Uit de verantwoording van het schatkistbankieren over 2022 - zoals opgenomen in de toelichting op de balans - blijkt dat de gemeente MiddenGroningen in geen van de kwartalen een overschrijding laat zien. Niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot rechtmatigheid van Europees aanbesteden Naar aanleiding van de uitgevoerde controlewerkzaamheden inzake de naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen hebben wij onrechtmatigheden vastgesteld. Wij hebben een afwijking geconstateerd groot € 1,8 miljoen. Op basis van onze evaluatie hebben deze onrechtmatigheden geen impact op de strekking van de controleverklaring.
Wij constateren dat de inkoopfunctie bij Midden-Groningen grotendeels decentraal wordt uitgevoerd. Tussentijds en aan het einde van het jaar worden controlewerkzaamheden op de aanbestedingen uitgevoerd door concern control ten behoeve van het inzicht in de lopende bestedingen. Om het inzicht in de rechtmatigheid van de bestedingen te vergroten worden gedurende het jaar budgethouders achteraf geraadpleegd. Dit is een tijdrovend proces. Kwaliteit analyse door concern control De analyse van concern control geeft een goed beeld van de risico’s op crediteurniveau. Echter is het belangrijk om de risico’s ook op het niveau van de CPV-code inzichtelijk te hebben. Vanwege het belang van het voldoen aan de Europese aanbestedingsregels adviseren wij u om ook aandacht te hebben voor het stapel risico in de controle op de aanbestedingen. Hiervan gaat ook een preventieve werking uit waardoor de bewustwording van de Europese regelgeving eveneens kan stijgen in de organisatie.
24
Kernpunten van onze controle Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Kernpunten Financiële positie Organisatie
Wij hebben geen fouten en/of onzekerheden in de SiSabijlage 2022 geconstateerd Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd op basis van de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2022. Hierbij evalueren wij de getrouwheid en de rechtmatigheid van de in de SiSa-bijlage verantwoorde gegevens (indicatoren). Wij willen benadrukken dat u als gemeente zelf verantwoordelijk bent voor de volledigheid van de te verantwoorden indicatoren zoals opgenomen in de SiSa-bijlage. Indien een ‘0’ is ingevuld, zijn wij bij uw organisatie nagegaan of deze ‘0’ terecht is ingevuld. U hebt dit aan ons bevestigd. De (verplichte) tabel met fouten en onzekerheden wat betreft de specifieke uitkeringen is opgenomen in bijlage 1e van dit accountantsverslag. Tijdens de controle hebben wij geen financiële fouten of onzekerheden geconstateerd. Afgrenzing niet-bestede SiSa middelen
Automatisering Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2022 gemeente Midden-Groningen
Op het moment dat de concept jaarrekening is opgesteld, was nog niet voor alle SiSa-regelingen duidelijk wat de uitnutting van de middelen is geweest op balansdatum. Uit onze controle is naar voren gekomen dat voor SiSa-regeling “C32 - Specifieke uitkering ventilatie in scholen” niet alle middelen zijn aangewend voor de uitvoering van de regeling. Op basis van een nadere analyse is vastgesteld dat er een balanspost voor een bedrag van afgerond € 150.000 had moeten worden verantwoord. Deze afwijking is opgenomen in het (verplichte) overzicht van controleverschillen omdat deze groter is dan de rapportagedrempel van € 140.000. Gezien de omvang van het bedrag in relatie tot de materialiteit heeft gemeente Midden-Groningen deze niet meer aangepast.
Wij hebben geen fouten geconstateerd met betrekking tot de naleving van de Wet Normering topinkomens (WNT) De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing. Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. De bezoldiging voor een topfunctionaris mag voor 2022 niet meer bedragen dan € 216.000 per jaar. Daarnaast dienen gemeenten de salarissen openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief – wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan – ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000. In 2022 hebben wij geen overschrijdingen van de grensbedragen voor topfunctionarissen en overige medewerkers geconstateerd.
25
Financiële positie
Per saldo persoonlijker
Financiële positie In dit hoofdstuk geven wij op hoofdlijnen een samenvatting van de ontwikkelingen in het vermogen en het resultaat van uw gemeente. De financiële positie is onder voorbehoud van de door ons geconstateerde onzekerheden.
Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Kernpunten Financiële positie
De vermogenspositie van uw gemeente is ten opzichte van 2022 toegenomen. In het BBV, de verslaggevingsregels van gemeenten, wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten 2022 bedraagt afgerond € 12,3 miljoen voordelig. Per saldo is tussentijds € 4,9 miljoen aan de reserves onttrokken, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2022 afgerond € 17,2 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans. In het hiernavolgende overzicht hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2022 53,4% van het balanstotaal (2021: 49,3% van het balanstotaal).
Organisatie Automatisering Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2022 gemeente Midden-Groningen
27
Financiële positie Saldo baten en lasten
Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Kernpunten Financiële positie Organisatie Automatisering Overig Bijlagen
Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar wordt weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente ook het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemmingen. Deze bestemmingen bestaan uit de in de loop van het jaar gedane onttrekkingen uit reserves minus de tussentijdse stortingen in de reserves. De stortingen in dan wel onttrekkingen aan reserves vinden plaats op basis van door u genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de politieke besluitvorming. De exploitatie over 2022 laat een voordelig gerealiseerd saldo van baten en lasten van € +/- 12,3 miljoen positief zien, ten opzichte van een begroot saldo van € +/- 2,3 miljoen negatief [op basis van vastgestelde primaire begroting]. Dit is een voordeel van afgerond € 14,6 miljoen. Dat betekent dat het gerealiseerde voordeel ten opzichte van de primaire begroting circa 5,3% van de totale lastenomvang representeert.
Resultaten Exploitatieresultaat (in € 1.000) Totale baten
€ 287.178
Totale lasten
€ 274.844
Gerealiseerde saldo van baten en lasten Bij: onttrekkingen aan reserves
€ 10.738
Af: stortingen in reserves
€ 5.837
€ 12.334
Saldo mutaties reserves
€ 4.901
Gerealiseerd resultaat (na toevoeging)
€ 17.235
In december heeft de Gemeente Midden-Groningen een verwachting afgegeven dat het resultaat € 9,8 miljoen positief zou uitvallen. Ten opzichte van deze verwachting is het resultaat nog € 7,4 miljoen hoger uitgevallen. In de jaarstukken wordt in hoofdlijnen een verklaring gegeven voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. Daar blijkt uit dat een belangrijk deel van het voordelig resultaat met name wordt veroorzaakt door: •
Opvang ontheemden Oekraïne € 3,4 miljoen voordelig.
•
Energietoeslag van € 1,7 miljoen voordelig.
•
De overige afwijkingen verklaren per saldo een aanvullend voordeel van € 2,3 miljoen.
Voor een verdere toelichting verwijzen naar de jaarstukken 2022. Accountantsverslag 2022 gemeente Midden-Groningen
28
Financiële positie Het weerstandsvermogen is toegenomen
Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Kernpunten Financiële positie Organisatie Automatisering Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2022 gemeente Midden-Groningen
Het weerstandsvermogen betreft de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit vanwege ingeschatte risico’s. De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit (voor de samenstelling hiervan verwijzen wij naar paragraaf 3.3 in uw jaarverslag 2022) bedraagt, € 11,6 miljoen positief (2021: € 6,8 miljoen positief). De gemeente heeft hierin een positieve ontwikkeling doorgemaakt, aangezien de beschikbare weerstandscapaciteit is gestegen van €6,8 miljoen positief in 2021 naar €11,6 miljoen positief in 2022. Dit betekent dat de gemeente beter in staat is om financiële risico's op te vangen en haar financiële positie is verbeterd. Dit kan een positieve uitwerking hebben op de gemeentelijke dienstverlening en investeringsmogelijkheden. Het is echter belangrijk om te blijven monitoren of de beschikbare weerstandscapaciteit voldoende is om mogelijke toekomstige risico's op te vangen. De inventarisatie van de risico’s die in de paragraaf Weerstandsvermogen (in het jaarverslag) is opgenomen, geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een kans inschatting van het zich voordoen van het geïdentificeerde risico, om zo de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen.
Daarbij wordt een doorlopend inzicht gegeven in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en wordt vermeld welke risico’s zijn verdwenen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook wordt een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de grootste risico’s.
Voor meer gedetailleerde informatie over uw weerstandspositie verwijzen wij u naar paragraaf 3.3 “Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing” in uw jaarverslag 2022. Onderstaand laat ook duidelijk zien dat de weerstandspositie verder is verbeterd ten opzichte van 2021. 3,00 2,50
2,40 2,00
2,00
1,60
1,80
1,50 1,00 0,50 2019
2020
2021
2022
Weerstandscapaciteitsratio
29
Organisatie
Per saldo persoonlijker
Administratieve organisatie en interne beheersing Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Kernpunten Financiële positie Organisatie Automatisering Overig
Wij hebben in november 2022 een interimcontrole verricht bij de gemeente Midden-Groningen. Tijdens deze interimcontrole richten wij ons vooral op de opzet en werking van de administratieve organisatie. Wij verrichten werkzaamheden ten aanzien van de procedures binnen de gemeente voor zover deze van belang zijn om een oordeel te vormen over de getrouwheid en rechtmatigheid van de jaarrekening van de gemeente. Wij hebben hieronder een samenvatting opgenomen van de getoetste processen. Voor onderliggende details en bevindingen verwijzen wij naar onze managementletter. In onze controle zijn de volgende significante processen onderkend:
Factuurverwerking en betalingen – TVM
•
Algemene uitkering en subsidiebaten – T
•
Sociaal domein – VM
•
Subsidieverstrekkingen – VM
•
Treasury – T
•
Frauderisicoanalyse – VM
Ten aanzien van opzet en bestaan geven wij het proces een classificatie mee: Verbetermogelijkheden:
•
Personeelsproces – TVM
Binnen het proces is sprake van significant risico en/of er is sprake van verschillende tekortkomingen observaties binnen de AO/IB en vragen hier op korte termijn uw aandacht voor;
•
Inkopen en aanbestedingen – VM
•
Verbijzonderde Interne Controle – TVM
Toereikend met verbetermogelijkheden:
•
Grondexploitaties – VM
Conclusies per getoetst proces boekjaar 2022 Toereikend (T); 2
Bijlagen
Accountantsverslag 2022 gemeente Midden-Groningen
•
Toereikend:
Verbetermog elijkheden (VM); 5
Toereikend met verbetermogelijk heden (TVM); 3
Binnen het proces is sprake van verhoogd risico en/of er is sprake van verschillende observaties binnen de AO/IB en vragen hier op middellange termijn (opvolging in boekjaar T+1) uw aandacht voor; Binnen het proces is sprake van risico en er is geen sprake van observaties binnen de AO/IB. Hiermee concluderen wij dat dit proces in opzet en bestaan voldoende is om het proces van het opstellen van de jaarrekening te ondersteunen.
31
Automatisering
Per saldo persoonlijker
Automatisering Inleiding Inhoudsopgave
Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel over de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken over de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen hebben betrekking op de onderdelen die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij geen volledigheid pretenderen.
Samenvatting Kernpunten Financiële positie Organisatie Automatisering Overig
In het kader van de jaarrekeningcontrole over het boekjaar 2022 heeft Eshuis IT-auditwerkzaamheden uitgevoerd met betrekking tot de opzet en het bestaan van de algemene ITbeheersmaatregelen binnen de automatiseringsomgeving van de gemeente Midden-Groningen. Wij hebben daarbij uitsluitend die maatregelen getest die het meest relevant zijn in het kader van de jaarrekeningcontrole. Tijdens de werkzaamheden voor de 2022 jaarrekeningcontrole zijn voor gemeente Midden-Groningen de algemene ITbeheersmaatregelen in opzet en bestaan beoordeeld van de meest kritische applicaties rond het sociaal domein, inkoopfactuurverwerking, belastingen en het grootboek. Hiervoor hebben wij diverse General IT Controls rond de relevante informatiesystemen getoetst. Deze beheersing laat een adequaat basis volwassenheidsniveau zien.
In onze managementletter zijn we al ingegaan op onze bevindingen ten aanzien van de maatregelen die u getroffen heeft. Derhalve verwijzen wij u naar de management letter voor verdere details. Onze bevindingen raken overigens alleen die onderdelen die wij onderzocht hebben in het kader van de controle van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij ter zake geen volledigheid pretenderen. Hiervoor is een specifiek daarop gericht onderzoek noodzakelijk. Betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking Overeenkomstig artikel 2:393, lid 4 van het Burgerlijk Wetboek zijn wij verplicht om onze bevindingen te rapporteren met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van uw geautomatiseerde gegevensverwerking. Onze controle heeft geen aangelegenheden geïdentificeerd die op dit gebied aan u gerapporteerd moeten worden, anders dan de waarnemingen zoals hiervoor besproken.
Bijlagen
Accountantsverslag 2022 gemeente Midden-Groningen
33
Overige aangelegenheden
Per saldo persoonlijker
Overige aangelegenheden Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Kernpunten Financiële positie Organisatie Automatisering Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2022 gemeente Midden-Groningen
In dit onderdeel geven wij een samenvatting van overige aangelegenheden en bepaalde vereiste communicaties. Bevestigingen van het management Wij hebben het management ter confirmatie een aantal schriftelijke bevestigingen verkregen aangaande zijn verantwoordelijkheden inzake de financiële verslaggeving. Wij hebben van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Midden-Groningen een ondertekende schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen. Geen meningsverschil met het management of beperking in reikwijdte van de controle Er zijn geen meningsverschillen met het management geweest en er waren geen beperkingen bij de uitvoering van onze controle. Naar onze mening is ons bij de uitvoering van onze controleopdracht door het management en de medewerkers van de gemeente de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.
35
Bijlagen
Per saldo persoonlijker
Bijlage 1a: Niet-gecorrigeerde controleverschillen Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Kernpunten Financiële positie Organisatie
In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van niet-gecorrigeerde controleverschillen boven de rapportagedrempel van € 140.000. Aard van de controleverschillen
Rechtmatigheid
Getrouwheid
N.v.t.
N.v.t.
Nadelig effect afrekening van het RIGG (lasten verhogend)
€ 145.000
€ 145.000
Afgrenzing niet-bestede middelen SiSa-regeling C32 (baten verlagend)
€ 150.000
€ 150.000
Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen huidige periode
€ 295.000
€ 295.000
€ 1.760.000
N.v.t.
€ 402.000
N.v.t.
€ 2.457.000
N.v.t.
Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen voorgaande periode
Foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit externe regels (EU-aanbesteding/Fido/etc.) Overige rechtmatigheidsfouten (ontbreken PGB vaardigheidstoets) Totaal rechtmatigheidsfouten
Automatisering Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2022 gemeente Midden-Groningen
37
Bijlage 1b: Onzekerheden in de controle Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Kernpunten
In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van onzekerheden in de controle boven de rapportagedrempel van € 140.000. Aard van de onzekerheden
Rechtmatigheid
Getrouwheid
Onzekerheid prestatielevering als gevolg van de missende jeugdplannen (sociaal domein)
€ 708.000
€ 708.000
De accountant van RIGG rapporteert over de uitkomsten ten aanzien van onzekerheden/fouten in de verantwoording. De verantwoording laat zien dat er € 516.410 aan onzekerheid is gerapporteerd die betrekking heeft op de geleverde jeugdzorg voor gemeente Midden-Groningen.
€ 516.410
€ 516.410
€ 1.224.410
€ 1.224.410
Totaal onzekerheden
Financiële positie Organisatie Automatisering Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2022 gemeente Midden-Groningen
38
Bijlage 1c: Tekortkomingen in de toelichtingen Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting
Onze controlestandaarden vereisen dat wij afwijkingen van materieel belang in de toelichting signaleren om de gemeenteraad in staat te stellen een inschatting te maken van de gevolgen daarvan voor de jaarrekening. De tabel hierna bevat een weergave van díe onderwerpen uit de toelichting waarvan wij denken dat de gemeenteraad deze nader dient te beoordelen. Aard van de gecorrigeerde controleverschillen Niet van toepassing