04A. Jaarverslag en jaarrekening PGZ 2021 - getekende versie

Onderzoek en monitoring Om inzicht te krijgen in de gezondheidssituatie van de bevolking in de provincie Groningen worden er voor de gemeenten periodiek epidemiologische gegevens verzameld door de GGD. Afgelopen jaar stonden twee gezondheidsonderzoeken centraal: de analyse en duiding van de Volwassenmonitor 2020 en het voorbereiden en uitzetten van de Corona Gezondheidsmonitor Jeugd. In de voorbereiding van beide onderzoeken zijn er specifieke wensen t.a.v. de vragenlijst van gemeenten geïnventariseerd en werden deze meegenomen. De resultaten van de landelijk geharmoniseerde Gezondheidsmonitor Volwassenen 2020 zijn in het najaar gepresenteerd aan alle gemeenten. Om de resultaten voor Groningen met andere GGD-regio’s en landelijke referentiecijfers te kunnen vergelijken zijn ook afgelopen jaar de gezondheidsmonitors van alle GGD‘en in Nederland verder geharmoniseerd. De digitale portal van de GGD omvat informatie over de publieke gezondheid in Groningen, waaronder informatie uit de landelijke monitors. De portal is vrij toegankelijk en ook in 2021 werd deze actueel gehouden en aangevuld met bijvoorbeeld informatie uit de Volwassen monitor 2020.

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2021

43

GGD Groningen heeft afgelopen jaar meer onderzoek gedaan op de eigen data, zodat we bijdragen aan een wetenschappelijk onderbouwde werkwijze ter bevordering van de publieke gezondheid in de provincie Groningen. De GGD heeft in navolging van 2020 op verzoek van het RIVM en GGD GHOR meegewerkt aan corona-gerelateerde onderzoeken/ uitvragen, zoals het voorbereiden gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2022. Daarnaast heeft epidemiologie (intern) de afdeling IZB ondersteunt bij de informatievoorziening en datamanagement rondom de bestrijding van het coronavirus. Vanaf begin 2020 heeft GGD Groningen een ‘light’ monitor inricht om de inzet van de middelen ten aanzien van aardbevingscoaches in het aardbevingsgebied jaarlijks te kunnen evalueren. Begin 2022 zullen we de jaarrapportage presenteren aan de ‘ambtelijke tafel aardbevingen’.

Gezondheidsbevordering Om gezond gedrag van onze inwoners te bevorderen werkt de GGD nauw samen met gemeenten, inwoners en lokale netwerken om uitvoering te geven aan lokaal beleid. GGD Groningen geeft advies en ondersteuning, én initieert en participeert in verschillende (effectieve) lokale gezondheidsbevorderende netwerken en programma’s. Hierbij wordt de verbinding gemaakt met landelijke en regionale ontwikkelingen zoals het Nationaal Preventieakkoord (NPA), de landelijke Nota Gezondheidsbeleid 2020-2024, Volwassenmonitor 2020 en corona-gerelateerd beleid en uitvoering. Gezondheidsbevordering gericht op het thema leefstijl is en blijft de komende jaren een belangrijk thema binnen gemeenten. Mede door corona is het belang van inzet op preventie en leefstijl extra zichtbaar geworden. Vanuit het Lokale Gezondheidsbeleid (LGB) en het LPA werken we als GGD mee in verschillende (lokale) programma’s en (bijhorende) interventies gericht op verschillende leefstijlthema’s zoals: een rookvrije generatie, alcoholpreventie, bewegen, gezonde voeding en (voorsorterend op het aankomende NPA) mentale weerbaarheid. Dat doen we vanuit verschillende rollen, als regisseur, adviseur, coördinator of uitvoerder. Zo heeft in 2021 GGD Groningen de regierol in het ‘Netwerk Rookvrij Opgroeien Groningen’ voortgezet.

Met het regionale netwerk (ongeveer 120 partijen), bestaande uit gemeenten, maatschappelijke partners, zorgverzekeraar, bedrijfsleven en inwoners, streven we ernaar dat elk kind rookvrij kan opgroeien. GGD faciliteert lokale netwerken om te komen tot een rookvrije generatie, en ondersteund bij de uitvoering. GGD GHOR en Alliantie Nederland Rookvrij ondersteunen GGD Groningen. In het kader van alcohol preventie werden samen met gemeenten en verschillende partners zoals VNN, onderwijs en JGZ landelijke publiekscampagnes en interventies (gericht op jeugd en volwassenen) uitgedragen en geborgd binnen bestaande programma’s. Voor het thema overgewicht en gezonde voeding, zijn we als GGD betrokken bij de uitvoering van de (Groningse aanpak) Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG). Naast aandacht voor gezonde voeding en beweging is er binnen deze Groningse aanpak expliciet aandacht voor onderliggende factoren die liggen binnen de sociale en fysieke omgeving van het opgroeiende kind. Door de coronamaatregelen werden in 2021 ook veel activiteiten binnen programma’s uitgesteld of in aangepaste vorm uitgevoerd. Er is ook dit coronajaar blijvende extra aandacht geweest voor kwetsbare gezinnen, om deze in beeld te houden en te ondersteunen bij beginnende problemen (vroegsignalering).

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2021

44

GGD heeft aanvullend voor gemeenten en onze inwoners de website ‘Gezond Leven in Groningen’ ontwikkelt. De website is bedoeld als inspiratie, hoe inwoners met kleine stapjes kunnen werken aan een gezonde leefstijl en lekker in je vel (blijven)zitten, in eerste instantie gedurende de coronacrisis met bijbehorende maatregelen. De website heeft zich het afgelopen jaar verder ontwikkelt en richt zich nu meer op (positieve) gezond blijven, waarbij het accent op corona langzaam loslaten.

Aardbevingen en gezondheid Aardbevingsschade heeft een negatief effect op de gezondheid en het welbevinden van de getroffen Groningers. Met ingang van 2020 wordt het project ‘Gezondheidsgevolgen aardbevingen’ uitgevoerd. Professionals die werkzaam zijn op het aardbevingsdossier worden ondersteund d.m.v. kennis over weerbaarheid bij aardbevingsschade. We monitoren (light) de inzet van de aardbeving coaches, werken samen met gemeenten aan een integraal plan van aanpak sociaal-emotionele ondersteuning en zijn actief betrokken bij Gronings Perspectief en Leefbaar en Kansrijk Groningen. In januari is de pilot van de Aardbevingsacademie van start gegaan. Op 7 maart is de Aardbevingsacademie “live” gegaan met een korte campagne, daarna is aandacht geschonken aan het aanbod via social media, de website en een maandelijkse nieuwsbrief. Zie www.aardbevingsacademie.nl

Jong Leren Eten (JLE) De GGD is betrokken bij het door het ministerie van Landbouw Natuur en Voedselveiligheid (LNV) gesubsidieerde (landelijke) programma ‘Jong Leren Eten 2017-2020’ (JLE) Het programma Jong Leren Eten (JLE), dat wordt gesubsidieerd door het Rijk, wil kinderen en jongeren tot 18 jaar structureel in aanraking laten komen met informatie en activiteiten over gezond voedsel. Met als uiteindelijk doel dat ze leren om gezonde en duurzame keuzes te maken. In de regio Groningen zijn de makelaars JLE voor de duur van dit programma (2017-2024) ondergebracht bij de GGD. Vanaf 1 januari 2021 is de Provincie Groningen ook aangesloten als partner van Jong Leren Eten Groningen en wordt gekeken op welke wijze JLE de komende vier jaar kan aansluiten bij het provinciale beleid.

Wat hebben we gedaan? Advisering •

Adviseren gemeenten en raad over lokale en actuele gezondheidsvraagstukken Om gezondheid te bevorderen geeft GGD Groningen advies en ondersteuning aan gemeenten en partners ten aanzien van beleid en bijbehorende uitvoeringsprogramma's. GGD Groningen sluit hierbij aan bij de ontwikkelingen en vraagstukken die landelijk, regionaal en binnen de gemeenten spelen. Zo was er aandacht voor een brede aanpak van sociaaleconomische gezondheidsverschillen, de vergrijzende samenleving, gezondheid in de Omgevingswet en de ontwikkeling naar gebieds- en wijkgericht werken. Met verschillende partners zoals kennis- en zorg instellingen, zorgverzekeraars, bedrijfsleven, veldpartijen wordt er samen gewerkt. We streven ernaar dat gemeenten de GGD zien als een betrouwbare, onafhankelijke en ‘nabije’ adviseur op het gebied van de publieke gezondheid. Ook dit jaar kwamen er regelmatig vragen uit de gemeente (inwoners of gemeente), bijvoorbeeld rond bouwplannen, windparken, bio-vergisters en de uitbreiding van geitenstallen, (het effect van) corona, chemiepark Delfzijl, sport en beweging, voeding,

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2021

45

•

rookvrij opgroeien en gezondheid in asielzoekerscentra. Gemeenteraden hadden vragen die betrekking hadden op de volksgezondheid. Het ging hierbij om verschillende thema’s waaronder: corona, corona-gerelateerde vragen over onder andere testlocaties, ventilatie en luchtkwaliteit, soorten Covid-19 testen, landelijk vaccinatiebeleid. Maar ook waren er vragen over seksuele gezondheid (testen op soa en menstruatiearmoede). In nauwe samenspraak met de verschillende afdelingen zoals Medische Milieukunde (MMK) en IZB, werd specialistische, wetenschappelijke en praktijkkennis gebundeld en vertaald in een integrale input en advies. Gemeenten adviseren en ondersteunen bij domeinoverstijgend regionaal en lokaal gezondheidsbeleid Publieke Gezondheid wordt door intersectoraal beleid verbonden met andere domeinen binnen de gemeenten en is eveneens verbonden aan landelijk beleid, zoals de doelstellingen van het Nationaal Preventieakkoord, de landelijke Nota gezondheidsbeleid 2020-2024 en de Omgevingswet. Op verzoek van gemeenten heeft GGD Groningen ook in 2021 meegedacht en integraal advies gegeven over regionale en lokale gezondheidsvraagstukken. De GGD participeert in het proces van totstandkoming en prioritering van beleidskeuzes. Aan de hand van de epidemiologische monitoring wordt input gegeven voor het te vormen beleid.

In 2021 heeft een aantal gemeenten hun lokaal gezondheidsbeleid vastgesteld. De GGD ondersteunt deze gemeenten bij het vervolg, de vorming van het uitvoeringsplan, zoals Stadskanaal en Veendam. Andere gemeenten, zoals Oldambt, Midden-Groningen, Pekela en Westerkwartier, bevonden zich in de voorbereidende fase voor het opstellen van het lokaal gezondheidsbeleid. In de gemeente Groningen is de GGD nauw betrokken bij de evaluatie van het lokale gezondheidsbeleid, ter voorbereiding op het nieuwe lokale gezondheidsbeleid dat volgend jaar wordt opgesteld. In juni van dit jaar vonden er een aantal sessies plaats met gemeenteambtenaren (en wethouders) om een selectie van de cijfers uit de recent afgenomen volwassenmonitor te presenteren en dienden ter informatie, ondersteuningen en duiding van het lokaal gezondheidsbeleid. In het verlengde van het lokale gezondheidsbeleid hebben alle tien de Groninger gemeenten de landelijke stimuleringsgelden van het lokaal preventie akkoord (LPA) aangevraagd. In 2021 is voornamelijk gericht ingestoken op de thema’s overgewicht-, alcohol- en rookpreventie. GGD Groningen is actief betrokken geweest bij de ontwikkeling en uitwerking van de beleidsplannen. In sommige gemeenten is dat gebeurd in de vorm van coördinatie en het opzetten van de lokale coalities en in andere gemeenten in de vorm van advisering.

De meeste gemeenten hebben in 2021 concrete interventies kunnen uitvoeren. De stimuleringsregeling loopt nog door tot en met 2024.

•

Tot slot is een stimuleringsmotor voor lokaal en domein overstijgend gezondheidsbeleid het Nationaal Programma Groningen (NPG). De meeste Groninger gemeenten maken hier gebruik van. In Oldambt bijvoorbeeld wordt gewerkt aan het uitwerken en implementeren van het IJslands preventie model gericht op een reductie van middelengebruik onder jongeren. GGD Groningen heeft een ondersteunende en adviserende rol in dit traject dat tenminste doorloopt tot 2024. Professionals van de GGD geven en gaan uitvoering geven aan het opzetten en uitvoeren van een gezondheidsmonitor. GGD is partner in het Preventie Overleg Groningen (POG) De GGD neemt actief deel aan de ambtelijke regiegroep van het POG waarin alle partners die werken aan gezondheid verzameld zijn. Hierin behartigen we samen met de gemeenten de publieke gezondheid vanuit gemeentelijk en inwonersperspectief en worden de mogelijkheden tot regionale samenwerking onderzocht. De GGD heeft bijgedragen aan de

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2021

46

•

•

•

bestuurlijke startconferentie van het POG afgelopen september. De GGD faciliteert ook maandelijks de gemeentelijke trekkersgroep binnen het POG en draagt zorg voor agendering van gemeentelijke perspectieven binnen het POG. Daarnaast is de GGD Groningen de trekker van het programmateam ‘Veilig en Gezond opgroeien’ wat momenteel wordt opgestart onder het POG. In het programmateam ‘Gezonde leefomgeving’ heeft de GGD een deelnemende rol. GGD is Partner Lectoraat Healthy Ageing GGD Groningen is een partner van het lectoraat Healthy Ageing publieke gezondheid/ ouderen (met aandacht voor monitoren kwetsbare ouderen) en werkt nauw samen met de Aletta Jacobs School of Public Health. De lector publieke gezondheid ouderen van de Hanzehogeschool Groningen heeft samen met het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en de noordelijke GGD ’en het onderzoeksprogramma ‘public health voor kwetsbare ouderen’ geïnitieerd. Centraal staat de vraag welke preventieve aanpak past bij de groep kwetsbare ouderen in Noord-Nederland. De komende twee jaar zal er verder onderzoek verricht worden naar de effecten van de corona maatregelen op thuiswonende ouderen in Noord-Nederland. Hiervoor is een onderzoeksfinanciering ontvangen (ZonMw)GGD Groningen is gevraagd om partner te worden van het onderzoek, en wordt actief betrokken.

in 2021 hebben we binnen de programmalijn ‘Vitaal oud worden’ voortgezet, om te onderzoeken wat de rol van de publieke gezondheid kan zijn in preventief ouderenbeleid. Doel is om in samenspraak met de gemeenten en veldpartners de publieke gezondheidsvraagstukken van ouderen te definiëren en tot een eenduidige en onderbouwde visie en actiepunten te komen. GGD Groningen participeert actief in landelijke werkgroepen (GGD GHOR NL, RIVM, VWS) regionale netwerken (o.a. Preventie Overleg Groningen) GGD Groningen neemt deel aan diverse lokale, regionale en landelijke overleggen die het thema gezondheid raken. Vanuit de landelijke en regionale overleggen maken we de vertaling naar Gronings lokaal en regionaal gezondheidsbeleid. Vanuit haar expertise op het gebied van de publieke gezondheid en met kennis van de regionale en lokale opgaven binnen gemeenten denken we mee, schrijven we mee, en hebben daarmee invloed op het resultaat. In het proces rond de kabinetsformatie heeft GGD Groningen input geleverd aan VWS rond regionale preventie infrastructuren. Hiermee beïnvloedt de GGD op een indirecte manier het krachtenveld van de publieke gezondheid. Het belang van een sterke publieke gezondheid en de belangrijke rol van de gemeente en GGD hierin is door de Covid pandemie evident geworden.

Afgelopen jaar zijn wij verder bij de volgende overleggen actief betrokken: de GGD GHOR Vakgroepen, Regionaal netwerk Rookvrij Opgroeien, Preventie Overleg Groningen (POG), De Mond Niet Vergeten, Provinciale Sport-, Beweeg- en Preventieakkoorden, Provinciaal Leefbaarheidsprogramma, Alliantie van Kracht rond armoedebestrijding, FAITH-ouderen onderzoeksnetwerk, C4Youth, Netwerk Dementie Groningen, en het maandelijkse Regionaal Platform Omgevingswet Groningen. Veelal zijn bijeenkomsten door de corona maatregelen in aangepaste vorm (digitaal) voortgezet. GO! NN (Gezondheid in de Omgeving) Noord-Nederland De GO!NN methode wordt in de landelijke nota Gezondheidsbeleid 2020 - 2024 als één van de drie voorkeursmethoden genoemd om samen te werken aan een gezonde leefomgeving. De methode wordt meegenomen in de advisering aan gemeenten. De GGD heeft ook in 2021 bijgedragen aan de doorontwikkeling van de GO! Methode (ZonMw call subsidie) en de door ontwikkeling van de dorpsprofielen van drie dorpen in het Westerkwartier. Er is dit jaar een evaluatie- & monitorplan geschreven. Daarnaast is er met de onderwijsinstellingen zoals de

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2021

47

Hanze Hogeschool, Windesheim en Stenden verkend welke studenten kunnen worden ingezet voor onderzoek. Vanuit ZonMw is ook een subsidie toegekend in het kader van het programma Gemeenten Samen Gezond, waarbij GGD Groningen mede aanvrager was, naast hoofdaanvrager gemeente Groningen. Doel van dit project, genaamd LEGrO (Leernetwerk Leefomgeving Groningen), is het ontwikkelen van een regionaal, thematisch leernetwerk op het gebied van een gezonde leefomgeving in Groningen. Het te ontwikkelen leernetwerk (bestaande uit verschillende gemeenten en kennisinstellingen) richt zich op drie subthema’s: 1. Gezonde ruimtelijke interventies; 2. De impact van een (on)gezonde voedselomgeving; 3. De sociale implicaties van rookverboden. •

Bijdrage aan wetenschappelijk onderzoek (ZonMw) corona GGD Groningen draagt bij aan verschillende onderzoekstrajecten, veelal door middel van ZonMw subsidies. Rond corona nemen we deel aan een aantal toegewezen ZonMw onderzoeken: het verloop van COVID-19 bij patiënten in de thuissituatie, de effectiviteit van bron- en contactonderzoek en de inrichting van landelijke en regionale coördinatie tijdens de coronapandemie. Deelname van een GGD is binnen bijna alle ZonMw aanvragen gewenst of verplicht. De GGD heeft daardoor van vele partners verzoeken tot samenwerking ontvangen. Er zijn zo’n twintig aanvragen beoordeeld op relevantie van GGD deelname en er is actief geadviseerd en geparticipeerd in het merendeel van de aanvragen.

Gezondheidsbevordering •

Rookvrij opgroeien in Groningen Samen met meer dan honderd de verschillende organisaties vormt GGD Groningen sinds 2019 het ‘Regionaal Netwerk Rookvrij Opgroeien Groningen’. Samen met alle gemeenten en veldpartijen binnen en buiten de zorg wordt gewerkt aan een effectieve lange termijn aanpak. GGD Groningen is de initiator en coördinator van dit regionale netwerk en volgt en draagt bij aan landelijke, regionale en lokale (beleids)ontwikkelingen. Landelijk is onze DPG namens GGD GHOR deelnemer van de NPA Thematafel Roken van VWS. Daarnaast zijn we betrokken bij ‘Roken Zorg voor iedereen’(Pharos) zodat er meer aandacht komt voor de moeilijk te bereiken doelgroepen. Door de coronacrisis en de vorming van Lokale Preventie Akkoorden binnen al onze gemeenten, werd de urgentie afgelopen jaar flink gevoeld door verschillende partijen om met het thema roken aan de slag te gaan. In samenspraak met gemeenten het Actieplan Rookvrije Generatie opgesteld. Gemeenten, en veldpartijen hebben zicht op welke interventies en ondersteuning er mogelijk zijn op het gebied van rookpreventie. De GGD heeft verder vanuit dit jaar bijgedragen aan de uitrol (in de regio) van verschillende collectieve publiekscampagnes: ‘Stoptober’ en ‘Smoke Free Challenge’ en ‘Aarzel Niet’. In samenspraak met het netwerk hebben we de regionale campagne Aarzel Niet in 2021 aangepast.

Waarbij de advertenties 300.653 keer online getoond zijn, er 67.610 mensen bereikt zijn, waarvan 14% de website hebben bezocht (4558). Er is in samenwerking met VNN en UMCG en onder leiding van het Trimbos Instituut in 2021 een Stoppen met Roken Zorgpad ontwikkelt, voor een waterdicht stoppen met roken aanbod. Daarnaast vraagt het rookvrij maken van de leefomgeving, veel aandacht van gemeenten en organisaties met name ook hoe overlast op andere plekken te voorkomen. Er kwamen verschillende vragen binnen bij de GGD over het rookvrij maken van: de eigen organisatie/gemeente, de kinderopvang, jongerenhuisvesting Nijestee, buitensportplekken

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2021

48

•

•

•

•

welzijnswerk. GGD Groningen heeft in juni samen met de gemeente Westerkwartier een bijdrage geleverd aan de landelijke ‘Webinar Nederland Rookvrij’, om het werk van de GGD, gemeenten en het regionale netwerk onder de aandacht te brengen, en de beweging landelijk te stimuleren. We zijn in dit kader bezig om een deelsessie organiseren voor de ‘International Conference on Tobacco, Law and Human Right’s: crossing borders, spaces and substances. Centraal staat het delen van kennis over de uitwerking van de landelijke, regionale en lokale beleidspraktijk. Alcoholpreventie Alcohol is één van de thema’s uit het Nationaal Preventie Akkoord. GGD Groningen is nauw betrokken geweest bij de uitrol van drie landelijke campagnes: Nix18, Ik Pas en Zien drinken doet drinken. Zien drinken doet drinken heeft als doel ouders en andere volwassenen bewust te maken van de invloed die zij met hun drinkgedrag hebben. De campagne is gedeeld op Facebook en LinkedIn, waarbij op Facebook het bereik tussen de 10900 en 1512 views was en op LinkedIn tussen 410 en 632 views. Ik Pas is een campagne voor volwassenen waarbij deelnemers dertig dagen stoppen met drinken om bewust te worden van hun drinkgedrag en de gevolgen daarvan, waarbij in verschillende gemeenten extra ingezet is op het meedoen van rolmodellen binnen betreffende gemeente.

Het verbinden van campagnes aan reguliere structuren was afgelopen jaar een belangrijk item (wat ook in de Lokaal Preventie Akkoorden benoemd is). Groningse aanpak JOGG vertalen naar een gebiedsgerichte aanpak In opdracht van de gemeente Groningen heeft GGD Groningen de JOGG-aanpak vertaald naar een Groningse aanpak. De JOGG-regisseurs creëren mogelijkheden waarbij professionals in staat zijn om te werken aan gezondheid in brede context voor alle kinderen in de wijk. Afgelopen jaar hebben de JOGG-regisseurs met namen ingezet op de thema’s gezond bewegen, gezonde voeding en lekker in je vel. Daarnaast is verbinding gezicht met thema’s die gezondheid in bredere zin raken, zoals armoede, taal-spraak ontwikkeling en kindermishandeling. Het afgelopen jaar is geïnvesteerd in het netwerk van professionals in de wijk. Daarnaast is verbinding gelegd richting positieve gezondheid, Kansrijke Start en Gezonde School. JOGG in de provincie De regiocoördinator heeft het afgelopen jaar ingezet op het vergroten van zichtbaarheid en het draagvlak van de JOGG aanpak in de provincie Groningen. Daarnaast zal de aanpak provinciaal vorm gegeven worden, ter ondersteuning van de gemeentelijke aanpak. De regiocoördinator faciliteert, ondersteunt en coacht (toekomstige) JOGG-regisseurs.

Jong Leren Eten (JLE) Het programma Jong Leren Eten (JLE), dat wordt gesubsidieerd door het Rijk, wil kinderen en jongeren tot 18 jaar structureel in aanraking laten komen met informatie en activiteiten over gezond voedsel. Het afgelopen jaar zijn er verschillende activiteiten uitgevoerd. In maart hebben de drie Noordelijke JLE makelaars een inspiratie Webinar over het thema Moestuinieren gegeven voor kinderopvanginstellingen. Er waren in totaal 110 deelnemers, waarvan 46 uit Groningen. Begin 2021 hebben 100 studenten van de Hanzehogeschool, Voeding en Diëtetiek, als studieopdracht verschillende interventies voor basisschoolkinderen in achterstandswijken om gezond en duurzaam te ontbijten ontwikkeld. Voor bestuurders en beleidsmakers die betrokken zijn bij voedselinitiatieven in Noord Nederland, heeft JLE drie inspirerende Webinars georganiseerd met de volgende thema’s: ‘de rol van de overheid’, ‘armoede en omgeving’ en ‘het belang van voedseleducatie’. Met als doel te inspireren tot een volgende stap in het creëren van een voedselbeleid. In de Dutch Food Week (oktober) is

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2021

49

•

•

•

•

samen met Provincie Groningen en Boerderijeducatie Noord Nederland een Foodspelen georganiseerd. Zeven scholen zijn op bezoek geweest bij zeven boeren in de provincie en hebben daar een parcours over hooibalen en met kruiwagens afgelegd. Daarna hebben ze gezamenlijk gekookt. In dezelfde week hebben zestig scholen een gratis boodschappen pakket ontvangen om met de klas deel te nemen aam de activiteit Kok in de Klas. Samen met NMF is gestart met een inventarisatieronde langs gemeenten waar ze staan ten opzichte van voedseleducatie en de activiteiten in hun gemeente. Daarop willen we verder borduren in 2022 en kijken naar de mogelijkheden van het ontwikkelen van een community of practise met de 3 noordelijke makelaars van Groningen, Drenthe en Friesland. Website ‘Gezond Leven in Groningen’ Door corona werd duidelijk hoe belangrijk een gezonde leefstijl is. GGD Groningen heeft gedurende de crisis veel vragen gekregen van inwoners over hoe zij tijdens en na corona gezond kunnen blijven. De website is bedoeld als inspiratie, hoe inwoners met kleine stapjes kunnen werken aan een gezonde leefstijl en lekker in je vel zitten, in eerste instantie in coronatijd. De website is verder ontwikkelt en richt zich nu op positieve gezondheid en niet meer specifiek met het accent op corona.

Gezond Leven in Groningen is een dynamische website en wordt aangevuld met relevante informatie, waarbij de verbinding wordt gezocht met iedere afzonderlijke gemeente. Gezonde School Gezonde school is een evidence based methodiek die ingezet wordt om systematisch en planmatig aan gezondheid te werken. GGD heeft Gezonde School adviseurs die samen met de JGZ scholen begeleiden. Voor het schooljaar 2021-2022 komen in onze regio 28 scholen in aanmerking voor het ondersteuningsaanbod Gezonde School, 12 scholen voor de Impuls regeling en 20 scholen hebben gebruik gemaakt van de subsidie watertappunten op school. De GGD begeleidt deze scholen om deze aanpak te implementeren. Door VWS is er extra subsidie beschikbaar gesteld op het thema Relaties & Seksualiteit. In onze regio maken 26 scholen gebruik van deze extra ondersteuning. In totaal zijn er in onze regio 55 scholen die het vignet Gezonde School hebben behaald. Gehoorschade De GGD participeert in de campagne ‘Wie is de Bock’ (veilig carbid schieten). Door corona maatregelen en het ingestelde vuurwerkverbod is de inzet en zichtbaarheid van de campagne minder groot geweest. De campagne wordt met name via social media uitgedragen. Afgelopen campagnejaar werd er naast de aandacht voor de veiligheidsregels tijdens carbid schieten ook aandacht voor de omgeving gevraagd in gehoorschade preventie.

De GGD heeft voorzien in oordopjes die binnen de gemeenten zijn verstrekt. Mondgezondheid GGD Groningen laat het thema mondgezondheid nadrukkelijk aansluiten op campagnes als de Rookvrije generatie en het programma Kansrijke Start. Daarnaast wordt het thema meegenomen met het thema voeding bij de aanpak Gezonde School, JOGG en Jong Leren Eten. GGD blijft betrokken bij het GigaGaaf! Onderzoek, dat als doel heeft om de mondgezondheid van jonge kinderen te bevorderen. Daarnaast is de GGD aangesloten bij het ronde tafeloverleg mondzorg bij jeugdigen Zorginstituut Nederland, met als doel bestaande preventieve mondzorginterventies te integreren in lopende gezondheidsprojecten.

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2021

50

Epidemiologie •

•

•

•

Volwassenmonitor 2020 GGD Groningen heeft in 2021 de resultaten van de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2020 uitgewerkt en geanalyseerd. De epidemiologen en adviseurs publieke gezondheid van de GGD hebben de data van de volwassen en ouderen monitor gepresenteerd aan de ambtenaren volksgezondheid en beleidsverantwoordelijken van alle tien de Groninger gemeenten. Daarnaast zijn er factsheets ontworpen die per gemeente de belangrijkste resultaten weergegeven. Deze data, overzichtelijk samengebracht in de data portal van de GGD, kan als basis fungeren om beleidsrichtingen te ontwikkelen en bepalen. Corona Gezondheidsmonitor Jeugd 2021 In het najaar van 2021 heeft GGD Groningen samen met het RIVM, GGD GHOR NL en 24 andere GGD’en de Corona Gezondheidsmonitor Jeugd uitgevoerd. Dit betreft een extra meting om inzicht te krijgen in de gevolgen van de coronamaatregelen op het welzijn van jongeren in klas 2 en 4 van het regulier voortgezet onderwijs. Alle VO-scholen in de provincie zijn benaderd met het verzoek om deel te nemen. Met 35 deelnemende scholen is de respons goed. De resultaten per school zijn reeds teruggekoppeld aan de scholen. Wij streven ernaar om de gemeentelijke resultaten voor de zomer van 2022 te presenteren. De data wordt dan overzichtelijk samengebracht in de data portal van de GGD en wordt gedeeld met gemeenten.

Voorbereiden gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2022 In het voorjaar van 2022 voeren wij samen met het RIVM, GGD GHOR NL en 24 andere GGD’en de Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen uit. Dit betreft een onderzoek naar de gevolgen van de coronamaatregelen op het welzijn van 16-25-jarigen. In 2021 zijn we bezig geweest met de voorbereidende werkzaamheden zoals het ontwikkelen van de vragenlijst. Informatie en datamanagement coronavirus Epidemiologie ondersteunt de afdeling IZB bij de informatievoorziening en datamanagement rondom de bestrijding van het coronavirus. Informatie uit diverse interne en externe datasystemen worden door de epidemiologen geanalyseerd en zowel intern als extern gerapporteerd. De beschreven trends en ontwikkelingen kunnen worden gebruikt bij het bepalen van het IZB-beleid.

Wat heeft het gekost? Primitieve Actuele Jaarrekening Afwijking Begroting Begroting Deelprogramma Adviseren over gezonde wijken, dorpen en steden

baten of lasten Programma- onderdeel lasten Totaal lasten

Adviseren over gezonde wijken, dorpen en steden

baten

Reserve-mutaties

Totaal baten Gerealiseerd saldo baten en lasten Toevoeging Onttrekking Gerealiseerd resultaat

2021 2.503

2021 2.477

2021 2.059

2021 418

-1.775 728 0 -728 0

-1.749 728 0 -728 0

-1.891 168 30 -390 -192

142 560 -30 -338 192

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2021

51

2.6.

Deelprogramma Inspecteren en adviseren van locaties ter bevordering van kwaliteit, veiligheid en hygiëne

Wat houdt het deelprogramma in? Het deelprogramma Inspecteren en adviseren van locaties ter bevordering van de kwaliteit, veiligheid en hygiëne omvat de functie Toezicht en Advies. Als GGD voeren we in opdracht van gemeenten toezicht uit bij kinderopvanglocaties en seksinrichtingen. Voor een aantal gemeenten voert de GGD sinds 2017 het toezicht op de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) uit. We zien toe op en bevorderen de kwaliteit van de maatschappelijke ondersteuning die gemeenten in het kader van de Wmo inkopen bij zorg- en welzijnsinstellingen. Het kwaliteitstoezicht spitst zich toe op cliënten, personeel en veiligheid. Daarnaast is het rechtmatigheidstoezicht en het toezicht bij calamiteiten bij een aantal gemeenten belegd bij de GGD. Het team Toezicht en Advies voert in opdracht van het ministerie van VWS hygiëne-inspecties uit bij tattoo- en piercingshops en in opdracht van de WHO op schepen in zeehavens (Eemsdelta en Het Hogeland).

Wat hebben we bereikt? Toezicht kinderopvang De GGD houdt toezicht door middel van inspecties waarbij getoetst wordt of er wordt voldaan aan de wettelijk gestelde kwaliteitsvoorschriften. De GGD maakt jaarlijks afspraken met gemeenten over de inspecties bij kinderopvanginstellingen op basis van het risicoprofiel. Met gemeenten is afgesproken welk percentage van het aantal gastouders wordt geïnspecteerd. Ondanks de maartregelen als gevolg van het virus en het groeiend aantal instellingen hebben we gemiddeld 90% van onze totale workload gehaald.

Toezicht WMO Landelijk neemt ongeveer tweederde van de gemeenten toezicht WMO af van de GGD, maar in onze regio is het percentage lager. We voeren preventief regulier toezicht WMO uit op de aanbieders van zorg in natura en de persoonsgebonden budgetten. In de gemeenten Het Hogeland en Eemsdelta voeren we zowel kwaliteitstoezicht als toezicht op rechtmatigheid uit. Dit kwaliteitstoezicht spitst zich toe op cliënten, personeel en veiligheid. Ook wordt door de GGD in deze gemeenten het calamiteiten- en rechtmatigheidsonderzoek uitgevoerd. Sinds september voeren we in de gemeente Oldambt kwaliteitstoezicht uit.

Toezicht overige instellingen Het toezicht tattoo/piercing/PMU was de eerste twee maanden van 2021 opgeschort, maar hebben vervolgens weer op de gebruikelijke manier plaatsgevonden. De aanmeldingen voor toezicht zeeschepen zijn in het hele jaar doorgegaan. De inspecties bij seksinrichtingen zijn vanwege een lange sluiting van deze branche in september uitgevoerd. GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2021

52

Wat hebben we gedaan? Toezicht kinderopvang • Inspecties Als gevolg van de coronapandemie zijn kinderopvanginstellingen gedurende diverse perioden gesloten geweest, waardoor het niet haalbaar was om alle afgesproken instellingen volgens planning te inspecteren. Tussen de sluitingen door hebben inspecties, volgens de landelijke richtlijnen, (on)aangekondigd plaatsgevonden en waren we zo kort mogelijk (fysiek) op locatie. Na de zomer is een prioritering aangebracht, waarbij we voorrang hebben gegeven aan inspecties van nieuwe locaties kinderopvang, gastouders en nadere en incidentele onderzoeken. Daarna hebben we gekeken naar organisaties met de hoogste risicoprofielen (rood, oranje, geen risicoprofiel, geel, groen). De inspecties zijn zoveel mogelijk administratief voorbereid, waardoor het bezoek op de locatie zo kort mogelijk kon worden gehouden. In bijgaand overzicht zijn de inspecties kinderopvang in de afgelopen jaren op een rijtje gezet.

2019 2020 2021

KDV (VVE) 463 (150) 300 (108) 417 (181)

BSO 323 167 291

GOB 38 16 26

VGO 364 269 330

totaal 1.188 752 1.064

We zijn bezig met het ontwikkelen van een dashboard waarin onze workload inzichtelijker in beeld gebracht wordt en beter te monitoren is. We hopen dat we hiermee in 2022 kunnen gaan werken. In maart en oktober 2021 heeft regulier overleg met de ambtenaren Kinderopvang digitaal plaatsgevonden. In verband met de landelijke ontwikkelingen rond flexibilisering van het toezicht (2022 en 2023 zijn overgangsjaren) en toezicht op de gastouderopvang (verhoging van de steekproef naar 50% in 2023) is er half november nog een extra ambtelijk overleg geweest. Samen met de ambtenaren is een voorlopig plan gemaakt voor deze twee onderwerpen en zijn keuzes gemaakt voor 2022. Ook is een werkgroep opgericht (ambtenaren en GGD) die het beleid voor de toekomst hierop gaat uitwerken. Er hebben gesprekken plaatsgevonden met verschillende houders over het personeelstekort in de kinderopvang, waarop de beleidsregel tijdelijk is aangepast vanaf 1 januari 2022. Daarmee is het voor een half jaar mogelijk om beroepskrachten in opleiding voor 50% mee te laten tellen in het ‘beroepskracht kind ratio’. •

Toezicht WMO De GGD voert het kwaliteitstoezicht WMO in de gemeenten Het Hogeland en Eemsdelta tot en met 2024 uit. Dat geldt ook voor het calamiteiten- en rechtmatigheidsonderzoek en onderzoek aangaande de ondersteuningsplannen. Tijdens de restricties opgeworpen door Covid-19 zijn de onderzoeken aangepast uitgevoerd, indien mogelijk op locatie en de overige onderzoeken zijn via beeldbellen uitgevoerd. In de overige perioden zijn de locaties weer op de gebruikelijke wijze bezocht en onderzocht.

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2021

53

De reguliere kwaliteitsonderzoeken PGB zijn uitgevoerd. Tevens zijn onderzoeken naar signalen en calamiteiten uitgevoerd. In de tweede helft van 2021 zijn de reguliere bezoeken aan de Zin aanbieders weer gestart. De te verrichten werkzaamheden voor 2021 zijn volgens de planning uitgevoerd. De gemeenten hebben voor 2022 nieuwe contracten afgesloten met aanbieders Zorg in natura (ZIN). We hebben de toezichtskaders afgestemd op de nieuwe eisen die in de contracten zijn vastgesteld.

•

De doorontwikkeling van het rechtmatigheidsonderzoek loopt. We hebben met een eerste casus opgetrokken met toezichthouders van meerdere gemeenten. Inmiddels werken we verder aan de doorontwikkeling in samenwerking met de gemeente Het Hogeland. We hebben een presentatie gegeven voor de consulenten van de gemeente Eemsdelta. Onze verdere doorgroei van expertise, kunde, kwaliteit en samenwerking blijft belangrijk. Alsmede onze contacten in verschillende netwerken. Zo hebben we deelgenomen aan diverse overleggen met gemeenten, toezichthouders in de provincie, aan casuïstiek van GGD-GHOR, en aan een congres van Divosa over zorgfraudeurs. Met de gemeente Oldambt zijn we overeengekomen om in september 2021 te starten met het kwaliteitstoezicht Wmo. Vooralsnog beslaan de afspraken de periode van 1-9-2021 tot 17-2022. De mandatering en aanwijzing van de toezichthouders is geregeld en we zijn aan de slag met de onderzoeken bij aanbieders (Zin en PGB). Toezicht overige instellingen Covid-19 heeft in bepaalde perioden geleid tot bijstellingen in de planning, maar desondanks hebben we alle inspecties kunnen uitvoeren. We signaleren dat het aantal inspecties bij tattoo & piercingshops in 2021 weer verder is toegenomen. In onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van de overige inspecties die de afgelopen drie jaren hebben plaatsgevonden. Aantal overige inspecties

2019

2020

2021

- Seksbedrijven

3

0

43

- Tattoo & Piercingshops

42

54

71

- Schepen

153

129

113

Toelichting tabel: • Seksbedrijven - frequentie is afhankelijk van de vergunning van de gemeente • Tattoo & Piercing & PMU – eens per drie jaar en bij aanvraag nieuwe vergunning • Schepen – afhankelijk van het aantal schepen dat binnenkomt in onze twee zeehavens (Delfzijl en Eemsmond)

Wat heeft het gekost? Primitieve Begroting

Actuele Jaarrekening Afwijking Begroting

Deelprogramma baten of lasten Programma- onderdeel 2021 Inspecteren en adviseren van locaties ter lasten bevordering Totaalvan lasten de kwaliteit, veiligheid en hygiene1.399

2021 1.399

2021 1.335

Inspecteren en adviseren van locaties ter baten bevordering Totaalvan baten de kwaliteit, veiligheid en hygiene-1.399 Gerealiseerd saldo baten en lasten 0 Reserve-mutaties Toevoeging 0 Onttrekking 0 Gerealiseerd resultaat 0

-1.399 0 0 0 0

-1.335 0 0 0 0

2021 64 -64 0 0 0 0

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2021

54

2.7.

Bedrijfsvoering

Sinds de verzelfstandiging van de GGD per 1 januari 2020 is de nieuwe afdeling Bedrijfsvoering een feit. Alle functies uit de notitie Inrichting afdeling Bedrijfsvoering (2019) zijn ingevuld.

Facilitair De huurcontracten van de locaties in de regio zijn in kaart gebracht en zo nodig herzien. Met de invulling van de medewerker Bestellingen en het verbeteren van het bestelproces worden de kosten van bestellingen beter beheerst en is een aantal bestelprocessen centraal ingericht in AFAS. Door de enorme hoeveelheid extra taken die door Covid is veroorzaakt, is dit nog niet afgerond. Het verlagen van de reprokosten is sterk afhankelijk van digitalisering. Er is een project gestart ten behoeve van de digitale toegankelijkheid van de website van de GGD. Daarbij wordt tevens naar een digitaal alternatief voor de papieren folders gezocht. De portokosten zijn hoog en willen we omlaag brengen. Dit gaat bereikt worden door meer uitnodigingsbrieven te digitaliseren en kritisch te zijn op de onderliggende werkprocessen. De eerste stap is daarin gezet. Er gaan geen brieven, maar e-mails naar ouders voor het 5-jarigen contactmoment JGZ.

Verbeteren managementinformatie De GGD zet in op het verbeteren van de managementinformatie en monitorinformatie voor gemeenten. Er is een projectleider ingehuurd die de opdracht heeft gekregen om het interne proces door te lichten en om in dialoog met de gemeenten te komen tot een gedragen nieuwe opzet van de DVO en de rapportages. De basisafspraken zijn eind december in de werkgroep (vertegenwoordigers gemeenten en GGD) vastgesteld. Het bestuur zal in de eerste bestuurscyclus van 2022 hierover besluiten. De verdere doorontwikkeling zal in 2022 plaatsvinden.

Informatiemanagement De ICT-dienstverlening van de gemeente Groningen verloopt stroef en leidt tot ontevredenheid bij de GGD-medewerkers. Dit vraagt van de Informatiemanager veel focus op het op orde krijgen van de basis dienstverlening. De voorbereidingen voor een mogelijk aanbestedingstraject voor een nieuw digitaal kinddossier zijn gestart. Doel is om het PvE in het voorjaar 2022 gereed te hebben. Naar aanleiding van de datadiefstal bij de GGD’en begin 2021 moeten we gaan voldoen aan de norm NEN 7510 voor informatiebeveiliging. Dit wordt in samenwerking met de gemeente Groningen opgepakt. Ook worden er bewustwordingsacties opgezet rondom informatiebeveiliging.

Verbetering digitale dienstverlening In samenwerking met de JGZ-managers is een project gestart onder begeleiding van een externe adviseur ter optimalisatie van de werkprocessen JGZ. De processen zullen zo lean en digitaal mogelijk

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2021

55

worden ingericht. Het werkproces van het contactmoment 5-jarigen is inmiddels sterk gedigitaliseerd. De JGZ beraadt zich op de vervolgstappen.

Informatiebeheer In samenwerking met de gemeente Groningen is vorig jaar een project gestart waarbij het Informatiebeheer van de GGD conform de richtlijnen van de Archiefwet op orde wordt gebracht. Daarnaast is een SLA met de gemeente Groningen afgesloten voor operationele werkzaamheden binnen dit werkgebied. De GGD maakt gebruik van de voorzieningen van de gemeente (archiefruimte, postkamer, archiefsysteem). Het project ‘Schoon schip’ leidt ertoe dat alle bestanden van voor 1/1/2020 die eigendom van de gemeente Groningen zijn naar behoren worden gearchiveerd en overgedragen aan de gemeente Groningen. In het najaar is gestart met een serie presentaties aan het MT en afdelingen/teams om de kennis en bewustwording rondom archivering te vergroten binnen de GGD. De GGD zal voor alle applicaties die gebruikt worden een vervangingsbesluit maken, waarin vastgelegd wordt dat niet meer de analoge, maar de digitale archiefbescheiden als originelen worden gezien.

HRM De HRM-processen verlopen, naar volle tevredenheid, via AFAS. Het werving- en selectieproces is gedigitaliseerd. HR 21 is gekozen als functiewaarderingssysteem. In 2022 zal hier uitvoering aan worden gegeven. Het arbobeleid is met instemming van de OR vastgesteld. Het concept beleid Plaats- en tijdonafhankelijk werken zal na de vaststelling van de CAO in 2022 worden vastgesteld. In dat kader start de GGD ook met de voorbereidingen voor een ander werkplekconcept.

Servicecentrum Binnen het Servicebureau en het Afsprakenbureau vinden veranderingen plaats door aanpassingen in de JGZ-processen. De vermindering van werkzaamheden door digitalisering is opgevangen middels natuurlijk verloop.

Kwaliteitszorg In september heeft de GGD haar HKZ-certificaat opnieuw behaald.

Communicatie De GGD heeft haar visie op Communicatie opnieuw vastgelegd. In 2022 gaat hier uitvoering aan gegeven worden. De interne communicatie bestaat voornamelijk uit intranet en de nieuwsbrief ‘Delen & Duiden’. Om inwoners en zorgprofessionals te informeren wordt voornamelijk gebruik gemaakt van onze website, GGD nieuwsbrieven en social mediakanalen. Contact met de pers vindt veelal telefonisch plaats.

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2021

56

DVO en gemeentelijke opbrengsten In de tabel op de volgende pagina zijn de bedragen per gemeente weergegeven die in 2021 in rekening zijn gebracht. De € 23,6 miljoen gemeentelijke opbrengsten kunnen worden gesplitst in: • •

Inwonersbijdrage (basistaken): Overige bijdragen (specifieke taken):

€ 16,0 mln. € 7,6 mln.

Daarnaast is er nog € 73,1 mln. aan overige opbrengsten gerealiseerd in 2021, bestaande uit: • • •

Opdrachten derden: Subsidieopbrengsten: Meerkostenregeling Corona:

€ 5,7 mln. € 2,9 mln. € 64,5 mln.

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2021

57

Tabel opbrengsten GGD Groningen 2021 per gemeente

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2021

58

3. JAARVERSLAG RIGG

3.1.

Programma RIGG

Wat houdt het deelprogramma in De RIGG heeft de opdracht om op het gebied van de Jeugdhulp voor de Groninger gemeenten de volgende taakgebieden in te richten en uit te voeren: 1. Inkoop en contractmanagement 2. Advies 3. Monitoring 4. Bijdrage aan de transformatie 5. Taken op het gebied van financiën, administratieve processen en ICT Wat hebben we bereikt en gedaan voor een andere wijze van inkoop van Jeugdhulp vanaf 2022. Vanuit kennis en expertise en om de samenhang in het jeugdhulpaanbod en kwaliteit van het zorglandschap te waarborgen, is de RIGG aan verschillende tafels als adviseur betrokken. De Groninger gemeenten hebben de voorstellen over de toekomstige inkoopmethodiek, de stip op de horizon en over aanpassingen c.q. aanscherping in de huidige Open House inkoop vastgesteld. Het bestuur heeft tevens een richtinggevend kader voor de nieuwe opdracht aan de RIGG vastgesteld en de RIGG gevraagd om op basis daarvan een veranderplan op te stellen. In dit veranderplan staat de nieuwe opdracht van de RIGG voor de jaren 2022-2024 geformuleerd. Na de zomer is dit proces van start gegaan en zijn aan de hand van een aantal thema’s dialoogsessies gehouden met alle (individuele) gemeenten. Naast (voortzetting van) de bestaande taken zien de gemeenten ook een aantal ontwikkelopgaven voor zichzelf en voor de RIGG, zeker gezien alle landelijke en regionale ontwikkelingen.

In afstemming met de leden van het Strategisch Opdrachtgevers Overleg (SOO) zijn tien ontwikkelopgaven opgesteld. De betreffende ontwikkelopgaven zijn deels een aanscherping van de huidige taken, deels een uitbreiding en maken onderdeel uit van het Veranderplan RIGG. Als gevolg van de coronamaatregelen kon een verdiepingssessie over deze opgaven met het SOO in november niet plaatsvinden en is de besluitvorming over de nieuwe opdracht RIGG (Veranderplan) uitgesteld naar het voorjaar 2022. Naast de reguliere taken is de RIGG onder meer betrokken bij de pilot AMvB vanuit VWS, de totstandkoming van de bovenregionale visie Jeugdhulp Plus en is er verbinding op diverse thema’s van de Transformatieagenda Jeugdhulp. Daarnaast heeft de RIGG in samenhang met de gemeenten, jeugdhulpaanbieders en andere stakeholders inzet gepleegd op de volgende onderwerpen/dossiers: - Doorontwikkeling van de hoogspecialistische jeugdhulp - Ontwikkelen Groninger Contractueel Model (GCM) - Spoed voor Jeugd - Plan van aanpak Gecertificeerde instellingen (GI’s) - Norm voor Opdrachtgeverschap/regiovisie/ontwikkeltafels - JENN / Regionaal expertteam Groningen - Voorbereiding en uitvoering bestuurlijke/strategische overleggen/(thema)bijeenkomsten GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2021

59

Over deze dossiers is regelmatig gerapporteerd aan het Strategisch Opdrachtgevers Overleg (SOO), aan de adviescommissie Jeugdhulp en het Dagelijks Bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Publieke Gezondheid & Zorg (GR PG&Z).

1. Inkoop en contractmanagement De RIGG heeft de maatregelen uit het adviesrapport ‘De volgende stap’ voor aanpassing en aanscherping van de huidige Open House methodiek zijn onderzocht. Op basis van alle overwegingen, specifiek met betrekking tot de landelijke ontwikkelingen (Hervormingsagenda), de afweging tussen de (juridische) mogelijkheden en de uitvoeringsconsequenties is besloten om op korte termijn een beperkt aantal maatregelen in te voeren. Het lijkt verstandiger om de gewenste wijzigingen te zien in de beweging naar de stip op de horizon en een logisch onderdeel te laten zijn van de (deels) nieuwe vormgeving van het zorglandschap. Geleidelijk worden, daar waar de mogelijkheid zich voordoet, deze maatregelen verder vorm gegeven. Voor het opschorten van de toetreding tot de Open House wordt een voorstel begin 2022 verwacht. De reguliere werkzaamheden zoals de toetredingsronde en wijzigingen van de Open House en het voeren van de contractmanagementgesprekken, zijn uitgevoerd. Er is inzet gepleegd op het versterken van de rol van gemeenten bij contractmanagement, op rechtmatigheidstrajecten en de invoering van het woonplaatsbeginsel. Ook is er vanuit Inkoop en Contractmanagement ondersteuning geboden aan de trajecten van de Uitvoeringsagenda en de Norm voor Opdrachtgeverschap en zijn enkele gemeenten geadviseerd bij de lokale inkoop. 2.

Advies De RIGG adviseert breed op verschillende dossiers en onderwerpen en aan de verschillende ketenpartners (zoals gemeenten, verwijzers en jeugdhulpaanbieders). Naast inhoudelijk advies, adviseert de RIGG o.a. over het berichtenverkeer, patronen in het jeugdhulpverbruik, de lokale inkoop, de financiën etc. Deze adviezen en analyses komen tot stand door het samenbrengen van kennis over inhoud, inkoop, transformatie, communicatie, financiën, monitoring en landelijke ontwikkelingen. De kracht van de organisatie, ook de adviesrol, zit in het multidisciplinair samenwerken. Gemeenschappelijke adviezen over de transformatie van de jeugdhulp, of voorstellen voor samenwerkingsovereenkomsten of de inkoop worden mede door de RIGG, in samenwerking met de ambtenaren jeugd aan het SOO, de adviescommissie Jeugdhulp en het Dagelijks Bestuur PG&Z voorgelegd. Belangrijke dossiers die voor de gemeenten in 2020 zijn gestart en in 2021 doorlopen, zijn de NvO (Norm voor Opdrachtgeverschap) en de Uitvoeringsagenda. Gemeenten trekken hierin gezamenlijk op, in beide dossiers is de RIGG betrokken. Reguliere inzet qua advisering vindt plaats op dossiers zoals: o Aanbod LVB o Monitoring van Spoed voor Jeugd o Doorontwikkeling en sturing op GI’s o Lopende dossiers van grote jeugdhulpaanbieders met financiële of kwaliteitsvraagstukken o Doorontwikkeling crisishulp 3.

Monitoring De doorontwikkeling van de monitoringstaak is een continu proces binnen de RIGG. Door hierin samen op te trekken met de gemeenten, is de RIGG in staat om de gewenste verbeteringen door te voeren waarmee lokale en regionale analyses gemaakt worden. Power BI is een krachtige tool maar voor het duiden van de data is input van gemeenten, de RIGG en de aanbieders nodig. Het gaat GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2021

60

hierbij om steeds meer en beter verbinden van kwantitatieve en kwalitatieve data om te komen tot verbeterde analyses van de ontwikkelingen in het zorglandschap. Ook in 2021 is er een toenemende vraag naar monitoring vanuit gemeenten en op dossiers zoals Spoed voor Jeugd, GI’s en Jeugdhulp Plus. Monitoring speelt een belangrijke rol in het leren en verbeteren: de informatie die vanuit contractmanagement met gemeenten wordt gedeeld, geeft inzicht in en stimuleert veranderend verwijsgedrag. 4. Bijdrage aan de transformatie De RIGG is op de hoogte van de lokale ontwikkelingen van gemeenten op het gebied van jeugdhulp. De reguliere afstemming en contactmomenten tussen inkoop, accountmanagement en de gemeenten dragen bij aan een helder beeld van de gezamenlijke doelen en wensen die voor de regio als geheel een positieve en transformatieve uitwerking hebben. De afstemming met de beleidsadviseurs van de gemeenten vindt plaats in het RIGG-overleg en het AOJ. Daarnaast levert de RIGG samen met de Transformatieagenda een bijdrage aan de transformatiebeweging door inzet op de volgende dossiers: o Ontwikkeling gecombineerde kleinschalige voorzieningen (incl.

deelname werkgroep) o Expertteam: cyclus leren en verbeteren, bijdrage aan het Lerend landschap o Deelname aan het projectteam Jeugd Expertise Netwerk Noord Nederland (JENN) o Spoed voor Jeugd: monitoring, ontwikkeling Lerend landschap o Actieve deelname als adviseur aan de werkgroepen van de verschillende ontwikkellijnen van de Transformatieagenda 5. Ondersteunende taken op het gebied van financiën, administratieve processen en ICT De RIGG organiseert de routes en het knooppunt voor de administratieve en financiële processen tussen de Groninger gemeenten en de ruim 270 jeugdhulpaanbieders, waarbij zo’n 16.000 cliënten zijn betrokken. Via Suite4Jeugdzorg (S4JZ) vindt een efficiënte en effectieve data uitwisseling plaats die de basis is voor alle sturingsinformatie. De S4JZ maakt onderdeel uit van het applicatielandschap van de Groninger gemeenten. Naar aanleiding van het voornemen van de gemeente Groningen (2020) om het applicatie landschap te vernieuwen is het project Vernieuwing Administratie Sociaal Domein (VASD) in de loop van 2021 samen met de regio verder vormgegeven. De RIGG heeft in dit traject ondersteund met informatie delen met alle gemeenten, het uitwerken van scenario’s en advisering omtrent inrichtingskeuzes. Verwacht wordt dat in 2022 een definitief besluit zal worden genomen over de vervanging van de S4JZ.

Een ander project waar de RIGG intensief bij betrokken is geweest, is de invoering van het woonplaatsbeginsel per 2022. De voorbereidingen zijn regionaal vanuit de RIGG geïnitieerd en gecoördineerd en met de gemeentelijke back offices afgestemd. De implementatie in onze regio is landelijk gezien succesvol geweest. Naast deze dossiers zijn de reguliere werkzaamheden volgens planning verlopen; het gaat hierbij om het volgen van de rijkscirculaires en de effecten daarvan, loon-prijsindexatie en de verantwoording kosten jeugdhulp 2020 naar gemeenten met controleverklaring van de accountant die in 2021 is opgesteld. Ook dit jaar was de verklaring van de accountant bij de verantwoording goedkeurend. Daarnaast is ondersteuning en advisering geboden bij rechtmatigheidstrajecten, risico gebaseerd contractmanagement en de Uitvoeringsagenda en NvO.

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2021

61

Wat heeft het gekost? Primitieve Actuele Jaarrekening Afwijking Begroting Begroting

Wat heeft het gekost (bedragen * € 1.000)

Deelprogramma RIGG

baten of lasten Programma- onderdeel lasten Totaal lasten

RIGG

baten

Reserve-mutaties

Bijdrage gemeenschappelijke regeling Overige bijdragen Totaal baten Gerealiseerd saldo baten en lasten Toevoeging Onttrekking Gerealiseerd resultaat

2021 3.079

2021 3.079

2021 2.951

2021 128

-3.079

-3.079

-3.079 -

-3.079 -

-3.079 -124 -3.203 -252 -26 -278

124 124 252 26 278

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2021

62

4. PARAGRAFEN Volgens het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) provincies en gemeenten kent de begroting een aantal verplichte paragrafen. In deze jaarrekening zijn de paragrafen Weerstandsvermogen en Risicobeheersing, Bedrijfsvoering en Financiering opgenomen. De overige verplichte paragrafen (Lokale heffingen, Onderhoud kapitaalgoederen, Verbonden partijen en Grondbeleid) zijn niet van toepassing en derhalve niet opgenomen.

4.1.

Paragraaf: Weerstandsvermogen en risicobeheersing

4.1.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het BBV schrijft voor dat we in de jaarrekening een beoordeling moeten geven van het weerstandsvermogen. Deze beoordeling geeft aan hoe robuust de begroting is. Een robuuste begroting houdt volgens de BBV-voorschriften in dat niet elke financiële tegenvaller in de begroting dwingt tot bezuinigen. De beoordeling van het weerstandsvermogen bestaat uit de volgende componenten: 1.

2. 3. 4.

een inventarisatie van de weerstandscapaciteit; de weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden waarover de gemeenschappelijke regeling beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken, een inventarisatie van de risico’s en ontwikkelingen; een beoordeling van de weerstandscapaciteit en de risico’s de kengetallen ter ondersteuning van de beoordeling van de financiële positie.

4.1.2 Weerstandscapaciteit PG&Z-regeling De beschikbare weerstandscapaciteit van de GGD is gelijk aan de algemene reserve per 31 december 2021 van € 1.412.000. De bestemmingsreserves dienen ter afdekking van incidentele uitgaven en zijn derhalve buiten de risico-afweging voor het weerstandsvermogen gehouden. In de begroting is de aard van de bestemmingsreserve beschreven. De beschikbare weerstandscapaciteit van de RIGG is gelijk aan de algemene reserve per 31 december 2021 van € 520.000. De bestemmingsreserves dienen ter afdekking van incidentele uitgaven en zijn derhalve buiten de risico-afweging voor het weerstandsvermogen gehouden. De algemene reserve van de RIGG is niet beschikbaar voor risico’s van de GGD.

4.1.3 Inventarisatie risico’s en ontwikkelingen In deze paragraaf wordt eerst een uitgebreide toelichting gegeven op de risicoparagraaf van het programma Gezondheid. De financiële risico’s en ontwikkelingen voor het programma RIGG worden daarna toegelicht.

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2021

63

Programma Gezondheid De GGD monitort periodiek de risico’s voor uitvoering van de GGD-taken in het kader van de P&C cyclus. Onderstaand overzicht geeft een actueel beeld van de risico’s van de GGD. Voor de afdekking van deze middelen zijn geen middelen beschikbaar en dient de weerstandscapaciteit.

nummer Financiële risico's 1 WW risico 2 Boventalligheid 3 Verminderen en uitname taken 4 Indexering 5 Kostendekkendheid forensische geneeskunde 6 Hogere ICT-kosten 7 Opschaling GGD met covid-processen Totaal financiële risico's

1.

risico-inschatting structureel incidenteel 40.000 40.000 130.000 130.000 370.000 370.000 200.000 200.000 25.000 25.000 75.000 75.000 100.000 100.000 940.000 640.000 300.000

WW-risico

Risico De rekening van het UWV voor medewerkers die in de WW komen en een WW-uitkering ontvangen komt ten laste van de GGD. GGD werkt voor tijdelijke opdrachten in de regel met tijdelijke aanstellingen. Indien een aanstelling niet wordt verlengd door krimp van de vraag is er een potentieel WW-risico. Dit risico wordt ingeschat op € 40.000 per medewerker, waarbij wordt uitgegaan van twee medewerkers. In de begroting is een budget opgenomen van € 40.000 voor dekking van het WW-risico van één medewerker. Kans Het jaarlijkse WW-risico wordt geschat op € 80.000, waarbij we uitgaan van 2 medewerkers per jaar. Derhalve resteert nog een claim op het weerstandsvermogen van € 40.000. Beheersmaatregelen De GGD zal tijdelijke opdrachten of de flexibele schil minder met tijdelijke contracten moeten invullen en meer met een constructie via pay roll of externe inhuur.

2.

Risico boventallige medewerkers

Risico Ervaring van de afgelopen jaren leert dat de situatie van boventalligheid of medewerkers die op een ander spoor komen door veranderende werkzaamheden, gemiddeld 2 medewerkers op jaarbasis zijn. Het risico wordt geraamd op € 65.000 per medewerker. Kans De claim op het weerstandsvermogen is € 130.000. Hiermee kan het risico voor twee medewerkers voor een jaar worden opgevangen. GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2021

64

Beheersmaatregelen Boventallige medewerkers worden zo snel mogelijk opgenomen in een herplaatsingstraject. Eens per kwartaal wordt de voortgang van het traject geëvalueerd. Als er sprake is van onvoldoende voortgang wordt binnen twee jaar een ontslagtraject ingezet.

3.

Risico taakuitname en verminderen contracten derden

Risico Dit risico houdt in dat gemeenten en/of derden contracten met de GGD opzeggen of verlagen. De GGD zal dan de capaciteit moeten verlagen of verschuiven en de overhead naar rato moeten verlagen. Ingewikkeld is dat de GGD niet zonder meer binnen het personeelsbestand kan schuiven. Ook heeft de overhead vooral een vast karakter. Gezien de opzeggingen en verlagingen van de laatste jaren is de GGD minder flexibel geworden om nieuwe taakuitnames op te vangen. Facultatieve taken De totale omvang van de facultatieve taken van de GGD is ca. € 5 mln. De dienstverlening tussen de deelnemende gemeenten en de GGD wordt met dienstverleningsovereenkomsten afgestemd en vastgelegd. De deelnemende gemeenten hadden voor 2021 voor ca. € 0,6 mln. aan taken opgezegd. Voor 2022 en 2023 is de omvang van het aantal opgezegde taken relatief beperkt gebleven. Gezien de opzeggingen van de afgelopen jaren, is het gemiddelde ca € 0,2 mln. per jaar. Deze omzet is voor 2/3 primair personeel en voor 1/3 overhead. De Frictieregeling is in 2019 bijgesteld om vooral de structurele teruggang in overhead tijdelijk op te kunnen vangen. Als dit tempo echter doorgaat komt er een punt dat de overhead structureel niet meer is terug te brengen of tijdelijk is op te vangen met de Frictieregeling.

Wettelijke taken De GGD heeft in 2019 de indicatieve opdracht gekregen van de deelnemende gemeenten om door middel van een kerntakendiscussie € 750.000 structureel te bezuinigen op de wettelijke taken, die in solidariteit zijn gefinancierd vanaf 2022 en indien mogelijk vanaf 2021. De kerntakendiscussie in 2020 heeft niet geleid tot een structurele bezuiniging op de wettelijke taken. Wel is afgesproken om incidenteel 2% te bezuinigen op de inwonersbijdrage voor 2021. Hiermee kan niet worden uitgesloten dat in de toekomst aanvullend bezuinigd moet worden op de basistaken. Kans • •