04. Concept Jaarrekening PGZ 2022

Dat waren beduidend meer inzetten dan in 2021, toen er 50 inzetten waren (waarvan 17 in Groningen), en meer dan in 2020; toen waren het 52 (waarvan 13 in Groningen). De GAGS heeft ook taken in de koude fase, waarin 63 activiteiten zijn genoteerd (in 2021 waren dat 58). Zo hebben we veel activiteiten uitgevoerd op het gebied van chemische, biologische, radiologische en nucleaire (CBRN) stoffen, overlegd over een CBRN oefening Eemshaven en aan de oefening deelgenomen, overlegd over nooddistributie/ jodiumprofylaxe i.r.t. kernongevallen, het Chemiepark Delfzijl bezocht samen met het Acute Zorgnetwerk NN, overleg UMCG en Chemiepark Delfzijl over EHBO protocollen, trainingen gegeven aan SEH personeel, overlegd met Team Explosieven Verkenning (TEV) politie noord NL, Factsheets OvDG en risicocommunicatie beoordeeld, meegewerkt aan het rampenbestrijdingsplan Energystock, betrokken bij de vaststelling van het rampenbestrijdingsplan Eems Energy Terminal, werkbezoek Vopak t.b.v. rampenbestrijdingsplannen actualisatie in 2023. Dit was een greep uit de (boven-)regionale en landelijke GAGSactiviteiten in 2022.

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2022

42

GGD als crisisdienst Koude fase - preparatie De GGD heeft ook een taak als crisisdienst en kent daarom een aantal functies die 7 dagen per week 24 uur bereikbaar zijn. Omdat de GGD zelfstandig is, moet de organisatie een integraal crisisplan (ICP) hebben, opgebouwd uit een actueel GROP, bedrijfshulpverlenings-plan, een crisiscommunicatieplan en een eigen continuïteitsplan. Inmiddels zijn het Integraal Crisisplan, het Crisisteam, het GGD Rampen Opvangplan (GROP) met de vier draaiboeken (IZB, MMK, Gezondheidsonderzoek bij Rampen en Psychosociale Hulpverlening), Crisiscommunicatie en de escalatiematrix, waarin de wijze van alarmering in voorstelbare situaties is uitgewerkt, gereed. Dat geldt ook voor de wijze van informatiemanagement en de inrichting van het publieksinformatienummer (PIN). Het trainen van de casuscoördinatoren en het protocol PSHi implementeren heeft veel van onze aandacht gevraagd. Van de andere plannen is de structuur uitgewerkt en in het verlengde daarvan zijn een concept Crisiscommunicatieplan en Continuïteitsplan geschreven. De structuur van elk plan bestaat uit de negen fasen van crisisbeheersing die uitgewerkt zijn en een logische volgorde hebben. Dat bevordert uiteindelijk de integraliteit van het Crisisplan. Er wordt nu gewerkt aan het Bedrijfsnoodplan met BHV-plan en het Nafaseplan.

Op GGD Insite hebben we voor de medewerkers een gedeelte over de GGD als crisisorganisatie ingericht. Warme fase - actie Terwijl we halverwege februari nog te maken hadden met een Coronapiek, met bijna 20.000 geregistreerde besmettingen in een week, diende de volgende ‘crisis’ zich al weer aan. Nadat Rusland op 24 februari Oekraïne inviel, zochten veel Oekraïners hun heil in veiliger oorden. Zo ook in Nederland. De regie op de opvang van deze vluchtelingen ligt bij de gemeenten en niet bij het COA. Het COA blijft zich concentreren op de opvang en begeleiding van asielzoekers. Op 2 maart is de Veiligheidsregio Groningen gestart met het inrichten van een projectgroep opvang Oekraïners, waarin GHOR en GGD vertegenwoordigd waren. Binnen de GGD is een week later een projectgroep Oekraïne ingesteld. We hebben een overzicht gemaakt van een zorgkaart met zorgpaden van de GGD in relatie tot de Oekraïense vluchtelingen. Een aantal GGD-medewerkers met een crisisfunctie hebben een training gevolgd, een crashcourse BOBOC, een structuur waarmee slagvaardig vergaderd kan worden. Ook is het Crisisteam beoefend met als thema cybercriminaliteit in de vorm van een tabletop. Tot slot is het plan Opleiden Trainen Oefenen (OTO plan) 2023 ingediend bij het Acute Zorg Netwerk Noord Nederland voor gedeeltelijke financiering.

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2022

43

Wat heeft het gekost? Primitieve Actuele Jaarrekening Afwijking Begroting Begroting Deelprogramma baten of lasten Programma- onderdeel Gezondheid beschermen en bevorderen lasten Totaal lasten

2022 9.616

2022 9.616

2022 45.469

2022 35.853

Gezondheid beschermen en bevorderen baten baten Gezondheid beschermen en bevorderen baten

-2.362 -7.254 -9.616 0 0 0 0

-2.362 -7.254 -9.616 0 0 0 0

-2.362 -43.357 -45.719 -250 0 0 -250

0 -36.103 -36.103 -250 0 0 -250

Reserve-mutaties

Inwonersbijdrage Overige baten Totaal baten Gerealiseerd saldo baten en lasten Toevoeging Onttrekking Gerealiseerd resultaat

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2022

44

2.6.

Deelprogramma Adviseren over gezonde wijken, dorpen en steden

Wat houdt het deelprogramma in? Het deelprogramma Adviseren over gezonde wijken, dorpen en steden omvat de producten epidemiologie, gezondheidsbevordering en lokaal gezondheidsbeleid (advisering publieke gezondheid). GGD Groningen ondersteunt gemeenten bij het maken van integraal lokaal beleid over gezondheid en een gezonde leefomgeving. De GGD helpt ook bij de implementatie. Het gedachtengoed van positieve gezondheid staat hierbij centraal. De insteek is om de mogelijkheden, veerkracht en eigen regie van mensen te versterken. De GGD verricht eigen epidemiologisch onderzoek en monitoring van kengetallen. Daarbij wordt gebruikgemaakt van beschikbare relevante (landelijke) data en kennis om advies op maat te geven.

Wat hebben we bereikt? Algemeen Gezondheid krijgt steeds meer een plaats binnen verschillende gemeentelijke beleidsplannen (o.a. sociaal domein, omgevingsvisie). Dit sluit aan bij de visie op gezondheid, waarbij gezondheid meer is dan de afwezigheid van ziekte en in relatie wordt gezien met sociale factoren en omgevingsfactoren. Door het bevorderen van gezond gedrag, gezonde leefomgeving en in te zetten op preventie blijven mensen langer gezond, en kunnen ze langer maatschappelijk participeren. Deze integrale aanpak vraagt duidelijk omschreven doelen en dwarsverbindingen met andere beleidsdomeinen zoals jeugd, armoede, economische zaken, veiligheid, sport en onderwijs. GGD Groningen voorziet gemeenten van regionale en lokale gezondheidsdata, adviseert bij het maken en bijstellen van domein verbindend beleid en ondersteunt bij de implementatie en de uitvoering daarvan. Deze taak vervullen wij vanuit een onafhankelijke positie, met oog voor het belang van de publieke gezondheid, onze opdrachtgevers en derden. Advisering GGD en gemeenten geven een steeds bredere invulling aan publieke gezondheid. Gezondheid krijgt steeds meer een plaats binnen verschillende gemeentelijke beleidsplannen (o.a. sociaal domein, omgevingsvisie). Ook dit jaar hebben gemeenten bepaald welke thema’s in hun regionaal en lokaal (gezondheids)beleid prioritair zijn.

Daarbij hebben gemeenten gebruik gemaakt van de deskundigheid over de publieke gezondheid van de GGD. In deze advisering is het vertrekpunt een brede kijk op gezondheid, dat domein verbindend is, integraal van aard is en aandacht heeft voor onderliggende determinanten van gezondheid. Gemeenten sluiten hun lokaal beleid en uitvoeringsplannen aan bij het rijksbeleid. In navolging van 2021 zien we als belangrijke ontwikkeling dat acteren in de regio binnen verbindende netwerken steeds meer de strekking van beleidsontwikkeling wordt. Dit heeft zich in 2022 landelijk vertaald naar bestuurlijke afspraken in het Integraal Zorgakkoord (IZA) en de ontwikkeling van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en bijbehorende Brede Specifieke Uitkering (SPUK). Er wordt in beide akkoorden toegewerkt naar een gerichte regionale en lokale (keten)aanpak. Het IZA en GALA sluiten aan bij de beweging die door onze gemeenten richting preventie en (publieke) gezondheid de afgelopen jaren al is ingezet. Als GGD volgen we deze

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2022

45

ontwikkelingen samen met onze gemeenten en hebben we landelijk een actieve adviesrol. We streven ernaar om voor onze gemeenten een betrouwbare, onafhankelijke en ‘nabije’ adviseur op het gebied van de publieke gezondheid te zijn. De gemeenten, GGD Groningen en diverse partners (kennis- en veldpartners) werken intensief samen. In 2022 zijn de data van de Corona Jeugdmonitor 2021 dit jaar door de GGD aan gemeenten gepresenteerd en zijn we bij verschillende nieuwe gemeenteraden langs geweest om meer te vertellen over publieke gezondheid en het werk van de GGD. Gemeenten en hun raden, en inwoners hebben het afgelopen jaar ook weer verschillende vragen aan de GGD gesteld over regionale- en lokale vraagstukken zoals omgevingsvisies, aardbevingen en gezondheid en rookvrij opgroeien. De advisering en beantwoording kwam tot stand door het bundelen van beleidsmatige en onafhankelijke expertise. Daarnaast is er aansluiting gezocht bij werkgroepen en projecten van gemeenten om handelingsstrategieën met elkaar te delen. Beleidsintegraliteit was hierbij een relevante focus. Om de publieke gezondheid in de provincie Groningen te versterken en te agenderen hebben we als GGD actief deelgenomen aan (landelijk) relevante werkgroepen en regionale-, lokale- netwerken die de publieke gezondheid raken.

Vanuit onze expertise en met kennis van de regionale- en lokaleopgaven binnen gemeenten denken we mee, schrijven we mee, en hebben daarmee invloed op het resultaat. Voorbeelden hiervan in 2022 zijn o.a. de uitwerking van de programmalijn ‘Veilig en gezond opgroeien’ van het Preventie Overleg Groningen (POG) en het op lokaal niveau ondersteunen bij de uitvoering van het Lokaal Preventie Akkoord (LPA) al dan niet in combinatie met het Sportakkoord. Bovendien is er in toenemende mate aandacht voor gezondheid in het fysieke domein, deze aandacht komt bijvoorbeeld terug in de Omgevingsvisie. GGD wil de kwaliteit van haar advisering continu verbeteren door het ontwikkelen van praktisch toepasbare expertise. Dit doen we door nabij te zijn, aan te sluiten op de lokale en regionale en landelijke context, tijdig en efficiënt te anticiperen op beleidsontwikkelingen en (onderzoeks) aanvragen en door constant afstemming te zoeken met gemeenten en samenwerkingspartners in de (zorg)ketens. Hiermee beïnvloedt de GGD op een (in)directe manier het krachtenveld van de publieke gezondheid. Zo is de GGD partner van het lectoraat Healthy Ageing Publieke Gezondheid/ Ouderen en neemt deel aan het consortium Gezondheid in de Omgeving Noord-Nederland (GO! NN).

GGD Groningen participeert in het landelijke beleidsoverleg GGD GHOR, neemt deel aan dialoogtafels rondom de nieuwe VTV (RIVM) en sloot aan bij de Landelijke Preventie Tafel Roken (VWS). De opgedane kennis en ervaringen in deze netwerken worden gedeeld met de gemeenten. Het delen hiervan is een wederkerig (leer)proces waarbij behoeften en beleidsadvies tegen elkaar worden afgezet en getoetst.

Onderzoek en monitoring Monitoring Om inzicht te krijgen in de gezondheidssituatie van de bevolking in de provincie Groningen worden er voor de gemeenten periodiek epidemiologische gegevens verzameld door de GGD. Er zijn vanuit ZonMw wederom middelen in 2022 beschikbaar gesteld om een integrale brede monitor naar de fysieke en psychische gezondheidseffecten van corona uit te voeren. De belangrijkste doelstelling is het bieden van een goede informatiebasis over de fysieke en mentale gezondheidseffecten van de coronacrisis om lokale, regionale bestuurders én VWS te kunnen adviseren én ondersteunen bij

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2022

46

respectievelijk beleidsvorming en het aanreiken van handelingsperspectieven. Er is in 2022 extra onderzoek gedaan. Afgelopen jaar stonden drie gezondheidsonderzoeken centraal: Voor het eerst is de gezondheidsmonitor bij jongvolwassenen (16-24 jaar) voorbereid en afgenomen. Ook vonden er twee extra metingen plaats. In het najaar van 2021 vond een extra meting plaats onder jongeren in klas 2 en 4 van het voortgezet onderwijs: de Gezondheidsmonitor Jeugd. De resultaten werden in 2022 gepresenteerd. Tot slot hebben we in het najaar van 2022 een extra meting onder volwassenen (19 jaar en ouder) en ouderen (65+) uitgevoerd: De Gezondheidsmonitor Volwassenen & Ouderen. De regionale resultaten van deze onderzoeken zijn gedeeld met de Groninger gemeenten en staan in opdracht van de gemeenten op de digitale dataportal die vrij toegankelijk is en informatie over de publieke gezondheid in Groningen weergeeft. De portal werd ook in 2022 actueel gehouden en doorontwikkeld. (https://ggdgroningen.incijfers.nl) Om de resultaten voor Groningen met andere GGD-regio’s en landelijke referentiecijfers te kunnen vergelijken zijn ook afgelopen jaar de gezondheidsmonitors van alle GGD‘en in Nederland verder geharmoniseerd. Het veldwerkbureau is, in tegenstelling tot voorgaande edities van de Gezondheidsmonitor Volwassen en Ouderen, landelijk aanbesteed.

Daarnaast heeft epidemiologie (intern) de afdeling IZB ondersteunt bij de informatievoorziening en datamanagement rondom de bestrijding van het coronavirus en infectieziekten in het algemeen. Vanaf begin 2020 heeft GGD Groningen een ‘light’ monitor ingericht om de inzet van de middelen ten aanzien van aardbevingscoaches in het aardbevingsgebied jaarlijks te kunnen evalueren. In 2022 is een jaarrapportage gepresenteerd aan de ‘ambtelijke tafel sociaal en gezondheid’. In het ambtelijk overleg is eveneens besloten voorlopig door te gaan met monitoring van de activiteiten van de aardbevingscoaches. Voorts is - naast Groningen, Eemsdelta, Het Hogeland en Appingedam - de gemeente Oldambt aangesloten bij de monitoring. Op basis van de monitoring zal ook over 2023 een jaarrapport worden opgesteld.

Gezondheidsbevordering Om gezond gedrag van onze inwoners te bevorderen werkt de GGD nauw samen met onze gemeenten, lokale netwerken en inwoners om uitvoering te geven aan lokaal beleid. GGD Groningen geeft advies en ondersteuning, coördineert initieert en participeert in verschillende lokale netwerken en programma’s. Hierbij volgt de GGD de landelijke en regionale ontwikkelingen binnen de publieke gezondheid en maken verbinding met het (bestaand) beleid zoals het Nationaal Preventieakkoord (NPA), het Sportakkoord, de Omgevingswet, de Landelijke Nota Gezondheidsbeleid 2020-2024, Integraal Zorg Akkoord (IZA), Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) ,de Brede SPUK en het Preventieoverleg Groningen, de Volwassenmonitor 2020 en Corona Gezondheidsmonitor jeugd 2021. Er is volop draagvlak om in te zetten op preventie en met name op gezondheidsbevordering. Er is onder de bevolking en de beleidsmakers breed besef ontstaan dat de fysieke, mentale en sociale gezondheid van grote groepen Groningers zorgelijk is en steeds zorgelijker wordt. Bovendien is in de coronaperiode het besef gegroeid dat een betere fitheid, een gezondere leefstijl en een gezonde omgeving nodig blijft om gezondheidswinst te behalen.

Vanuit het Lokale Gezondheidsbeleid (LGB) en het Lokaal Preventie Akkoord (LPA) al dan niet in verbinding met het Lokale Sportakkoord, zijn we als GGD in verschillende rollen betrokken bij de vertaling van beleid naar de uitvoering van lokale- en regionale programma’s en interventies. Er wordt binnen de advisering op gezondheidsbevordering

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2022

47

aangesloten bij de thema’s die voor gemeenten prioritair zijn, en sluiten aan bij bestaande structuren, programma’s en campagnes. Daarbij zet de GGD zich in voor een effectieve, integrale en duurzame lokale (evt. regionale) aanpak van leefstijlthema’s zoals: alcoholpreventie, gezonde voeding en mentale gezondheid. In 2022 heeft GGD Groningen de regierol in het ‘Netwerk Rookvrij Opgroeien Groningen’ voortgezet. Met het regionale netwerk (ongeveer 120 partijen), bestaande uit gemeenten, maatschappelijke partners, zorgverzekeraar, bedrijfsleven en inwoners, streven we ernaar dat elk kind rookvrij kan opgroeien. GGD faciliteert lokale netwerken, adviseert op welke wijze het thema kan worden verbonden aan het Lokaal Preventie Akkoord, ondersteund bij de uitvoering om zo te komen tot een Rookvrije Generatie. In het kader van alcohol preventie werden samen met gemeenten en verschillende partners zoals VNN, onderwijs en JGZ landelijke publiekscampagnes en interventies (gericht op jeugd en volwassenen) uitgedragen en geborgd binnen bestaand beleid. Voor het thema overgewicht en gezonde voeding is de GGD betrokken bij de coördinatie en uitvoering van de JOGG aanpak (Gezonde Jeugd, Gezonde Toekomst) die verbonden wordt met zowel de Gezonde School aanpak als het programma Jong Leren Eten. Mentale Gezondheid staat sinds corona hoog op de agenda.

Een thema dat niet los gezien kan worden van de andere thema’s en waarbij expliciet aandacht is voor onderliggende factoren die liggen binnen de sociale en fysieke omgeving van het opgroeiende kind. Binnen gezondheidsbevordering is hier nadrukkelijk aandacht voor.

Aardbevingen en gezondheid Aardbevingsschade kan een negatief effect hebben op de gezondheid en het welbevinden van de getroffen Groningers. Sinds begin 2020 wordt het project ‘Gezondheidsgevolgen aardbevingen’ uitgevoerd. Professionals die werkzaam zijn op het aardbevingsdossier worden ondersteund d.m.v. kennis over weerbaarheid en psychosociale gevolgen bij aardbevingsschade. We monitoren de inzet van de aardbeving coaches, en werken samen met een veelheid aan (overheids)organisaties, waaronder de Groningse aardbevingsgemeenten, het NCG, IMG, ministeries van BZK en EZK, kennisplatform Leefbaar en kansrijk Groningen, en de Hanzehogeschool Groningen.

Jong Leren Eten (JLE) De GGD is betrokken bij het door het ministerie van Landbouw Natuur en Voedselveiligheid (LNV) (landelijke) programma ‘Jong Leren Eten 2017-2020’ (JLE) Het programma Jong Leren Eten (JLE), dat wordt gesubsidieerd door het Rijk, wil kinderen en jongeren tot 18 jaar structureel in aanraking laten komen met informatie en activiteiten over gezond voedsel. Met als uiteindelijk doel dat ze leren om gezonde en duurzame keuzes te maken. In de regio Groningen zijn de makelaars JLE voor de duur van dit programma (2017-2024) ondergebracht bij de GGD. Elke provincie, zo ook Groningen, heeft 2 makelaars, een makelaar uit het ‘witte’ gezondheidsdomein (GGD) en een ‘groene’ makelaar uit het natuur en milieu domein. Vanaf 1 januari 2021 is de Provincie Groningen ook aangesloten als partner van Jong Leren Eten Groningen en wordt gekeken op welke wijze JLE de komende vier jaar kan aansluiten bij het provinciale beleid.

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2022

48

Wat hebben we gedaan? Advisering •

Gemeenten adviseren en ondersteunen bij domein verbindend regionaal en lokaal gezondheidsbeleid Om de publieke gezondheid te bevorderen geeft GGD Groningen op basis van data en kennis advies en ondersteuning aan gemeenten en partners ten aanzien van (gezondheids)beleid. Op verzoek van gemeenten participeert de GGD in het proces van totstandkoming en prioritering van lokale, integrale en duurzame beleidskeuzes. GGD Groningen sluit in haar advisering aan bij de actuele ontwikkelingen en vraagstukken die landelijk, regionaal en binnen de gemeenten spelen (o.a. aandacht voor sociaaleconomische gezondheidsverschillen, de vergrijzende samenleving, de ontwikkeling naar gebieds- en wijkgericht werken, gezondheid in de Omgevingswet). We zien in 2022 dat de publieke gezondheid binnen onze gemeenten breed wordt ingevuld, wordt verbonden aan andere beleidsdomeinen en dat gezondheidsvraagstukken regionaal worden opgepakt. Aan de hand van onze actuele epidemiologische monitoring gegevens en onze kennis over de landelijke-, regionale en lokale beleidskaders (o.a. Nationaal Preventieakkoord, de Landelijke Nota Gezondheidsbeleid 2020-2024, en de Omgevingswet, ontwikkelingen, IZA/GALA/ Brede SPUK het Preventie Overleg Groningen (POG), Nationaal Programma Groningen (NPG), Lokale Preventie- en Sportakkoorden) werd input gegeven voor het te vormen lokale gezondheidsbeleid.

In 2022 hebben gemeente Groningen, Westerkwartier en Midden-Groningen hun lokaal gezondheidsbeleid vastgesteld en is gemeente Pekela gestart met het schrijven van een lokaal gezondheidsbeleid. De GGD ondersteunt de gemeente actief bij het schrijven van dit beleid en ondersteunt alle gemeenten ook bij het vervolg, de vorming van het uitvoeringsplan.

•

Gemeente en raad adviseren over lokale en actuele gezondheidsvraagstukken Ook dit jaar kreeg GGD Groningen regelmatig vragen uit de gemeente (inwoners of gemeente), die raken aan gezondheid en een veilige leefomgeving. Zo heeft de GGD gemeenten geadviseerd bij de vergunningverlening voor de uitbreiding van geitenstallen, maar ook bij de totstandkoming van diverse omgevingsplannen. Daarnaast werd er geadviseerd over de thema’s alcoholgebruik, voeding en rookvrij opgroeien. Gemeenteraden hadden vragen die betrekking hadden op de volksgezondheid. Het ging hierbij om verschillende thema’s waaronder: detecteren van drugs in rioolwater, gevolgen van de vogelgriep voor de volksgezondheid en preventie mondgezondheid. Maar ook waren er vragen over seksuele gezondheid (testen op soa) en de relatie tussen aardbevingen en gezondheid. In nauwe samenspraak met de verschillende afdelingen zoals Medische Milieukunde (MMK), Seksuele Gezondheid (SG) en Infectieziektebestrijding (IZB), werd specialistische, wetenschappelijke en praktijkkennis gebundeld en vertaald in een integraal advies.

•

GGD werkt nauw samen met alle gemeenten en partners om het Nationaal Preventieakkoord te vertalen naar de regionale en lokale context In het verlengde van het lokale gezondheidsbeleid hebben alle tien de Groninger gemeenten de landelijke stimuleringsgelden van het Lokaal Preventie Akkoord (LPA) aangevraagd. In 2022 is voornamelijk ingezet op de thema’s overgewicht-, alcohol- en rookpreventie. GGD Groningen is actief betrokken geweest bij de ontwikkeling en uitwerking van deze lokale

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2022

49

beleidsplannen. In sommige gemeenten is dat gebeurd in de vorm van coördinatie en het opzetten van de lokale coalities en in andere gemeenten in de vorm van advisering en deelname aan werkgroepen. Alle gemeenten hebben in 2022 concrete interventies kunnen uitvoeren. De stimuleringsregeling loopt nog door tot en met 2024. •

GGD is Partner Lectoraat Healthy Ageing GGD Groningen is een partner van het lectoraat Healthy Ageing and Public Health. De lector publieke gezondheid ouderen van de Hanzehogeschool Groningen heeft samen met het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en de noordelijke GGD ’en het onderzoeksprogramma ‘public health voor kwetsbare ouderen’ geïnitieerd. Centraal staat de vraag welke preventieve aanpak past bij de groep kwetsbare ouderen in Noord-Nederland en wat dit kan betekenen voor het gemeentelijke beleid. Binnen dit lectoraat wordt er onderzoek gedaan naar de effecten van de corona maatregelen op gezondheid en kwetsbaarheid bij thuiswonende ouderen in Noord-Nederland. GGD Groningen is partner van het onderzoek en heeft in 2022 deelgenomen aan meerdere focusgroepen en integrale analyses om tot een onderbouwde aanpak te komen.

•

Preventief ouderengezondheidsbeleid In 2022 hebben we verder onderzocht wat de rol van de publieke gezondheid kan zijn in preventief ouderengezondheidsbeleid. Doel is om in samenspraak met de gemeenten en veldpartners de publieke gezondheidsvraagstukken van ouderen te definiëren en tot een eenduidige en onderbouwde visie en actiepunten te komen. Een actiepunt is geformuleerd aan de hand van het speerpunt Langer Gezond Leven in Groningen in de Meerjarenagenda Publieke Gezondheid 2022-2025. Een van de ambities van dit speerpunt is dat er in 2025 een afname van valincidenten en eerste hulp opnames na valincidenten bij ouderen zal zijn. Om haar kennisfunctie over valpreventie te versterken is in 2022 de subsidie ‘Impulsgelden Valpreventie’ gehonoreerd aan GGD Groningen. Daarnaast voert de GGD-gesprekken met gemeenten, zorgpartners en zorgverzekeraars hoe de ketenaanpak valpreventie regionaal en lokaal versterkt kan worden.

•

GGD Groningen participeert actief in landelijke werkgroepen (GGD GHOR NL, RIVM, VWS) regionale netwerken (o.a. Preventie Overleg Groningen) GGD Groningen neemt deel aan diverse lokale-, regionale- en landelijke overleggen die het thema gezondheid raken. In het proces rond het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) heeft de GGD een adviesrol. Hiermee beïnvloedt de GGD op een indirecte manier het krachtenveld van de publieke gezondheid. Afgelopen jaar zijn wij verder bij de volgende overleggen actief betrokken: de GGD GHOR vak- en klankbordgroepen, Regionaal netwerk Rookvrij Opgroeien, Preventie Overleg Groningen (POG), De Mond Niet Vergeten, Provinciale Sport-, Beweeg- en Preventie-akkoorden, Provinciaal Leefbaarheidsprogramma, Alliantie van Kracht rond armoedebestrijding, FAITH-ouderen onderzoeksnetwerk, Netwerk Dementie Groningen, en het maandelijkse Regionaal Platform Omgevingswet Groningen. Veel van de bijeenkomsten konden weer fysiek worden bezocht in de loop van 2022.

•

GGD is partner in het Preventie Overleg Groningen (POG) De GGD is partner in het POG. We nemen deel aan de regiegroep POG waarin alle partners die werken aan gezondheid verzameld zijn. Hierin behartigen we samen met de gemeenten de publieke gezondheid vanuit gemeentelijk en inwonersperspectief en worden de mogelijkheden tot regionale samenwerking onderzocht. De GGD neemt ook maandelijks deel

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2022

50

aan het ambtelijk vooroverleg binnen het POG en draagt zorg voor agendering van gemeentelijke perspectieven binnen het POG. Daarnaast is de GGD Groningen de trekker van het programmateam ‘Veilig en Gezond opgroeien’, dat in 2022 vijf keer is samengekomen en uitgangspunten en een plan van aanpak heeft opgesteld. In de programmateams ‘Veilige en gezonde leefomgeving’ en ‘Organisatie van preventie in de zorg’ heeft de GGD een deelnemende rol. Aanvullend hebben we dit jaar hebben we binnen het POG samen met de Hanze, Centre of Healthy Ageing twee inspiratiesessies georganiseerd: een sessie over samenwerken in regionale netwerken i.s.m. met GezondIn en tijdens onze derde en laatste sessie zijn we in gesprek gegaan met VWS hoe landelijk beleid en de regio elkaar kunnen en versterken. Op deze wijze hebben we kunnen verkennen hoe verschillende partijen kunnen bijdragen aan een regionale preventie infrastructuur en waar kansen en knelpunten liggen. In 2022 is een regiovisie opgesteld mede in opdracht van het POG en vanuit de GGD is actief meegedacht in de concrete uitwerking van de regiovisie. •

GO! NN (Gezondheid in de Omgeving) Noord-Nederland en LeGrO De GO! NN methode wordt in de landelijke nota Gezondheidsbeleid 2020 - 2024 als één van de drie voorkeursmethoden genoemd om samen te werken aan een gezonde leefomgeving. De methode wordt meegenomen in de advisering aan gemeenten. De GGD heeft ook in 2022 bijgedragen aan de doorontwikkeling van de GO! Methode (ZonMw call subsidie). Hierbij is actief samengewerkt met de onderwijsinstellingen zoals de Hanzehogeschool en Windesheim, door studenten in te zetten. Er zijn verschillende initiatieven geïmplementeerd. Daaropvolgend is een werkboek geschreven waar ook andere gemeenten gebruik van kunnen gaan maken in 2023. Vanuit ZonMw is ook een subsidie toegekend in het kader van het programma ‘Gemeenten Samen Gezond’, waarbij GGD Groningen mede aanvrager was, naast hoofdaanvrager gemeente Groningen. Doel van dit project, genaamd LEGrO (Leernetwerk Leefomgeving Groningen), is het ontwikkelen van een regionaal, thematisch leernetwerk op het gebied van een gezonde leefomgeving in Groningen. Het leernetwerk (bestaande uit verschillende gemeenten en kennisinstellingen) richt zich op drie subthema’s: 1. Gezonde ruimtelijke interventies; 2. De impact van een (on)gezonde voedselomgeving; 3. De sociale implicaties van rookverboden. In 2022 heeft de eerste leersessie plaatsgevonden over gezonde ruimtelijke interventies.

•

GGD als nabije en snel reagerende organisatie & relatieonderhoud gemeenten We streven ernaar dat de GGD een betrouwbare, onafhankelijke en ‘nabije’ adviseur is op het gebied van de publieke gezondheid. Om de expertise van de publieke gezondheid dicht bij de gemeenten te hebben, werd het relatiebeheer met gemeenten in 2022 verder geoptimaliseerd. De ambtenaren Volksgezondheid van de gemeenten en de adviseurs PG hebben in 2022 frequent contact en er wordt gewerkt aan een eenduidige communicatiestructuur. Het afgelopen jaar hebben we daardoor snel kunnen reageren op vragen vanuit de gemeenten (o.a. raden), maar hebben we ook informatie vanuit de GGD sneller kunnen delen richting de gemeenten.

•

GGD Groningen werkt samen met de aardbevingsgemeenten om sociaal-emotionele ondersteuning aan inwoners en professionals verder te ontwikkelen, het aanbod van de aardbevingsacademie uit te breiden en meer doelgroepgericht aan te bieden en de resultaten te monitoren. Daarnaast blijven we actief betrokken bij Groningen Perspectief en Leefbaar en kansrijk Groningen.

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2022

51

Gezondheidsbevordering Een integrale aanpak van interventies en programma’s GGD Groningen geeft uitvoering aan de speerpunten die door gemeente als prioritair worden aangegeven in het regionaal en lokaal gezondheidsbeleid. Er wordt ingezet op een integrale aanpak van interventies en programma’s, waardoor er een effectieve en duurzame verandering volgt en de samenwerkingsketen versterkt wordt. Daarbij zullen we voortdurend aansluiten op bestaande structuren, programma’s en campagnes zoals: •

Rookvrij opgroeien in Groningen Mede door de maatregelen gesteld in het Nationaal Preventie Akkoord (NPA 2018) is de beweging naar een rookvrije generatie ingezet. Samen met meer dan honderd verschillende organisaties vormt GGD Groningen sinds 2019 het ‘Regionaal Netwerk Rookvrij Opgroeien Groningen’. GGD Groningen is de initiator en coördinator van dit regionale netwerk en draagt bij aan landelijke, regionale en lokale (beleids)ontwikkelingen. Ook dit jaar zijn private partijen die zich melden bij het regionale netwerk rookvrij opgroeien. Samen met alle gemeenten en veldpartijen binnen- en buiten de zorg wordt gewerkt aan een effectieve lange termijn aanpak. Het agenderen van de rookvrij generatie blijft nodig en wordt breed opgepakt binnen al onze gemeenten. Binnen de Lokale Preventie Akkoorden (LPA’s) van al onze 10 gemeenten is de rookvrije generatie een speerpunt, en heeft de GGD actief meegedacht bij de uitvoeringsplannen. De GGD Groningen heeft op verzoek van het RUG bijgedragen aan het ‘International Conference on Tobacco, Law and Human Rights: crossing borders, spaces and substances’. Samen met landelijke partners KWF, Trimbos Instituut heeft GGD, gemeente Groningen en gemeente Oldambt, op verzoek van de RUG een deelsessie georganiseerd en voorbereid waarbij het tabaksontmoedigingsbeleid in Nederland en de lokale uitwerking daarvan, uiteen werd gezet.

We kijken terug op een succesvolle bijeenkomst waarin zowel de succesfactoren als knelpunten in het huidige beleid werden benoemd. GGD Groningen heeft in 2022 bijgedragen aan het uitdragen van verschillende landelijke collectieve publiekscampagnes: ‘Stoptober’, ’Smoke Free Challenge’ en ‘PUUR Rookvrij’. Bij de laatste lag de focus op het bereiken van rokende ouders. Hierop aansluitend heeft de GGD in het kader van Kansrijke Start flyers ontwikkeld, met tips en websites om te stoppen met roken voor (toekomstige) ouders. Deze flyers worden op het consultatiebureau zo nodig uitgedeeld. De GGD blijft ook meedenken met het landelijke programma; ‘Stoppen met Roken Zorg voor iedereen’ (Pharos) zodat er meer aandacht komt voor doelgroepen die moeilijk te bereiken zijn.

•

Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) Gemeente Oldambt is in 2022 gestart met het programma Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO), een programma dat is gebaseerd op het IJslandse preventiemodel. Met het werken volgens Opgroeien in een Kansrijke Omgeving, werkt de gemeente aan het terugdringen van het gebruik van alcohol, drugs en roken onder jongeren en aan het verbeteren van hun welbevinden. GGD is vertegenwoordiger in het OKO kernteam. Het programma wordt gesubsidieerd door NPG gelden. De GGD denkt in deze aanpak specifiek mee over en het uitvoeren van de bijbehorende monitor gaande over indicatoren over, van, voor risicofactoren voor middelengebruik. De eerste van de drie monitors is dit najaar afgenomen en ligt klaar om geanalyseerd te worden

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2022

52

•

Alcoholpreventie, NIX 18 en IkPas Alcohol is één van de thema’s uit het Nationaal Preventie Akkoord. GGD Groningen is nauw betrokken bij de uitrol van drie landelijke campagnes: ‘Nix18’, ‘Ik Pas’ en ‘Zien drinken doet drinken’. NIX18’ is een campagne voor jongeren en hun ouders die draait om de NIX18afspraak; jongeren onder de 18 jaar roken en drinken niet. In september is de campagne ‘NIX zonder ID – Show je ID’ van start gegaan en begin oktober met ‘NIX zo sportief – Sportflight’. Beide campagnes werden digitaal uitgerold. ‘Ik Pas’ is een campagne voor volwassenen waarbij deelnemers dertig dagen stoppen met drinken om bewust te worden van hun drinkgedrag en de gevolgen daarvan. IkPas is als campagne verder ontwikkeld om naast de campagne-periode ingezet te worden als challenge. IkPas kan daardoor het gehele jaar ingezet kunnen worden. GGD heeft via de socials IkPas onder de aandacht gebracht. Afgelopen januari viel de IkPas periode precies in de berichtgevingen over de Booster-vaccinatie corona. Ondanks dat heeft het team online communicatie in de cijfers gezien dat het bereik zeer goed was. Campagne ‘Zien Drinken doet drinken’ is begin november van start gegaan met een landelijke Alcoholactieweek. De campagne is ontwikkeld met steun van het ministerie van VWS.

Het doel van de campagne is om ouders en andere volwassenen bewust te maken van de invloed die zij met hun drinkgedrag hebben.

•

JOGG in de provincie De provinciale aanpak JOGG is afgelopen jaar binnen de provincie Groningen verder uitgerold. Deze aanpak ondersteunt en versterkt de gemeentelijke-, lokale aanpak door (duurzame) verbindingen te maken met bestaande landelijke en provinciale programma’s en projecten. Het blijkt dat met name de JOGG activiteiten benoemd in de Lokale Preventie Akkoorden en bijhorende uitvoeringsplannen, zeer geschikt zijn om de lokale JOGG aanpak, regionaal verder uit te gaan rollen. De GGD levert ook de provinciale JOGG coördinator, sluit aan bij provinciaal georganiseerde overleggen, zoals o.a. het Provinciaal Beweegakkoord, POG en heeft een directe aansluiting met de Regiodeal Oost. 7 van de 10 Groningse gemeenten zijn of worden JOGG gemeente. De regiocoördinator faciliteert en ondersteunt de (toekomstige) JOGG-gemeenten. Daarnaast is de regiocoördinator adviserend en coachend naar de JOGG regisseur en beleidsambtenaar JOGG.

•

JOGG gemeente Groningen In opdracht van de gemeente Groningen heeft GGD Groningen de JOGG-aanpak vertaald naar een Groningse aanpak. De JOGG-regisseurs creëren mogelijkheden waarbij professionals in staat zijn om te werken aan gezondheid in brede context voor alle kinderen in de wijk. De JOGG-regisseurs zijn actief in vijf wijkvernieuwingswijken: de Wijert, de Indische Buurt/de Hoogte, Beijum, Lewenborg, en Selwerd, Paddepoel, Tuinwijk (SPT). De JOGG-regisseurs zetten met name in op de thema’s gezond bewegen, gezonde voeding en lekker in je vel zitten. Er is onder andere ingezet op een waterdrinkcampagne en tijdens de ‘Week voor de gezonde jeugd’ is er aandacht geweest voor gezonde voeding. Daarnaast wordt verbinding gezocht met thema´s die gezondheid in bredere zin raken, zoals armoede, positieve gezondheid, taal- en spraakontwikkeling en kindermishandeling. Doorlopend wordt geïnvesteerd in het netwerk van professionals in de wijk (o.a. scholen, kinderopvang, welzijnswerk, zorgprofessionals, buurtsportcoaches). Samen werken we aan een gezonde omgeving, waarin behoeften van kinderen en jongeren centraal staan.

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2022

53

•

Jong Leren Eten (JLE) De GGD is betrokken bij het door het ministerie van Landbouw Natuur en Voedselveiligheid (LNV) gesubsidieerde (landelijke) programma ‘Jong Leren Eten 2017-2020’ (JLE). Het programma JLE, dat wordt gesubsidieerd door het Rijk, wil kinderen en jongeren tot 18 jaar structureel in aanraking laten komen met informatie en activiteiten over gezond voedsel. Met als uiteindelijk doel dat ze leren om gezonde en duurzame keuzes te maken. In de regio Groningen zijn de makelaars JLE voor de duur van dit programma (2017-2024) ondergebracht bij de GGD. Diverse activiteiten op het gebied van gezonde en duurzame voeding hebben plaatsgevonden in samenwerking met diverse partners. Zoals: Voortgezet Onderwijs heeft meegedaan aan de’ Left Over Recepten Challenge’. En in de Dutch Food Week (oktober) is samen met provincie Groningen en Boerderijeducatie Noord-Nederland een Foodspelen georganiseerd, en waren er verschillende activiteiten op basisscholen in de Voedselverspillingsweek. Samen met Gezonde School is gestart met een regiobijeenkomst te organiseren waar partners op het gebied van voeding en educatie kunnen kennismaken en netwerken. Gemeenten (bestuurders en ambtenaren), aanbieders van voedseleducatie en het onderwijs troffen elkaar en werden geïnspireerd.

•

Website ‘Gezond Leven in Groningen’ De website van GGD Groningen is vorig jaar uitgebreid met een nieuw gedeelte over gezonde leefstijl: ‘Gezond Leven in Groningen’. Via www.gezondleveningroningen.nl worden inwoners naar de website van GGD Groningen geleid en vinden zij laagdrempelige en lokale tips over hoe men aan de slag kan met een gezonde leefstijl. ‘Gezond Leven in Groningen’ is een dynamische website en is in 2022 geüpdatet en aangevuld met relevante tips op drie hoofdthema’s: ontspannen, bewegen en gezond eten. Daarnaast is per gemeente samengevat welke partijen een lokaal aanbod hebben. Om blijvend aan te kunnen sluiten bij de behoeften van bewoners kan iedereen zijn of haar tips om gezond te blijven insturen naar gezondleven@groningen.nl.

•

Gezonde School Gezonde School is een evidence based methodiek die ingezet wordt om systematisch en planmatig aan gezondheid te werken. De GGD begeleidt deze scholen om deze aanpak te implementeren. Voor het schooljaar 2022-2023 komen in onze regio 25 scholen in aanmerking voor het ondersteuningsaanbod Gezonde School. Scholen blijven voornamelijk kiezen voor de thema’s voeding, bewegen en sport en welbevinden. Daarnaast zijn in het najaar van 2022 in onze regio 9 scholen aan de slag gegaan met het thema Relaties en Seksualiteit, waarvoor VWS extra subsidie beschikbaar heeft gesteld. In 2022 hebben 29 scholen in onze regio gebruik gemaakt van deze extra ondersteuning. Binnen het thema Relaties & Seksualiteit wordt nadrukkelijk de verbinding gelegd met het thema welbevinden/ mentale gezondheid. Aanvullend is er dit schooljaar door VWS extra subsidie beschikbaar voor Mbo scholen. Deze subsidie is gericht op bewustwording van het belang van vitaal werknemerschap bij Mbostudenten, en hun eigen duurzame inzetbaarheid. Het ultieme doel hiervan is een leven lang gezonde en veilige arbeidsparticipatie van toekomstige beroepsbeoefenaars. In onze regio nemen 2 Mbo-onderwijsinstellingen, door middel van een pilot, hieraan deel. Op deze manier ontvangen deze twee onderwijsinstellingen een impuls om structureel aandacht te besteden aan ‘Fit, Veilig en Gezond Werken’.

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2022

54

•

Mondgezondheid GGD Groningen laat het thema mondgezondheid nadrukkelijk aansluiten op campagnes als Rookvrije generatie en het programma Kansrijke Start. Daarnaast wordt het thema meegenomen met het thema voeding bij de aanpak Gezonde School, JOGG (Holle Bolle Kies) en Jong Leren Eten. De GGD blijft net als voorgaande jaren betrokken bij het GigaGaaf! Onderzoek, dat als doel heeft om de mondgezondheid van jonge kinderen te bevorderen. Daarnaast is de GGD aangesloten bij het ronde tafeloverleg mondzorg bij jeugdigen Zorginstituut Nederland, met als doel bestaande preventieve mondzorginterventies te integreren in lopende publieke gezondheidsprojecten. De gemeente Groningen heeft in september besloten om extra in te zetten op de mondzorg van inwoners die rond moeten komen van het sociale minimum. Er worden bij deze doelgroep veel mondgezondheidsproblemen gesignaleerd. De GGD en de gemeente Groningen zijn nu samen met de Hanzehogeschool en mensen uit deze doelgroep aan het inventariseren waar de meeste winst kan worden behaald als het gaat om mondgezondheid.

Epidemiologie •

Corona Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022 GGD Groningen heeft in 2022 een extra Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen uitgevoerd in opdracht van VWS als onderdeel van gezondheidsonderzoek bij rampen (GOR) COVID-19. In het najaar van 2022 hebben wij de monitor uitgevoerd. De resultaten van deze extra monitor worden in het voorjaar van 2023 verwacht.

•

Corona Gezondheidsmonitor Jeugd 2021 In het najaar van 2021 heeft GGD Groningen samen met het RIVM, GGD GHOR NL en 24 andere GGD’en de Corona Gezondheidsmonitor Jeugd uitgevoerd. In 2022 hebben alle deelnemende scholen een terugkoppeling van de resultaten ontvangen in de vorm van een schoolprofiel. GGD Groningen heeft hierover een persbericht uitgebracht. Bovendien zijn de cijfers gepubliceerd en gedeeld met alle gemeenten. De resultaten zijn te vinden op de dataportal: https://ggdgroningen.incijfers.nl

•

Corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2022 In 2022 hebben wij samen met het RIVM, GGD GHOR NL en 24 andere GGD’en ook de Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen uitgevoerd. Dit betreft een onderzoek naar de gevolgen van de coronamaatregelen op het welzijn van 16-25-jarigen. Respondenten werden onder andere geworven via social media. De landelijke en regionale resultaten worden verwacht in het eerste kwartaal van 2023.

•

Gezondheidsmonitor Jeugd 2023 In het najaar van 2022 zijn wij gestart met de voorbereidende werkzaamheden van de reguliere Gezondheidsmonitor Jeugd die wordt uitgevoerd in het najaar van 2023. In het voorjaar van 2023 worden scholen benaderd door GGD Groningen met de vraag of ze willen deelnemen aan de Gezondheidsmonitor Jeugd.

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2022

55

•

Informatie en datamanagement coronavirus Epidemiologie ondersteunt de afdeling Infectieziektebestrijding bij de surveillance en monitoring van infectieziekten. Informatie uit diverse interne en externe datasystemen worden door de epidemiologen geanalyseerd en zowel intern als extern gerapporteerd. De beschreven trends en ontwikkelingen kunnen worden gebruikt bij het bepalen van het IZBbeleid.

Wat heeft het gekost? Primitieve Begroting Deelprogramma Adviseren over gezonde wijken, dorpen en steden

baten of lasten Programma- onderdeel lasten Totaal lasten

Adviseren over gezonde wijken, dorpen en steden

baten baten baten

Adviseren over gezonde wijken, dorpen en steden Reserve-mutaties

Inwonersbijdrage Overige baten Totaal baten Gerealiseerd saldo baten en lasten Toevoeging Onttrekking Gerealiseerd resultaat

Actuele Begroting

Jaarrekening Afwijking

2022 1.917

2022 2.286

2022 2.359

-1.362 -585 -1.947 -30 30 0 0

-1.362 -454 -1.816 470 30 -500 0

-1.362 -752 -2.114 245 30 -312 -37

2022 73 0 -298 -298 -225 0 188 -37

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2022

56

2.7.

Deelprogramma Inspecteren en adviseren van locaties ter bevordering van kwaliteit, veiligheid en hygiëne

Wat houdt het deelprogramma in? Het deelprogramma Inspecteren en adviseren van locaties ter bevordering van de kwaliteit, veiligheid en hygiëne omvat de functie Toezicht en Advies. Als GGD voeren we in opdracht van gemeenten toezicht uit bij kinderopvanglocaties en seksinrichtingen. Voor een aantal gemeenten voert de GGD sinds 2017 het toezicht op de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) uit. We zien toe op en bevorderen de kwaliteit van de maatschappelijke ondersteuning die gemeenten in het kader van de Wmo inkopen bij zorg- en welzijnsinstellingen. Het kwaliteitstoezicht spitst zich toe op cliënten, personeel en veiligheid. Daarnaast is het rechtmatigheidstoezicht en het toezicht bij calamiteiten bij een aantal gemeenten belegd bij de GGD. Het team Toezicht en Advies voert in opdracht van het ministerie van VWS hygiëne-inspecties uit bij tattoo- en piercingshops en in opdracht van de WHO op schepen in zeehavens (Eemsdelta en Het Hogeland). Ook zijn er enkele gemeenten waarvoor we toezicht uitvoeren bij seksinrichtingen.

Wat hebben we bereikt? Toezicht kinderopvang De GGD houdt toezicht door middel van inspecties waarbij getoetst wordt of er wordt voldaan aan de wettelijk gestelde kwaliteitsvoorschriften. De GGD maakt jaarlijks afspraken met gemeenten over de inspecties bij kinderopvanginstellingen op basis van het risicoprofiel. Met gemeenten is afgesproken welk percentage van het aantal gastouders wordt geïnspecteerd. Ondanks de maatregelen als gevolg van het virus en het groeiend aantal instellingen hebben we onze totale workload nagenoeg gehaald.

Toezicht WMO De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) heeft in haar jaarrapport 2021 wederom geconcludeerd dat de kwaliteit van het Wmo-toezicht te laag is. De VNG herkent de conclusies van de IGJ en constateert samen met de IGJ dat het kwaliteitstoezicht bij een aantal gemeenten nog in de kinderschoenen staat, of waar het college kiest voor een beperkte invulling van de toezichttaak. In 2022 is een verbetertraject in gang gezet, waarin VNG, toezichthouders, GGD-GHOR-NL en het Toezicht Sociaal Domein werken aan een gezamenlijk beleidskader. Dit traject richt zich onder andere op het steviger wettelijk verankeren van het gemeentelijk toezicht, gericht op het waarborgen voor onafhankelijkheid van het toezicht, formuleren van toezichtbeleid, opstellen werkplan, openbaar maken van toezichtrapportages en jaarlijkse verslaglegging. Landelijk neemt ongeveer tweederde van de gemeenten toezicht WMO af van de GGD, maar in onze regio is het percentage lager. We voeren preventief regulier toezicht WMO uit op de aanbieders van zorg in natura en de persoonsgebonden budgetten. In de gemeenten Het Hogeland en Eemsdelta voeren we zowel kwaliteitstoezicht als toezicht op rechtmatigheid uit. Dit kwaliteitstoezicht spitst zich toe op cliënten, personeel en veiligheid.

Ook wordt door de GGD in deze gemeenten het GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2022

57

calamiteiten- en rechtmatigheidsonderzoek uitgevoerd. Sinds september 2021 voeren we in de gemeente Oldambt kwaliteitstoezicht uit. In 2022 is het contract verlengd tot 1 juli 2023.

Toezicht overige instellingen Vanaf 1 januari 2022 zijn er nieuwe regels van toepassing op het toezicht tattoo/piercing/PMU. Die regels komen uit de koker van zowel het ministerie van Volksgezondheid als de Europese Unie waaronder het verbod op bepaalde inkten. Ook gelden strengere hygiëneregels. Zo moet de behandelruimte waar de tatoeage wordt gezet, een visueel gescheiden ruimte zijn van de rest van de tattooshop. De aanmeldingen voor toezicht zeeschepen zijn in het hele jaar doorgegaan. Ook is een aantal seksinrichtingen bezocht.

Wat hebben we gedaan? Toezicht kinderopvang • Inspecties Er hebben gesprekken plaatsgevonden met verschillende houders over het personeelstekort in de kinderopvang, waarop de beleidsregel tijdelijk is aangepast vanaf 1 januari 2022. Het was gedurende het hele jaar mogelijk om beroepskrachten in opleiding voor 50% mee te laten tellen in het ‘beroepskracht kind ratio’. De landelijke ontwikkelingen worden gevolgd en we participeren in landelijke werkgroepen. Als reactie op de achterstand als gevolg van corona in het eerste kwartaal, volgde de volgende kwartalen een inhaalslag. Door de groei in de kinderopvang, hadden we in de herfst de uren in de prognose reeds bereikt. Eind 2022 zijn twee nieuwe toezichthouders aangesteld, die in 2023 beginnen. Vanaf 2022 is er structureel € 6,4 miljoen toegevoegd aan de algemene uitkering van het gemeentefonds ten behoeve van de uitbreiding van de steekproef bij gastouders om daarmee de kwaliteit van de gastouderopvang beter te kunnen borgen. De steekproef van gastouders die geïnspecteerd worden is minimaal 5% per jaar. Met de Groninger gemeenten is afgesproken dat 2022 een overgangsjaar is, waarin we gastouders die tot en met 2018 niet bezocht hebben, zijn opgenomen in de steekproef. Voor een aantal gemeenten heeft dit geleid tot een verhoging van de steekproef.

In bijgaand overzicht zijn de inspecties kinderopvang in de afgelopen jaren op een rijtje gezet. 2019 2020 2021 2022

KDV (VVE) 463 (150) 300 (108) 417 (181) 439 (175)

BSO 323 167 290 313

GOB 38 16 26 30

VGO 364 269 330 330

totaal 1.188 752 1.063 1.112

Om goed zicht te houden op de afgesproken inspecties testen we een dashboard uit waarin onze workload inzichtelijker in beeld gebracht wordt en het beter te monitoren is. Na een succesvolle testperiode kan het dashboard per 1 januari 2023 volledig gebruikt worden.

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2022

58

•

•

Samenwerking met de Groninger gemeenten blijft belangrijk. In 2022 hebben we twee keer overleg gehad met de ambtenaren Kinderopvang. Beide keren waren VNG en DUO hierbij aanwezig en in oktober participeerde GGD GHOR NL digitaal. De werkgroep flexibel toezicht, met ambtenaren Kinderopvang en toezichthouders GGD, heeft hier een terugkoppeling gegeven en met elkaar de keuze gemaakt voor de flexibele inspectieactiviteit voor 2023. Voor de steekproef gastouders is een prioritering vastgelegd en tevens is er een werkwijze op maat voor kinderopvanginstellingen die te maken hebben met versterkingsoperaties. In het najaar zijn weer nieuwsbrieven voor de houders van Kinderopvang en gastouderbureaus verzonden. We hebben 1.112 inspecties kinderopvang afgerond. In 2021 bedroeg het aantal inspecties 1.063. Toezicht WMO In de gemeenten Het Hogeland en Eemsdelta voeren we sinds 2017 zowel kwaliteitstoezicht als toezicht op rechtmatigheid en calamiteiten uit. Het kwaliteitstoezicht spitst zich toe op cliënten, personeel en veiligheid aan de hand van de vastgestelde toezichtkaders ZiN en PGB. Ook voert de GGD voor deze gemeenten het calamiteiten- en rechtmatigheidsonderzoek uit. De GGD heeft in beide gemeenten contracten tot en met 2024. Sinds september 2021 voeren we in de gemeente Oldambt kwaliteitstoezicht uit bij aanbieders (ZiN en PGB).

Onlangs is besloten dat het toezicht tot 1 juli 2023 bij de GGD belegd blijft. ). Toezicht overige instellingen In 2022 hebben we 54 tattoo/piercing/ permanente make up bedrijven geïnspecteerd (nieuwe vergunning en verlenging vergunning). Sinds corona is er dit jaar voor het eerst weer een evenement op het gebied van tattoo/piercen/pmu in Martiniplaza. Samen met de afdeling IZB hebben we vooroverleg gehad over het evenement en hebben we het evenement bezocht. Omdat in 2023 er meer vergunningen verlopen, verwachten we veel nieuwe aanvragen, waarop we in 2022 hebben geanticipeerd door iemand uit het team op te leiden tot inspecteur TPP. Het team inspecteurs voor de schepen heeft ook aandacht voor de veiligheid tijdens inspecties, bijvoorbeeld zichtbaarheid op haventerreinen, beschermende kleding, etc. Voor elke toezichthouder is een rugzak beschikbaar, eigen printer, beschermende kleding, schoeisel, etc. In 2022 zijn 131 schepen geïnspecteerd. Ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar een toename met 16%. In onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van de overige inspecties die de afgelopen vier jaren hebben plaatsgevonden. Aantal overige inspecties

2019

2020

2021

2022

- Seksbedrijven

3

0

43

4

- Tattoo & Piercingshops

42

54

71

54

- Schepen

153

129

113

131

Toelichting tabel: • Seksbedrijven - frequentie is afhankelijk van de vergunning van de gemeente • Tattoo & Piercing & PMU – eens per drie jaar en bij aanvraag nieuwe vergunning • Schepen – afhankelijk van het aantal schepen dat binnenkomt in onze twee zeehavens (Delfzijl en Eemsmond)

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2022

59

Wat heeft het gekost? Primitieve Actuele Jaarrekening Afwijking Begroting Begroting Deelprogramma baten of lasten Programma- onderdeel Gezond en veilig opgroeien lasten Totaal lasten Gezond en veilig opgroeien baten baten Gezond en veilig opgroeien baten Reserve-mutaties

Inwonersbijdrage Overige baten Totaal baten Gerealiseerd saldo baten en lasten Toevoeging Onttrekking Gerealiseerd resultaat

2022 1.431

2022 1.431

2022 1.265

2022 -166

0 -1.431 -1.431 0 0 0 0

0 -1.431 -1.431 0 0 0 0

0 -1.348 -1.348 -83 0 0 -83

0 83 83 -83 0 0 -83

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2022

60

2.8.

Bedrijfsvoering

Facilitair De huurcontracten van de locaties in de regio zijn in kaart gebracht en zo nodig herzien. Met de VRG wordt gezamenlijke huisvesting onderzocht, waar bij instemming van het Algemeen Bestuur een intentieovereenkomst met de VRG is afgesloten. Het Programma van Eisen (PvE) is opgesteld onder leiding van Draaijer en Partners. Bestuurlijke besluitvorming over deze fase zal plaatsvinden in het eerste kwartaal 2023.

Verbeteren managementinformatie De GGD zet in op het verbeteren van de managementinformatie en monitorinformatie voor gemeenten. De nieuwe gestandaardiseerde opzet van de DVA (dienstverleningsafspraak) is voor 2023 met alle gemeenten gereed. Eveneens is de nieuwe DVA met gemeenten geëvalueerd. Voor 1 april 2023 wordt de nieuwe kwalitatieve rapportage aangeleverd aan gemeenten.

Informatiemanagement De ICT-dienstverlening van de gemeente Groningen verloopt nog niet naar tevredenheid, de ontevredenheid van de GGD-medewerkers hierover blijft groot. Dit vraagt van de Informatiemanager veel focus op het op orde krijgen van de basis dienstverlening (accountbeheer, servicemanagement, informatiebeveiliging, NEN normering etc.). De capaciteit binnen de GGD is hiervoor onvoldoende en tevens onvoldoende om in te kunnen spelen op toekomstige noodzakelijke ontwikkelingen naar aanleiding van landelijke ontwikkelingen vanuit GGDGHOR NL en wetgeving, maar ook voor ontwikkelingen op het gebied van datagericht werken en mogelijke verzelfstandiging van de ICT. Er is begonnen aan een interne analyse van de contactmomenten JGZ ten aanzien van de registratie in het digitaal dossier JGZ. Daarna volgt een advies over al dan niet vervanging van het systeem. De GGD moet gaan voldoen aan de norm NEN 7510 voor informatiebeveiliging in de zorg. Dit wordt in samenwerking met de gemeente Groningen opgepakt en er is gestart met het opzetten van een managementsysteem voor informatiebeveiliging (ISMS) en informatiebeveiligingsbeleid. Ook zijn er in 2022 bewustwordingsacties opgezet rondom informatiebeveiliging.

Informatiebeheer De GGD maakt gebruik van de voorzieningen van de gemeente (archiefruimte, postkamer, archiefsysteem). De GGD heeft zelf onvoldoende capaciteit in huis om het informatiebeheer op orde te brengen, waardoor de noodzakelijke ontwikkelingen dreigen te stagneren. Daarom is in 2022 extra ingezet op het verbeteren van het informatiebeheer door het fulltime inhuren van een DIV-adviseur. Er wordt gewerkt aan bewustwording rondom archivering. Daarnaast zal de GGD voor alle applicaties die gebruikt worden een vervangingsbesluit maken, waarin vastgelegd wordt dat niet meer de analoge, maar de digitale archiefbescheiden als originelen worden gezien. Sinds 1 mei 2022 is de Wet Open Overheid (WOO) van kracht met uitzondering van actieve openbaarmaking. De GGD voert in het eerste kwartaal van 2023 de nulmeting hiervoor uit en start met het in kaart brengen van het informatielandschap. GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2022

61

HRM Het Bestuur heeft ingestemd met HR-21 als nieuw functiewaarderingssysteem. In 2022 is uitvoering gegeven aan de waardering van alle functies van de GGD. In november heeft het dagelijks bestuur positief besloten over het functieboek HR-21 en de conversietabel. De medewerkers zijn geïnformeerd over de inpassing in HR-21 en de mogelijke financiële consequenties. De volledige afronding van HR-21 zal naar verwachting in het 1e kwartaal 2023 zijn. Het conceptbeleid Plaats- en tijdonafhankelijk werken is nog niet vastgesteld. Wel zijn er uitgangspunten voor thuiswerken vastgesteld en is de thuiswerkvergoeding ingeregeld. Het beleid Plaats- en tijdonafhankelijk werken raakt aan het nieuw te ontwikkelen werkplekconcept wat moet leiden tot een nieuw flexibel werkplekconcept aan het Hanzeplein. In het 1e kwartaal 2023 wordt een faciliteitenregeling thuiswerken opgesteld. De taken van een preventiemedewerker zijn belegd binnen de bestaande formatie. Een risicoinventarisatie en risico-evaluatie (RI&E) is in voorbereiding

Kwaliteitszorg In september is de externe audit t.b.v. het HKZ-certificaat succesvol uitgevoerd. Er wordt gewerkt aan de voorbereidingen van een klanttevredenheidsonderzoek. Tevens is er gekozen voor de implementatie van een kwaliteitsmanagementsysteem, dat verbetering moet opleveren op gebied van documentbeheer, risicobeheersing en processen.

Communicatie De GGD voorziet inwoners van voor hen waardevolle informatie en biedt tegenwicht tegen het aanbod van misinformatie. De corona-crisis heeft laten zien hoe belangrijk dit is. Inwoners organiseren zich via sociale media sneller dan voorheen. Wij ondersteunen gemeenten door het aanbieden van betrouwbare informatie op onze website en via de verschillende social media kanalen, al dan niet met visuele ondersteuning. Daarnaast voeren we gerichte monitoring van sociale media uit en stellen we informatie op (bijvoorbeeld op onze website) waar gemeenten naar kunnen doorverwijzen. De website is digitaal toegankelijk gemaakt en zoekfuncties zijn verbeterd. Social media is, mede door Corona, een grotere rol gaan spelen en is niet meer weg te denken in de communicatie van de GGD. GGD Groningen heeft een duidelijke meer-kanalenstrategie waarbij we de keuze hebben gemaakt om, naast het Instagramaccount GGD Groningen voor studenten, een tweede Instagramaccount te openen speciaal voor onze JGZ doelgroep, genaamd GGD Groningen voor ouders. Daarnaast blijven we Facebook inzetten om ouders te bereiken en WhatsApp om éénop-één te communiceren. LinkedIn zetten we in voor de professionals en Twitter voor de pers en het nieuws.

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2022

62

DVO en gemeentelijke opbrengsten In de tabel op de volgende pagina zijn de bedragen per gemeente weergegeven die in 2022 in rekening zijn gebracht. De € 24,9 miljoen gemeentelijke opbrengsten kunnen worden gesplitst in: • •

Inwonersbijdrage (basistaken): Overige bijdragen (specifieke taken):

€ 16,7 mln. € 8,2 mln.

Daarnaast is er nog € 44,2 mln. aan overige opbrengsten gerealiseerd in 2022, bestaande uit: • • •

Opdrachten derden: Subsidieopbrengsten: Meerkostenregeling Corona:

€ 6,1 mln. € 3,0 mln. € 35,1 mln.

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING PUBLIEKE GEZONDHEID & ZORG | JAARVERSLAG & JAARREKENING 2022

63

Tabel opbrengsten GGD Groningen 2022 per gemeente Opbrengsten per gemeente Inwonerbijdrage

Totaal Inwonerbijdrage Overige bijdragen

Deelprogramma 2022 Adviseren over gezonde wijken, dorpen en steden Gezond en veilig opgroeien Gezondheid beschermen en bevorderen Adviseren over gezonde wijken, dorpen en steden Gezond en veilig opgroeien

Gezondheid beschermen en bevorderen

Centrum Het Midden Product 2022 gemeente Eemsdelta Groningen Hogeland Groningen Oldambt Gezondheidsbeleid en bevordering, epidemiologie 106.580 541.252 111.100 141.304 88.808 Jeugdgezondheidszorg 1.020.168 5.180.692 1.063.416 1.352.536 850.028 IZB, Seksuele gezondheid, TBC, Medische Milieukunde 184.916 939.056 192.756 245.160 154.076 1.311.664 6.661.000 1.367.272 1.739.000 1.092.912 Epidemiologie 14.763 Gezondheidsbevordering 239.942 Jeugdgezondheidszorg 377.350 1.243.565 525.582 376.036 369.435 Logopedie 47.417 162.598 110.106 18.084 Pedagogische ondersteuning 29.899 Forensische geneeskunde 16.618 182.104 22.202 18.349 24.240 OGGz 406.945 33.876 165.526 205.972 27.912 102.280 Seksuele gezondheid 221.219