04. IBOR Plan Groen

IBOR Plan Groen Actualisatie beheerbegroting

Inhoudsopgave Inleiding5 1.

Scenario's

1.1 1.2

2.

3.

IBOR Plan Groen

4.

Stucturen Middelen 1.2.1 Gemeentebegroting groen 2022-2026 1.2.2 Geactualiseerde begroting

6 6 8 8 8

Actualisatie

10

2.1 2.2 2.3 2.4

10 10 11 12

Uitgangspunten Herziening Consequenties Beheerkosten per scenario

Participatie

13

3.1 3.2

13 13

Betrekken van inwoners Panels

Communicatie

14

Bijlagen15 1.

Beeldkwaliteit

15

Actualisatie beheerbegroting gemeente Midden-Groningen, januari 2023

2

3

Inleiding Na de gemeentelijke samenvoeging in 2018 is gewerkt aan het opstellen van een overkoepelend groenbeleid, getiteld ‘Mien toen, Mien Stee’ (vastgesteld in 2019, hierna te noemen: "beleidsplan"). Dit beleidsplan geeft een duidelijke visie op groen en handvatten om toekomstbestendig invulling te kunnen geven aan het beheer. In de jaren na vaststelling van het beleidsplan is gebleken dat er onvoldoende middelen beschikbaar waren om ambities van het beleid te volgen. Het gebrek aan dekking is met name ontstaan door onvoldoende inzicht in het actuele areaal en te weinig inzicht in de staat en het onderhoud van de groenvoorzieningen. In het afgelopen jaar zijn er veel vorderingen gemaakt met betrekking tot het op orde brengen van de beheerdata in ons beheersysteem Obsurv. Daarnaast hebben er dit jaar vijf schouwrondes plaatsgevonden, waarbij de staat en het onderhoud van de groenvoorzieningen in beeld zijn gebracht. We weten nu wat we moeten beheren, hoeveel we moeten beheren en wat de huidige kwaliteit is van de groenvoorzieningen. Op basis van het actuele areaal, de staat, het onderhoudsniveau en de structuren vanuit het beleidsplan worden in dit plan de kosten voor het groenbeheer voor de lange termijn inzichtelijk gemaakt.

Op basis van verschillende scenario’s wordt u een keuze voorgelegd om te komen tot een breed gedragen, duurzame en toekomstbestendige invulling van het beleidsplan. Ook hebben we de gelegenheid genomen om de aanpak van communicatie en participatie met betrekking tot de groenvoorziening in Midden-Groningen te actualiseren.

4

5

1. Scenario's Om te komen tot beheerkeuzes, zijn verschillende scenario’s uitgewerkt. Het beleidsplan stelt kwaliteitsniveau B vast, maar laat ook ruimte om op onderdelen af te wijken van dit kwaliteitsniveau. Er kan bijvoorbeeld gedacht worden aan een kwaliteitsimpuls door participatie initiatieven of koppelkansen met andere initiatiefnemers uit de gemeente. De benodigde middelen komen in dat geval vanuit de initiatiefnemer. In de scenario’s worden de verschillen inzichtelijk gemaakt, zowel op het gebied van kwaliteit en beleving als financieel. Om te komen tot de uitwerking van de scenario’s worden de vastgestelde structuurdelen (zie onder voor toelichting) uit het beleidsplan als uitgangspunt gebruikt.

1.1 Structuren De structuren zijn bepalend voor inrichting, beheer en onderhoud. Het beleidsplan hanteert voor de structuren de volgende driedeling: Groene hoofdstructuur ; Lokale structuren; Buurtgroen.

Hoog

Basis 1

Basis 2

Basis 3

Laag

Groene hoofdstructuur

A

B

B

B

C

Lokale structuren

A

B

A

B

C

Buurtgroen

B

B

B

B

C

Centrum Gorecht-Oost

A

A

B

B

B

Centra

A

B

B

B

C

Bedrijventerreinen

B

B

B

B

C

Begraafplaatsen

A

A

B

B

B

Parken

A

B

B

B

B

STRUCTUREN

OVERIGE BEELDBEPALENDE ELEMENTEN

1

Aan deze driedeling liggen de volgende uitgangspunten ten grondslag: Het karakter van de groene omgeving; Het doortrekken van de essentiële structuren uit het verleden naar de toekomst. De gemeente neemt het voortouw bij het groen dat het karakter van de gemeente als geheel of in delen bepaalt. Naarmate het gebruik van groen dichter bij huis, de winkelstraat of de werkplek komt neemt de dynamiek in het gebruik toe. Bij flexibele gebruikswensen hoort een flexibele inrichting en een daarop afgestemd beheer. De mate waarin de gemeente en directbetrokkenen hun inbreng hebben bij de inrichting, het beheer en het onderhoud van het groen varieert. Naarmate het gebruik dynamischer is, neemt de invloed en de verantwoordelijkheid van de belanghebbenden (bewoners, ondernemers en organisaties) toe. Binnen de vastgestelde structuren komen uiteraard ook beeldbepalende locaties voor. Dit zijn plekken waar er vrijheid moet zijn om differentiatie in het beheer toe te passen. Op basis van de structuren en beeldbepalende locaties zijn onderstaande scenario’s uitgewerkt. 1

De lijnen en elementen van de groene hoofdstructuur dragen het karakter van de gemeente Midden-Groningen. De groene hoofdstructuur zorgt voor herkenbaarheid voor bewoners, gebruikers en bezoekers. Zonder de lijnen en elementen van deze structuur ziet Midden-Groningen er anders uit. Dan ontbreekt ook de band met de ontstaansgeschiedenis. De groene hoofdstructuur gedijt bij een lage dynamiek in inrichting en beheer. Het groen krijgt de tijd tot volle wasdom te komen. Dat zorgt voor extra kwaliteit.

6

Om de beheerkwaliteit te duiden wordt er gebruik gemaakt van A (hoge), B (basis) of C (lage) kwaliteit. De niveaus A+ en D worden in de praktijk niet toegepast. De letters A+, A, B, C en D verwijzen naar beheer op basis van beeldmethodiek. De zogenaamde ‘beeldmeetlatten’ geven met behulp van afbeeldingen weer hoe de buitenruimte er uitziet wanneer gekozen wordt voor een bepaald niveau. Zie bijlage 1: "Beeldkwaliteit" voor een voorbeeld. Voor het scenario Basis (B) zijn er drie varianten uitgewerkt. Deze scenario’s sluiten het beste aan bij het beleidsplan. De verschillen tussen de scenario’s zitten met name in differentiatie tussen de structuren. Hier kunnen keuzes in gemaakt worden binnen het scenario Basis (B). Scenario’s Hoog en Laag zijn volledigheidshalve ook doorberekend met als doel om de (financiële) consequenties van deze niveaus te presenteren en te duiden. Deze zijn echter minder aantrekkelijk. Scenario Laag heeft tot gevolg dat het groenareaal versneld wordt afgeschreven en vervolgens vervangen moeten worden. In theorie is dit het duurste scenario, aangezien schade door achterstallig onderhoud alleen op te lossen is door vervanging. Daarnaast zijn mogelijkheden tot participatie erg gering, aangezien de middelen niet toereikend zijn om invulling te kunnen geven aan initiatieven. Scenario Hoog bestaat voornamelijk uit A (hoge) kwaliteit.

Het leveren van deze kwaliteit binnen het grootste deel van de structuren werkt door binnen de gehele organisatie. Denk hierbij bijvoorbeeld aan integraliteit en uitvoeringsbeleid van andere domeinen/afdelingen. Het huidige beleidsplan sluit hier onvoldoende bij aan. Er zou in geval van scenario Hoog een aanpassing van het groenbeleid moeten plaatsvinden.

7

1.2 Middelen

De kengetallen zijn exclusief:

Om te komen tot een begroting die past bij het te beheren areaal is het eerst van belang om inzicht te krijgen in hoe de primitieve groenbegroting zich de komende jaren ontwikkelt. Vervolgens worden de financiële scenario´s op basis van het areaal en kwaliteitsniveaus tegen de begroting afgezet. Hierdoor ontstaat een overzicht dat inzicht geeft in de benodigde middelen afgezet tegen de huidige middelen.

Werkzaamheden die niet gerelateerd zijn aan de objecten in de database zoals bijvoorbeeld bladkorven plaatsen, maatregelen i.v.m. natuur, plaagbestrijding, klachtenafhandeling, vergunningaanvragen, inzet mensen bij evenementen en het ruimen van kadavers. Algemene kosten en risico (gemiddeld ca. 10%), voorbereiding, administratie en toezicht (gemiddeld ca. 7%). Beleidsvorming; Extra vervoersbewegingen, interne opleiding en begeleiding personeel, bovengemiddelde ziekteverzuim en inefficiënt werk.

1.2.1 Gemeentebegroting groen 2022-2026 Onderstaande tabel geeft inzicht in de begrotingscijfers 2022 tot en met 2026. De volgende uitgangspunten zijn hierbij van toepassing: Inclusief reservemutaties en doorbelasting Vastgoed en Tractie; Inclusief doorbelasting personeel; Exclusief verdeling twee miljoen euro vanuit beheer- en investeringsopgave openbare ruimte (volgens collegeakkoord); Exclusief overheadkosten.

2022

2023

2024

2025

2026

€ 5.847.973

€ 5.375.287

€ 5.400.859

€ 5.681.100

€ 5.763.816

De begrotingsonderdelen volgen de structuur van de opbouw van de kengetallen. De begrotingsverdeling is als volgt opgesteld: 1 2 3 4

Areaal doorgerekend op basis van beheerdata en kengetallen; Areaal doorgerekend op basis van beheerplannen/groot onderhoud; Overige taakvelden ten laste van groen; Doorbelastingen.

1.2.2 Geactualiseerde begroting In samenwerking met ingenieursbureau Sweco is het groenareaal geactualiseerd. Dit wil zeggen dat al het voorkomende groen in de gemeente is opgenomen in ons beheersysteem Obsurv. Op basis van deze gegevens is vervolgens een berekening gemaakt van de onderhoudskosten. De berekening is uitgevoerd met behulp van kengetallen, gebaseerd op tijdsnormen Imag 2, GWW kosten en Normenboek openbaar groen 2018. Dit zijn gevalideerde cijfers die inzicht geven in de uitvoeringskosten per eenheid (bijvoorbeeld vierkante meter of strekkende meter). De kengetallen zijn inclusief: De directe kosten voor het onderhoud van de objecten (materieel, materiaal waaronder stortkosten en arbeid); Inboet (reparaties in de beheerfase) op basis van 1% per jaar; Verplaatsen op het werk, materiaal, materieel, verwerkingskosten vrijkomende materialen en arbeid; Kosten voor inspecties en verkeersmaatregelen. De uurtarieven voor arbeid zijn gebaseerd op de uurlonen en vergoedingen volgens de verschillende Cao’s en de wettelijke sociale premies. Alle uurtarieven zijn gebaseerd op het gemiddelde uurtarief van een ploeg bestaande uit één of meerdere personen. In de berekeningen is rekening gehouden met een reisafstand van 35 km (vastgesteld op basis van gemiddelde reisafstand in gemeenten met een vergelijkbaar areaal).

Het uurtarief is inclusief kosten voor vervoer van de onderhoudsploeg en gebruik van handgereedschap. 2

8

Calculatietijdnormen voor de technische branche

9

2. Actualisatie Op basis van de huidige inzichten in de benodigde beheermiddelen behorende bij het beleidsplan ‘Mien toen Mien stee’, zal de begroting moeten worden geactualiseerd. Hieronder wordt beschreven wat de uitgangspunten zijn, op welke onderdelen de begroting wordt herzien en wat de financiële consequentie is van de inzichten.

2.1 Uitgangspunten De geactualiseerde beheerbegroting is gebaseerd op kengetallen vermenigvuldigd met het daadwerkelijke areaal; De kengetallen bevatten een component ‘inboet’. Dit betekent dat er jaarlijks 1% van het groenareaal vervangen en/of hersteld wordt; De begroting is gebaseerd op het huidige areaal. Uitbreiding of inkrimping zal jaarlijks worden gemuteerd. Indexering en kostenverhogende ontwikkelingen zijn in de prognose (2024-2026) niet meegenomen. Het betreft expliciet een beheerbegroting. Grootschalige renovaties en vervangingen worden de komende jaren in beheerplannen uitgewerkt. Dekking voor deze projecten wordt separaat aangevraagd.

2.2 Herziening De behoefte tot actualisatie van de beheerbegroting is noodzakelijk om te kunnen komen tot structurele en toekomstbestendige uitvoering van het beleidsplan. Onderstaande aspecten vormen de basis ter onderbouwing van de noodzaak: De herziening van de begroting is gebaseerd op het geactualiseerde areaal; Het begroten van structurele reparaties en/of herstel van (groen)voorzieningen is noodzakelijk om ook op de lange termijn te kunnen blijven voldoen aan het gestelde kwaliteitsniveau;

2.3 Consequenties De financiële consequentie van de actualisatie van de groenbegroting is in onderstaande tabel weergegeven, op basis van de verschillende kwaliteitsniveaus. BASIS 1

2023

2024

2025

2026

Actualisatie begroting

€ 6.771.522,36

€ 6.782.305,58

€ 6.991.278,58

€ 7.121.138,58

Huidige begroting

€ 5.375.287,00

€ 5.400.859,00

€ 5.681.100,00

€ 5.763.816,00

Resultaat

-€ 1.396.235,36

-€ 1.381.446,58

-€ 1.310.178,58

-€ 1.357.322,58

BASIS 2

2023

2024

2025

2026

Actualisatie begroting

€ 6.740.625,00

€ 6.751.408,22

€ 6.960.381,22

€ 7.090.241,22

Huidige begroting

€ 5.375.287,00

€ 5.400.859,00

€ 5.681.100,00

€ 5.763.816,00

Resultaat

-€ 1.365.338,00

-€ 1.350.549,22

-€ 1.279.281,22

-€ 1.326.425,22

BASIS 3

2023

2024

2025

2026

Actualisatie begroting

€ 6.636.065,61

€ 6.646.848,83

€ 6.855.821,83

€ 6.985.681,83

Huidige begroting

€ 5.375.287,00

€ 5.400.859,00

€ 5.681.100,00

€ 5.763.816,00

Resultaat

-€ 1.260.778,61

-€ 1.245.989,83

-€ 1.174.721,83

-€ 1.221.865,83

2023

2024

2025

2026

Actualisatie begroting

€ 7.166.017,11

€ 7.176.800,33

€ 7.385.773,33

€ 7.515.633,33

Huidige begroting

€ 5.375.287,00

€ 5.400.859,00

€ 5.681.100,00

€ 5.763.816,00

Resultaat

-€ 1.790.730,11

-€ 1.775.941,33

-€ 1.704.673,33

-€ 1.751.817,33

2023

2024

2025

2026

Actualisatie begroting

€ 5.896.619,76

€ 5.907.402,98

€ 6.116.375,98

€ 6.246.235,98

Huidige begroting

€ 5.375.287,00

€ 5.400.859,00

€ 5.681.100,00

€ 5.763.816,00

Resultaat

-€ 521.332,76

-€ 506.543,98

-€ 435.275,98

-€ 482.419,98

HOOG

LAAG

10

11

3. Participatie 2.4 Beheerkosten per scenario

Participatie staat centraal in de uitvoering van het beleid. Per structuur verschillen de rollen, taken en verantwoordelijkheden van belanghebbenden en de gemeente. Hoe dynamischer de structuur hoe groter de rol, de taak en de verantwoordelijkheid van de belanghebbenden en hoe minder de invloed van de gemeente. Het beleidsplan beschrijft de uitgangspunten voor de participatie.

Onderstaande tabel geeft de begroting 2023 per scenario weer. Hoog

Basis 1

Basis 2

Basis 3

Laag

STRUCTUREN

3.1 Betrekken van inwoners

Groene hoofdstructuur

A

B

B

B

C

Lokale structuren

A

B

A

B

C

Buurtgroen

B

B

B

B

C

Centrum Gorecht-Oost

A

A

B

B

B

Centra

A

B

B

B

C

Bedrijventerreinen

B

B

B

B

C

Begraafplaatsen

A

A

B

B

B

Parken

A

B

B

B

B

OVERIGE BEELDBEPALENDE ELEMENTEN

Totaal per scenario 2023

€ 7.166.017,11

€ 6.771.522,36 € 6.740.625,00 € 6.636.065,61 € 5.896.619,76

Overheidsparticipatie is voor onze organisatie belangrijk. Het gaat over democratische vernieuwing, samenwerking én over het bouwen aan vertrouwen tussen inwoners en overheid. De gemeente Midden-Groningen is zich bewust van de maatschappelijke factoren, omgevingsfactoren en het belang van inspelen op nieuwe ontwikkelingen. Hierbij staat het belang van de inwoners centraal. De gebiedsbeheerders en -regisseurs vormen al een belangrijke schakel in dit proces. Ze hebben het mandaat en de middelen om maatwerk te leveren vanuit bewonersinitiatieven.

3.2 Panels De participatieambitie geldt niet alleen voor het domein groen, maar is organisatie breed in ontwikkeling. De gemeente wil uniforme participatie uitvoering borgen door het aanstellen van een regisseur overheidsparticipatie. De regisseur vormt de verbinding tussen (groepen) inwoners, gemeenteraad, college, griffie en de gemeentelijke organisatie. Als onderdeel van het plan groen sluiten we aan bij het uniforme participatiebeleid dat wordt uitgerold door de regisseur overheidsparticipatie. Beleid hieromtrent is echter nog in wording en vooruitlopend daarop installeren wij een burgerpanel. We doen dit om vanaf de start een optimale transparantie in het uitvoeringsbeleid te borgen. Het panel bestaat uit enerzijds uit specialisten en anderzijds uit een groep inwoners. De specialist(en) zijn verantwoordelijk voor het schouwen van de buitenruimte om de kwaliteit te meten. Er zijn honderd vaste schouwpunten in de gemeente vastgesteld op basis waarvan de schouwspecialist een representatief beeld vormt van de staat en het onderhoudsniveau van de groenvoorzieningen. De kwaliteit wordt vastgelegd in een rapportage (kwaliteit A, B of C) en geeft inzicht in de daadwerkelijke beheerkwaliteit. De schouwronde vindt maximaal vijf keer per jaar plaats. Het burgerpanel krijgt de gelegenheid om dezelfde schouwrondes te doen.

Dit hoeft niet op honderd punten, maar dit kan bijvoorbeeld beperkt worden tot vijfentwintig punten. Het is van belang dat dezelfde beoordelingscriteria worden gehanteerd. Het burgerpanel krijgt hiervoor een introductie zodat de wijze van beoordeling kan worden toegelicht. Na de inventarisatie van de buitenruimte worden de bevindingen van de specialist(en) en het burgerpanel vergeleken en worden de verschillen in interpretatie besproken. Tijdens deze evaluatie zal ook de domeinbeheerder groen aanwezig zijn. Naar aanleiding van de bespreking volgt eventuele bijsturing in de uitvoering en/of consensus over de interpretatieverschillen.

12

13

4. Communicatie Wij zijn ons bewust van de waarde van het groen en gaan het bewustzijn bij onze inwoners vergroten. Betrokkenheid van inwoners wordt als zeer waardevol beschouwd. Informeren en goede communicatie over ontwikkelingen in de buitenruimte, bevorderen het begrip en draagvlak. Dit draagt bij aan de bewustwording van de gemeentelijke taken en de belangrijke rol van groen in hun leefomgeving. We gebruiken het meldingssysteem Fixi om de betrokkenheid van inwoners te stimuleren. Bij een melding wordt adequaat gereageerd op iets waar een inwoner tegenaan loopt in de openbare ruimte. Daarnaast loopt er een proces om op basis van Fixi trendanalyses nog snellere afhandeling te kunnen borgen.

Bijlage 1

Beeldkwaliteit

Het uitdragen van dit belang krijgt vorm door het ontwikkelen van een offensieve set van communicatiemiddelen, voorlichtingsactiviteiten en eenvoudige stimuleringsmaatregelen en initiatieven. Niet alleen door achteraf te ‘zenden’ of Fiximeldingen op te lossen, maar vooral door te overleggen, te luisteren, te inspireren en te faciliteren. We gaan goed uitleggen aan de inwoners hoe we omgaan met het groen en waarom keuzes zijn gemaakt. Ook informeren we de inwoners op de juiste momenten over projecten en activiteiten. Hiervoor maken we een korte en krachtige communicatiestrategie. Daarin kunnen de volgende onderdelen aan de orde komen: Vooraf wat gaat er gebeuren en waarom Informeren en uitleggen; Benoemen grotere belang achter werkzaamheden, zoals het vergroten van de biodiversiteit. Tijdens wat zijn we aan het doen Informeren en uitleggen. Na afloop wat hebben we gedaan en hoe houden we het in stand Delen van succesvolle projecten en initiatieven; Inwoners aan het woord laten in filmpjes, berichten, artikelen, interviews (ambassadeurs met goede voorbeelden); Praktische bewonersinitiatieven in de schijnwerpers zetten; Gemeente moet het goede voorbeeld geven voor alle thema’s en die voorbeelden delen via de website, social media of de lokale krant.

14

15